# سأو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A3%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سأو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سأو

: ) ( و ) هكذا هو في سائِرِ النُّسخِ والكَلِمَةُ واوِيَّةٌ يائِيَّةٌ كما ستَقِفُ عليه .
( *!السَّأْوُ : الوَطَنُ ) ؛ عن أَبي عبيدٍ .
( و ) أَيْضاً : ( بُعْدُ الهَمِّ ) والنِّزاعِ ؛ عن الخَلِيلِ .
تقولُ : إنَّكَ لذُو *!سَأْوٍ ، أَي بَعِيدُ الهَمِّ ؛ قالَ ذو الرُّمَّة :
كأَنَّني من هَوَى خَرْقاءَ مُطَّرَفٌ
دَامِي الأَظَلِّ بَعِيدُ السَّنأْو مَهْيُوميَعْني هُمَّه الذي تُنازِعُه نَفْسُه إليه .
ويُرْوى هذا البَيْتُ بالشِّيْن مِن الشَّأْوِ وهو الغايَةُ ؛ كُلُّ ذلِكَ في الصِّحاح .
( و ) السَّأْوُ : ( النِّيَّةُ والظنَّةُ ) ، هكذا في النُّسخِ والصَّوابُ والطِيَّةُ ، بالطاءِ المُهْمَلةِ والياءِ كما هو نَصُّ الصِّحاحِ .
( وساءَهُ ساءَةً ) ، هكذا في سائِرِ النسخ وهو غَلَطٌ ، والصَّوابُ : *!وسَآهُ كرَماهُ *!سَآةً أَي هو مَقْلوبٌ منه ، حَكَاه سِيْبَوَيْه . يقالُ : *!سَأَوْتُه بمعنى *!سُؤْته ، كما في الصِّحاحِ ؛ وأَنْشَدَ سِيْبَوَيْه لكعبِ بنِ مالِكٍ :

لقد لَقِيَتْ قُرَيْظَة ما *!سَآها
وحَلَّ بدارِها ذُلٌّ ذَلِيل ( *!وسَأَى ) ، كرَمَى : إذا ( عَدا ) ؛ عن ابنِ الأعْرابيِّ .
( و ) *!سَأَى ( الثَّوبَ ) والجِلْدَ ( *!سَأْواً *!وسِأْياً ) : إذا ( مَدَّهُ ) إليه ( فانْشَقَّ ) .
وفي المُحْكَم : حتى انْشَقَّ ، واقْتَصَرَ في المَصادِرِ على الأوَّل .
وذَكَرَ المَصْدَر الثَّاني في التَّهْذيبِ فقالَ : *!وسَأَيْته *!سَأْياً .
( و ) *!سَأَى ( بَيْنهم ) *!سَأْواً : ( أَفْسَدَ ) ؛ نقلَهُ الأزهريُّ : وكأَنَّه لُغَةٌ في سَعَى بالعَيْنِ .
ويقالُ في ضِدِّه : أسا بَيْنهُمْ أَسواً إذا أَصْلَحَ ؛ وقد تقدَّمَ .
( *!وسَأَةُ القَوْسِ ، مَثَلَّثَة : لُغاتٌ في السِّيَةِ بالياءِ ) ، وهو طَرَفُها المَعْطوفُ المُعَقْرَبُ ؛
فالضمُّ والكَسْر عن ابنِ سِيدَه والأزْهريِّ ،
والفَتْحُ ( عن ابنِ مالِكٍ ) في مُثَلثَّاتِهِ .
وكانَ العجَّاج يَهْمزُ سِئَة القَوْس وقد تقدَّمَ ذلكَ .
( *!وأَسْأَيْتُ القَوْسَ : عَمِلْتُ لها *!سَأَةً ) ، وتَرْكُ هَمْزها أعْلَى ، كذا في المُحْكَم . ونَقَلَها الصَّاغانيُّ عن بعضِ البَصْريِّين .
وممَّا يُسْتدركُ عليه .
*!السَّأْيُ : داءٌ في طَرَفِ خِلْفِ الناقَةِ .
*!والمَسْآةُ ، كَمسْعاةٍ ، لُغَةٌ في المَساءَةِ مَقْلوبٌ منه ، والجَمْعُ *!المسَائِي ؛ ومنه قَوْلُهم أكْرَهُ مسَائِيكَ ؛ حَكَاهُ سِيْبَوَيْه .
*!والسَّأْوُ : بَعَرُ الناقَةِ ، والشِّيْن لُغَةٌ فيه كما سَيَأْتي .
(

