# سبه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%A8%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سبه

السَّبَهُ: ذهاب العقل من الهَرَم. ورجل مَسْبُوه ومُسَبَّهٌ وسَباهٍ: مُدَلَّهٌ ذاهبُ العقل؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
ومُنْتَخَبٍ كأَنَّ هالَة أُمّه
سَباهِي الفُؤادِ ما يَعيش بمعْقُولِ
هالَةُ هنا: الشمسُ. ومُنْتَخَبٌ: حَذِرٌ كأَنه لذَكاء قلبه فَزِِعٌ، ويروى: كأَنَّ هالَة أُمُّهُ أَي هو رافع رأْسه صُعُداً كأَنه يطلب الشمس، فكأَنها أُمه. ورجل مَسْبُوهُ الفُؤاد: مثل مُدَلَّه العَقْلِ، وهو المُسَبَّهُ أَيضاً؛ قال رؤبة:
قالتْ أُبَيْلى لي ولم أُسَبَّهِ:
ما السِّنُّ إلا غَفْلَةُ المُدَلَّهِ
أُبَيْلى: اسم امرأَة. قال المفضل: السُّباهُ سكنة تأْخذ الإنسانَ يذهب منها عقلُه، وهو مَسْبُوهٌ. وقال كراع: السُّباهُ، بضم السين، الذاهبُ العقل، وهو أَيضاً الذي كأَنه مجنون من نَشاطه. قال ابن سيده: والظاهر من هذا أَنه غلط، إنما السُّباهُ ذهاب العقل أَو نشاط الذي كأَنه مجنون. اللحياني: رجل مِسَبَّهُ العقل ومُسَمَّهُ العقل أَي ذاهب العقل. ورجل سَباهِيُّ العَقْل إذا كان ضعيف العقل. ورجل سَبِهٌ وسَباهٌ وسَباهٍ وسباهِيَةٌ: متكبر.

### Türkçe

**السَّبَهُ**: ihtiyarlıktan aklın gitmesi. Ve **رجل مَسْبُوه** ve **مُسَبَّهٌ**
ve **سَباهٍ**: **مُدَلَّهٌ** (şaşkın/sersem) aklı gitmiş; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
ومُنْتَخَبٍ كأَنَّ هالَة أُمّه
سَباهِي الفُؤادِ ما يَعيش بمعْقُولِ
Burada **هالَةُ**: güneştir. Ve **مُنْتَخَبٌ**: sakınan; sanki kalbinin zekâsından dolayı ürkmüş gibidir,
ve şöyle de rivayet olunur: **كأَنَّ هالَة أُمُّهُ** yani o, başını yukarı doğru kaldırandır; sanki güneşi arıyor,
böylece sanki o (güneş) onun annesidir. Ve **رجل مَسْبُوهُ الفُؤاد**: **مُدَلَّه العَقْلِ** gibidir, ve o
**المُسَبَّهُ**dir de; Rü’be dedi:
قالتْ أُبَيْلى لي ولم أُسَبَّهِ:
ما السِّنُّ إلا غَفْلَةُ المُدَلَّهِ
**أُبَيْلى**: bir kadının adıdır. el-Mufaḍḍal dedi: **السُّباهُ** insana gelen bir sükûnettir; ondan dolayı
aklı gider, ve o **مَسْبُوهٌ**dur. Ve Kurâ‘ dedi: **السُّباهُ**—**السين**’in dammesiyle—aklı gitmiş olandır,
ve o ayrıca, canlılığından dolayı sanki deliymiş gibi olandır. İbn Sîde dedi: Bunun zâhiri,
onda bir yanılma olduğudur; ancak **السُّباهُ** aklın gitmesi yahut sanki deliymiş gibi olanın canlılığıdır.
el-Liḥyânî: **رجل مِسَبَّهُ العقل** ve **مُسَمَّهُ العقل** yani aklı gitmiş. Ve **رجل
سَباهِيُّ العَقْل**: aklı zayıf olduğu zaman. Ve **رجل سَبِهٌ** ve **سَباهٌ** ve **سَباهٍ**
ve **سَباهِيَةٌ**: kibirli.
