# سجن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AC%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سجن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سجن

: ( سَجَنَهُ ) يَسْجُنُه سَجْناً : ( حَبَسَهُ .
( و ) مِن المجازِ : سَجَنَ ( الهَمَّ ) يَسْجُنُه : إذا أَضْمَرَه و ( لم يَبُثَّهُ ) ؛ قالَ :
ولا تَسْجُنَنَّ الهمَّ إنَّ لسَجْنِهعَناءً وحَمِّلْهُ المَهارى النَّواجِيا ( والسِّجْنُ ، بالكسْرِ : المَحْبِسُ ) ؛ ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿ربِّ السِّجْنُ أَحبُّ إليّ﴾ ، وقُرِىءَ بفتْحِ السِّيْن ، وهو مَصْدرٌ .
وفي الحدِيثِ : ( ما شيءٌ أَحَقَّ بطُولِ سَجْنٍ من لسانٍ ) .
( وصاحِبُهُ : سَجَّانٌ .
( والسَّجينُ : المَسْجونُ ؛ ج سُجَناءُ وسَجْنَى ) ، كعُرَفاء وسَكْرَى .
( و ) قالَ اللَّحْيانيُّ : ( هي سَجينٌ ) ، بغيرِ هاءٍ ، ( وسَجِينَةٌ ومَسْجونَةٌ مِن ) نسْوَةٍ ( سَجْنَى وسَجَائِنُ .
( و ) رُوِي عن أَبي الفَرَجِ : السِّجِّينُ والسِّجِّيل ، ( كسِكِّينٍ : الدَّائِمُ ) ؛ وبه فسّرَ قَوْل ابنِ مُقْبِلٍ الآتي .
( و ) السِّجِّينُ مِن الضَّرْبِ : ( الشَّديدُ ) ، كما في الصِّحاحِ .
زادَ في الأَساسِ : يُثبتُ المَضْروبَ محلَّه ويحْبسُه .
وقيلَ : هو الصُّلْبُ الشَّديدُ مِن كلِّ شيءٍ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لابنِ مُقْبِلٍ :
فإنَّ فينا صَبُوحاً إنْ رأَيتَ بهرَكْباً بَهِيّاً وآلافاً ثَمانِينا

ورَجْلةً يَضْرِبونَ الهامَ عن عُرُضٍ ضَرْباً تواصَتْ به الأَبطالُ سِجِّينا ( و ) سِجِّينٌ : ( ع فيه كِتابُ الفُجَّارِ ) ؛ وقالَ ابنُ عبَّاسٍ ، رضِيَ الّلهُ تعالَى عنهما : ودَواوِينُهم ؛ كما في الصِّحاحِ .
قالَ أَبو عُبَيْدَةَ : وهو فِعِّيلٌ مِن السِّجْنِ كالفِسِّيقِ مِن الفِسْقِ ؛ ومنه قوْلُه تعالَى : ﴿كلاَّ إنَّ كِتابَ الفجَّارِ لفِي سِجِّين﴾ .
وقالَ ابنُ عَرَفَةَ : هو مِن سَجَنْتُ ، أَي هو مَحْبوسٌ عليهم كي يُجازوا بما فيه .
( و ) قيلَ : ( وادٍ في جَهَنَّمَ ، أَعاذَنا اللهاُ تعالى منها ) .
وجَزَمَ البَيْضَاوِيُّ في هودٍ أَنَّه جَهَنَّمُ نفْسُها .
وقالَ ابنُ الأثيرِ : هو اسمُ عَلَمٍ للنارِ .
وقالَ الرَّاغبُ : هو اسمٌ لجَهَنَّم بإزاء عليين ، وزِيدَ لَفْظه تَنْبيهاً على زِيادَةِ مَعْناه .
( أَو حَجَرٌ في الأَرْضِ السَّابِعَةِ ) ، وبه فُسِّرَتِ الآيَةُ أَيْضاً .
وقالَ مجاهِدٌ : هو اسمُ الأَرْضِ السابِعَةِ .
وقيلَ : في سِجِّين أَي في حِسَابٍ .
وقيلَ : معْنى الآيَةِ : كتابُهُم في حَبْسٍ لخسَاسَةِ مَنْزلتِهِم عنْدَ الّلهِ ، عزَّ وجلَّ .
وأَمَّا قوْلُ الخفاجيِّ : سِجِّين : كِتابٌ جامِعٌ لأَعْمالِ الكَفَرَةِ .
فذَكَرَ الرَّاغِبُ : أَنَّ كلَّ شيءٍ ذَكَرَه الّلهُ ، عزَّ وجلَّ ، بقوْلِه : وما أَدْرَاكَ ، فَسَّره ، وكلَّ ما ذَكَرَه بقوْلهِ ؛ وما يُدْرِيك ، تَرَكَه مُبْهماً ؛ وفي هذا المَوْضِعِ ذَكَرَ : ﴿وما أَدْرَاكَ ما سِجِّين﴾ وكذا في قوْلِه ، عزَّ وجلَّ : ﴿وما أَدْرَاكَ ما عليون﴾ ، ثم فسَّر الكِتابَ لا السِّجِّين والعَلِيّين ؛ قالَ :

