# سبغ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%BA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A8%D8%BA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سبغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%BA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: سبغ

غ س ب
غبس ، سبغ ، شغب : ( مستعملة ) .
غبس : قال الليث : الغَبَسُ : لون الرّماد ، يقال : ذئبٌ أَغبَسُ .
وقال اللحياني يقال : غبَسٌ وغبَشٌ لوقت الغَلَسِ ، وأصله من الغُبْسَةِ لونٌ بين السواد والصُّفرةِ وحمارٌ أغبَسُ إذا كان أدْلَمَ .
أبو عبيد عن الأموي : لا آتيكَ ما غَبَا غُبَيْسٌ ، وأنشد :
وفي بني أُمِّ زُبَيْرٍ كيْسُ
على المتاع ما غبا غبَيْسُ
وقال ابن الأعرابي : معنى ما غبا غبَيْسٌ أي : ما بقي الدَّهر ونحو ذلك قال أبو عبيد .
سبغ : قال الليث : سَبَغَ الشعرُ سُبُوغاً وسَبَغتِ الدِّرْعُ وكلُّ شيءٍ طالَ إلى الأرض فهو سابغٌ وناقةٌ سابِغَةُ الضلُوع ، وعَجِيزَةٌ سابغةٌ وأَلْيَةٌ سابِغَةٌ : وثيجَةٌ ، ومطرٌ سابِغٌ ، ونعمةٌ سابِغَةٌ وقد أسْبَغها الله ، وإنهم لفي سَبْغَةٍ وسعةِ عيشٍ ، وإسْباغُ الوضوءِ : المبالغةُ فيه . قال : وسَبَّغَتِ الناقةُ تَسْبِيغاً فهي مُسَبِّغٌ إذا كانت كلما نبت على ولدِها في بَطْنها الوَبَرُ أجْهَضَتْهُ ، وكذلك من الحوامل كلِّها .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا ألْقَتِ الناقَةُ ولدها وقد أشعر قيل : سَبَّغَتْ فهي مُسَبِّغٌ .
وقال النضر : تَسْبِغةُ البَيْضة رُفُوفُها من الزّرَدِ أسفل البيضةِ يَقي بها الرّجلُ عنقه ، ويقال لذلك المِغفَرُ أيضاً ، والدِّرْعُ السابغةُ التي تجرها في الأرض أو على كعْبَيْك طولاً وسعة .
قال شمر : ويقال لها صابغةٌ بالصاد .
قال : وقال ابن الأعرابي : رجلٌ سُبُغٌ : عليه درعٌ سابغةٌ . وقد أسبَغ فلانٌ ثوبه : أي : أوسعه .
وقال أبو وجزة في التَّسْبِغَةِ :
وتَسْبِغةٍ يغشَى المناكبَ ريْعُها
لداوُدَ كانت ، نَسْجُها لم يهلهل
وأنشد شمر لعبد الله بن الزُّبيرِ الأسدي :
وسابغةٍ تغشى البَنان كأنها
أضاةٌ بِضَحْضاحٍ من الماءِ ظاهِر
وقال أبو عَمْرو : سَبَّطَت الإبلُ أولادَها وسَبَّغَتْ إذا أَلْقتْها .
سغب : قال الليث : سَغِبَ الرَّجل يَسْغَبُ سَغَباً فهو ساغِبٌ ذُو مَسْغَبةٍ .
وقال الفراء في قوله جلَّ وعزَّ : ( إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ ذِى ) ( البلد : 14 ) ، أي : ذي مجاعة ، وأَسغَبَ الرجُل فهو مُسْغِبٌ إذا دخل في المجاعةِ ، ورَجلٌ سَغْبَانُ لَغْبانُ وساغبٌ لاغِبٌ .

### Türkçe

غ س ب
**غبس** ، **سبغ** ، **شغب** : (kullanılan).

