# سجس (س-ج-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AC%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ج - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَجَسُ بالتحريك: الماء المتغير. وقد سَجِسَ الماءُ بالكسر. وقوهم: لا آتيكَ سَجيسَ عُجَيْسَ، وسَجيسَ الأَوْجَسِ، وسَجيسَ الليالي، أي أبداً قال الضَنْفَرى:
هنالكَ لا أرجو حياةً تَسُرُّنـي		سَجيسَ اللّيالي مُبْسَلاً بالجرائِر

##### Türkçe

**السَجَسُ** (harekeli olarak): değişmiş su. Ve su, kesre ile **سَجِسَ** oldu. Ve onların sözü: “Sana **سَجيسَ عُجَيْسَ** (olarak) gelmem”, ve **سَجيسَ الأَوْجَسِ**, ve **سَجيسَ الليالي**; yani: ebediyen. **الضَنْفَرى** dedi ki:
هنالكَ لا أرجو حياةً تَسُرُّنـي		**سَجيسَ اللّيالي** مُبْسَلاً بالجرائِر

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ج س
لا آتيك سجيس الدهر وسجيس الليالي وسجيس الأوجس أي طوال الدهر‏.‏
قال قيس بن زهير‏:‏ ولـولا ظلمه ما زلت أبكي سجيس الدهر ما طلع النجوم وقال الحنان الهذلي‏:‏ سجيس الدهر ما سجعت هتوف علـى قـرع من البلد التهامي وقال الشنفري‏:‏ هنالك لا أرجـو حيـاة تسرنـي سجيس الليالي مبسلاً بالجرائر وكبش ساجسي ونعجة ساجسية‏:‏ كثيرة الصوف‏.‏

##### Türkçe

س ج س
Sana, **سجيس** dehr ve **سجيس** geceler ve **سجيس** **الأوجس** getirmem; yani dehr boyunca uzun (süre).

Kays b. Züheyr dedi ki:
“Ve eğer onun zulmü olmasaydı, yıldızlar doğdukça **سجيس** dehr ağlamayı sürdürürdüm.”

El-Hannân el-Hüzelî dedi ki:
“**سجيس** dehr, **هتوف**lar, Tihâme beldesinden bir **قرع** üzerine ötüşüp durdukça.”

Eş-Şenferâ dedi ki:
“Orada, beni sevindirecek bir hayat ummam,
**سجيس** geceler; suçlarla bağlanmış (tutuklu) olarak.”

Ve **كبش ساجسي** ve **نعجة ساجسية**: yünü çok (olan).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّجَسُ، بالتحريك: الماء المتغير. قال ابن سيده: ماء سَجَسٌ وسَجِسٌ وسَجِيسٌ كَدِرٌ متغير، وقد سَجِسَ الماء، بالكسر؛ وقيل: سُجِّسَ الماء فهو مُسَجَّسٌ وسَجِيسٌ أُّفسد وثُوِّرَ. وسَجَّسَ المَنْهَلُ: أَنْتَنَ ماؤُه وأَجَنَ، وسَجَّسَ الإِبطُ والعِطْفُ كذلك؛ قال: كأَنهم، إِذْ سَجَّسَ العَطُوفُ،
مِيسَنَةٌ أَبَنَّها خَرِيفُ
ويقال: لا آتيك سَجِيسَ الليالي أَي آخِرَها، وكذلك لا آتيك سَجِيسَ الأَوْجَسِ. ويقال: لا آتيك سَجِيسَ عُجَيْسٍ أَي الدهر كله؛ وأَنشد: فأَقْسَمْتُ لا آتي ابنَ ضَمْرَةَ طائعاً،
سَجيسَ عُجَيْسٍ ما أَبانَ لساني
وفي حديث المولد: ولا تَضُرُّوه في يَقَظَةٍ ولا مَنام، سَجِيسَ الليالي والأَيام، أَي أَبداً؛ وقال الشَّنْفَرى:
هُنالِكَ لا أَرْجُو حَياةَ تَسُرُّني،
سَجِيسَ الليالي مُبْسَلاً بالحَرائِر
ومنه قيل للماء الراكد سَجِيسٌ لأَنه آخر ما يبقى. والسَّاجِسِيَّة: ضأْنٌ حُمْرٌ؛ قال أَبو عارم الكِلابي:
فالعِذقُ مثل السَّاجِسِيِّ الحِفْضاج
الحفضاج: العظيم البطن والخاصرتين. وكبش ساجِسيٌّ إِذا كان أَبيض الصوف فَحِيلاً كريماً؛ وأَنشد:
كأَنَّ كَبْشاً ساجِسِيّاً أَرْبَسا،
بين صَبِيَّيْ لَحْيه، مُجَرْفَسا
والسَّاجِسِيَّةُ: غنم بالجزيرة لربيعةِ الفَرَسِ. والقِهاد: الغَنَم الحجازية.

