# سأر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A3%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سأر

سَأَرَ
1 سَأَرَ ذ : see 4, in two places. -A2- سَئِرَ, aor. سَاََ , (Msb, K,) inf. n. سُؤْرٌ, (Msb,) It remained; became left, as a residue. (Msb, K.)

اسأر
4 اسأر ذ He left a remainder, or somewhat remaining; (IAar, M, K;) as also ↓ سَأَرَ, (IAar, K,) or سَأَرَ سُؤْرًا, (A,) inf. n. سَأْرٌ: (TK:) or he left somewhat of the beverage in the bottom of the vessel from which he had drunk; (S, TA;) as also اسأر فِى الاـِنَآءِ سُؤْرًا: (A:) the doing of which is prescribed in a trad. (TA.) You say also اسأرهُ He left it remaining. (Msb.) And اسأر سُؤْرًا and سُؤْرَةً He left a remainder, or residue. (T, TA.) And اسأر مِنْهُ شَيْئًا He left somewhat of it remaining. (M.) And أَسْأَرَتِ الاـِبِلُ فِى الحَوْضِ; and سُؤْرًا ↓ سَأَرَتْ; The camels left some water remaining in the trough, or tank. (A.) Also اسأر مِنَ الطَّعَامِ سُؤْرَةً (tropical:) He left somewhat remaining of the food. (A.) And اسأر مِنْ حِسَابِهِ (tropical:) He left somewhat of his calculation unreckoned. (M, * TA.)

تسأّر
5 تسأّر ذ (so in the Tekmileh and M and CK, and in a MS. copy of the K; but in some copies of the K, and in a copy of the A, ↓ تَسَآءَرَ;) He drank the remains: (A:) or the remainder of the نَبِيذ; (K;) or so تسأّر النَّبِيذَ. (Lh, M.)

6 تَسَاََّ see what next precedes.

سُؤْرٌ
سُؤْرٌ ذ A remainder, or residue; (T, M, Msb, K;) of a thing, (M,) or of anything; (TA;) as also ↓ سُؤْرَةٌ: (T:) or a remainder of beverage in the bottom of a vessel after one has drunk; (S, * A;) such as is left by a rat or mouse &c. after drinking: (S:) properly applied to a remainder of water left by the drinker in a vessel or wateringtrough: and tropically to (tropical:) a remainder of food, &c.: (Mgh:) and ↓ سُؤْرَةٌ signifies likewise (tropical:) a remainder of food: (A:) pl. of the former أَسْآرٌ, (S, M, Mgh, Msb,) and, by transposition, آسَارٌ, like آبَارٌ and آرَامٌ, pls. of بِئْرٌ and رِئْمٌ. (M.) [See also سَائِرٌ, below.] ― -b2- الصَّقْرِ ↓ سُؤْرَةُ means (tropical:) What remains of the portion of the flesh of the game that is given to the hawk which has captured it. (A.) ― -b3- And ↓ سُؤْرَةٌ also signifies (tropical:) A remainder of youthful vigour in a man, (M, K,) or in a woman who has passed the prime of youth, (Lth,) or in a woman who has passed the period of youth but not been rendered decrepit by old age. (A.) [See also سُؤْدَةٌ.] ― -b4- And (assumed tropical:) What is good, or excellent, of property, or of camels or the like: pl. سُؤَرٌ. (L.) [App. because such is left when one has parted with the bad.] ― -b5- ↓ سُؤْرَةٌ مِنَ القُرْآنِ (tropical:) [means A chapter of the Kur-án;] so called because it is a portion, (A,) or a remainder: (TA:) or it may be from the signification immediately preceding: (L:) or it is a dial. var. of سُورَةٌ: (K:) pl. سُؤَرٌ. (A, TA.) ― -b6- فُلَانٌ سُؤْرُ شَرٍّ means Such a one is very evil or mischievous. (A.)

سُؤْرَةٌ
سُؤْرَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in five places.

