# زيغ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%8A%D8%BA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زيغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: زيغ

الزَّيْغُ: المَيْلُ، زاغَ يَزِيغُ زَيْغاً وزَيَغاناً وزُيُوغاً وزَيْغُوغةً وأَزَغْتُه أَنا إزاغةً، وهو زائِغٌ من قوم زاغةٍ: مالَ. وقومٌ زاغةٌ عن الشيء أَي زائغون. وقوله تعالى: رَبَّنا لا تُزِغْ قلوبَنا بعد إِذْ هَدَيْتَنا؛ أَي لا تُمِلْنا عن الهُدَى والقَصْدِ ولا تُضِلَّنا، وقيل: لا تُزِغْ قلوبَنا لا تَتَعَبَّدْنا بما يكون سبباً لزيغ قلوبِنا، والواوُ لغة. وفي حديث الدعاء: اللهم لا تُزِغْ قَلْبي أَي لا تُمَيِّلْه عن الإِيمانِ. يقال: زاغَ عن الطريق يَزِيغُ إذا عدَلَ عنه. وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: أَخافُ إِن تَرَكْتُ شيئاً من أَمرِه أَن أَزِيغَ أَي أَجُورَ وأَعْدِلَ عن الحقّ، وحديث عائشة: وإذْ زاغت الأَبصار أَي مالَتْ عن مكانها كما يَعْرِضُ للإِنسان عند الخوف. وأَزاغه عن الطريق أَي أَمالَه. وزاغتِ الشمسُ تَزِيغُ زَيُوغاً، فهي زائِغةٌ: مالَتْ وزاغَتْ، وكذلك إِذا فاءَ الفيءُ؛ قال الله تعالى: فلمَّا زاغُوا أزاغَ الله قلوبَهم. وزاغَ البصرُ أَي كَلَّ.
والتَّزايُغُ: التَّمايُلُ، وخصَّ بعضُّهم به التَّمايُلَ في الأَسْنانِ. أَبو سعيد: زَيَّغْتُ فلاناً تَزَيِيغاً إذا أَقَمْتَ زَيْغَه، قال: وهو مثل قولهم تَظَلَّمَ فلان من فلان فَظَلَّمَه تَظْليماً. والزَّاغُ: هذا الطائر، وجمعه الزِّيغانُ؛ قال الأَزهري: ولا أَدري أَعربيّ أَم معرّب. وفي حديث الحَكَمِ: أَنه رخَّصَ في الزَّاغِ، قال: هو نوع من الغِرْبانِ صغير.
وتَزَيَّغَتِ المرأَةُ تَزَيُّغاً مثل تَزَيْقَتْ تَزَيُّقاً إِذا تَزَيَّنَتْ وتَبَرَّجَتْ وتَلَبَّسَتْ كَتَزَيَّنَتْ؛ عن ابن الأَعرابي.

### Türkçe

**الزَّيْغُ**: meyil; **زاغَ يَزِيغُ زَيْغاً** ve **زَيَغاناً** ve **زُيُوغاً**
ve **زَيْغُوغةً**; ve ben onu **أَزَغْتُه**: **إزاغةً** (ile) (yaptım); ve o, **زائِغٌ**dur; **قوم زاغةٍ**den: meyletti.
Ve bir şeyden **قومٌ زاغةٌ**; yani meyledenler. Ve Yüce sözü: **رَبَّنا لا تُزِغْ قلوبَنا**
**بعد إِذْ هَدَيْتَنا**; yani bizi hüdâdan ve kasıttan meyletme ve bizi saptırma,
ve denildi: **لا تُزِغْ قلوبَنا**: kalplerimizin meyletmesine sebep olacak şeyle bizi ibadete sevk etme,
ve **الواوُ** bir lehçedir. Ve dua hadîsinde: **اللهم لا تُزِغْ قَلْبي** yani
onu imandan meyletme. Denir: **زاغَ عن الطريق يَزِيغُ**; ondan saptığı zaman. Ve hadîste
Ebû Bekir’den, Allah ondan razı olsun: “Onun işinden bir şeyi terk edersem **أَن أَزِيغَ**’den korkarım”
yani haktan zulmederim ve saparım; ve Âişe hadîsi: **وإذْ زاغت الأَبصار** yani
korku anında insana arız olan gibi yerinden meyletti. Ve onu yoldan **أَزاغه**; yani
onu meylettirdi. Ve güneş **زاغتِ**: **تَزِيغُ زَيُوغاً**; o hâlde o **زائِغةٌ**dir: meyletti ve kaydı,
ve aynı şekilde gölge döndüğü zaman; Allah’ın sözü: **فلمَّا زاغُوا أزاغَ الله**
**قلوبَهم**. Ve bakış **زاغَ**; yani yoruldu.

**والتَّزايُغُ**: karşılıklı meyletme; ve bazısı onu dişlerdeki
meyletmeye tahsis etti. Ebû Saîd: Birini **زَيَّغْتُ**: **تَزَيِيغاً** (ile) (yaptım); onun **زَيْغَه**’ini doğrulttuğun zaman; dedi ki:
bu, onların “Falanca falancadan **تَظَلَّمَ** etti de o da onu **فَظَلَّمَه تَظْليماً**” demeleri gibidir.

**والزَّاغُ**: şu kuş; çoğulu **الزِّيغانُ**dur; Ezherî dedi ki: bilmiyorum,
Arapça mı yoksa Arapçalaştırılmış mı. Ve Hakem hadîsinde: **الزَّاغِ** hakkında ruhsat verdiği; dedi ki: o,
küçük bir karga türüdür.

Ve kadın **تَزَيَّغَتِ**: **تَزَيُّغاً**; **تَزَيْقَتْ تَزَيُّقاً** gibi;
süslendiği, açılıp saçıldığı ve **كَتَزَيَّنَتْ** gibi (süslenmeye) büründüğü zaman; İbn
el-A‘râbî’den.
