# زيغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%8A%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [زيغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: زيغ

زاغ يزيغ زيغا: وزيغانا، الأخيرة محركة، وزيغوغة كشيخوخة: مال فهو زائغ، والواو لغة.

  ومن المجاز زاغ البصر زيغا، أي: كل، ومنه قوله تعالى: ما زاغ البصر وما طغى، وقيل: زاغت الأبصار، أي: مالت عن مكانها، كما يعرض للإنسان عند الخوف.
 ومن المجاز أيضا: زاغت الشمس زيغا وزيوغا، فهي زائغة: مالت، ففاء الفيء.
 والزيغ: الشك، والجور عن الحق، ومنه قوله تعالى: في قلوبهم زيغ، وفي حديث أبي بكر، رضي الله عنه: أخاف إن تركت شيئا من أمره أن أزيغ، أي: أجور وأعدل عن الحق، وقال الراغب: الزيغ الميل عن الاستقامة إلى أحد الجانبين وزال، ومال، وزاغ متقاربة، لكن زاغ لا يقال إلا فيما كان عن حق إلى باطل.
 وقوم زاغة عن الشيء، أي:زائغون، كالباعة للبائعين.
 والزاغ: غراب صغير إلى البياض، لا يأكل الجيف، وقد رخص في أكله. قلت: وهو المسمى الآن بمصر بالغراب النوحي ج: زيغان، كطيقان وطاق، وقال الأزهري: لا أدري أعربي أم معرب? قلت: الصحيح أنه فارسي ثم عرب?، ولكن يطلق على مطلق الغربان صغيرا أم كبيرا، فلما عرب خصص لنوع واحد منها، فتأمل.
 وأزاغه إزاغة: أماله ومنه قوله تعالى: ربنا لا تزغ قلوبنا أي: لا تملنا عن الهدى والقصد، ولا تضلنا، وقوله تعالى: فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم، قال الراغب: لما فارقوا الاستقامة عاملهم بذلك.
 وقال أبو سعيد: زيغه تزييغا: أقام زيغه، قال: وهو مثل قولهم: تظلم فلان من فلان إلى فلان، فظلمه تظليما.
 وتزايغ: تمايل، وخص بعضهم به التمايل في الأسنان، وهو مجاز.
 وقال أبو زيد: تزيغت المرأة: تزيغا: مثل تزيقت تزيقا: إذا تبرجت وتزينت وتلبست، ونقله ابن الأعرابي أيضا وقال ابن فارس: وهو من باب الإبدال، نون أبدلت غينا.
 ومما يستدرك عليه: الزيوغ، بالضم الميل.
 وأزاغه: أوقعه في الزيغ.

### Türkçe

**زاغ** **يزيغ** **زيغا**: ve **زيغانا**; sonuncusu harekeli; ve **زيغوغة** tıpkı **شيخوخة** gibi: meyletti; o hâlde o **زائغ**tir; ve **الواو** bir lugattır.

Mecazdan: **زاغ البصر** **زيغا**, yani: yoruldu; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **ما زاغ البصر وما طغى**; ve denildi ki: **زاغت الأبصار**, yani: yerinden meyletti; nitekim korku anında insana arız olur.

Mecazdan da: **زاغت الشمس** **زيغا** ve **زيوغا**, o hâlde o **زائغة**dir: meyletti; böylece gölgenin dönüşü oldu.

Ve **الزيغ**: şüphe ve haktan sapma; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **في قلوبهم زيغ**; ve Ebû Bekir’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onun işinden bir şeyi terk edersem **أزيغ** etmekten korkarım”, yani: haktan saparım ve haktan ayrılırım; ve Râgıb dedi: **الزيغ** doğruluktan iki yandan birine meyletmektir; ve **زال** ve **مال** ve **زاغ** birbirine yakındır; lâkin **زاغ** ancak haktan bâtıla olan şeyde söylenir.

Ve bir kavim, şeyden **زاغة**, yani: **زائغون**; tıpkı **الباعة**’nin **البائعين** için olması gibi.

Ve **الزاغ**: beyazlığa çalan küçük bir karga; leş yemez; ve onun yenmesine ruhsat verilmiştir. Dedim: O, şimdi Mısır’da **الغراب النوحي** diye adlandırılandır; çoğulu: **زيغان**, tıpkı **طيقان** ve **طاق** gibi. Ezherî dedi: Bilmiyorum, Arapça mıdır yoksa Arapçalaştırılmış mıdır? Dedim: Sahih olan, onun Farsça olup sonra Arapçalaştırılmış olmasıdır; fakat küçük olsun büyük olsun mutlak kargalara da ıtlak olunur; Arapçalaştırılınca onlardan bir tek türe tahsis edildi; öyleyse düşün.

Ve **أزاغه** **إزاغة**: onu meylettirdi; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **ربنا لا تزغ قلوبنا** yani: bizi hidayetten ve kasıttan meylettirme; ve bizi saptırma; ve Yüce Allah’ın sözü: **فلما زاغوا أزاغ الله قلوبهم**; Râgıb dedi: Doğruluktan ayrılınca, onlara bununla muamele etti.

Ebû Saîd dedi: **زيغه** **تزييغا**: onun **زيغ**ini ikame etti; dedi ki: Bu, onların “Falan, falandan falana **تظلم** etti” sözleri gibidir; böylece onu **تظليما** zulmetti.

Ve **تزايغ**: sallandı; bazıları onu dişlerdeki sallanmaya tahsis etti; ve o mecazdır.

Ebû Zeyd dedi: Kadın **تزيغت** **تزيغا**: tıpkı **تزيقت** **تزيقا** gibi: açılıp saçıldığında, süslendiğinde ve kuşandığında; İbnü’l-A‘râbî de onu nakletti. İbn Fâris dedi: O, ibdâl babındandır; **نون**, **غينا**ya ibdâl edilmiştir.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الزيوغ**, zamme ile, meyil.

Ve **أزاغه**: onu **الزيغ** içine düşürdü.