سَأّرٌ
سَأّرٌ ذ One who leaves a remainder, or residue, (S, M, K,) of beverage in the bottom of the vessel from which he has drunk: (S, M:) [and (tropical:) of food in a dish; &c.:] deviating from rule, (S, M,) like جَبَّارٌ from أَجْبَرَ: (S:) [see دَرَّاكٌ, which is said to be the only other instance of the kind:] by rule it should be ↓ مُسْئِرٌ; (S, K;) which is [said to be] also allowable: (K:) but MF denies this; (TA;) or it may be [regular] from سَأَرَ or [irregular] from أَسْأَرَ. (T, TA.)

سَائِرٌ
سَائِرٌ ذ The rest, or remainder, (T, and M in art. سير, and Msb and K,) of a thing, (Z, M, Msb,) whether little or much; (T, Msb;) and of men, or people: (Sgh; Msb:) not the whole, or all, as many imagine it to mean, (Sgh, Msb, K,) though people use it in this latter sense, (IAth,) which Sgh asserts to be a vulgar error: (Msb:) it occurs repeatedly in trads., and always in the former sense: (IAth:) or it is sometimes used [in chaste Arabic] in the latter sense: (K:) and is correctly so used accord. to AAF and J and IJ and ElJawáleekee and IB, the last of whom confirms this signification by many examples and evident proofs: but whether, in this sense, it is derived from السَّيْر, as AAF and J and others hold, or from سُورٌ the “ wall which surrounds a town or city, ” as others hold, is disputed: (TA:) and سَارُ الشَّىْءِ is a dial. var. of سَائِرُهُ. (S in art. سير.) ― -b2- An Arab of the desert became the guest of a party, and they ordered the female slave to perfume him; whereupon he said, بَطْنِى عَطِّرِى وَسَائِرِى ذَرِى [My belly perfume thou, and the rest of me leave thou]: (K:) but in other lexicons than the K, we find أَعْطِرِى. (TA in art. عطر.) This saying is a well-known prov. (TA.) [In the TA it is added that سائري here signifies the whole of me, or all of me: but this is an evident mistake.] You say this to a man who gives you what you do not want, and refuses you what you want. (Sgh, TA in art. عطر.) ― -b3- It is related, also, that a hostile attack was made upon a people, and they cried out for aid to the sons of their uncle; but these held back from them until they had been made captives and taken away; then they came inquiring respecting them; and the person asked replied, أَسَائِرَ اليَوْمِ وَقَدْ زَالَ الظُّهْرُ [What, all the day, when the noon has passed?] (K:) i. e., Dost thou covet what is remote, (مَا بَعُدَ, (S, K, TA, in a copy of the S and in one of the K and in the CK مَا بَعْدُ,) when [reason for] despair hath become manifest to thee: for when one wants the whole day, and the noon has passed, he must despair like as he despairs of accomplishing his want at sunset. (S in art. سير, and K.) This saying is a prov.; (S, A;) and is used with reference to a thing which one hopes to attain when its time has passed. (A.)

أَسَائِرُ
[ أَسَائِرُ ذ expl. by Golius as a pl. meaning “ Partes reliquæ ” is an evident mistake, app. caused by a misunderstanding of the latter prov. mentioned above.]

مُسْئِرٌ
مُسْئِرٌ ذ : see سَأّرٌ.

### Türkçe

سَأَرَ
1 **سَأَرَ** ذ : 4’e bak, iki yerde. -A2- **سَئِرَ**, muzârîsi **سَاََ** , (Msb, K,) mastarı **سُؤْرٌ**, (Msb,) Kaldı; artık olarak geriye kalmış oldu. (Msb, K.)

اسأر
4 **اسأر** ذ O, bir artığı, yahut geriye kalan bir şeyi bıraktı; (IAar, M, K;) bunun gibi ↓ **سَأَرَ**, (IAar, K,) yahut **سَأَرَ سُؤْرًا**, (A,) mastarı **سَأْرٌ**: (TK:) yahut o, içtiği kabın dibinde içecekten bir miktar bıraktı; (S, TA;) bunun gibi **اسأر فِى الاـِنَآءِ سُؤْرًا**: (A:) bunun yapılması bir hadiste emredilmiştir. (TA.) Yine dersin ki **اسأرهُ** O, onu geriye kalmış olarak bıraktı. (Msb.) Ve **اسأر سُؤْرًا** ve **سُؤْرَةً** O, bir artığı yahut kalıntıyı bıraktı. (T, TA.) Ve **اسأر مِنْهُ شَيْئًا** O, ondan bir şeyi geriye kalmış olarak bıraktı. (M.) Ve **أَسْأَرَتِ الاـِبِلُ فِى الحَوْضِ**; ve **سُؤْرًا** ↓ **سَأَرَتْ**; Develer yalakta yahut havuzda bir miktar suyu geriye kalmış olarak bıraktı. (A.) Yine **اسأر مِنَ الطَّعَامِ سُؤْرَةً** (mecaz:) O, yemekten bir miktarı geriye kalmış olarak bıraktı. (A.) Ve **اسأر مِنْ حِسَابِهِ** (mecaz:) O, hesabından bir miktarı hesaba katılmamış olarak bıraktı. (M, * TA.)