### Türkçe

: ) ( و ) işte o, sâir nüshalarda böyledir; kelime ise vâvî ve yâîdir; yakında onun üzerine vâkıf olacaksın.
( *!**السَّأْوُ** : **الوَطَنُ** )؛ Ebû Ubeyd’den.
( و ) ayrıca: ( **بُعْدُ الهَمِّ** ) ve nizâ‘; Halîl’den.
dersin ki: şüphesiz sen **سَأْوٍ** sahibisin; yani gamdan uzak. Zü’r-Rumme dedi ki:

Sanki ben, Harkâ’nın hevasından, kenarlı biriyim,
gölgesi kanlı, **السَّنأْو**’dan uzak, mehyûmum

yani, nefsi onu kendisine çekiştirdiği gamını kastediyor.
Bu beyit, **الشَّأْوِ**’dan şîn ile de rivayet olunur; o ise gaye demektir; bütün bunlar Sıhâh’tadır.
( و ) **السَّأْوُ**: ( **النِّيَّةُ والظنَّةُ** ), nüshalarda böyledir; doğrusu ise **الطِيَّةُ**’dir; ihmâl edilmiş ط ve yâ ile; Sıhâh’ın nassı böyledir.
( **وساءَهُ ساءَةً** ), sâir nüshalarda böyledir ve bu yanlıştır; doğrusu: **وسَآهُ** tıpkı **رَماهُ** gibi, **سَآةً**; yani o, ondan kalb edilmiştir; Sîbeveyh onu nakletti. Denir ki: **سَأَوْتُه** mânâca **سُؤْته** demektir; Sıhâh’ta olduğu gibi. Sîbeveyh, Ka‘b b. Mâlik için inşâd etti:

Andolsun, Kurayza, ona **سَآها** olan şeyi buldu,
ve yurduna zelil bir zillet indi

( **وسَأَى** ), tıpkı **رَمَى** gibi: eğer ( **عَدا** ) ederse; İbnü’l-A‘râbî’den.
( و ) **سَأَى** ( **الثَّوبَ** ) ve deriyi ( **سَأْواً** **وسِأْياً** ): eğer onu kendisine ( **مَدَّهُ** ) ise, ( **فانْشَقَّ** ) yarıldı.
Muhkem’de: ta ki yarılıncaya kadar; ve masdarlarda birincisiyle yetindi.
Tehzîb’de ikinci masdarı zikretti ve dedi ki: **وسَأَيْته** **سَأْياً**.
( و ) **سَأَى** ( **بَيْنهم** ) **سَأْواً**: ( **أَفْسَدَ** ) bozdu; Ezherî onu nakletti: sanki bu, ayn ile **سَعَى**’da bir lugattır.
Zıddında denir ki: aralarını ıslah ederse **أسا بَيْنهُمْ أَسواً**; ve geçmişti.
( *!**وسَأَةُ القَوْسِ** , müselles: yâ ile **السِّيَةِ**’de lugatlardır ), o ise onun ucu, bükülmüş, akrep gibi kıvrılmış olanıdır;
damme ve kesre, İbn Sîde ve Ezherî’dendir,
fetha ise ( İbn Mâlik’ten ) onun müsellesâtında.
A‘ccâc, **سِئَة القَوْس**’u hemzelerdi; bu da geçmişti.
( *!**وأَسْأَيْتُ القَوْسَ** : ona **سَأَةً** yaptım ), hemzesini terk etmek daha üstündür; Muhkem’de böyledir. Sâgânî onu bazı Basralılardan nakletti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır.
*!**السَّأْيُ**: dişi devenin arka uyluğunun ucunda bir hastalıktır.
*!**والمَسْآةُ** , **كمسْعاةٍ**, **المَساءَةِ**’de bir lugattır; ondan kalb edilmiştir; cem‘i **المسَائِي**’dir; ondan onların sözü: “**أكْرَهُ مسَائِيكَ**”; Sîbeveyh onu nakletti.
*!**والسَّأْوُ**: dişi devenin dışkısıdır; şîn onda bir lugattır; yakında geleceği gibi.
(
