# سته — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D9%87/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AA%D9%87/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سته](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D9%87.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سته

سَتَهَهُ
1 سَتَهَهُ ذ , (S, K,) aor. سَتَهَ , (K,) inf. n. سَتْهٌ, (S,) He struck his اِسْت; (S, K;) i. e. a man's. (S. [See اِسْت below.]) ― -b2- And, (K,) inf. n. as above, (TA,) He followed him from behind, (K, TA,) not quitting him; because following his اِسْت. (TA.)

أُسْتِهَ
4 أُسْتِهَ ذ He (a man) was, or became, large in the buttocks. (TA.)

سَتْهٌ
سَتْهٌ ذ and سُتْهٌ: see اِسْتٌ, below.

سِتْهٌ
سِتْهٌ ذ : see اِسْتٌ, below, in two places.

سَتَهٌ
سَتَهٌ ذ : see اِسْتٌ, below, in two places. -A2- Also Largeness of the اِسْت. (S, K.)

سَتِهٌ
سَتِهٌ ذ ; and its fem., with ة: see أَسْتَهُ, in two places: and see what next follows.

سَتَهِىٌّ
سَتَهِىٌّ ذ Of, or relating to, the اِسْت; and in the same sense, if you will, you may say ↓ اِسْتِىٌّ; and ↓ سَتِهٌ also, with kesr to the ت, like as they said حَرِحٌ. (S.)

سُتْهُمٌ
سُتْهُمٌ ذ : see أَسْتَهُ, in three places.

سُتَيْهَةٌ
سُتَيْهَةٌ ذ dim. of اِسْتٌ, from the original of the latter, i. e. سَتَهٌ. (TA.)

سُتَاهِىٌّ
سُتَاهِىٌّ ذ : see أَسْتَهُ, in two places.

سُتَيْهِىٌّ
سُتَيْهِىٌّ ذ : see what next follows.

سَيْتَهِىٌّ
سَيْتَهِىٌّ ذ , thus correctly, in the handwriting of Sgh, on the authority of Fr; in the K, ↓ سُتَيْهِىٌّ; (TA;) One who always walks, or goes, at the rear of a people, or party, (IB, K, TA,) remaining behind them, and looking to their goods. (IB, TA.)

