# سبد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A8%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سبد

1 سَبڤدَ see what next follows.

سبّد شَعَرَهُ
2 سبّد شَعَرَهُ ذ , (AA, TA,) inf. n. تَسْبِيدٌ, (K, TA,) He shaved off his hair; (AA, K, TA;) as also ↓ سَبَدَهُ, (AA, K,) inf. n. سَبْدٌ; (K, TA;) and ↓ اسبدهُ, (AA, TA,) inf. n. اـِسْبَادٌ: (K, TA:) or all signify he shaved off his hair and [so] removed it utterly: and سَبَتَ شَعَرَهُ and سبّتهُ and اسبتهُ also have the former signification accord. to AA: (TA:) [and] تَسْبِيدُ الرَّأْسِ signifies the removing utterly the hair of the head [by shaving]: (S:) or سبّد شَعَرَهُ signifies he shaved off his hair and then left it until it had grown a little: (A'Obeyd, L:) or he removed utterly his hair, making it to be [shaven] close to the skin; (A'Obeyd, M, L;) as also سمّدهُ. (A'Obeyd, L.) ― -b2- And He let the whole of his hair grow ample and long: thus it has two contr. significations. (M.) ― -b3- And تَسْبِيدٌ signifies also The combing, or combing down, or letting down and loosing, and then moistening, and leaving, the hair of the head. (Suleymán Ibn-El-Mugheyreh, L, K. *) ― -b4- And The rendering [one's hair] matted, or compacted, and dusty. (M, L.) ― -b5- And [hence, app., the objective complement being meant to be understood,] The leaving off, or neglecting, the anointing of oneself [or of one's hair], (A'Obeyd, S, K, TA,) and washing: and some say تَسْمِيدٌ, which signifies the same. (A'Obeyd, TA.) -A2- تَسْبِيدٌ is also used [intransitively,] as signifying The appearing of the hair of the head: (K:) or the growing after some days: (M:) or سبّد الشَّعَرُ means The hair grew so that its blackness appeared after the shaving. (S, M.) ― -b2- And The coming forth of the down [of a young bird]: (M:) or the appearing of the feathers of a young bird. (K.) You say, سبّد الفَرْخُ The young bird began to show its feathers, or to become fledged. (S.) ― -b3- And The growing of fresh shoots upon, or among, the old portions of the [plant called] نَصِىّ; as also ↓ اـِسْبَادٌ: (K:) you say [of that plant], سبّد and ↓ اسبد: (TA:) or سبّد النَّبَاتُ The plant had heads coming forth, before the spreading thereof. (M.)

4 أَسْبَدَ see 2, in three places; first and last sentences.

سِبْدٌ
سِبْدٌ ذ i. q. دَاهِيَةٌ [as meaning Cunning, or very cunning: and perhaps also as meaning a calamity: pl. أَسْبَادٌ]. (S, M, K.) You say, هُوَ سِبْدُ أَسْبَادٍ He is cunning, or very cunning, (دَاهٍ, S, M, or دَاهِيَةٌ, K,) in theft, or robbery. (S, M, K.) ― -b2- And [hence, perhaps, or the reverse may be the case,] A wolf: (K:) it occurs, in the accus. case, in a verse, in this sense, (TA,) or in the former sense; (S;) or, as some relate it, the word in this instance is سِيدًا [which has the latter meaning]. (S, TA.)

