# سجح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AC%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سجح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سجح

سَجِحَ
1 سَجِحَ ذ , aor. سَجَحَ , inf. n. سَجَحٌ, (so accord. to the L, and the text of the K followed in the TA,) or سَجْحٌ, (so accord. to the CK and my MS. copy of the K,) and سَجَاحَةٌ, [which last suggests that سَجُحَ also may be used in the sense here following,] said of a cheek, It was even, and soft, and long, in moderation, with little flesh, (M, TA,) and wide: (TA:) or was smooth, and long, with little flesh, and wide. (L. [See سَجَحٌ, below.]) ― -b2- سَجُحَ, inf. n. سَجَاحَةٌ, is said of a man's natural disposition, [meaning It was, or became, gentle, or easy: (see سَجِيحٌ, voce سُجُحٌ, below:)] and one says, فِى عَقْلِهِ رَجَاحَةٌ وَ فِى خُلُقِةِ سَجَاحَةٌ [In his intellect is gravity, and in his natural disposition is gentleness, or easiness]. (A.) -A2- سَجَحَتِ الحَمَامَةُ i. q. سَجَعَت [i. e. The pigeon cooed; or reiterated its voice or cry; &c.]: (Lth, K:) but said by some to be a mispronunciation, and disallowed by IDrd. (MF.) -A3- سَجَحَ لَهُ بِكَلَامٍ He expressed a meaning to him obliquely, indirectly, obscurely, or allusively, by speech; as also ↓ سجّح: (Az, K:) so in the “ Nawádir. ” (Az, TA.)

2 سَجَّحَ see what next precedes.

اـِسْجَاحٌ
4 اـِسْجَاحٌ ذ signifies The pardoning, or forgiving, with goodness. (S, O, K.) One says, مَلَكْتَ فَأَسْجِحْ; (S, A, O, TA;) a prov., relating to pardoning, or forgiving, when having power [to punish or to take vengeance]; (TA;) meaning [Thou hast become possessed of power, then pardon, or forgive, with goodness; or] thou hast attained thine object, then act with goodness; (A, * TA;) and thou hast obtained power, then pardon, or forgive, in an easy and a good manner: (TA:) it was said by the Prophet to Ibn-ElAkwa', and by 'Áïsheh to 'Alee on the “ Day of the Camel. ” (O.) And one says also, اـِذَا سَأَلْتَ فَأَسْجِحْ When thou askest, or beggest, then make thy words, or expressions, easy, and be gentle. (S.)

انسجح لِى بِكَذَا
7 انسجح لِى بِكَذَا ذ i. q. اِنْسَمَحَ [app. syn. with أَسْمَحَ, or perhaps a mistranscription for this last word, meaning He was liberal, or generous, to me with such a thing; or he complied with my desire in such a thing]. (K.)

سُجْحٌ
سُجْحٌ ذ : see سُجُحٌ, in five places.

سَجَحٌ
سَجَحٌ ذ Beauty, and justness of proportion, (T, S, L,) of the make, (T,) or of the face, (S,) or of a man. (L.) [See also 1, first sentence.]

سُجُحٌ
سُجُحٌ ذ Soft, or gentle, and even, or easy; as also ↓ سَجِيحٌ. (K.) You say مِشْيَةٌ سُجُحٌ An easy (S, A) and a direct, or right, (A,) gait, or manner of going. (S, A.) And مَشَى فُلَانٌ مَشْيًا سُجُحًا and ↓ سَجِيحًا, and مِشْيَةً سُجُحًا, Such a one walked, or went, with an easy gait or manner of going: (L:) or with an equable gait, without inclining the body from side to side in pride. (T.) And ↓ خُلُقٌ سَجِيحٌ A gentle, or an easy, natural disposition. (L.) And رَجُلٌ سُجُحٌ A man easy and good in natural disposition: (Har p. 314:) and الخُلُقِ ↓ سَجِيحُ [which means the same]. (A.) -A2- Also The middle of a road, (S, A, K,) or its main part, or beaten track; (A, K;) and so ↓ سُجْحٌ: (S, A, K:) because of its evenness. (TA.) One says, ↓ خَلِّ لَهُ عَنْ سُجْحِ الطَّرِيقِ or سُجُحِ الطريق [Leave thou for him the middle of the road]. (S, accord. to different copies.) And ↓ مَنْ طَلَبَ بِالحَقِّ وَ مَشَى فِى سُجْحِهِ أَوْصَلَهُ اللّٰهُ اـِلَى نُجْحِهِ [He who seeks, demands, or sues for, that which is a right, or due, and goes in the beaten track thereof, God will conduct him to the attainment of his object]. (A, TA.) -A3- And Measure, size, or proportion; (S, K;) as also ↓ سُجْحٌ, (S,) and ↓ سَجِيحَةٌ: (S, A, K:) so in the saying, بَنَى القَوْمُ بُيُوتَهُمْ عَلَى سُجُحٍ وَاحِدٍ (S, K *) and وَاحِدٍ ↓ سُجْحٍ (S) and سَجِيحَةٍ وَاحِدَةٍ (S, A) [The people, or party, constructed their tents, or houses, of one uniform measure &c.].