اِسْتٌ
اِسْتٌ أسا أسى أست است ٱست آسى آست (S, Mgh, K, written with the conjunctive hemzeh, Msb in art. است) and ↓ سَتَهٌ (S Mgh, K) and ↓ سَتْهٌ (K) and ↓ سِتْهٌ (CK [but not in my MS. copy of the K nor in the TA, and of doubtful authority, as will be seen from what follows,]) signify the same, (S, * Mgh, * K,) i. e. The podex, buttock or buttocks, posteriors, rump, or croup; and sometimes the anus; (S;) ↓ سَتَهٌ being the original form, as is shown by the pl., (S, Mgh,) which is أَسْتَاهٌ; (S, Mgh, K;) like جَمَلٌ and أَجْمَالٌ: it may not be [↓ سِتْهٌ and ↓ سُتْهٌ] like جِذْعٌ and قُفْلٌ, of which the pls. are also of the measure أَفْعَالٌ, because, when you restore the ء which is the final radical, and reject the medial radical [which is ت], you say سَهٌ, with fet-h, (S, Mgh, *) which has both of the meanings expl. above, as also سُهٌ, (K,) but [SM says,] this last, mentioned by the author of the K, is strange, and I have not seen it on the authority of any one [else]: (TA:) and some say سَتٌ, (IKh, S, Mgh, TA,) suppressing the final radical [of سَتَهٌ], (S,) i. e., without ه at the end and without hemzeh [or ا] at the beginning. (TA.) [All are of the fem. gender.] It is said in a trad., العَيْنُ وِكَآءُ السَّهِ, or, as some relate it, السَّتِ, (S, Mgh, TA,) [The eye is the tie of the anus,] meaning that when one [closes the eye and] sleeps, the tie of the سَه becomes loosed, and the excrement and wind issue. (TA.) And أَبُو الأَسْتَاهِ means He who has large posteriors. (Az, TA.) بِاسْتِ فُلَانٍ is a phrase of the Arabs significant of reviling; (S;) said when holding one in contempt; meaning لَصِقَ العَارُ بِاسْتِ فُلَانٍ (assumed tropical:) [May disgrace cleave to the است of such a one]. (Mgh.) And يَا ابْنَ اسْتِهَا (tropical:) [O son of her است], (K, TA,) a prov. of the Arabs, (TA,) is an allusion to one's father's اـِحْمَاض [see 2 in art. حمض] of the former's mother; (Z, TA;) and is said to mean أَنَّهُ وُلِدَ مِنِ اسْتِهَا: (TA:) and the Arabs called the sons of the female slave بَنُو اسْتِهَا. (Sh, TA.) And one says to a man who is deemed abject and weak, اِسْتُ أُمِّكَ أَضْيَقُ [lit. Thy mother's است is too contracted], and اِسْتُكَ أَضْيَقُ مِنْ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا وَ كَذَا [Thine است is too contracted, meaning (assumed tropical:) thine ability is too small, for thy doing such and such things]: (TA: [see also Freytag's Arab. Prov., i. 607:]) and أَنْتُمْ أَضْيَقُ أَسْتَاهًا مِنْ أَنْ تَفْعَلُوهُ [in like manner] is an allusion to inability [meaning (assumed tropical:) Ye are unable to do it]. (K.) The saying of a poet,
وَ أَنْتَ مَكَانُكَ مِنْ وَائِلٍ
مَكَانُ القُرَادِ مِنِ اسْتِ الجَمَلْ
(tropical:) [And thou, thy place in the tribe of Wáïl is like the place of the tick in the rump of the camel,] is tropical; for they do not [properly] say اِسْتُ الجَمَلِ, but عَجُزُ الجَمَلِ. (S.) One says also to a man who is deemed low, or base, أَنْتَ الاِسْتُ السُّفْلَى, (TA,) and انت السبَّهُ السُّفْلَى, meaning (assumed tropical:) Thou art among others in the condition of the است of mankind: (S, TA:) and of low, or base, men, one says, هٰؤُلَآءِ الأَسْتَاهُ; and of such as are excellent, هٰؤُلَآءِ الأَعْيَانُ, and الوُجُوهُ. (TA.) And one says, لَقِيتُ مِنْهُ اسْتَ الكَلْبَةِ, (A, K,) a prov., (TA,) meaning (assumed tropical:) I experienced from him, or it, what I disliked, or hated. (A, K, TA. [See also Freytag's Arab. Prov., ii. 445.]) And اِسْتُ البَائِنِ أَعْرَفُ, or أَعْلَمُ: see art. بين. And مَا لَكَ اسْتٌ مَعِ اسْتِكَ (assumed tropical:) Thou hast no one [with thee] to assist thee: (A, K, TA:) another prov., related on the authority of AZ as said to one who has no large amount of property, nor number of men. (Sgh, TA.) And تَرَكْتُهُ بِاسْتِ الأَرْضِ, another prov., (TA,) meaning (assumed tropical:) I left him destitute, poor, (K, TA,) possessing nothing: (TA:) or تَرَكْتُهُ بِاسْتِ المَتْنِ (assumed tropical:) I left him on the hard ground, alone. (Meyd.) And مَا لَكَ فِى هٰذَا الأَمْرِ اسْتٌ وَ لَا فَمٌ (assumed tropical:) Thou hast not in this thing, or affair, root nor branch: Jereer says,
فَمَا لَكُمُ اسْتٌ فِى العَلَآءِ وَ لَآ فَمُ

 [And ye have not any root in eminence, nor branch]. (TA.) And كَانَ ذٰلِكَ عَلَى اسْتِ الدَّهْرِ (tropical:) That was in the beginning of time: (A, K, TA:) or in the olden time; (AO, S, TA;) as also عَلَى اـِسِّ الدَّهْرِ. (AO, TA.) See also art. است. [And see other exs. in Freytag's Arab. Prov. i. 355 and 378 (a variation of a prov. mentioned in the preceding page) and 607 and 622 and 729-730.]

أَسْتَهُ
أَسْتَهُ ذ , applied to a man, (ISk, S, Mgh,) Large in the اِسْت, (ISk, S, Mgh, K,) or عَجُز; (S;) as also ↓ سُتَاهِىٌّ, (ISk, S, Mgh, K,) and ↓ سُتْهُمٌ: (S:) and so, applied to a woman, سَتْهَآءُ [fem. of the first], and ↓ سُتْهُمٌ, in which the م is augmentative, (ISk, S,) and ↓ سَتِهَةٌ: (TA:) pl. [of the first] سُتُهٌ, like كُتُبٌ, and سُتْهَانٌ: (K:) and ↓ مُسْتَهٌ, applied to a man, signifies large in the buttocks. (TA.) ― -b2- And, as also ↓ سُتَاهِىٌّ and ↓ سَتِهٌ and ↓ سُتْهُمٌ, A seeker, or desirer, of the اِسْت; (K;) or one addicted thereto; (TA;) i. q. لُوطِىٌّ [one addicted to the crime of the people of Lot]. (TK.)

