# سأي — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%8A/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A3%D9%8A/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%8A.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سأي

سَأَيْت الثوبَ والجلدَ أَسْآهُ سَأْياً: مَدَدْته فانشقَّ، وسَأَوْته كذلك.
والسَّأْيُ: داءٌ في طَرَف خِلْفِ الناقة. وسِئَةُ القوس وسُؤَتُها: طَرَفها المعطوف المُعَرْقَب. وأَسْأَيْت القوسَ: جَعَلْت لها سِئَة، وجمع سِئَةٍ سِئات؛ وأَنشد ابن بري:
قياسُ نَبْعٍ عاجَ مِن سِئَاتها
وترك الهمز في سِئَةِ القوس أَعْلى، وهو الأَكثر. قال ابن خالويه: لم يهمزها إلا رؤبة بن العجاج.
والسَّأْوُ: الوَطَن؛ قال ذو الرمة:
كأَنَّنِي من هَوَى خَرْقاءَ مُطَّرَفٌ
دَامِي الأَظَلِّ، بعيد السَّأْوِ مَهْيُوم
والسَّأْوُ: الهِمَّة. يقال: فلان بَعيد السَّأوِ أَي بَعِيدُ الهِمَّةِ، وأَنشد أَيضاً بيت ذي الرمة. قال: وفسره فقال يَعني هَمَّه الذي تُنازِعُه نفسُه إليه، ويروى هذا البيت بالشين المعجمة من الشَّأْوِ، وهو الغاية؛ والسَّأْوُ بُعدُ الهَمِّ والنِّزاع، يقال: إنكَ لذُو سَأْوٍ بعيد أَي لَبَعيد الهَمِّ. والسَّأْوُ: النِّيَّة والطِّيَّة. وسَأَوْتُ بين القوم سَأواً أَي أَفْسَدت. وسآه الأَمْرُ: كَساءَه، مقلوب عن ساءَه؛ حكاه سيبويه؛ وأَنشد لكعب بن مالك:
لقد لَقِيَت قُرَيْظَة ما سَآها،
وحَلَّ بدارِها ذُلٌّ ذَليل
وأَكْرَهُ مسائِيَكَ، قال: وإنما جُمِعَت المَساءَة ثم قُلِبت فكأَنه جمع مَسْآة مثل مَسْعاة. ويقال: سَأَوته بمعنى سُؤْته.

### Türkçe

**سَأَيْت** elbiseyi ve deriyi **أَسْآهُ** **سَأْياً**: onu uzattım da yarıldı;
ve onu yine böyle **سَأَوْته**.

Ve **السَّأْيُ**: dişi devenin arka tarafının ucunda bir hastalıktır. Ve **سِئَةُ** yayın ve **سُؤَتُها**: onun kıvrılmış, topuklandırılmış ucudur. Ve **أَسْأَيْت** yayı: ona **سِئَة** yaptım; ve **سِئَةٍ**’nin çoğulu **سِئات**’tır; ve İbn Berrî inşad etti:
قياسُ نَبْعٍ عاجَ مِن سِئَاتها

Ve yayın **سِئَةِ**’sinde hemzeyi terk etmek daha üstündür; ve o daha çok olandır. İbn Hâlaveyh dedi: onu hemzeleyen yalnızca Ru’be b. el-‘Accâc’tır.

Ve **السَّأْوُ**: vatan; Zû’r-Rumme dedi:
كأَنَّنِي من هَوَى خَرْقاءَ مُطَّرَفٌ
دَامِي الأَظَلِّ، بعيد السَّأْوِ مَهْيُوم

Ve **السَّأْوُ**: himmet. Denir: falan **بَعيد السَّأوِ** yani himmeti uzak olandır; ve yine Zû’r-Rumme’nin beytini inşad etti. Dedi: ve onu açıkladı, dedi ki: nefsinin kendisine doğru çekiştirdiği hemmini kastediyor; ve bu beyit, **الشَّأْوِ**’dan, mu‘ceme şîn ile rivayet edilir; ve o, gaye’dir; ve **السَّأْوُ** hemmin ve çekişmenin uzaklığıdır; denir: şüphesiz sen **لذُو سَأْوٍ بعيد**’sin yani hemmi uzak olansın. Ve **السَّأْوُ**: niyet ve iç niyet. Ve kavim arasında **سَأَوْتُ** **سَأواً**: yani bozdum. Ve **سآه** işi: onu örttü; **ساءَه**’den kalb edilmiştir; Sîbeveyh onu nakletti; ve Ka‘b b. Mâlik için inşad etti:
لقد لَقِيَت قُرَيْظَة ما سَآها،
وحَلَّ بدارِها ذُلٌّ ذَليل

Ve **أَكْرَهُ مسائِيَكَ**; dedi: ancak **المَساءَة** çoğul yapıldı, sonra kalb edildi; sanki **مَسْآة**’nin çoğulu, **مَسْعاة** gibi. Ve denir: **سَأَوته** anlamca **سُؤْته** demektir.