##### Türkçe

**السَّجَسُ**, harekeli olarak: değişmiş su. İbn Sîde dedi: **ماء سَجَسٌ** ve **سَجِسٌ** ve **سَجِيسٌ**: bulanık, değişmiş; ve su **سَجِسَ** olmuştur, kesre ile; ve denildi: su **سُجِّسَ** olmuştur; artık o **مُسَجَّسٌ** ve **سَجِيسٌ**dur: bozuldu ve karıştırılıp çalkalandı. Ve **سَجَّسَ** kuyu/menhel: suyu kokuştu ve ekşidi; ve koltuk altı ve yan da aynı şekilde **سَجَّسَ** oldu; dedi ki:

Sanki onlar, yanlar **سَجَّسَ** olduğunda,
sonbaharın belirginleştirdiği bir **مِيسَنَةٌ**dur

Ve denilir: sana gecelerin **سَجِيسَ**’inde gelmem; yani onların sonunda; ve yine bunun gibi: sana **الأَوْجَسِ**’in **سَجِيسَ**’inde gelmem. Ve denilir: sana **سَجِيسَ عُجَيْسٍ**’te gelmem; yani bütün dehr boyunca; ve şu beyit okundu:

Böylece yemin ettim: İbn Damra’ya gönüllü olarak gelmem,
dilim apaçık oldukça **سَجيسَ عُجَيْسٍ**

Ve doğum hadîsinde: Ona uyanıklıkta da uykuda da zarar vermeyin, gecelerin ve günlerin **سَجِيسَ**’inde; yani ebediyen; ve eş-Şenferâ dedi:

Orada beni sevindirecek bir hayat ummam,
gecelerin **سَجِيسَ**’inde, ipeklerle bağlanmış olarak

Ve bundan dolayı durgun suya **سَجِيسٌ** denildi; çünkü o, kalan şeyin en sonudur. Ve **السَّاجِسِيَّة**: kırmızı koyunlar; Ebû Ârim el-Kilâbî dedi:

Salkım, **السَّاجِسِيِّ** **الحِفْضاج** gibidir

**الحفضاج**: karın ve iki böğrü büyük olan. Ve koç **ساجِسيٌّ**: yünü beyaz, kısırlaştırılmış, soylu olduğunda; ve şu beyit okundu:

Sanki bir **ساجِسِيّاً** koç, **أَرْبَسا**,
sakalının iki yanındaki iki oğlan arasında, **مُجَرْفَسا**

Ve **السَّاجِسِيَّةُ**: Cezîre’de Rabî‘atü’l-Feres’e ait koyunlar. Ve **القِهاد**: Hicaz koyunlarıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

سجس الماء، كفرح: فهو سجس، ككتف، وسجس، بفتح فسكون، وسجيس، كأمير: تغير، عن ابن الأعرابي، وكدر، عن ابن السكيت. وقيل: سجس الماء فهو مسجس، كمعظم، وسجيس: أفسد وثور، وفي الصحاح: السجس، بالتحريك: الماء المتغير، وقد سجس، بالكسر، حكاه أبو عبيد. قلت: ووجدت بخط أبي زكريا: قال أبو سهل: الذي قرأته على أبي أسامة في المصنف: السجس، بكسر الجيم: الماء المتغير، وأما محركة فهي مصدر سجس الماء، لا غير. ويقال: لا آتيك سجيس الليالي، أي آخرها، وهو كذلك سجيس الأوجس، كأحمد، والآجس، كآنك، وكذلك سجيس عجيس، كزبير، أي أبدا، وقيل: الدهر كله. قال الشاعر:
  فأقسمت لا آتي ابن ضمرة طائعا                      سجيس عجيس ما أبان لسانـي وفي حديث المولد: ولا تضروه في يقظة ولا منام، سجيس الليالي والأيام، أي أبدا. وقال الشنفرى:
  هنالك لا أرجو حياة تسرنـي                      سجيس الليالي مبسلا بالجرائر

