# زير — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%8A%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زير

الزِّيرُ: الدَّنُّ، والجمع أَزْيارٌ. وفي حديث الشافعي: كنت أَكتب العلم وأُلقيه في زيرٍ لنا؛ الزِّيرُ: الحُبُّ الذي يعمل فيه الماء والزِّيارُ: ما يُزَيِّرُ به البَيْطارُ الدابة، وهو شِناقٌ يَشُدُّ به البيطارُ جَحْفَلَةَ الدابة أَي يلوي جَحْفَلَتَهُ، وهو أَيضاً شِناقٌ يُشَدُّ به الرَّحْلُ إِلى صُدْرَةِ البعير كاللَّبَب للدابة. وزَيَّرَ الدابةَ: جعل الزِّيارَ في حَنكِها. وفي الحديث: أَن الله تعالى قال لأَيوب، عليه
السلام: لا ينبغي أَن يخاصمني إِلا من يجعل الزِّيارَ في فم الأَسد. الزِّيارُ: شيء يجعل في فم الدابة إِذا استصعبت لَتَنْقادَ وتَذِلَّ. وكلُّ شيء كان صلاحاً لشيء وعِصْمَةً، فهو زِوارٌ وزِيارٌ؛ قال ابن الرِّقاع: كانوا زِواراً لأَهل الشَّامِ، قد علِموا،
لما رأَوْا فيهِمُ جَوْراً وطُغيانا
قال ابن الأَعرابي: زِوارٌ وزِيارٌ أَي عصمة كَزِيار الدابة؛ وقال أَبو عمرو: هو الحبل الذي يَحْصُلُ به الحَقَبُ والتَّصْدِيرُ كيلا يَدْنو الحَقَب من الثِّيل، والجمع أَزْوِرَةٌ؛ وقال الفرزدق:
بأَرْحُلِنا يَحِدْنَ، وقد جَعَلنا،
لكلِّ نَجِيبَةٍ منها، زِيارا
وفي حديث الدجال: رآه مُكَبَّلاً بالحديدِ بأَزْوِرَةٍ؛ قال ابن الأَثير: هي جمع زِوارٍ وزِيارٍ؛ المعنى أَنه جمعت يداه إِلى صَدْرِهِ وشُدَّتْ، وموضعُ بأَزْوِرَةٍ: النصبُ، كأَنه قال مُكَبَّلاً مُزَوَّراً. وفي صفة أَهل النار: الضعيف الذي لا زِيرَ له؛ قال ابن الأَثير: هكذا رواه بعضهم وفسره أَنه الذي لا رأْي له، قال: والمحفوظ بالباء الموحدة وفتح الزاي.

### Türkçe

**الزِّيرُ**: küp; çoğulu **أَزْيارٌ**. Şâfiî’nin hadisinde: “Ben ilmi yazardım ve onu bizim bir **زير**’in içine atardım”; **الزِّيرُ**: içinde su yapılan testi.

**الزِّيارُ**: baytarın hayvana **يُزَيِّرُ** ettiği şeydir; baytarın onunla hayvanın **جَحْفَلَةَ**’sini sıktığı bir **شِناقٌ**’tır; yani onun **جَحْفَلَتَهُ**’sini büker; o ayrıca, hayvan için **اللَّبَب** gibi, semerin devenin **صُدْرَةِ**’sine bağlandığı bir **شِناقٌ**’tır.

**زَيَّرَ الدابةَ**: onun **حَنكِها**’sına **الزِّيارَ**’ı koydu. Hadiste: Allah Teâlâ Eyyûb’a, عليه السلام, dedi ki: “Benimle ancak aslanın ağzına **الزِّيارَ**’ı koyan kimse çekişmelidir.”

**الزِّيارُ**: hayvan azgınlaştığında, boyun eğsin ve zelil olsun diye onun ağzına konulan bir şeydir.

Her şey ki bir şey için ıslah ve koruma olmuşsa, o **زِوارٌ** ve **زِيارٌ**’dır; İbn er-Rikâ‘ dedi ki:
“Onlar Şam ehli için **زِواراً** idiler; bildiler,
onlarda zulüm ve azgınlık gördüklerinde.”

İbn el-A‘râbî dedi ki: **زِوارٌ** ve **زِيارٌ** yani hayvanın **زِيار**’ı gibi bir koruma. Ebû ‘Amr dedi ki: o, **الحَقَبُ** ve **التَّصْدِيرُ**’ün onunla gerçekleştiği iptir; **الحَقَب**’ın **الثِّيل**’e yaklaşmaması için; çoğulu **أَزْوِرَةٌ**’dir. Ferazdak dedi ki:
“Semerlerimizle yana saparlar; hâlbuki biz,
onlardan her bir seçkin deve için, bir **زِيارا** kıldık.”

Deccâl hadîsinde: onu demirle, **بأَزْوِرَةٍ** ile bağlanmış gördü. İbn el-Esîr dedi ki: bu, **زِوارٍ** ve **زِيارٍ**’ın çoğuludur; mânâ: iki eli göğsüne toplanmış ve bağlanmıştır; **بأَزْوِرَةٍ**’nin i‘râb yeri nasbdır; sanki “bağlanmış, **مُزَوَّراً**” dedi.

Cehennem ehlinin vasfında: “kendisi için **زِيرَ** olmayan zayıf.” İbn el-Esîr dedi ki: bunu bazıları böyle rivayet etti ve onu “kendisi için görüşü olmayan” diye tefsir etti; dedi ki: korunmuş olan, **الباء**’nın müvahhadesiyle ve **الزاي**’ın fethasıyladır.
