# سته — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D9%87/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AA%D9%87/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سته](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D9%87.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سته

الاسْتُ: العَجُزُ، وقد يُراد به حَلْقة الدُبُرِ. وأصله سَتَهٌ على فَعَلٍ بالتحريك، يدلُّ على ذلك أن جمعه أَسْتاءٌ. ورجلٌ أَسْتَهُ بيِّنُ السَتَهِ، إذا كان كبير العَجُزِ. ابن السكيت: رجلٌ أَسْتَهُ وسُتاهِيٌّ: عظيمُ الاسْتِ، وامرأةٌ سَتْهاءُ وسُتْهُمٌ، والميم زائدة. وسَتَهْتُ الرجل سَتْهاً: ضربته على اسْتِهِ. وإذا نَسَبْتَ إليها قلت: سَتَهِيٌّ بالتحريك، وإن شئت قلت اسْتِيٌّ، تركتَه على حاله. وسَتِهٌ أيضاً بكسر التاء، كما قالوا: حَرِحٌ. وقولهم: باسْتِ فلانٍ: سَتْمٌ للعرب. أبو زيد: ما زال فلان على اسْتِ الدهر مجنوناً، أي لم يزل يُعْرَفُ بالجنون. قال أبو نخيلة:
ما زالَ مُذْ كان على اسْتِ الدَهْرِ
ذا حُمُقٍ يَنْمي وعَقْلٍ يَحْري
أي لم يزل مجنوناً دَهرَه. ويقولون: كان ذاك على اسْتِ الدهر وكذلك على أُسِّ الدهر، أي على قِدَمِهِ.

### Türkçe

**الاسْتُ**: kıç, ve onunla **حَلْقة الدُبُرِ** (makat halkası) kastedilebilir. Aslı, harekeli olarak **سَتَهٌ**’dur; **فَعَلٍ** vezni üzerinedir; buna, cem‘inin **أَسْتاءٌ** olması delâlet eder. Ve bir adam **أَسْتَهُ** (olan), **بَيِّنُ السَتَهِ** (açıkça **السَتَهِ** sahibi)dir; kıçı büyük olduğu zaman.

İbnü’s-Sikkît: Bir adam **أَسْتَهُ** ve **سُتاهِيٌّ**: **الاسْتِ**’i büyük (olan); bir kadın **سَتْهاءُ** ve **سُتْهُمٌ**; **الميم** ziyadedir. Ve **سَتَهْتُ** adamı **سَتْهاً**: onu **اسْتِهِ** üzerine vurdum. Ve ona nisbet ettiğin zaman, harekeli olarak **سَتَهِيٌّ** dersin; istersen **اسْتِيٌّ** dersin; onu hâli üzere bıraktın. Ve **سَتِهٌ** da vardır, **التاء**’yı kesrelemekle; nitekim dediler: **حَرِحٌ**. Ve onların sözü: **باسْتِ فلانٍ**: Araplara bir **سَتْمٌ**’dür.

Ebû Zeyd: Falan, **اسْتِ الدهر** üzerinde deli olarak hâlâ devam etti; yani delilikle bilinmekten geri kalmadı. Ebû Nüheyle dedi ki:
ما زالَ مُذْ كان على **اسْتِ الدَهْرِ**
ذا حُمُقٍ يَنْمي وعَقْلٍ يَحْري
Yani, ömrü boyunca deli olmaktan geri kalmadı. Ve derler: Şu, **اسْتِ الدهر** üzerinde idi; ve yine **أُسِّ الدهر** üzerinde (idi); yani onun **قِدَمِهِ** üzerinde.