سَبَدٌ
سَبَدٌ ذ Hair [of goats]; syn. شَعَرٌ; (As, S, M;) as also ↓ سَبُّودٌ: (M:) or a small quantity thereof: (K:) or fur [of camels]; syn. وَبَرٌ. (M.) One says, مَا لَهُ سَبَدٌ وَلَا لَبَدٌ (As, S, M, K) He has neither goats' hair nor wool: (As, * S, * M:) or neither camels' fur nor wool: or neither camels' fur nor goats' hair: meaning (tropical:) he has neither goats nor sheep: or (tropical:) neither camels nor sheep: or (tropical:) neither camels nor goats: (M:) or (tropical:) neither little nor much; (As, S, K, TA;) i. e. he has not anything. (TA.) [See also لَبَدٌ.] Hence سَبَدٌ is an appellation for (assumed tropical:) Cattle (مَالٌ). (TA.) Hence also the saying of' Átikeh Bint-Zeyd,
لَمْ يَدَعْهُ اللّٰهُ يَمْشِى بِسَبَدْ
[i. e. (assumed tropical:) God let him not walk with goats, &c.]; meaning (assumed tropical:) God reduced him to poverty, so that He left not [to him] anything. (Ham p. 495.) ― -b2- Also sing. of أَسْبَادٌ (TA) which signifies Black garments or cloths [app. of goats' hair or of camels' fur]. (K, TA.) ― -b3- أَسْبَادٌ, (K, TA,) as pl. of سَبَدٌ, (TA,) signifies also The heads of the [plant called] نَصِىّ when they first come forth: (K, TA:) or, as pl. of سَبَدٌ, the heads of plants coming forth, before spreading. (M.) ― -b4- And, likewise as pl. of سَبَدٌ, Remains of plants or herbage in a land. (TA.) [See also سَبِدٌ.] -A2- سَبَدٌ also signifies Unluckiness, ill luck, or evil fortune: (M:) or so ↓ سُبَدٌ: (K, TA:) so says Lth, on the authority of ADk. (TA.)

سَبِدٌ
سَبِدٌ ذ A remnant of herbage or pasturage. (K.) [See also سَبَدٌ, last sentence but one.]

سُبَدٌ
سُبَدٌ ذ A certain bird, (S, M, K,) having plumage so soft, or smooth, that when two drops of water drop upon it, (S, M, * K,) upon its back, (S, M,) they run off from it; (S, * M, K, * TA;) or such that when a drop of water drops upon its back, it runs [off] (M:) the Arabs liken to it a horse when he sweats: (S:) or a certain bird like the eagle: (TA:) or the male eagle: (M, TA:) or the swallow of the desert (خُطَّاف بَرِّىّ): (As, TA:) or a bird like the خُطَّاف; when water falls upon it, it runs off from it quickly: so says Aboo-Nasr; and so Skr in his Expos. of the poetry of Hudheyl, on the authority of As: (TA:) said by As to be a certain black bird: (so in a marg. note in one of my copies of the S:) pl. سِبْدَانٌ. (S, M.) ― -b2- Also A piece of cloth with which the watering-trough (K, TA) such as is termed مَرْكُوّ [q. v.] (TA) is rendered close, or firm, [in its bottom and sides,] (يُسَدُّ, [in the L يُسْبَدُ, but I know not any apposite meaning of this verb,]) in order that the water may not become turbid: (K:) it is spread therein; and the camels are made to drink [the water] above it. (L.) ― -b3- See also سِبْدَةٌ. -A2- And see سَبَدٌ, last sentence.

سِبْدَةٌ
سِبْدَةٌ ذ , (M, L,) or ↓ سُبَدٌ, (K,) or both, (TA,) The pubes. (M, L, K.)

سَبُّودٌ
سَبُّودٌ ذ : see سَبَدٌ, first sentence.

سَبَنْدًى
سَبَنْدًى ذ Tall, or long; (K;) in the dial. of Hudheyl: (TA:) and also bold, or daring; (S, M, K;) applied to anything [i. e. to any creature]; (S, K;) of the dial. of Hudheyl: (M:) as also سَبَنْتًى: (S, TA:) or, so applied, bold, or daring, to undertake anything: and the fem. [سَبَنْدَاةٌ, like سَبَنْتَاةٌ,] is said to signify a bold lioness: and a bold-breasted she-camel: and in like manner [the masc. signifies] a bold-breasted he-camel: (M, L:) and, (S, M, L, K,) as also سِبِنْدًى, (M, L,) the leopard; (As, S, M, L, K;) and so سَبَنْتًى, (As, S, L,) or سَبَنْتَاةٌ, which is also applied to a beast of prey [absolutely]: (A Heyth:) or the lion: (M, L:) pl. سَبَانِدُ and سَبَانِدَةٌ: or the meaning of this, or these, [i. e. of the latter pl. or of both, for the pronoun (هِىَ) may relate to the latter or to both,] is idle, and sportful, and vain, or frivolous, persons; (K, TA;) like سَبَادِرَةٌ. (TA.)

مُسَبَّدٌ
مُسَبَّدٌ ذ , like مُعَظَّمٌ, (TA,) or ↓ مُسَبِّدٌ, (accord. to a copy of the M,) as meaning (assumed tropical:) Consummate, (M, * TA,) is applied as an epithet to a calamity, دَاهِيَة, (M, TA,) which a poet terms, for the sake of the measure, أَمُّ فَأْرٍ, because it is termed أُمُّ أَدْرَاصٍ, and دِرْصٌ is applied to a young one of a bitch, and of a she-wolf, and of a she-cat, and of the [species of فَأْر called] جُرَذ, and of the jerboa. (M.)