اِسْتِىٌّ
اِسْتِىٌّ استى استي ٱست ٱستي ٱستيي : see سَتَهِىٌّ, with which it is syn.

مُسْتَهٌ
مُسْتَهٌ ذ : see [its syn.] أَسْتَهُ.

### Türkçe

**سَتَهَهُ**
1 **سَتَهَهُ** **ذ** , (S, K,) muzârîsi **سَتَهَ** , (K,) mastarı **سَتْهٌ**, (S,) Onun **اِسْت**’ini vurdu; (S, K;) yani bir adamınkini. (S. [Aşağıda **اِسْت**’e bak.]) ― -b2- Ve, (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) Onu arkasından izledi, (K, TA,) ondan ayrılmayarak; çünkü onun **اِسْت**’ini takip etmek (sebebiyle). (TA.)

**أُسْتِهَ**
4 **أُسْتِهَ** **ذ** O (bir adam) kalçalarda iri oldu yahut iri hâle geldi. (TA.)

**سَتْهٌ**
**سَتْهٌ** **ذ** ve **سُتْهٌ**: aşağıda **اِسْتٌ**’e bak.

**سِتْهٌ**
**سِتْهٌ** **ذ** : aşağıda, iki yerde, **اِسْتٌ**’e bak.

**سَتَهٌ**
**سَتَهٌ** **ذ** : aşağıda, iki yerde, **اِسْتٌ**’e bak. -A2- Ayrıca **اِسْت**’in iriliği. (S, K.)

**سَتِهٌ**
**سَتِهٌ** **ذ** ; ve onun müennesi, ة ile: iki yerde **أَسْتَهُ**’a bak: ve sırada gelen şeye de bak.

**سَتَهِىٌّ**
**سَتَهِىٌّ** **ذ** **اِسْت**’e ait olan yahut **اِسْت** ile ilgili olan; ve aynı mânâda, istersen, ↓ **اِسْتِىٌّ** de diyebilirsin; ve ↓ **سَتِهٌ** de, ت’ye kesra ile, onların **حَرِحٌ** dedikleri gibi. (S.)

**سُتْهُمٌ**
**سُتْهُمٌ** **ذ** : üç yerde **أَسْتَهُ**’a bak.

**سُتَيْهَةٌ**
**سُتَيْهَةٌ** **ذ** **اِسْتٌ**’in tasğîri; ikincisinin aslından, yani **سَتَهٌ**’den. (TA.)

**سُتَاهِىٌّ**
**سُتَاهِىٌّ** **ذ** : iki yerde **أَسْتَهُ**’a bak.

**سُتَيْهِىٌّ**
**سُتَيْهِىٌّ** **ذ** : sırada gelen şeye bak.

**سَيْتَهِىٌّ**
**سَيْتَهِىٌّ** **ذ** , böylece doğru olarak, Sgh’nin yazısında, Fr’nin rivayetine dayanarak; K’da ↓ **سُتَيْهِىٌّ**; (TA;) Bir kavmin yahut bir topluluğun arkasında daima yürüyen yahut giden kimse, (IB, K, TA,) onların gerisinde kalarak ve mallarına bakan. (IB, TA.)