سَجْحَةٌ
سَجْحَةٌ ذ : see سَجِيحَةٌ.

سُجَاحٌ
سُجَاحٌ ذ The air. (O, K.) [Perhaps a mistranscription for سَحَاحٌ.]

سَجَاحٌ
سَجَاحٌ ذ i. q. تُجَاهَ: (Fr, O, K: *) so in the saying, قَعَدْتُ سِجَاحَ وَجْبِهِ [I sat over against, or fronting, his face]. (Fr, O.)

سَجِيحٌ
سَجِيحٌ ذ : see سُجُحٌ, in four places.

سَجِيحَةٌ
سَجِيحَةٌ ذ : see سُجُحٌ, in two places. ― -b2- Also Natural disposition; (S, A, K;) and so ↓ سَجْحَةٌ (K, in the TA سجح,) and ↓ مَسْجُوحَةٌ and ↓ مَسْجُوحٌ, (K,) the last an inf. n., though having no verb. (Abu-l-Hasan, TA.) You say, هُوَ كَرِيمُ السَّجِيحَةِ He is generous in respect of the natural disposition. (A.) And رَكِبَ فُلَانٌ سَجِيحَةَ رَأْسِهِ Such a one followed his own opinion. (AZ, TA.)

أَسْجَحُ
أَسْجَحُ ذ Beautiful, and of just proportion; (T, S, L, K;) applied to the make, (T,) or to the face, (S,) or to a man: (L:) or a face equable in form. (A.) And رَجُلٌ أَسْجَحُ الخَدَّيْنِ (A, L, TA) A man even, and soft, and long, in moderation, with little flesh, and wide, in the cheeks: (TA:) or smooth, and long, with little flesh, and wide, in the cheeks. (L.) ― -b2- Also A camel thin in the lip. (Ham p. 283.) ― -b3- And the fem., سَجْحَآءُ, A she-camel perfect, or complete, (L, K,) in length, or tallness, and in largeness: (L:) and a she-camel long in the back. (K.)

مَسْجُوحٌ
مَسْجُوحٌ ذ : see سَجِيحَةٌ. ― -b2- Also i. q. جِهَةٌ [The place, or point, towards which a person, or thing goes, tends, or is directed]. (O, K.)

مَسْجُوحَةٌ
مَسْجُوحَةٌ ذ : see سَجِيحَةٌ.

### Türkçe

سَجِحَ
1 **سَجِحَ** **ذ** , muzâri‘ **سَجَحَ** , mastar ismi **سَجَحٌ**, (L’ye göre ve TA’da izlenen K’nın metnine göre,) yahut **سَجْحٌ**, (CK’ya göre ve K’nın bende bulunan yazma nüshasına göre,) ve **سَجَاحَةٌ**, [bu sonuncusu, aşağıda gelen mânâda **سَجُحَ**’ın da kullanılabileceğini telmih eder,] yanak hakkında söylenir: O, mutedil bir uzunlukta, az etli, düzgün, yumuşak ve uzun idi; (M, TA,) ve geniş: (TA:) yahut pürüzsüz, uzun, az etli ve geniş idi. (L. [Aşağıda **سَجَحٌ**’a bak.]) ― -b2- **سَجُحَ**, mastar ismi **سَجَاحَةٌ**, bir adamın tabii huyu hakkında söylenir, [mânâsı: O, yumuşak, yahut kolay oldu veya oldu: (aşağıda **سُجُحٌ** maddesinde **سَجِيحٌ**’e bak:)] ve şöyle denir: **فِى عَقْلِهِ رَجَاحَةٌ وَ فِى خُلُقِةِ سَجَاحَةٌ** [Onun aklında vakar vardır ve tabii huyunda yumuşaklık yahut kolaylık vardır]. (A.) -A2- **سَجَحَتِ الحَمَامَةُ** **ذ** **سَجَعَت** ile aynı mânâdadır [yani: Güvercin öttü; yahut sesini/çığlığını tekrarladı; vb.]: (Lth, K:) lâkin bazılarınca bir yanlış telaffuz olduğu söylenmiş ve IDrd tarafından reddedilmiştir. (MF.) -A3- **سَجَحَ لَهُ بِكَلَامٍ** Konuşma ile ona bir mânâyı eğri yoldan, dolaylı olarak, kapalı olarak yahut kinayeli olarak ifade etti; bunun gibi ↓ **سجّح**: (Az, K:) “**Nawádir**”de de böyledir. (Az, TA.)

