# زوغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%88%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زوغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زوغ

زاغ يزوغ زوغا وزيغا: مال عن القصد، عن ابن دريد.
 وزاغ عن الطريق زوغا: وزيغا: عدل، والياء أفصح وأنشد ابن جني في الواو:
  صحا قلبي وأقصر واعظـايه                      وعلق وصل أزوغ من عظايه جعل الزيغان للعظاية.
 وزاغ قلبه يزوغه: أمال جاء متعديا أيضا وقرأ نافع في الشواذ: ربنا لا تزغ قلوبنا بفتح التاء وضم الزاي.
 وقال ابن عباد: زاغ الناقة يزوغها زوغا: جذبها بالزمام وأنشد قول ذي الرمة:
  .... ولام ن زاغها بالخزائم قال: والعين أعرف، قال الصاغاني أما اللغة فبالعين المهملة لا غير، وأما ما ذكر لذي الرمة فلم أجده في ميمته التي أولها:
  خليلي عوجا الناعجات فسلمـا                      على طلل بين النقى والأخارم قلت: والبيت المذكور لذي الرمة تقدم إنشاده على الكمال في ز-و-ع فراجعه.
 وقال اليزيدي: زاغ في كل ما جرى في المنطق يزوغ زوغانا محركة، أي: جار.
 ومما يستدرك عليه: أزاغه في المنطق إزاغة، وأنا أزيغه، وزاوغته مزاوغة وزواغا، وزغت به.
 ثم هذا الحرف مكتوب عندنا بالأسود، وهكذا في غالب النسخ، وقال الصاغاني في التكملة: زوغ أهمله الجوهري ونقل قول اليزيدي الذي أوردناه، فتأمل.

### Türkçe

زâğa, **يزوغ** **زوغا** ve **زيغا**: kasttan saptı; İbn Düreyd’den.
Ve yoldan **زوغا**: ve **زيغا**: döndü; ve **الياء** daha fasîhtir. Ve İbn Cinnî **الواو** hakkında inşâd etti:
  Kalbim ayıldı ve iki öğütçüm kısalttı                      ve bir **أزوغ** (olan)ın vuslatı, **عظايه**’den asıldı
**الزيغان**’ı **العظاية** için kıldı.
Ve kalbi **يزوغه**: eğdi; ayrıca müteaddî olarak da geldi. Ve Nâfi‘ şâzlarda okudu: “Rabbimiz, kalplerimizi saptırma” **بفتح التاء وضم الزاي** ile.
Ve İbn Abbâd dedi: **زاغ** deveyi **يزوغها** **زوغا**: onu yularla çekti. Ve Zü’r-Rumme’nin sözünü inşâd etti:
  .... ve **لام ن** onu **بالخزائم** ile **زاغها**
Dedi ki: ve **العين** daha bilinir. Sâgânî dedi: dile gelince, ancak **بالعين المهملة** iledir, başka değil; Zü’r-Rumme için zikredilen şeye gelince, onu, başı şu olan mîmiyyesinde bulmadım:
  Ey iki dostum, **الناعجات**’a uğrayın da selâm verin                      **النقى** ile **الأخارم** arasında bir harabe üzerine
Dedim ki: Zü’r-Rumme’ye ait zikredilen beyit, **ز-و-ع**’da **الكمال** üzerine inşâdı daha önce geçti; ona müracaat et.
Ve Yezîdî dedi: mantıkta cereyan eden her şeyde **زاغ** eder, **يزوغ** **زوغانا** (harekeli): yani, saptı.
Ve ondan istidrâk olunanlardandır: mantıkta onu **أزاغه** **إزاغة** (ile); ve ben onu **أزيغه**; ve onunla **زاوغته** **مزاوغة** ve **زواغا**; ve onunla **وزغت**.
Sonra bu harf, bizde siyahla yazılmıştır; ve çoğu nüshalarda da böyledir. Ve Sâgânî **التكملة**’de dedi: **زوغ**’u Cevherî ihmâl etti ve Yezîdî’nin, bizim naklettiğimiz sözünü aktardı; öyleyse düşün.