  وهو من السجيس: للماء الكدر، لأنه آخر ما يبقى، وعجيس تأكيد له، وهو في معنى الآخر أيضا في عجس الليل وهو آخره. والساجسي: غنم لبني تغلب بالجزيرة، قال رؤبة:
  كأن ما لم يلقه في الـمـحـدر
  أحزام صوف الساجسي الأصفر والساجسي من الكباش: الأبيض الصوف الفحيل الكريم، قال:
  كأن كبشا ساجسيا أربسـا
  بيي صبيي لحيه مجرفسا والتسجيس: التكدير، ومنه ماء مسجس، أي مكدر قد ثور. وسجستان، بالكسر: د، معروف، معرب سيستان، و يقال في النسب: هو سجزي، بالكسر ويفتح، وسجستاني، بالكسر، وعندي أن الصواب فيه الفتح؛ لأنه معرب سكستان، وسك، بالفتح، يطلقونه على الجندي والحرسي ونحوهم تجوزا لا حقيقة، فإن أصل معناه عندهم الكلب. وسألت بعضهم عن جماعة من أعوان السلطنة فقال بالفارسية: سكان أمير، بالإضافة أي هم كلاب الأمير، ولم يرد الكلاب حقيقة وإنما أراد أجناد الأمير، شبههم بالكلاب، لإرساله إياهم في حوائجه الشديدة، كإرسال الصائد كلابه على الصيد، وهو مشهور عندهم، فالصواب أن سجستان معرب عن سكستان، وهذا كأنه رد به على الصاغاني، حيث قال: إنه معرب سيستان، وإنه بالفتح، وهذا الذي نقله الصاغاني هو المشهور الجاري على ألسنتهم، ومنهم من يقول: سويستان. وسجاس، ككتاب: ج، بين همذان وأبهر.

##### Türkçe

**سجس** su, **فرح** gibi: o **سجس**’tir, **كتف** gibi; ve **سجس** (fetha ile sonra sükûn ile); ve **سجيس**, **أمير** gibi: değişti; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve bulandı; İbnü’s-Sikkît’ten. Ve denildi: **سجس** su, o hâlde o **مسجس**’tir, **معظم** gibi; ve **سجيس**: bozdu ve kabarttı. Ve **الصحاح**’ta: **السجس**, hareke ile: değişmiş su; ve **سجس** oldu, kesre ile; Ebû Ubeyd bunu nakletti. Dedim: Ebû Zekeriyyâ’nın hattıyla buldum: Ebû Sehl dedi: **المصنف**’te Ebû Üsâme’ye okuduğum şey: **السجس**, **الجيم**’in kesresiyle: değişmiş su; ama harekeli olan ise **سجس** su’nun masdarıdır, başka değil. Ve denilir: Sana **سجيس الليالي** gelmem; yani onun sonu. Ve o, aynı şekilde **سجيس الأوجس**, **أحمد** gibi; ve **الآجس**, **آنك** gibi. Ve aynı şekilde **سجيس عجيس**, **زبير** gibi; yani ebediyen. Ve denildi: bütün dehr. Şair dedi:
  Yemin ettim: İbn Damra’ya gönüllü olarak gelmem,
  **سجيس عجيس**; dilim açığa çıkmadıkça.

Ve doğum hadîsinde: “Ona ne uyanıklıkta ne uykuda zarar vermeyin; **سجيس الليالي والأيام**”; yani ebediyen. Ve Şenferâ dedi:
  Orada, beni sevindirecek bir hayat ummam,
  **سجيس الليالي**; suçlarla rehin bırakılmış olarak.

Ve o, **السجيس**’tendir: bulanık su için; çünkü o, kalan şeyin sonudur. Ve **عجيس** onun için bir te’kîddir; ve o, “son” mânâsındadır da; ayrıca **عجس الليل**’de, o onun sonudur. Ve **الساجسي**: Cezîre’de Benî Tağlib’e ait koyunlardır. Ru’be dedi:
  Sanki **المحدر**’de karşılaşmadığı şey,
  sarı **الساجسي** yününün kuşaklarıdır.

Ve koçlardan **الساجسي**: yünü beyaz, damızlık, cömert, soylu olandır. Dedi:
  Sanki **ساجسي** bir koç, **أربسا** (olarak),
  sakalının iki yanı beyaz; **مجرفسا**.

