# سبحل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سبحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سبحل

سَبْحَلَ الرجلُ إِذا قال سُبْحان الله. ابن سيده: وادٍ وسِقَاءٌ سَحْبَلٌ وسَبَحْلَلٌ واسع. والسَّحْبَلُ والسَّبَحْلَلُ: العظيم المُسِنُّ من الضَّباب. والسِّبَحْل، على وزن الهِجَفِّ: الضَّخْم من الضَّبّ والبعير والسِّقَاء والجارية؛ قال ابن بري: شاهد السِّبَحْل الضَّبِّ قول الشاعر:
سِبَحْلٌ له تَرْكانِ كانا فَضِيلةً،
على كلِّ حافٍ في البلادِ وناعِلِ
قال: وشاهد السِّبَحْل البعيرِ قولُ ذي الرُّمَّة:
سِبَحْلاً أَبا شَرْخَيْن أَحْيَا بَنَاتِه
مَقَالِيتُها، وهي اللُّبَاب الحَبائش
وفي الحديث: خَيْرُ الإِبِل السِّبَحْلُ أَي الضخم، والأُنثى سِبَحْلة مثل رِبَحْلة. ويقال: سِقَاءٌ سِبَحْلٌ وسَبَحْلَلٌ؛ عن ابن السكيت. والسِّبَحْلة: العظيمة من الإِبل، وهي الغَرِيزة أَيضاً العظيمة. وجَمَلٌ سِبَحْلٌ رِبَحْلٌ: عظيم. أَبو عبيد: السِّبحَلُ والسَّحْبَل والهِبَلُّ الفَحْل، والسِّبَحْلة من النساء الطويلة العظيمة، ومنه قول بعض نساء الأَعراب تَصِف ابنتها:
سِبَحْلَةٌ رِبَحْلَه
تَنْمِي نَبَاتَ النَّخْلَه
الليث: سِبَحْلٌ رِبَحْلٌ إِذا وُصِف بالتَّرَارة والنَّعْمة؛ وقيل لابنة الخُسِّ: أَيُّ الإِبل خيرٌ؟ فقالت: السِّبَحْل الرِّبَحْلُ، الراحِلَةُ الفَحْلُ. وحكى اللحياني أَيضاً: إِنَّه لَسِبَحْل رِبَحْلٌ أَي عظيم، قال: وهو على الاتساع، ولم يُفَسِّر ما عنى به من الأَنواع. وزِقٌّ سِبَحْل: طويل عظيم، وكذلك الرّجل. وضَرْعٌ سِبَحْلٌ: عظيم؛ وقول العجاج:بِسَبْحَل الدَّفَّيْنِ عَيْسَجُور
قال ابن جني: أَراد بسِبَحْل، فأَسكن الباء وحَرَّك الحاء وغَيَّر حركة السين. الليث: السَّبَحْلَلُ هو الشِّبْل إِذا أَدْرَكَ الصيد.

### Türkçe

**سَبْحَلَ** adam, **سُبْحان الله** dediği zaman (böyledir). İbn Sîde: vadi ve tulum;
**سَحْبَلٌ** ve **سَبَحْلَلٌ**: geniş. Ve **السَّحْبَلُ** ve **السَّبَحْلَلُ**: kelerlerden yaşlı olan büyük (olan). Ve **السِّبَحْل**, **الهِجَفِّ** vezninde: kelerden, deve(den), tulumdan ve cariyeden iri olan; İbn Berrî dedi: keler için **السِّبَحْل**’in şahidi şairin sözü(dür):
سِبَحْلٌ له تَرْكانِ كانا فَضِيلةً،
على كلِّ حافٍ في البلادِ وناعِلِ
Dedi: ve deve için **السِّبَحْل**’in şahidi Zü’r-Rumme’nin sözü(dür):
سِبَحْلاً أَبا شَرْخَيْن أَحْيَا بَنَاتِه
مَقَالِيتُها، وهي اللُّبَاب الحَبائش
Ve hadiste: “Develerin hayırlısı **السِّبَحْلُ**’dür”, yani iri; dişisi **سِبَحْلة**’dir, **رِبَحْلة** gibi. Ve denir: **سِقَاءٌ سِبَحْلٌ** ve **سَبَحْلَلٌ**; İbnü’s-Sikkît’ten. Ve **السِّبَحْلة**: develerden büyük olan; ve o, **الغَرِيزة** (de) ayrıca büyük (olandır). Ve **جَمَلٌ سِبَحْلٌ رِبَحْلٌ**: büyük. Ebû Ubeyd: **السِّبحَلُ** ve **السَّحْبَل** ve **الهِبَلُّ**: damızlık erkek (deve); ve kadınlardan **السِّبَحْلة**: uzun, büyük (olan); ve ondan, bedevî kadınlarından bazısının kızını vasfederek sözü:
سِبَحْلَةٌ رِبَحْلَه
تَنْمِي نَبَاتَ النَّخْلَه
Leys: **سِبَحْلٌ رِبَحْلٌ**, **التَّرَارة** ve **النَّعْمة** ile vasfedildiği zaman (böyledir); ve denildi ki Hüss’ün kızına: “Hangi deve daha hayırlıdır?” dedi; o da dedi: **السِّبَحْل الرِّبَحْلُ**; **الراحِلَةُ الفَحْلُ**. Lihyânî de ayrıca nakletti: “Şüphesiz o, elbette **لَسِبَحْل رِبَحْلٌ**’dür”, yani büyük; dedi: ve o, genişlik üzere(dir); ve onunla kastettiği türlerden olanı tefsir etmedi. Ve **زِقٌّ سِبَحْل**: uzun, büyük; aynı şekilde adam. Ve **ضَرْعٌ سِبَحْلٌ**: büyük; ve Accâc’ın sözü:بِسَبْحَل الدَّفَّيْنِ عَيْسَجُور
İbn Cinnî dedi: **سِبَحْل** ile murad etti; böylece bâ’yı sâkin kıldı, hâ’yı harekeledi ve sîn’in harekesini değiştirdi. Leys: **السَّبَحْلَلُ**, avı idrak ettiği zaman **الشِّبْل**’dir.