تسأّر
5 **تسأّر** ذ (Tekmileh’te ve M ve CK’de ve K’nın bir yazma nüshasında böyle; fakat K’nın bazı nüshalarında ve A’nın bir nüshasında ↓ **تَسَآءَرَ**;) O, artıkları içti: (A:) yahut **نَبِيذ**’in artığını; (K;) yahut **تسأّر النَّبِيذَ** böyledir. (Lh, M.)

6 **تَسَاََّ** bir önce gelen şeye bak.

سُؤْرٌ
**سُؤْرٌ** ذ Bir artık, yahut kalıntı; (T, M, Msb, K;) bir şeyin, (M,) yahut herhangi bir şeyin; (TA;) bunun gibi ↓ **سُؤْرَةٌ**: (T:) yahut bir kimse içtikten sonra kabın dibinde kalan içecek artığı; (S, * A;) içtikten sonra sıçan yahut fare vb.’nin bıraktığı gibi: (S:) aslen, içenin bir kapta yahut sulama yalaklarında bıraktığı su artığına uygulanır: ve mecazen (mecaz:) yemek vb. artığına: (Mgh:) ve ↓ **سُؤْرَةٌ** ayrıca (mecaz:) yemek artığı anlamına da gelir: (A:) ilkinin çoğulu **أَسْآرٌ**, (S, M, Mgh, Msb,) ve yer değiştirme ile **آسَارٌ**, **آبَارٌ** ve **آرَامٌ** gibi, **بِئْرٌ** ve **رِئْمٌ**’ün çoğullarıdır. (M.) [Aşağıda **سَائِرٌ**’e de bak.] ― -b2- ↓ **سُؤْرَةُ الصَّقْرِ** (mecaz:) Şahin onu yakalayan olduğu av etinin, ona verilen payından geriye kalandır. (A.) ― -b3- Ve ↓ **سُؤْرَةٌ** ayrıca (mecaz:) bir erkekte gençlik kuvvetinden bir artığı, (M, K,) yahut gençliğin en parlak çağını geçmiş bir kadında, (Lth,) yahut gençlik devresini geçmiş fakat ihtiyarlıkla çökmüş kılınmamış bir kadında bir artığı ifade eder. (A.) [**سُؤْدَةٌ**’ye de bak.] ― -b4- Ve (mecaz olduğu varsayılan:) malın, yahut develerin veya benzerinin iyi olanı yahut seçkini: çoğulu **سُؤَرٌ**. (L.) [Görünüşe göre, kötü olanı ayırıp verdikten sonra bunun kalması sebebiyledir.] ― -b5- ↓ **سُؤْرَةٌ مِنَ القُرْآنِ** (mecaz:) [Kur’ân’dan bir sûre demektir;] ona bu ad, onun bir parça olması sebebiyle verilmiştir, (A,) yahut bir artık olması sebebiyle: (TA:) yahut hemen önceki anlamdan olabilir: (L:) yahut **سُورَةٌ**’nin bir lehçe varyantıdır: (K:) çoğulu **سُؤَرٌ**. (A, TA.) ― -b6- **فُلَانٌ سُؤْرُ شَرٍّ** Şu kimse pek kötü yahut fesatçı demektir. (A.)

سُؤْرَةٌ
**سُؤْرَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak, beş yerde.