**غبس** : Leys dedi: **الغَبَسُ**: kül rengi; “**ذئبٌ أَغبَسُ**” denir.
Lihyânî dedi: **غَبَسٌ** ve **غبَشٌ** denir; **الغَلَسِ** vakti için. Aslı **الغُبْسَةِ**’dendir: siyahlık ile sarılık arasında bir renk. Ve **حمارٌ أغبَسُ**: eğer daha koyu siyah ise.
Ebû Ubeyd, Emevî’den: “**لا آتيكَ ما غَبَا غُبَيْسٌ**” (der): ve şu beyti okudu:
Ve Benî Ümmü Zübeyr içinde bir akıllı vardır,
Eşya üzerine, **ما غبا غبَيْسُ**.
İbnü’l-A‘râbî dedi: “**ما غبا غبَيْسٌ**”un manası: “devir kaldıkça” ve bunun benzeri; Ebû Ubeyd dedi.

**سبغ** : Leys dedi: **سَبَغَ** saç **سُبُوغاً** (uzadı) ve **سَبَغتِ** zırh; ve yere kadar uzayan her şey **سابغٌ**’dir. Ve **ناقةٌ سابِغَةُ الضلُوع** (kaburgaları uzun deve). Ve **عَجِيزَةٌ سابغةٌ** ve **أَلْيَةٌ سابِغَةٌ**: ve **وثيجَةٌ**. Ve **مطرٌ سابِغٌ** (bol yağmur). Ve **نعمةٌ سابِغَةٌ**; Allah onu **أسْبَغها** (bol kıldı). Ve onlar **سَبْغَةٍ** ve geçim genişliği içindedirler. Ve **إسْباغُ الوضوءِ**: onda aşırıya gitmektir. Dedi: Ve deve **سَبَّغَتِ** **تَسْبِيغاً**; o halde o **مُسَبِّغٌ**’dir: eğer her ne zaman karnında yavrusunun üzerine tüy biterse onu düşürürse; hamilelerin hepsinden de böyledir.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Deve yavrusunu attığında ve (yavru) kıllanmış olduğunda: **سَبَّغَتْ** denir; o halde o **مُسَبِّغٌ**’dir.
Nadr dedi: **تَسْبِغةُ البَيْضة**: yumurtanın altındaki zırh halkalarından olan sarkıntılarıdır; adam onunla boynunu korur. Buna **المِغفَرُ** da denir. Ve **الدِّرْعُ السابغةُ**: onu yerde sürüklediğin yahut uzunluk ve genişlikçe onu topuklarının üzerine (kadar) indirdiğin zırhtır.
Şemmer dedi: Ona **صابغةٌ** (ص ile) de denir.
Dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: **رجلٌ سُبُغٌ**: üzerinde **درعٌ سابغةٌ** olan (adam). Ve falan kimse elbisesini **أسبَغ** etti: yani onu genişletti.
Ebû Vecze **التَّسْبِغَةِ** hakkında dedi:
Ve bir **تَسْبِغةٍ** ki omuzları örter, onun bolluğu;
Dâvûd’a ait idi; dokuması gevşek dokunmuş değildi.
Şemmer, Abdullah b. Zübeyr el-Esedî için şu beyti okudu:
Ve bir **سابغةٍ** ki parmak uçlarını örter; sanki o,
Suyun görünen sığlığında bir gölcüktür.
Ebû Amr dedi: Develer yavrularını **سَبَّطَت** ve **سَبَّغَتْ**: onları attıkları zaman.

**سغب** : Leys dedi: Adam **سَغِبَ** **يَسْغَبُ** **سَغَباً**; o halde o **ساغِبٌ**’dir, **ذُو مَسْغَبةٍ** (kıtlık sahibi).
Ferrâ, Aziz ve Celîl olanın sözü hakkında dedi: (**إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ ذِى**) (el-Beled: 14), yani: kıtlık sahibi. Ve adam **أَسغَبَ** eder; o halde o **مُسْغِبٌ**’dir: kıtlığa girdiği zaman. Ve **رَجلٌ سَغْبَانُ لَغْبانُ** ve **ساغبٌ لاغِبٌ**.