مُسَبِّدٌ
مُسَبِّدٌ ذ [act. part. n. of 2]. It is said of Ibn-'Abbás, قَدِمَ مَكَّةَ مُسَبِّدًا رَأْسُهُ, meaning He came to Mekkeh having his head unanointed and unwashed. (A'Obeyd, S.) -A2- See also the next preceding paragraph.

### Türkçe

1 **سَبڤدَ**: ardından gelen şeye bak.

**سبّد شَعَرَهُ**
2 **سبّد شَعَرَهُ** ذ, (AA, TA,) mastar ismi **تَسْبِيدٌ**, (K, TA,) Saçını tıraş etti; (AA, K, TA;) bunun gibi ↓ **سَبَدَهُ**, (AA, K,) mastar ismi **سَبْدٌ**; (K, TA;) ve ↓ **اسبدهُ**, (AA, TA,) mastar ismi **اـِسْبَادٌ**: (K, TA:) yahut hepsi, saçını tıraş etti ve [böylece] onu bütünüyle giderdi, anlamına gelir: ve **سَبَتَ شَعَرَهُ** ve **سبّتهُ** ve **اسبتهُ** da AA’ya göre önceki anlamı taşır: (TA:) [ve] **تَسْبِيدُ الرَّأْسِ** başın saçını [tıraş ederek] bütünüyle gidermek demektir: (S:) yahut **سبّد شَعَرَهُ** saçını tıraş etti ve sonra onu biraz uzayıncaya kadar bıraktı demektir: (A'Obeyd, L:) yahut saçını bütünüyle giderdi; onu deriye bitişik [tıraşlı] kılarak; (A'Obeyd, M, L;) bunun gibi **سمّدهُ**. (A'Obeyd, L.) ― -b2- Ve saçının tamamını bol ve uzun olarak uzattı: böylece onun iki zıt anlamı vardır. (M.) ― -b3- Ve **تَسْبِيدٌ** ayrıca, başın saçını taramak, yahut aşağı doğru taramak, yahut salıvermek ve çözmek, sonra ıslatmak ve bırakmak, demektir. (Suleymán Ibn-El-Mugheyreh, L, K. *) ― -b4- Ve [saçı] keçeleşmiş, yahut sıkışmış, ve tozlu kılmak. (M, L.) ― -b5- Ve [bundan, görünüşe göre, mef’ûlün anlaşılması kastedilerek,] kişinin [yahut saçının] yağlanmasını bırakması yahut ihmal etmesi, (A'Obeyd, S, K, TA,) ve yıkamayı: ve bazıları **تَسْمِيدٌ** der; o da aynı anlama gelir. (A'Obeyd, TA.) -A2- **تَسْبِيدٌ** ayrıca [geçişsiz olarak] başın saçının görünmesi anlamında da kullanılır: (K:) yahut birkaç günden sonra uzaması: (M:) yahut **سبّد الشَّعَرُ** tıraştan sonra siyahlığı görünecek şekilde saç uzadı demektir. (S, M.) ― -b2- Ve yavru kuşun tüylerinin çıkması: (M:) yahut yavru kuşun tüylerinin görünmesi. (K.) Şöyle dersin: **سبّد الفَرْخُ** Yavru kuş tüylerini göstermeye başladı, yahut tüylendi. (S.) ― -b3- [نَصِىّ] denilen bitkinin eski kısımları üzerinde yahut arasında taze sürgünlerin bitmesi; bunun gibi ↓ **اـِسْبَادٌ**: (K:) [o bitki hakkında] **سبّد** ve ↓ **اسبد** dersin: (TA:) yahut **سبّد النَّبَاتُ** Bitki, yayılmasından önce, başçıklar çıkarır oldu. (M.)

4 **أَسْبَدَ**: 2’ye bak; üç yerde; ilk ve son cümleler.