وفي هذه لَطِيفَة مَوْضِعها الكُتُب المُطَوَّلات .
( و ) السِّجِّينُ : ( العَلانِيَةُ ( . يقالُ : فَعَلَ ذلك سِجِّيناً : أَي عَلانِيَة .
( و ) قالَ الأَصْمعيُّ : السِّجِّينُ : ( السِّلْتِينُ مِن النَّخْلِ ) ، وهو ما يُحْفَر في أُصُولِها حُفّراً تجْذِبُ الماءَ إليها إذا كانتْ لا يَصِل إليها الماءُ .
( وسَجَّنَهُ تسْجِيناً : شَقَّقَهُ .
( و ) سَجنَ ( النَّخْلَ : جَعَلَها سِلْتِيناً ) . يقالُ : سَجِّنْ جِذْعَكَ ، لُغَةُ أَهْلِ البَحْرَيْن ؛ وسِلْتِين ليسَ بعَرَبيَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
السَّاجُونُ : الحَديدُ الأنِيثُ .
ورجُلٌ مَسْجونٌ ، وقوْمٌ مَسْجونُونَ ، وسَجَّنُوهم .
وسَجَنَ لِسانَه : سَكَتَ ، وهو مجازٌ .
وسَجِينٌ ، كأَميرٍ : قَرْيةٌ بمِصْرَ مِن الغربية ، منها الجمالُ عبْدُ الّلهِ بنُ أَحمدَ بنِ عُبَيْدِ الّلهِ بنِ محمدٍ الأَزْهرِيُّ الحَنَفيُّ ، رَحِمَه الّلهُ تعالَى ، أَخَذَ عن الحافِظِ السّخاوِيّ ، ماتَ سَنَة 886 .
وشيْخُ مشايخِنَا الشيخُ الشمْسُ محمدُ بنُ عبْدِ الرَّحْمن أَحْمد السّجينيُّ الشافِعِيُّ الضَّريرُ ، كانَ علاَّمَةً ، ولِيًّا مُحَقِّقاً ، وابنُ أَخيهِ أَبو محمدٍ عبْدُ الرَّؤُوف بنُ محمدٍ تَوَلَّى مشْيَخَة الأَزْهرِ بعْدَ شيخِنا الوَليّ الشَّمْس الحفنيّ ، رضِيَ الّلهُ تعالى عنه ، وتُوفي في رابِعِ عَشَر شوَّال سَنَة 1182 .
وسُجَّانٌ ، كرُمَّانٍ : جَمْعُ ساجِنٍ ، ككاتِبٍ ، وكِتابٍ .
وسَجَّانَةُ ، كرُمَّانَةٍ : قرْيَةٌ بطَرَابُلُس المَغْربِ ، منها : عبدُ الّلهِ بنُ إبراهيمَ السجانيُّ أَخَذَ عن العلاَّمَةِ

الطَّرطُوشيِّ ، رحِمَه الّلهُ تعالى عليهم أَجْمَعِيْن .

### Türkçe

: (**سَجَنَهُ**) onu (**يَسْجُنُه**) (**سَجْناً**) : (**حَبَسَهُ**).
(ve) mecazdandır: (**سَجَنَ**) (**الهَمَّ**) onu (**يَسْجُنُه**) : onu içine gizlediği ve (onu yaymadığı) zaman; dedi ki:
Ve sakın gamı hapsetme; çünkü onun hapsedilmesinde bir zahmet vardır; onu hızlı develere yükle, kurtarıcı olanlara.
(ve **السِّجْنُ**), kesre ile: hapishane; ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿Rabbim, **السِّجْنُ** bana daha sevimlidir﴾ ; ve **السِّيْن**’in fethasıyla da okunmuştur; o ise bir mastardır.

Ve hadiste: (Bir dilden daha çok uzun hapse layık olan hiçbir şey yoktur).

(ve onun sahibi: **سَجَّانٌ**.
(ve **السَّجينُ**: hapsedilmiş olan; çoğulu **سُجَناءُ** ve **سَجْنَى**), **عُرَفاء** ve **سَكْرَى** gibi.

(ve) اللَّحْيانيُّ dedi ki: (**هي سَجينٌ**), هاء olmaksızın; (ve **سَجِينَةٌ** ve **مَسْجونَةٌ**), (**سَجْنَى** ve **سَجَائِنُ**) kadınlardan.

(ve) Ebû’l-Ferec’den rivayet edildi: **السِّجِّينُ** ve **السِّجِّيل** ( **سِكِّينٍ** gibi: sürekli olan); ve bununla aşağıda gelen İbn Mukbil’in sözü tefsir edilmiştir.

