# سبسب (س-ب-س-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B3%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A8%D8%B3%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ب - س - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B3%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَبْسَبُ: المَفازَةُ. يقال: بلدٌ سَبْسَبٌ، وَبَلدٌ سَباسِبُ. وقول النابغة:
رِقاقُ النِعالِ طَيِّبٌ حُجُزاتُهُـمْ		يُحَيَّوْنَ بالرَيحانِ يومَ السَباسِبِ
يعني به عيداً لهم.

##### Türkçe

**السَبْسَبُ**: çöl. Denilir: **بلدٌ سَبْسَبٌ**, ve **وَبَلدٌ سَباسِبُ**. Nâbiga’nın sözü:
رِقاقُ النِعالِ طَيِّبٌ حُجُزاتُهُـمْ		يُحَيَّوْنَ بالرَيحانِ يومَ السَباسِبِ
Bununla onlar için bir bayramı kasteder.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B3%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّباسِبُ والسَّبْسَبُ: شجرٌ يُتَّخَذُ منه السهامُ؛ قالَ يَصِفُ قانِصاً:
ظَلّ يُصادِيهَا، دُوَيْنَ الـمَشْرَبِ،
لاطٍ بصَفْراءَ، كَتُومِ الـمَذْهَبِ،
وكلِّ جَشْءٍ من فُروعِ السَّبْسَبِ
\<ص:460>
أَرادَ لاطِئاً، فأَبدَل من الهمزِ ياءً، وجَعَلَها من بابِ قاضٍ، للضَّرورة. وقول رؤبة:
راحتْ، وراحَ كعصَا السَّبْسابِ
يحتمل أَن يكون السَّبْسابُ فيه لغةً في السَّبْسَبِ، ويحتمل أَن يكون أَراد السَّبْسَب، فزاد الأَلف للقافية، كما قال الآخر: أَعوذ باللّهِ من العَقْرابِ، *  الشائِلاتِ عُقَدَ الأَذْنابِ قال: الشائِلاتِ، فوصَفَ به العَقْرَبَ، وهو واحدٌ لأَنه على الجنْسِ. وسَبْسَبَ بَوْلَه: أَرْسَلَه.
والسَّبْسَبُ: الـمَفازَة. وفي حديث قُسٍّ: فبَيْنا أَنا أَجُولُ سَبْسَبَها؛ السَّبْسَبُ: القَفْرُ والـمَفازة. قال ابنُ الأَثير: ويُرْوَى بَسْبَسَها، قال: وهُما بمعنًى. والسَّبْسَبُ: الأَرضُ الـمُسْتَوِية البعيدة. ابن شميل: السَّبْسَب الأَرض القَفْرُ البعيدة، مُسْتَوِيَةً وغيرَ مستويةٍ، وغَليظة وغيرَ غليظةٍ، لا ماءَ بها ولا أَنِـيسَ. أَبو عبيد: السَّباسِبُ والبَسابِسُ القِفارُ، واحِدُها سَبْسَبٌ وبَسْبَسٌ، ومنه قيل للأَباطيل: التُّرَّهات البَسابِسُ. وحكى اللحياني: بلدٌ سَبْسَبٌ وبَلَد سَباسِبُ، كأَنهم جَعَلوا كلَّ جُزْءٍ منهُ سَبْسَباً، ثم جَمَعُوه على هذا. وقال أَبو خَيْرة: السَّبْسَبُ الأَرْضُ الجَدْبة. أَبو عمرو: سَبْسَبَ إِذا سار سَيْراً ليِّناً.
وسَبْسَبَ إِذا قَطَعَ رَحِمَه، وسَبْسَبَ إِذا شَتَم شَتْماً قبيحاً. والسَّباسِبُ: أَيامُ السَّعانينِ، أَنْبأَ بذلك أَبو العَلاءِ. وفي الحديث: إِن اللّه تعالى أَبْدَلَكُمْ بيومِ السَّباسِب، يومَ العيدِ. يومُ السَّباسِبِ: عيدٌ للنصارَى، ويسمُّونَه يومَ السَّعانِـينِ؛ وأَما قول النابغة: رِقاقُ النِّعالِ، طَيِّبٌ حُجُزاتُهُمْ، *  يُحَيّونَ بالرَّيْحان، يومَ السَّباسِبِ فإِنما يَعْني عِـيداً لَهم.
والسَّيْسَبانُ والسَّيْسَبَـى، الأَخيرة عن ثعلب: شجرٌ. وقال أَبو حنيفة: السَّيْسَبانُ شجرٌ يَنْبُتُ من حَبَّة ويَطولُ ولا يَبْقَى على الشتاءِ، له ورقٌ نحو ورق الدِّفْلَى، حَسَنٌ، والناسُ يَزْرَعُونَه في البَساتِـينِ، يريدون حُسْنَه، وله ثمرٌ نحو خَرائط السِّمْسِم إِلاَّ أَنها أَدَقّ. وذكره سيبويه في الأَبْنِـيَة، وأَنشد أَبو حنيفة يصفُ أَنه إِذا جَفَّتْ خَرائِطُ ثَمَرِه خَشْخَشَ كالعِشْرِق؛ قال:
كأَنَّ صَوْت رَأْلِها، إِذا جَفَلْ،  *  ضَرْبُ الرِّياحِ سَيْسباناً قد ذَبَلْ قال: وحكى الفراء فيه سَيْسَبَـى، يذكَّر ويؤَنث، ويؤْتى به من بلاد الهند، وربما قالوا: السَّيْسَبُ؛ وقال: طَلْق وعِتْق مثلُ عُودِ السَّيْسَبِ
وأَما أَحمد بن يحيـى فقال في قول الراجز:
وقد أُناغي الرَّشَـأَ الـمُرَبَّـبا،   خَوْداً ضِنَاكاً، لا تَمُدُّ العُقَبا يَهْتَزُّ مَتْناها، إِذا ما اضْطَرَبَا،  كهَزِّ نَشْوانٍ قَضِـيبَ السَّيْسَبَـى إِنما أَراد السَّيْسَبانَ، فحَذف للضرورة.
\<ص:461>