**سِبْدٌ**
**سِبْدٌ** ذ **دَاهِيَةٌ** ile aynı anlamdadır [kurnazlık, yahut çok kurnazlık: ve belki ayrıca bir musibet anlamında da: çoğulu **أَسْبَادٌ**]. (S, M, K.) Şöyle dersin: **هُوَ سِبْدُ أَسْبَادٍ** O, hırsızlıkta yahut soygunda kurnazdır, yahut çok kurnazdır, (**دَاهٍ**, S, M, yahut **دَاهِيَةٌ**, K). (S, M, K.) ― -b2- Ve [bundan, belki, yahut bunun tersi de olabilir,] bir kurt: (K:) bu anlamda bir beyitte mansup olarak vârid olmuştur, (TA,) yahut önceki anlamda; (S;) yahut bazılarınca rivayet edildiğine göre, bu örnekte kelime **سِيدًا**’dır [ki bu, son anlamı taşır]. (S, TA.)

**سَبَدٌ**
**سَبَدٌ** ذ Keçi kılı; eş anlamlısı **شَعَرٌ**; (As, S, M;) bunun gibi ↓ **سَبُّودٌ**: (M:) yahut ondan az bir miktar: (K:) yahut deve tüyü; eş anlamlısı **وَبَرٌ**. (M.) Şöyle denir: **مَا لَهُ سَبَدٌ وَلَا لَبَدٌ** (As, S, M, K) Onun ne keçi kılı vardır ne yün: (As, * S, * M:) yahut ne deve tüyü vardır ne yün: yahut ne deve tüyü ne keçi kılı: anlamı (mecaz:) onun ne keçisi vardır ne koyunu: yahut (mecaz:) ne devesi vardır ne koyunu: yahut (mecaz:) ne devesi vardır ne keçisi: (M:) yahut (mecaz:) ne az ne çok; (As, S, K, TA;) yani onun hiçbir şeyi yoktur. (TA.) [Ayrıca **لَبَدٌ**’e bak.] Bundan dolayı **سَبَدٌ**, (varsayılan mecaz olarak:) sığır ( **مَالٌ** ) için bir adlandırmadır. (TA.) Bundan dolayı ayrıca ‘Átikeh Bint-Zeyd’in sözü:
لَمْ يَدَعْهُ اللّٰهُ يَمْشِى بِسَبَدْ
[yani (varsayılan mecaz:) Allah onun keçilerle vb. yürümesini bırakmadı]; anlamı (varsayılan mecaz:) Allah onu fakirliğe düşürdü; öyle ki [ona] hiçbir şey bırakmadı. (Ham p. 495.) ― -b2- Ayrıca **أَسْبَادٌ**’ın tekilidir (TA); bu da siyah elbiseler yahut kumaşlar [görünüşe göre keçi kılından yahut deve tüyünden] demektir. (K, TA.) ― -b3- **أَسْبَادٌ**, (K, TA,) **سَبَدٌ**’ün çoğulu olarak, (TA,) ayrıca [نَصِىّ] denilen bitkinin ilk çıktıklarında başçıkları demektir: (K, TA:) yahut **سَبَدٌ**’ün çoğulu olarak, yayılmadan önce çıkan bitki başçıkları. (M.) ― -b4- Ve, yine **سَبَدٌ**’ün çoğulu olarak, bir arazide bitkilerin yahut otların kalıntıları. (TA.) [Ayrıca **سَبِدٌ**’e bak.] -A2- **سَبَدٌ** ayrıca uğursuzluk, kötü talih, yahut kötü baht demektir: (M:) yahut bunun gibi ↓ **سُبَدٌ**: (K, TA:) Lth, ADk’nin rivayetine dayanarak böyle der. (TA.)