(ve) dövmeden **السِّجِّينُ**: (**الشَّديدُ**), **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
**الأَساس**’ta artırdı: dövülmüş olanı yerinde sabitler ve onu hapseder.
Ve denildi: o, her şeyden katı şiddetli olandır; ve الجوهريُّ, İbn Mukbil’den şu beyti okudu:
فإنَّ فينا صَبُوحاً إنْ رأَيتَ بهرَكْباً بَهِيّاً وآلافاً ثَمانِينا

ورَجْلةً يَضْرِبونَ الهامَ عن عُرُضٍ ضَرْباً تواصَتْ به الأَبطالُ سِجِّينا

(ve) **سِجِّينٌ**: (fâcirlerin kitabı ondadır); ve İbn Abbâs, Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun, dedi ki: onların divanları; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
Ebû Ubeyde dedi ki: o, **السِّجْنِ**’den **فِعِّيلٌ** veznindedir; **الفِسِّيقِ**’in **الفِسْقِ**’tan olması gibi; ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿Hayır; şüphesiz fâcirlerin kitabı elbette **سِجِّين**’dedir﴾.
İbn Arafe dedi ki: o, (**سَجَنْتُ**)’dendir; yani o, içindekilerle cezalandırılsınlar diye onların üzerine hapsedilmiştir.
(ve) denildi: (Cehennem’de bir vadi; Yüce Allah bizi ondan korusun).
Ve البيضاويُّ, Hûd’da onun bizzat Cehennem olduğuna kesin hükmetti.
İbnü’l-Esîr dedi ki: o, ateş için bir özel isimdir.
الراغب dedi ki: o, **عليين**’in karşısında Cehennem için bir isimdir; ve lafzı, manasının artışına dikkat çekmek için artırılmıştır.
(veya yedinci yerde bir taş), ve ayet bununla da tefsir edilmiştir.
Mücâhid dedi ki: o, yedinci yerin adıdır.
Ve denildi: **سِجِّين**’de, yani bir hesapta.
Ve denildi: ayetin manası: onların kitabı, Allah katında mertebelerinin düşüklüğünden dolayı bir hapistedir, عزَّ وجلَّ.
أما الخفاجي’nin sözü ise: **سِجِّين**: kâfirlerin amellerini toplayan bir kitaptır.
Buna karşılık الراغب zikretti ki: Allah’ın, عزَّ وجلَّ, “**وما أَدْرَاكَ**” sözüyle zikrettiği her şeyi açıklamıştır; ve “**وما يُدْرِيك**” sözüyle zikrettiği her şeyi müphem bırakmıştır; ve bu yerde: ﴿**وما أَدْرَاكَ ما سِجِّين**﴾ zikretti; yine O’nun, عزَّ وجلَّ, sözü: ﴿**وما أَدْرَاكَ ما عليون**﴾’da da böyledir; sonra **السِّجِّين** ve **العَلِيّين**’i değil, kitabı açıkladı; dedi ki:

Ve bunda bir latife vardır; yeri uzun kitaplaradır.

(ve) **السِّجِّينُ**: (**العَلانِيَةُ**). Denilir: bunu **سِجِّيناً** yaptı: yani alenî olarak.
(ve) الأَصْمعيُّ dedi ki: **السِّجِّينُ**: (**السِّلْتِينُ مِن النَّخْلِ**); o, su kendisine ulaşmadığında suyu ona çeken, köklerinde çukurlar kazılan şeydir.
(ve **سَجَّنَهُ** onu **تسْجِيناً**: onu yardı).
(ve) (**سَجنَ**) (**النَّخْلَ**: onu **سِلْتِيناً** yaptı). Denilir: **سَجِّنْ جِذْعَكَ**; Bahreyn ehlinin dilidir; ve **سِلْتِين** Arapça değildir.

Ve ona dair istidrâk edilenlerdendir:
**السَّاجُونُ**: yumuşak demir.
Ve bir adam **مَسْجونٌ**, ve bir kavim **مَسْجونُونَ**, ve onları **سَجَّنُوهم**.
Ve (**سَجَنَ لِسانَه**) : sustu; ve bu mecazdır.
Ve **سَجِينٌ**, **أَميرٍ** gibi: Mısır’da, Garbiyye’den bir köydür; ondan: el-Cemâl Abdullâh b. Ahmed b. Ubeydillâh b. Muhammed el-Ezherî el-Hanefî, Allah Teâlâ ona rahmet etsin; hâfız السّخاوِيّ’den aldı; 886 senesinde öldü.
Ve şeyhlerimizin şeyhi, şeyh eş-Şems Muhammed b. Abdürrahmân Ahmed es-Secînî eş-Şâfiî ed-Darîr; bir allâme, bir velî, bir muhakkik idi; ve onun yeğeni Ebû Muhammed Abdürraûf b. Muhammed, şeyhimiz velî eş-Şems el-Hafnî’den sonra el-Ezher şeyhliğini üstlendi, Allah Teâlâ ondan razı olsun; ve 1182 senesi Şevvâl’in on dördüncü gününde vefat etti.
Ve **سُجَّانٌ**, **رُمَّانٍ** gibi: **ساجِنٍ**’in çoğuludur; **كاتِبٍ** ve **كِتابٍ** gibi.
Ve **سَجَّانَةُ**, **رُمَّانَةٍ** gibi: Mağrib Trablus’unda bir köydür; ondan: Abdullâh b. İbrâhîm es-Secânî; allâme الطَّرطُوشيّ’den aldı; Allah Teâlâ onların hepsine rahmet etsin.