Ve **التسجيس**: bulandırmadır. Ondandır: **ماء مسجس**; yani bulandırılmış, kabartılmıştır. Ve **سجستان**, kesre ile: bir belde; mâlûm; **سيستان**’ın Arapçalaştırılmışıdır. Ve nisbet hakkında denilir: o **سجزي**’dir; kesre ile ve fetha ile de yapılır. Ve **سجستاني**, kesre ile. Ve benim yanımda bunun doğrusu fethadır; çünkü o, **سكستان**’ın Arapçalaştırılmışıdır. Ve **سك**, fetha ile: onu, asker ve muhafız ve benzerleri üzerine mecazen, hakikat olarak değil, kullanırlar; zira asıl mânâsı onların yanında köpektir. Ve onlardan bazılarına, saltanat yardımcılarından bir cemaat hakkında sordum da Farsça olarak dedi: **سكان أمير**, izafetle; yani onlar emîrin köpekleridir. Ve köpekleri hakikaten kastetmedi; ancak emîrin askerlerini kastetti; onları köpeklere benzetti; çünkü onları şiddetli ihtiyaçlarında göndermesi, avcının köpeklerini av üzerine salması gibidir; ve bu onların yanında meşhurdur. O hâlde doğru olan: **سجستان**, **سكستان**’dan Arapçalaştırılmıştır. Ve bu, sanki bununla Sâgânî’ye reddiyedir; zira o dedi ki: o, **سيستان**’ın Arapçalaştırılmışıdır ve o fetha iledir. Sâgânî’nin naklettiği bu, onların dillerinde meşhur, cereyan eden şeydir. Ve onlardan kimi der ki: **سويستان**. Ve **سجاس**, **كتاب** gibi: bir beldedir; Hemedân ile Ebher arasındadır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَجِسَ
1 سَجِسَ ذ , (S, A, K,) aor. سَجَسَ , (K,) inf. n. سَجَسٌ, (TA,) It (water) became altered, changed in odour, or stinking; syn. تَغَيَّرَ: (IAar, A 'Obeyd, S, A, K:) it became turbid, thick, or muddy: (ISk, A, K:) or it became corrupted, and stirred up. (TA.)

سجّسهُ
2 سجّسهُ ذ , inf. n. تَسْجِيسٌ, He made it (namely, water,) turbid, thick, or muddy. (K, TA.)

سَجْسٌ
سَجْسٌ ذ : see the next paragraph, in five places.

سَجَسٌ
سَجَسٌ ذ : see the next paragraph, in five places.

سَجِسٌ
سَجِسٌ ذ : see the next paragraph, in five places.

مَآءٌ سَجِيسٌ
مَآءٌ سَجِيسٌ ذ Water that is altered, changed in odour, or stinking; syn. مُتَغَيِّرٌ: turbid, thick, or muddy: as also ↓ سَجِسٌ, (K, TA,) and ↓ سَجْسٌ: (TA:) or corrupted, and stirred up; as also ↓ مُسَجَّسٌ: or the last signifies made turbid, thick, or muddy, and stirred up: the [only] form mentioned in the S is ↓ سَجَسٌ: but Aboo-Sahl says that ↓ سَجِسٌ is the form learned by him in reading under Aboo-Usámeh in the Musannaf; and as to ↓ سَجَسٌ, it is only an inf. n. (TA, from a note in the handwriting of Aboo-Zekereeyà.) ― -b2- Hence the saying, (TA,) لَا آتِيكَ سَجِيسَ اللَّيَالِى I will not come to thee to the end of nights: (TA:) or ever; (S, K;) as also سَجِيسَ اللَّيَالِىِ وَ الأَيَّامِ, (TA,) and سجِيسَ الأَوْجَسِ, (S, K,) and سَجِيسَ الأَوْجُسِ, (K,) and سَجِيسَ عُجَيْسٍ: (S, K:) or while time lasts; as also سَجِيسَ الدَّهْرِ, and سَجِيسَ الأَوْجَسِ: (A:) it is from سَجِيسٌ meaning “ turbid, ” because water thus termed is the last that remains: عُجَيْس is a corroborative; and عَجْسُ اللَّيْلِ signifies “ the last part of the night: ” (TA:) or سَجِيسَ اللَّيَالِى means while the nights glide along continuously. (Ham p. 243.)

سَاجِسِىٌّ
سَاجِسِىٌّ ذ A ram having much wool: fem. with ة: (A:) or a ram having white wool, good for tupping, or covering, and of excellent breed. (K, * (TA.) And Certain sheep [i. e. a breed of sheep] belonging to the Benoo-Teghlib, (K, * TA,) in El-Jezeereh. (TA.)

مُسَجَّسٌ
مُسَجَّسٌ ذ : see سَجِيسٌ.

##### Türkçe

**سَجِسَ**
1 **سَجِسَ** ذ, (S, A, K,) muzâri‘i **سَجَسَ**, (K,) mastar ismi **سَجَسٌ**, (TA,) O (su) bozuldu, koku bakımından değişti, yahut koktu; eşanlamlısı **تَغَيَّرَ**: (IAar, A 'Obeyd, S, A, K:) bulanıklaştı, koyulaştı yahut çamurlandı: (ISk, A, K:) yahut bozuldu ve çalkalanıp karıştı. (TA.)

