# زهمق (ز-ه-م-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%87%D9%85%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%87%D9%85%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ز - ه - م - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%87%D9%85%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**

**صهلق**: **صوتٌ صَهْصَلِقٌ**: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı, şiddetli bir ses ile ağarttı”

**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.

**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötülerinden.

**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.

**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilin içinde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ**”; öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (bir şey) ile değil.

Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediği zaman ona dokunmadan önce boşalan; o, **الزُّمًّلِقُ**tur.

**قهمز**: **امرأة قَهْمَزِيّة**: çok kısa.

**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü kokuşmuşluk; onu zayıf etten bulursun.

**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; ve o, **يَتَدَهْقَنُ**.

**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz, ve yüzü çirkin adam.

**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.

**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediği zaman civcivin titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün.

**دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
“Ve kum tepesinden bir yamaç, konuşan (gibi);
Kara; tepeler; toprağı yumuşak topraktır”

Ve Ömer dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek. Aslı **الدُّهامِق**tandır; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denir ki: “**دّهْمِقْ طَحِينَكَ**”, yani: onu incelt. Ve **الدِّهْقَنَةُ** onun gibidir.

**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o, **القُهْقُورةُ**dur. Ve **غُرابٌ قَهْقَرٌ**: şiddetli siyahlıkta. Ve **حَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ**; yani: yeşillikten sonra karardı.

Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ**: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.

**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarındandır; ve dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti. Lebîd dedi ki:
“Geceler, Âl-i Muharrik’in ardından galip geldi;
Tıpkı Tubba‘a ve Herakl’a yaptıkları gibi”

**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.

**قرهب**: öküzlerden **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki:
“Ve aralarında, kasîme gibi yaşlı bir **قَرْهَبِ**”

**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakilere hükmeden, koruyup gözeten odur. Dedi ki:
“Şan ve izzet; bir **قَهْرَ ماناً**; bir **قَهْقَبا**”

**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok homurdanan, gürültüsü çok olan. Ve dersin ki: **امرأة بَهْلَق**; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Onların içinden kılavuz geceleyin ulur;
**البِهَلْقِ**in uluması gibi”

**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.

**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.

**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; hamâlât sahibi. Ve **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi geldiğinde;
Bir plana (göre); sen onun için **هَلْقَمّاً** idin;
Ve hamâlât ile onun için **لَهِمّا**”

**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Benî Kays b. Sa‘lebe’nin ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi oğlan. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onunla beraber ayaktadırlar;
Her örtülü (kimse), döküldüğü zaman akıp gider”

**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**tan bir **هَـيْقٌ**, sanki o;
Sind’den, iki prangalı; oktan kurtulmuş”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%87%D9%85%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الزَّهْمَقَة: نَتْن العِرْض، وقيل: هو خُبث الريح عامة، وقيل: أي خَبيثُها مُنْتِنُها. الأَزهري: الزَّهْمَقة الزُّهومة السيِّئة تجدها من اللحم الغَثِّ ونحو ذلك؛ الليث: وهي النَّمسة، وقيل: الزَّهْمَقة النَّتْنُ. ويقال: امرأة مُزَهْمِقة أي مُنْتِنة؛ قال الراجز: يا رِيَّها إذا علَتْني زَهْمَقه،
كأنَّني جاني كِناب البَرْوَقهْ
أبو زيد: صَئِكَ الرجلُ إذا فاحَتْ منه ريح مُنْتِنة عن عَرَقٍ، وهي الزَّهْمَقة، فهي على هذا الصُّنان، ويشهد بصحته الرجز المتقدم.

##### Türkçe

**الزَّهْمَقَة**: ırzın pis kokusu; ve denildi ki: o, rüzgârın (kokunun) genel olarak kötülüğüdür; ve denildi ki: yani onun kötü olanı, onun pis kokanıdır. **الأَزهري**: **الزَّهْمَقة** kötü **الزُّهومة**dur; onu zayıf etten ve bunun benzerinden bulursun; **الليث**: ve o, **النَّمسة**dir; ve denildi ki: **الزَّهْمَقة** **النَّتْنُ**dür. Ve denilir: kadın **مُزَهْمِقة**; yani pis kokan; **قال الراجز**:
Ey kokusu! bana yükseldiğinde **زَهْمَقه**,
sanki ben **كِناب البَرْوَقهْ**un toplayıcısıyım.

**أبو زيد**: adam **صَئِكَ** oldu; ondan terden dolayı pis kokulu bir koku yayıldığında; ve o, **الزَّهْمَقة**dır; şu hâlde o, **الصُّنان** üzerinedir; ve onun sahihliğine, önce geçen recez şahitlik eder.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%87%D9%85%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الزهمق، بالفتح أهمله الجوهري، وقال الصاغاني: هو القصير المجتمع. وقال ابن دريد : الزهمقة: زهومة رائحة الجسد من صنان أو نتن، وقال الليث: هي الزهومة السيئة تجدها من اللحم الغث، وقال أبو زيد : شممت زهمقة يده، أي: زهومتها، وقال الراجز:
  يا ريها إذا علتني زهمقه
  كأنني جاني كناب البروقه ومما يستدرك عليه: امرأة مزهمقة، أي: منتنة خبيثة الرائحة.

##### Türkçe

**الزهمق**, fetha ile; el-Cevherî onu ihmal etti. es-Sağânî dedi: O, kısa, derli toplu olandır. İbn Düreyd dedi: **الزهمقة**: **زهومة**; beden kokusunun, **صنان**dan veya **نتن**den (olanı). el-Leys dedi: O, kötü **زهومة**dur; onu zayıf etten bulursun. Ebû Zeyd dedi: “Onun elinin **زهمقة**sını kokladım”; yani: onun **زهومة**sını. er-Râciz dedi:
  Ey kokusu! Bana onun **زهمقه**sı yükseldiği vakit,
  Sanki ben, şimşeğin bulutunun toplayıcısıyım.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **امرأة مزهمقة**; yani: pis kokulu, kötü kokulu.