##### Türkçe

**السَّباسِبُ** ve **السَّبْسَبُ**: Ondan okların yapıldığı bir ağaç; dedi ki,
bir avcıyı vasfederken:

Gölge oldu, onu karşılar, içilecek yerin berisinde,
**لاطٍ** sarı bir şeye yapışmış, mezhebi ketum olan gibi,
ve **السَّبْسَبِ** dallarından her bir **جَشْءٍ**.

**لاطِئاً** murat etti; zaruret için hemzeden bir yâ’yı bedel kıldı ve onu **قاضٍ** babından yaptı.
Ve Rü’be’nin sözü:

Gitti, ve **السَّبْسابِ** asası gibi gitti.

İhtimaldir ki onda **السَّبْسابُ**, **السَّبْسَبِ**’de bir lügat olsun; ve ihtimaldir ki **السَّبْسَب** murat etti de kafiye için elif ziyade etti; nitekim başkası dedi:

Akrep’ten Allah’a sığınırım, * kuyruk düğümlerini kaldıranlardan.

Dedi ki: **الشائِلاتِ**; onunla akrebi vasfetti; hâlbuki o tektir; çünkü o cins üzerinedir.

**وسَبْسَبَ بَوْلَه**: Onu salıverdi.

**والسَّبْسَبُ**: Çöl. Ve Kuss’un hadisinde: “Ben onun **سَبْسَبَها**’sında dolaşırken”; **السَّبْسَبُ**: ıssız yer ve çöl. İbnü’l-Esîr dedi ki: **بَسْبَسَها** diye de rivayet olunur; dedi ki: ikisi bir mânâdadır. **والسَّبْسَبُ**: uzak, düz arazi. İbn Şümeyl: **السَّبْسَب** uzak ıssız arazi; düz olsun olmasın, sert olsun olmasın; onda ne su vardır ne de bir ünsiyet eden. Ebû Ubeyd: **السَّباسِبُ** ve **البَسابِسُ** ıssız yerlerdir; bir teki **سَبْسَبٌ** ve **بَسْبَسٌ**’dir; bundan dolayı bâtıllara: **التُّرَّهات البَسابِسُ** denildi. Lihyânî nakletti: **بلدٌ سَبْسَبٌ** ve **بَلَد سَباسِبُ**; sanki onun her bir parçasını **سَبْسَباً** kıldılar, sonra bunu bu üzere cem ettiler. Ebû Hayra dedi: **السَّبْسَبُ** kurak arazidir.

Ebû Amr: **سَبْسَبَ**; yumuşak bir yürüyüşle yürüdüğü zaman.

Ve **سَبْسَبَ**; rahmini (akrabalık bağını) kestiği zaman; ve **سَبْسَبَ**; çirkin bir sövüşle sövdüğü zaman.

**والسَّباسِبُ**: **السَّعانينِ** günleridir; bunu Ebû’l-Alâ haber verdi.

Hadiste: “Şüphesiz Allah Teâlâ size **يومِ السَّباسِب** ile, bayram gününü bedel kıldı.” **يومُ السَّباسِبِ**: Hristiyanlar için bir bayramdır; ona **يومَ السَّعانِـينِ** derler. Nâbiga’nın sözüne gelince:

İnce nal(lı)lar, kuşakları hoş, * **يومَ السَّباسِبِ** günü reyhan ile selamlarlar,

ancak onlara ait bir bayramı kasteder.

**والسَّيْسَبانُ** ve **السَّيْسَبَـى** —sonuncusu Sa‘leb’den—: bir ağaç. Ebû Hanîfe dedi: **السَّيْسَبانُ** bir ağaçtır; bir taneden biter ve uzar, kış üzerine kalmaz; onun yaprağı **الدِّفْلَى** yaprağına yakın, güzel(ce)dir; insanlar onu bahçelerde ekerler, güzelliğini isterler; onun meyvesi susam keseleri gibidir; ancak onlar daha incedir. Sîbeveyh onu yapılar içinde zikretti. Ebû Hanîfe, meyvesinin keseleri kuruduğu zaman **العِشْرِق** gibi hışırdadığını vasfederek inşad etti; dedi:

Sesi sanki onun **رَأْلِ**’inin sesi, ürktüğü vakit, * rüzgârların vuruşu, solmuş bir **سَيْسباناً**’a.

Dedi ki: Ferrâ onda **سَيْسَبَـى**’yı nakletti; müzekker de yapılır müennes de; Hind diyarından getirilir; bazen **السَّيْسَبُ** derler; ve dedi:

Serbestlik ve azat, **عُودِ السَّيْسَبِ** gibi.

Ahmed b. Yahyâ’ya gelince, râcizin sözünde dedi ki:

Ve ben terbiye edilmiş ceylan yavrusunu okşarım,   yumuşak huylu, ince yapılı, topuğu uzatmaz;
İki yanı sallanır, ne zaman çalkalansa,  sarhoşun **قَضِـيبَ السَّيْسَبَـى**’yı sallaması gibi;

ancak **السَّيْسَبانَ** murat etti; zaruret için hazfetti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B3%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَبْسَبَ
سَبْسَبَ
a.  Poured out ( water ).

##### Türkçe

**سَبْسَبَ**
**سَبْسَبَ**
a. (su) döktü.