2 **سَجَّحَ** bir önce gelen şeye bak.

اـِسْجَاحٌ
4 **اـِسْجَاحٌ** **ذ** iyilikle bağışlamayı yahut affetmeyi ifade eder. (S, O, K.) Şöyle denir: **مَلَكْتَ فَأَسْجِحْ**; (S, A, O, TA;) bir darb-ı meseldir; güç sahibi olunduğunda [cezalandırmaya yahut öç almaya] dair bağışlama yahut affetme ile ilgilidir; (TA;) mânâsı: [Sen güç sahibi oldun; öyleyse iyilikle bağışla yahut affet; yahut] sen maksadına eriştin; öyleyse iyilikle davran; (A, * TA;) ve sen güç elde ettin; öyleyse kolay ve iyi bir tarz üzere bağışla yahut affet: (TA:) bunu Peygamber, İbn-ElAkwa‘a söylemiş; ‘Âişe de “Deve Günü”nde ‘Alî’ye söylemiştir. (O.) Ve ayrıca şöyle denir: **اـِذَا سَأَلْتَ فَأَسْجِحْ** Sen istediğinde yahut dilendiğinde, sözlerini/ifadelerini kolay kıl ve yumuşak ol. (S.)

انسجح لِى بِكَذَا
7 **انسجح لِى بِكَذَا** **ذ** **اِنْسَمَحَ** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre **أَسْمَحَ** ile eşanlamlıdır; yahut belki bu son kelime için bir yanlış yazımdır; mânâsı: Bana böyle bir şeyde cömert davrandı; yahut böyle bir şeyde arzumla uyum gösterdi]. (K.)

سُجْحٌ
**سُجْحٌ** **ذ** : beş yerde **سُجُحٌ**’a bak.

سَجَحٌ
**سَجَحٌ** **ذ** güzellik ve oranların doğruluğu, (T, S, L,) yapılışın, (T,) yahut yüzün, (S,) yahut bir adamın. (L.) [Ayrıca 1’in ilk cümlesine de bak.]

