# زود — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%88%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زود

الزود: تأسيس الزاد والزاد طعام السفر والحضر جميعا، والجمع: أزواد وأزودة، الأخيرة على غير قياس. وقد جاء في الحديث.
 والمزود، كمنبر: وعاؤه، أي الزاد، ويقال أزدته إزوادا، وهذه عن الصاغاني: زودته، فتزود: اتخذ زادا. قال أبو خراش: وقد يأتيك بالأخبار من لا تجهز بالحذاء ولا تزيد ورقاب المزاود: لقب للعجم، سموا به لطول رقابهم، كذا في حاشية القرافي، أو لضخامتها، كأنها ملأى، كما في شرح شيخنا.

  ومن المجاز قولهم: هيهات، إن زبيده، لا تشبه بزويده، زويدة كجهينة: امرأة من المهالبة آل أبي صفرة الأزدي. وزو	اد، ككتان: ابن علوان، وفي بعض النسخ، علون، وهو الصواب الحديثي، عن أبي علي بن الصواف. وزواد بن محفوظ القريعي البصري، عن الحرمازي، وعنه أخو ذواد: محدثان. ومن المجاز هو زاد الركب، وأزواد الركب لقب ثلاثة من قريش: مسافر بن أبي عمرو بن أمية، وزمعة بن الأسود بن المطلب ابن أسد بن عبد العزى بن قصي، وأبو أمية بن المغيرة بن عبد الله بن عمرو ابن مخزوم والد أم المؤمنين أم سلمة، رضي الله عنها. سموا بذلك لأنه، وفي نسخة: لأنهم، لم يكن يتزود معهم أحد في سفر، يطعمونه ويكفونه الزاد ويغنونه، وذلك خلق من أخلاق قريش، ولكن لم يسم بهذا الاسم غير هؤلاء الثلاثة. وورد في الأمثال:  أقرى من زاد الركب  فقيل هو واحد منهم، وقيل: الكل. وزاد الركب: فرس معروف، من الخيل التي وصفها الله عز وجل بالصافنات الجياد. سمي به، لأنه كان يلحق الصيد، فكان الوفد إذا نزلوا ركبه أحدهم فصاد لهم ما يكفيهم، أعطاه سليمان، صلوات الله عليه وسلامه وعلى نبينا، للأزد القبيلة المشهورة لما وفدوا عليه، فتناسل عندهم وأنجب، قاله أبو الثدي قيل: ومنه أصل كل فرس عربي.
 وذو زود، بالضم، اسمه سعيد، وهو من أقيال حمير، كتب إليه أبو بكر رضي الله عنه، في شأن الردة الثانية من أهل اليمن، نقله الصاغاني.
 ومما يستدرك عليه: كل عمل انقلب به من خير أو شر، عمل أو كسب، زاد، على المثل. وفي التنزيل العزيز:  وتزودوا فإنا خير الزاد التقوى  وتزود من الدنيا للآخرة. وزودته كتابا، وتزود من الأمير كتابا لعامله، وتزود مني طعنة بين أذنيه، وسمة فاضحة بين عينيه.

### Türkçe

**الزود**: **الزاد**’ın tesis edilmesi; ve **الزاد** yolculuğun ve ikametin (hazarda) yiyeceğidir, hepsi. Çoğulu: **أزواد** ve **أزودة**; sonuncusu kıyasa göre değildir. Hadiste gelmiştir.

Ve **المزود**, **منبر** gibi: onun kabı; yani **الزاد**’ın. Ve denilir: onu **أزدته إزوادا**; bu, **الصاغاني**’den: onu **زودته**; sonra **فتزود**: bir **زاد** edindi. **أبو خراش** dedi:
“Ve sana haberleri, ayakkabıyla donatmadığın ve yaprak (kâğıt/para) artırmadığın kimse getirir.”
Ve **ورقاب المزاود**: Acem’e lakaptır; boyunlarının uzunluğundan dolayı onunla adlandırıldılar; **القرافي**’nin hâşiyesinde böyle. Yahut kalınlıklarından dolayı; sanki doluymuş gibi; şeyhimizin şerhinde olduğu üzere.

Ve mecazdan onların sözü: “Heyhat! Şüphesiz onun **زبيده**’si, onun **بزويده**’sine benzemez.” **زويدة** **جهينة** gibi: **المهالبة**’den, **آل أبي صفرة الأزدي**’den bir kadın. Ve **زو	اد**, **كتان** gibi: **علوان**’ın oğlu; bazı nüshalarda **علون**; ve o, hadisçe doğru olandır; **أبو علي بن الصواف**’dan. Ve **زواد بن محفوظ القريعي البصري**, **الحرمازي**’den; ondan da **أخو ذواد**: iki muhaddis.

Ve mecazdan: o, **زاد الركب**’tir. Ve **أزواد الركب**: Kureyş’ten üç kişinin lakabıdır: **مسافر بن أبي عمرو بن أمية**; ve **زمعة بن الأسود بن المطلب ابن أسد بن عبد العزى بن قصي**; ve müminlerin annesi **أم سلمة**’nin babası **أبو أمية بن المغيرة بن عبد الله بن عمرو ابن مخزوم**, Allah ondan razı olsun. Bununla adlandırıldılar; çünkü, bir nüshada: çünkü onlar, yolculukta onlarla birlikte hiç kimse azık edinmezdi; onları doyururlardı, azığı onlardan giderirlerdi ve onları müstağni kılarlardı; ve bu, Kureyş’in ahlâkından bir huydur; fakat bu isimle bu üçünden başkası adlandırılmadı. Mesellerde varid olmuştur: **أقرى من زاد الركب**. Bunun üzerine denildi: o, onlardan biridir; ve denildi: hepsi.

Ve **زاد الركب**: bilinen bir attır; Allah عز وجل’in **الصافنات الجياد** ile vasfettiği atlardan. Bununla adlandırıldı; çünkü avı yakalardı; heyet (وفد) indiklerinde ondan birine binerdi de kendilerine yetecek kadar avlardı. Onu Süleyman, Allah’ın salâtları onun üzerine ve selâmı ve nebimizin üzerine, kendisine heyet olarak gelen meşhur kabile **الأزد**’e verdi; sonra onların yanında çoğaldı ve soylu nesil verdi. Bunu **أبو الثدي** söyledi. Denildi: ve ondan, her Arap atının aslıdır.

Ve **ذو زود**, zamme ile; adı **سعيد**’dir; ve o, **حمير**’in **أقيال**’indendir. **أبو بكر** رضي الله عنه ona yazdı; Yemen ehlinden ikinci ridde hakkında. Onu **الصاغاني** nakletti.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: her amel ki onunla hayırdan veya şerden, amel veya kazançtan döner; mesel üzere **زاد** (denir). Aziz tenzilde: **وتزودوا فإنا خير الزاد التقوى**. Ve dünyadan âhiret için **تزود** et. Ve ona bir kitapla **زودته**; ve emirden, âmiline bir kitapla **تزود** etti. Ve benden, iki kulağı arasına bir mızrak darbesiyle **تزود** etti; ve iki gözü arasına rezil edici bir dağlama ile.
