# سجي — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D9%8A/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AC%D9%8A/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سجي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D9%8A.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سجو

باب الجيم والسين و و ا ي ء معهما
س و ج، ج و س، و ج س، ج س أ، س ج و مستعملات
سوج:
سُوجُ: موضع وسُواجُ: اسم جَبَلٍ والسّاجُ: ضربٌ من الخشب، سُودٌ منه صنعت سفينةُ نُوحٍ عليه السلام، الواحدة: ساجةٌ.
والسّاجُ: الطَّيلسانُ الضَّخم الغليظ، والجميع: السِّيجانُ.
والسّاجة: الخشبة الواحدة المُشرجَعَةُ المُربَّعة كما جُلِبت من الهِند، وجمعها: السّاجُ.
جوس:
الجَوَسانُ: التردَّد خِلال الدُّؤورِ والبيوتِ في الغارةِ ونحوها، قال الله جلَّ وعَلا: "فجاسُوا جِلالَ الدِّيارِ".
وجيسانٌ اسم.
وجس:
الوَجسُ: فزعةُ القلبِ، يقال أوجسَ القلبُ فَزَعاً.
وتوجستِ الأذن إذا سمعت فزعاً.
والوَجسُ: الفزع يقع في القلب، أو في السَّمعِ من صوتٍ وغيره.
والوَجسُ: الصَّوتُ الخفيُّ.
والأوجسُ: الدهرُ، قال الكميتُ:
آخرُ الأوجسِ ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا
جسأ:
جسأ الشيءُ يجسأ جُسوءاً، وهو جاسِيءُ، إذا كانت فيه صلابةٌ وخُشُونةٌ، وجَبلٌ جاسىءٌ، وأرضٌ جاسِئةٌ، ودابَّةً جاسِئةُ القوائم: جافيةٌ خشِنَةٌ.
سجو:
السُّجُوُّ: السُّكون.
وعينٌ ساجِيةٌ، أي فاترةُ النَّظر يعترى الحُسنَ في النساء.
وليلةٌ ساجيةٌ: ساكنةُ الرِّيحِ غيرُ مُظلمةٍ، قال:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ السّاج
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
ويقال: سجا البحرُ أي سكنت أمواجه، قال:
مالك البحر إذا البحر سجا
وتسجِيَةُ الميِّتِ: تغطِيتُه بثوبٍ.
وأنشد في صِفةِ أعقبها صباها وقال الله جلَّ وعزَّ: "والليل إذا سَجَا" أي إذا أظلم وركد في طولِه، كما يقال: بحرٌ ساجٍ، وليلٌ ساجٍ، إذا ركد وأظلم، ومعنى ركد سكن.

### Türkçe

باب **الجيم** ve**السين** ve **و** ve **ا** ve **ي** ve **ء** onlarla birlikte

**س و ج**، **ج و س**، **و ج س**، **ج س أ**، **س ج و** kullanılagelenler

**سوج**:
**سُوجُ**: bir yer; ve **سُواجُ**: bir dağın adı; ve **السّاجُ**: ağaçtan bir tür; ondan siyah olanından Nûh’un gemisi -ona selâm- yapılmıştır; bir tanesi: **ساجةٌ**.
Ve **السّاجُ**: büyük kalın **الطَّيلسانُ**; ve hepsi: **السِّيجانُ**.
Ve **السّاجة**: Hind’den getirildiği gibi, kareleştirilmiş, dört köşe tek tahta; onun çoğulu: **السّاجُ**.

**جوس**:
**الجَوَسانُ**: baskında ve benzerinde, evler ve haneler arasında gidip gelme; Allah -azze ve celle- dedi: “فجاسُوا **جِلالَ الدِّيارِ**”.
Ve **جيسانٌ** bir addır.

**وجس**:
**الوَجسُ**: kalbin ürpermesi; “**أوجسَ** kalp korku ile ürperdi” denir.
Ve kulak, bir ürperti işittiğinde **توجستِ**.
Ve **الوَجسُ**: kalpte vuku bulan korku; yahut bir sesten ve başkasından işitmede.
Ve **الوَجسُ**: gizli sestir.
Ve **الأوجسُ**: zamandır; **الكميتُ** dedi:
آخرُ **الأوجسِ** ما جاوزَ السِّمكُ السِّماكا

**جسأ**:
**جسأ** şey, **يجسأ** **جُسوءاً**; ve o **جاسِيءُ**dur; onda sertlik ve pürüzlülük olduğunda; ve **جاسىءٌ** dağ; ve **جاسِئةٌ** yer; ve ayakları **جاسِئةُ** olan binek hayvanı: kaba, pürüzlü.

**سجو**:
**السُّجُوُّ**: sükûndur.
Ve **ساجِيةٌ** göz; yani kadınlarda güzelliğe arız olan, bakışı gevşek.
Ve **ساجيةٌ** gece: rüzgârı sakin, karanlık olmayan; dedi ki:
يا حبَّذا القمراءُ والليلُ **السّاج**
وطُرُقٌ مِثلُ مُلاءِ النَّسّاج
Ve denir: **سجا** deniz; yani dalgaları sakinleşti; dedi ki:
مالك البحر إذا البحر **سجا**
Ve ölünün **تسجِيَةُ**si: onu bir elbiseyle örtmektir.
Ve onun gençliğini ardından getiren bir vasıfta inşad etti; ve Allah -azze ve celle- dedi: “والليل إذا **سَجَا**” yani karardığında ve uzunluğunda durgunlaştığında; denildiği gibi: **ساجٍ** deniz ve **ساجٍ** gece; durgunlaşıp karardığında; ve “durgunlaştı”nın manası “sakin oldu”dur.