**سَبِدٌ**
**سَبِدٌ** ذ Otun yahut meranın bir kalıntısı. (K.) [Ayrıca **سَبَدٌ**’e, sondan bir önceki cümleye bak.]

**سُبَدٌ**
**سُبَدٌ** ذ Belli bir kuş, (S, M, K,) tüyleri öyle yumuşak yahut pürüzsüzdür ki üzerine iki damla su düştüğünde, (S, M, * K,) sırtına, (S, M,) ondan akıp gider; (S, * M, K, * TA;) yahut sırtına bir damla su düştüğünde, [üzerinden] akıp gider: (M:) Araplar, terlediğinde bir atı ona benzetirler: (S:) yahut kartala benzer belli bir kuş: (TA:) yahut erkek kartal: (M, TA:) yahut çöl kırlangıcı ( **خُطَّاف بَرِّىّ** ): (As, TA:) yahut **خُطَّاف**’a benzer bir kuş; su onun üzerine düştüğünde ondan çabucak akıp gider: Ebu-Nasr böyle der; ve Hudheyl şiirinin şerhinde Skr da As’ın rivayetine dayanarak böyle der: (TA:) As tarafından, belli bir siyah kuş olduğu söylenmiştir: (S’nin nüshalarımın birindeki kenar notunda böyle:) çoğulu **سِبْدَانٌ**. (S, M.) ― -b2- Ayrıca, sulama oluğu (K, TA) — **مَرْكُوّ** diye adlandırılan türden olan (TA) — suyun bulanıklaşmaması için [tabanında ve yanlarında] sıkı yahut sağlam kılınan, ( **يُسَدُّ**, [L’de **يُسْبَدُ**, fakat bu fiilin uygun bir anlamını bilmiyorum,]) bir parça bez: (K:) onun içine serilir; ve develere onun üstünden [su] içirilir. (L.) ― -b3- Ayrıca **سِبْدَةٌ**’ye bak. -A2- Ve **سَبَدٌ**’e, son cümleye bak.

**سِبْدَةٌ**
**سِبْدَةٌ** ذ, (M, L,) yahut ↓ **سُبَدٌ**, (K,) yahut ikisi, (TA,) kasık kılları. (M, L, K.)

**سَبُّودٌ**
**سَبُّودٌ** ذ: **سَبَدٌ**’e bak, ilk cümle.

**سَبَنْدًى**
**سَبَنْدًى** ذ Uzun boylu, yahut uzun; (K;) Hudheyl lehçesinde: (TA:) ve ayrıca cesur, yahut atılgan; (S, M, K;) herhangi bir şeye [yani herhangi bir canlıya] söylenir; (S, K;) Hudheyl lehçesindendir: (M:) bunun gibi **سَبَنْتًى**: (S, TA:) yahut, böyle uygulanınca, herhangi bir şeye girişmede cesur yahut atılgan: ve müennesi [**سَبَنْدَاةٌ**, **سَبَنْتَاةٌ** gibi,] cesur bir dişi aslan demektir, denir: ve göğsü cesur bir dişi deve: ve aynı şekilde [müzekkeri] göğsü cesur bir erkek deve: (M, L:) ve, (S, M, L, K,) bunun gibi **سِبِنْدًى**, (M, L,) pars; (As, S, M, L, K;) ve böylece **سَبَنْتًى**, (As, S, L,) yahut **سَبَنْتَاةٌ**, ki bu ayrıca bir yırtıcı hayvana [mutlak olarak] da söylenir: (A Heyth:) yahut aslan: (M, L:) çoğulu **سَبَانِدُ** ve **سَبَانِدَةٌ**: yahut bunun, yahut bunların, [yani son çoğulun yahut ikisinin birden; çünkü zamir (هِىَ) sonuncuya yahut ikisine birden dönebilir,] anlamı, boş, ve oyunbaz, ve batıl, yahut laubali kimselerdir; (K, TA;) **سَبَادِرَةٌ** gibi. (TA.)

**مُسَبَّدٌ**
**مُسَبَّدٌ** ذ, **مُعَظَّمٌ** gibi, (TA,) yahut ↓ **مُسَبِّدٌ**, (M’nin bir nüshasına göre,) (varsayılan mecaz olarak:) pekişmiş, olgunlaşmış, (M, * TA,) bir musibete, **دَاهِيَة**’ye, (M, TA,) sıfat olarak kullanılır; bir şair onu vezin gereği **أَمُّ فَأْرٍ** diye adlandırır; çünkü ona **أُمُّ أَدْرَاصٍ** denir; ve **دِرْصٌ**, bir köpek dişisinin, ve bir dişi kurdun, ve bir dişi kedinin, ve [**فَأْر** türünden] **جُرَذ**’ın, ve jerboanın yavrusuna söylenir. (M.)

**مُسَبِّدٌ**
**مُسَبِّدٌ** ذ [2’nin ism-i fâili]. İbn-‘Abbás hakkında şöyle denmiştir: **قَدِمَ مَكَّةَ مُسَبِّدًا رَأْسُهُ**, anlamı: Mekke’ye, başı yağlanmamış ve yıkanmamış olarak geldi. (A'Obeyd, S.) -A2- Ayrıca bir önceki paragrafa bak.