**سجّسهُ**
2 **سجّسهُ** ذ, mastar ismi **تَسْجِيسٌ**, O, onu (yani suyu) bulanık, koyu yahut çamurlu yaptı. (K, TA.)

**سَجْسٌ**
**سَجْسٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak, beş yerde.

**سَجَسٌ**
**سَجَسٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak, beş yerde.

**سَجِسٌ**
**سَجِسٌ** ذ: bir sonraki paragrafa bak, beş yerde.

**مَآءٌ سَجِيسٌ**
**مَآءٌ سَجِيسٌ** ذ Koku bakımından bozulmuş, kokusu değişmiş yahut kokmuş su; eşanlamlısı **مُتَغَيِّرٌ**: bulanık, koyu yahut çamurlu: bunun gibi ayrıca ↓ **سَجِسٌ**, (K, TA,) ve ↓ **سَجْسٌ**: (TA:) yahut bozulmuş ve çalkalanıp karışmış; bunun gibi ayrıca ↓ **مُسَجَّسٌ**: yahut sonuncusu, bulanık, koyu yahut çamurlu yapılmış ve çalkalanıp karıştırılmış mânâsına gelir: S’de zikredilen [tek] şekil ↓ **سَجَسٌ**’dur: fakat Aboo-Sahl der ki, ↓ **سَجِسٌ** onun, Musannaf’ta Aboo-Usámeh yanında okuyuşta öğrendiği şekildir; ↓ **سَجَسٌ**’a gelince, o sadece bir mastar ismidir. (TA, Aboo-Zekereeyà’nın el yazısıyla bir nottan.) ― -b2- Bundan dolayı şu söz (TA): **لَا آتِيكَ سَجِيسَ اللَّيَالِى** “Gecelerin sonuna kadar sana gelmeyeceğim”: (TA:) yahut asla; (S, K;) bunun gibi ayrıca **سَجِيسَ اللَّيَالِىِ وَ الأَيَّامِ**, (TA,) ve **سجِيسَ الأَوْجَسِ**, (S, K,) ve **سَجِيسَ الأَوْجُسِ**, (K,) ve **سَجِيسَ عُجَيْسٍ**: (S, K:) yahut zaman sürdükçe; bunun gibi ayrıca **سَجِيسَ الدَّهْرِ**, ve **سَجِيسَ الأَوْجَسِ**: (A:) bu, “bulanık” mânâsındaki **سَجِيسٌ**’dendir; çünkü böyle adlandırılan su, kalan en son sudur: **عُجَيْس** bir pekiştiricidir; ve **عَجْسُ اللَّيْلِ** “gecenin son kısmı” mânâsına gelir: (TA:) yahut **سَجِيسَ اللَّيَالِى** geceler ardı ardına kayıp giderken (mânâsına) gelir. (Ham p. 243.)

**سَاجِسِىٌّ**
**سَاجِسِىٌّ** ذ Çok yünlü bir koç: dişisi ة ile: (A:) yahut beyaz yünlü, aşım için iyi, yahut dölleme için iyi, ve soyu pek iyi bir koç. (K, * (TA.) Ve Benoo-Teghlib’e ait bazı koyunlar [yani bir koyun cinsi], (K, * TA,) El-Jezeereh’de. (TA.)

**مُسَجَّسٌ**
**مُسَجَّسٌ** ذ: **سَجِيسٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَجِسَ
سَجِسَ A ( n. ac. سَجَس 4 ),
a.  Was stirred up, turbid, thick, muddy; was tumultuous.

سَجَس
سَجَس 4 ,
a.  Turbidness.

b.  Disturbance, tumult, agitation.

سَجِس
سَجِس 5 ,
a.  Disturbed, agitated ( water ).

سَجِيْس
سَجِيْس 25 ,
a.  see 5 .

##### Türkçe

**سَجِسَ**
**سَجِسَ** A (isim-aksiyon **سَجَس** 4),
a. Karıştırıldı, bulanık, koyu, çamurlu oldu; kargaşalı oldu.

**سَجَس**
**سَجَس** 4,
a. Bulanıklık.

b. Bozulma, kargaşa, çalkantı.

**سَجِس**
**سَجِس** 5,
a. Bozulmuş, çalkalanmış (su).

**سَجِيْس**
**سَجِيْس** 25,
a. 5’e bak.