سَأّرٌ
**سَأّرٌ** ذ İçtiği kabın dibinde içecekten bir artık yahut kalıntı bırakan kimse: (S, M, K,) (S, M:) [ve (mecaz:) bir kapta yemekten vb.:] kaideden saparak, (S, M,) **أَجْبَرَ**’dan **جَبَّارٌ** gibi: (S:) [bu türün tek diğer örneği olduğu söylenen **دَرَّاكٌ**’a bak:] kaideye göre ↓ **مُسْئِرٌ** olmalıydı; (S, K;) ki bunun da [denildiğine göre] caiz olduğu: (K:) fakat MF bunu reddeder; (TA;) yahut **سَأَرَ**’dan [düzenli] yahut **أَسْأَرَ**’dan [düzensiz] olabilir. (T, TA.)

سَائِرٌ
**سَائِرٌ** ذ Bir şeyin geri kalanı, yahut artığı, (T, ve M’de madde **سير**’de, ve Msb ve K,) bir şeyin, (Z, M, Msb,) az olsun çok olsun; (T, Msb;) ve insanların, yahut halkın geri kalanı: (Sgh; Msb:) birçoklarının zannettiği gibi bütün, yahut tamamı değildir, (Sgh, Msb, K,) her ne kadar insanlar onu bu son anlamda kullansalar da, (IAth,) ki Sgh bunun avam hatası olduğunu söyler: (Msb:) hadislerde tekrar tekrar geçer, ve daima ilk anlamdadır: (IAth:) yahut bazen [fasih Arapçada] ikinci anlamda da kullanılır: (K:) ve AAF ve J ve IJ ve ElJawáleekee ve IB’ye göre doğru olarak böyle kullanılır; bunların sonuncusu bu anlamı birçok örnek ve açık delillerle teyit eder: fakat bu anlamda, AAF ve J ve başkalarının tuttuğu gibi **السَّيْر**’den mi türemiştir, yoksa başkalarının tuttuğu gibi “bir kasaba yahut şehri kuşatan duvar” olan **سُورٌ**’dan mı, ihtilaf edilmiştir: (TA:) ve **سَارُ الشَّىْءِ** **سَائِرُهُ**’nun bir lehçe varyantıdır. (S, madde **سير**’de.) ― -b2- Çölden bir Arap bir topluluğa misafir oldu, onlar da cariyeye onu kokulandırmasını emrettiler; bunun üzerine o dedi ki, **بَطْنِى عَطِّرِى وَسَائِرِى ذَرِى** [Karnımı kokulandır, geri kalanımı bırak]: (K:) fakat K dışındaki diğer sözlüklerde **أَعْطِرِى** buluruz. (TA, madde **عطر**’da.) Bu söz meşhur bir darb-ı meseldir. (TA.) [TA’da, burada **سائري**’nin benim bütünüm, yahut tamamım anlamına geldiği de eklenmiştir: fakat bu açık bir hatadır.] Bunu, sana istemediğin şeyi verip istediğin şeyi senden esirgeyen adama söylersin. (Sgh, TA, madde **عطر**’da.) ― -b3- Yine rivayet olunur ki bir kavme düşmanca bir baskın yapıldı, onlar da amcaoğullarından yardım diye bağırdılar; fakat bunlar, onlar esir edilip götürülünceye kadar onlardan geri durdular; sonra gelip onlar hakkında sorup soruşturdular; sorulan kişi cevap verdi, **أَسَائِرَ اليَوْمِ وَقَدْ زَالَ الظُّهْرُ** [Günün geri kalanı mı, öğle geçmişken?] (K:) yani, sana ümitsizliğin [sebebi] açıkça belli olduktan sonra uzak olanı mı arzuluyorsun: çünkü bir kimse bütün günü ister de öğle geçmiş olursa, güneş batımında ihtiyacını gidermekten ümidini kestiği gibi ümidini kesmelidir. (S, madde **سير**’de, ve K.) Bu söz bir darb-ı meseldir; (S, A;) ve bir kimsenin, vakti geçmişken erişmeyi umduğu bir şeye dair kullanılır. (A.)

أَسَائِرُ
[ **أَسَائِرُ** ذ Golius tarafından “Partes reliquæ” anlamında bir çoğul diye açıklanması, yukarıda zikredilen son darb-ı meselin yanlış anlaşılmasından kaynaklanan, açık bir hatadır.]

مُسْئِرٌ
**مُسْئِرٌ** ذ : **سَأّرٌ**’e bak.