سُجُحٌ
**سُجُحٌ** **ذ** yumuşak yahut nazik, ve düzgün yahut kolay; bunun gibi ↓ **سَجِيحٌ**. (K.) Sen dersin: **مِشْيَةٌ سُجُحٌ** Kolay (S, A) ve dosdoğru yahut doğru, (A,) bir yürüyüş, yahut yürüme tarzı. (S, A.) Ve **مَشَى فُلَانٌ مَشْيًا سُجُحًا** ve ↓ **سَجِيحًا**, ve **مِشْيَةً سُجُحًا**, Filân kimse kolay bir yürüyüşle yürüdü yahut gitti: (L:) yahut kibirle bedeni sağa sola eğmeden, dengeli bir yürüyüşle. (T.) Ve ↓ **خُلُقٌ سَجِيحٌ** Yumuşak yahut kolay bir tabii huy. (L.) Ve **رَجُلٌ سُجُحٌ** Tabii huyda kolay ve iyi bir adam: (Har p. 314:) ve **الخُلُقِ** ↓ **سَجِيحُ** [ki aynı mânâdadır]. (A.) -A2- Ayrıca bir yolun ortası, (S, A, K,) yahut onun ana kısmı, yahut çiğnenmiş izi; (A, K;) ve bunun gibi ↓ **سُجْحٌ**: (S, A, K:) düzgünlüğü sebebiyle. (TA.) Şöyle denir: ↓ **خَلِّ لَهُ عَنْ سُجْحِ الطَّرِيقِ** yahut **سُجُحِ الطريق** [Ona yolun ortasını bırak]. (S, farklı nüshalara göre.) Ve ↓ **مَنْ طَلَبَ بِالحَقِّ وَ مَشَى فِى سُجْحِهِ أَوْصَلَهُ اللّٰهُ اـِلَى نُجْحِهِ** [Kim hak olanı yahut borç/due olanı ister, talep eder yahut dava eder ve onun çiğnenmiş izinde yürürse, Allah onu maksadına eriştirir]. (A, TA.) -A3- Ve ölçü, büyüklük, yahut oran; (S, K;) bunun gibi ↓ **سُجْحٌ**, (S,) ve ↓ **سَجِيحَةٌ**: (S, A, K:) şu sözde olduğu gibi: **بَنَى القَوْمُ بُيُوتَهُمْ عَلَى سُجُحٍ وَاحِدٍ** (S, K *) ve ↓ **وَاحِدٍ سُجْحٍ** (S) ve **سَجِيحَةٍ وَاحِدَةٍ** (S, A) [Kavim yahut topluluk, çadırlarını yahut evlerini tek bir yeknesak ölçü vb. üzere yaptı].

سَجْحَةٌ
**سَجْحَةٌ** **ذ** : **سَجِيحَةٌ**’ye bak.

سُجَاحٌ
**سُجَاحٌ** **ذ** hava. (O, K.) [Belki **سَحَاحٌ** için bir yanlış yazımdır.]

سَجَاحٌ
**سَجَاحٌ** **ذ** **تُجَاهَ** ile aynı mânâdadır: (Fr, O, K: *) şu sözde olduğu gibi: **قَعَدْتُ سِجَاحَ وَجْبِهِ** [Onun yüzünün karşısına, yahut yüzüne dönük olarak oturdum]. (Fr, O.)

سَجِيحٌ
**سَجِيحٌ** **ذ** : dört yerde **سُجُحٌ**’a bak.

سَجِيحَةٌ
**سَجِيحَةٌ** **ذ** : iki yerde **سُجُحٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca tabii huy; (S, A, K;) ve bunun gibi ↓ **سَجْحَةٌ** (K, TA’da “سجح” maddesinde) ve ↓ **مَسْجُوحَةٌ** ve ↓ **مَسْجُوحٌ**, (K,) sonuncusu bir mastar ismidir; fiili olmadığı hâlde. (Abu-l-Hasan, TA.) Sen dersin: **هُوَ كَرِيمُ السَّجِيحَةِ** O, tabii huy bakımından cömerttir. (A.) Ve **رَكِبَ فُلَانٌ سَجِيحَةَ رَأْسِهِ** Filân kimse kendi görüşüne uydu. (AZ, TA.)

أَسْجَحُ
**أَسْجَحُ** **ذ** güzel ve oranları doğru; (T, S, L, K;) yapılışa uygulanır, (T,) yahut yüze, (S,) yahut bir adama: (L:) yahut şekilce dengeli bir yüz. (A.) Ve **رَجُلٌ أَسْجَحُ الخَدَّيْنِ** (A, L, TA) Yanaklarda mutedil bir uzunlukta, az etli, düzgün, yumuşak ve uzun, ve geniş bir adam: (TA:) yahut yanaklarda pürüzsüz, uzun, az etli ve geniş. (L.) ― -b2- Ayrıca dudakta ince bir deve. (Ham p. 283.) ― -b3- Ve müennesi, **سَجْحَآءُ**, uzunluk yahut boy bakımından ve irilik bakımından kusursuz yahut tam bir dişi deve: (L, K,) (L:) ve sırtı uzun bir dişi deve. (K.)

مَسْجُوحٌ
**مَسْجُوحٌ** **ذ** : **سَجِيحَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca **جِهَةٌ** ile aynı mânâdadır [bir kimsenin yahut şeyin yöneldiği, meylettiği yahut yöneltildiği yer yahut yön]. (O, K.)

مَسْجُوحَةٌ
**مَسْجُوحَةٌ** **ذ** : **سَجِيحَةٌ**’ye bak.