**اِسْتٌ**
**اِسْتٌ** أسا أسى أست است ٱست آسى آست (S, Mgh, K, bitişik hemze ile yazılır, Msb’de madde **است**) ve ↓ **سَتَهٌ** (S Mgh, K) ve ↓ **سَتْهٌ** (K) ve ↓ **سِتْهٌ** (CK [fakat K’nın benim yazma nüshamda da TA’da da yoktur; ve aşağıda gelecek olandan görüleceği üzere şüpheli bir rivayettir,]) aynı mânâya delâlet eder, (S, * Mgh, * K,) yani makat, kalça yahut kalçalar, arka taraf, sağrı yahut kuyruk sokumu; ve bazen anüs; (S;) ↓ **سَتَهٌ** asıl şekildir; çoğul ile bu gösterilir, (S, Mgh,) ki o **أَسْتَاهٌ**’dur; (S, Mgh, K;) **جَمَلٌ** ve **أَجْمَالٌ** gibi: [↓ **سِتْهٌ** ve ↓ **سُتْهٌ**] **جِذْعٌ** ve **قُفْلٌ** gibi olmayabilir; bunların çoğulları da **أَفْعَالٌ** veznindedir; çünkü, son kök harfi olan ء’yi iade edip orta kök harfi [ki ت’dir] düşürdüğünde, fetḥa ile **سَهٌ** dersin, (S, Mgh, *) ki yukarıda açıklanan iki mânânın ikisine de sahiptir; yine **سُهٌ** da (K,) [fakat SM der ki,] K’nın müellifinin zikrettiği bu sonuncu gariptir ve ben onu herhangi birinin rivayetine dayanarak görmedim: (TA:) ve bazıları **سَتٌ** der, (IKh, S, Mgh, TA,) [**سَتَهٌ**’nin] son kök harfini düşürerek, (S,) yani sonda ه olmaksızın ve başta hemze [yahut ا] olmaksızın. (TA.) [Hepsi müennes cinstendir.] Bir hadiste şöyle denilmiştir: **العَيْنُ وِكَآءُ السَّهِ**, yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere, **السَّتِ**, (S, Mgh, TA,) [Göz, anüsün bağdır], mânâsı: kişi uyuduğunda [gözü kapatıp] **سَه**’in bağı çözülür ve dışkı ile yel çıkar. (TA.) Ve **أَبُو الأَسْتَاهِ** demek, arka tarafı iri olan kimse demektir. (Az, TA.) **بِاسْتِ فُلَانٍ** Arapların sövme ifade eden bir ibaresidir; (S;) birini hor görerek söylenir; mânâsı **لَصِقَ العَارُ بِاسْتِ فُلَانٍ** (mecaz kabul edilen:) [Filânın **اِسْت**’ine ayıp yapışsın]. (Mgh.) Ve **يَا ابْنَ اسْتِهَا** (mecaz:) [Ey onun **اِسْت**’inin oğlu], (K, TA,) Arapların bir darb-ı meselidir, (TA,) kişinin babasının, o kişinin annesine karşı **اـِحْمَاض**’ına (bk. حمض maddesinde 2) bir kinayedir; (Z, TA;) ve **أَنَّهُ وُلِدَ مِنِ اسْتِهَا** mânâsına geldiği de söylenir: (TA:) ve Araplar cariyenin oğullarına **بَنُو اسْتِهَا** derlerdi. (Sh, TA.) Ve zelil ve zayıf sayılan bir adama şöyle denir: **اِسْتُ أُمِّكَ أَضْيَقُ** [lafzen: Annenin **اِسْت**’i daha dardır], ve **اِسْتُكَ أَضْيَقُ مِنْ أَنْ تَفْعَلَ كَذَا وَ كَذَا** [Senin **اِسْت**’in şunu bunu yapmandan daha dardır; mânâsı (mecaz kabul edilen:) kudretin şunu bunu yapmaya çok küçüktür]: (TA: [Freytag’ın Arab. Prov., i. 607’ye de bak:]) ve **أَنْتُمْ أَضْيَقُ أَسْتَاهًا مِنْ أَنْ تَفْعَلُوهُ** [aynı şekilde] acziyet’e bir kinayedir [mânâsı (mecaz kabul edilen:) onu yapmaya güç yetiremezsiniz]. (K.) Bir şairin sözü:
وَ أَنْتَ مَكَانُكَ مِنْ وَائِلٍ
مَكَانُ القُرَادِ مِنِ اسْتِ الجَمَلْ
(mecaz:) [Ve sen, Vâil kabilesindeki yerin, devenin sağrısındaki kenenin yeri gibidir], mecazdır; çünkü onlar [aslında] **اِسْتُ الجَمَلِ** demezler, fakat **عَجُزُ الجَمَلِ** derler. (S.) Yine, aşağı yahut bayağı sayılan bir adama şöyle de denir: **أَنْتَ الاِسْتُ السُّفْلَى**, (TA,) ve **انت السبَّهُ السُّفْلَى**, mânâsı (mecaz kabul edilen:) sen başkaları arasında, insanların **اِسْت**’i hâlindesin: (S, TA:) ve aşağı yahut bayağı kimseler hakkında şöyle denir: **هٰؤُلَآءِ الأَسْتَاهُ**; ve üstün olanlar hakkında: **هٰؤُلَآءِ الأَعْيَانُ**, ve **الوُجُوهُ**. (TA.) Ve şöyle denir: **لَقِيتُ مِنْهُ اسْتَ الكَلْبَةِ**, (A, K,) bir darb-ı mesel, (TA,) mânâsı (mecaz kabul edilen:) ondan yahut ondan dolayı hoşlanmadığım yahut nefret ettiğim şeyi gördüm. (A, K, TA. [Freytag’ın Arab. Prov., ii. 445’e de bak.]) Ve **اِسْتُ البَائِنِ أَعْرَفُ**, yahut **أَعْلَمُ**: بين maddesine bak. Ve **مَا لَكَ اسْتٌ مَعِ اسْتِكَ** (mecaz kabul edilen:) yanında sana yardım edecek kimse yoktur: (A, K, TA:) AZ’den rivayetle, çok malı ve adam sayısı olmayan kimseye söylenen başka bir darb-ı meseldir. (Sgh, TA.) Ve **تَرَكْتُهُ بِاسْتِ الأَرْضِ**, başka bir darb-ı mesel, (TA,) mânâsı (mecaz kabul edilen:) onu yoksul, fakir bıraktım, (K, TA,) hiçbir şeye sahip olmaksızın: (TA:) yahut **تَرَكْتُهُ بِاسْتِ المَتْنِ** (mecaz kabul edilen:) onu sert yerde, yalnız bıraktım. (Meyd.) Ve **مَا لَكَ فِى هٰذَا الأَمْرِ اسْتٌ وَ لَا فَمٌ** (mecaz kabul edilen:) bu işte senin ne kökün ne dalın vardır: Cerîr der ki,
فَمَا لَكُمُ اسْتٌ فِى العَلَآءِ وَ لَآ فَمُ

[Ve yücelikte sizin için hiçbir kök yoktur, ne de dal]. (TA.) Ve **كَانَ ذٰلِكَ عَلَى اسْتِ الدَّهْرِ** (mecazî:) Bu, zamanın başlangıcında idi: (A, K, TA:) yahut eski zamanda; (AO, S, TA;) **عَلَى اـِسِّ الدَّهْرِ** şeklinde de. (AO, TA.) Ayrıca **است** maddesine de bak. [Ve Freytag'ın Arab. Prov. i. 355 ve 378 (önceki sayfada zikredilen bir darbımeselin bir varyantı) ve 607 ve 622 ve 729-730’daki diğer örneklere de bak.]

**أَسْتَهُ**
**أَسْتَهُ** ذ , bir erkeğe uygulanınca, (ISk, S, Mgh,) **اِسْت**’te büyük, (ISk, S, Mgh, K,) yahut **عَجُز**; (S;) bunun gibi ↓ **سُتَاهِىٌّ**, (ISk, S, Mgh, K,) ve ↓ **سُتْهُمٌ**: (S:) ve aynı şekilde, bir kadına uygulanınca, **سَتْهَآءُ** [birincinin müennesi], ve ↓ **سُتْهُمٌ**, bunda **م** ziyadedir, (ISk, S,) ve ↓ **سَتِهَةٌ**: (TA:) çoğulu [birincinin] **سُتُهٌ**, **كُتُبٌ** gibi, ve **سُتْهَانٌ**: (K:) ve ↓ **مُسْتَهٌ**, bir erkeğe uygulanınca, kalçalarda büyük mânâsına gelir. (TA.) ― -b2- Ve, bunun gibi ↓ **سُتَاهِىٌّ** ve ↓ **سَتِهٌ** ve ↓ **سُتْهُمٌ**, **اِسْت**’i arayan yahut isteyen; (K;) yahut ona müptelâ olan; (TA;) **لُوطِىٌّ** ile aynı mânâda [Lût kavminin suçuna müptelâ olan]. (TK.)

**اِسْتِىٌّ**
**اِسْتِىٌّ** استى استي ٱست ٱستي ٱستيي : **سَتَهِىٌّ**’ye bak; onunla müteradiftir.

**مُسْتَهٌ**
**مُسْتَهٌ** ذ : [müteradifi olan] **أَسْتَهُ**’ye bak.
