# سحب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AD%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سحب

سحبه كمنعه يسحبه سحبا: جره على وجه الأرض فانسحب: انجر. والسحب: جرك الشيء على وجه الأرض كالثوب وغيره. والمرأة تسحب ذيلها، والريح تسحب التراب. ومن المجاز: سحبت الريح أذيالها، وانسحبت فيها ذلاذل الريح، واسحب ذيلك على ما كان مني. وتقول: ما استبقى رجل ود صاحبه، بمثل ما سحب الذيل على معايبه. من المجاز أيضا: السحب بمعنى شدة الأكل والشرب. يقال: سحب يسحب إذا أكل وشرب أكلا وشربا شديدا، فهو أسحوب بالضم أي أكول شروب. وأسحبت من الطعام والشراب، وتسحبت: تكثرت؛ لأن شأن المنهوم أن يجر المطاعم إلى نفسه ويستأثر بها. وفي لسان العرب، قال الأزهري: الذي عرفناه وحصلناه: رجل أسحوت بالتاء إذا كان أكولا شروبا، ولعل الأسحوب بالباء بهذا المعنى جائز. والسحابة: الغيم والتي يكون عنها المطر، سميت بذلك لانسحابها في الهواء أو لسحب بعضها بعضا، أو لسحب الرياح لها. ج سحاب. ونقل شيخنا عن كتاب الأصمعي في أسماء السحاب. أن السحاب اسم جنس جمعي، واحده سحابة، يذكر ويؤنث، ويفرد ويجمع وسحب بضمتين، يجوز أن يكون جمعا لسحاب أو لسحابة. وفي لسان العرب: خليق أن يكون سحب جمع سحاب الذي هو جمع سحابة فيكون جمع جمع. وسحائب جمع لذي التاء مطلقا وللمجرد إذا حمل على التأنيث، حققه شيخنا. من المجاز قولهم: أقمت عنده سحابة نهاري، وما زلت أفعله سحابة يومي أي طوله فهو ظرف مستعار. أطلق على المدة مجازا، نقله ابن دريد. وفي الأساس: قيل ذلك في نهار مغيم، ثم ذهب مثلا في كل نهار، قال:
  عشية سال المربدان كلاهمـا                      سحابة يوم بالسيوف الصوارم والسحاب: سيف ضرار بن الخطاب الفهري، وفيه يقول:
  فما السحاب غداة الحر من أحد                      بناكل الحد إذ عاينت غسـانـا ورجل سحبان: جراف يجرف كل ما مر به، و به سمي سحبان؛ وهو اسم رجل من وائل بليغ لسن يضرب به المثل في البيان والفصاحة، فيقال: أفصح من سحبان وائل، ومن شعره:
  لقد علم الحي اليمانون أنني                      إذا قلت أما بعد أني خطيبها أنشده ابن بري. وسحاب: اسم امرأة، قال:
  أيا سحاب بشري بخير

  وفي الحديث: كان اسم عمامته السحاب. سميت به تشبيها بسحاب المطر لانسحابه في الهواء. والسحبان بالضم: فحل نقله الصاغاني. وتسحب عليه: أدل. وقال الأزهري: فلان يتسحب علينا أي يتدلل، وكذلك يتدكل ويتدعب. وفي حديث سعيد وأروى: فقامت فتسحبت في حقه أي اغتصبته وأضافته إلى حقها وأرضها. والسحبة بالضم: الغشاوة. وفضلة ماء تبقى في الغدير. يقال: ما بقي في الغدير إلا سحيبة من ماء أي مويهة قليلة. كالسحابة بالضم.

### Türkçe

**سحبه**; **كمنعه** **يسحبه** **سحبا**: onu yerin yüzü üzerinde sürükledi; böylece **فانسحب**: sürüklendi. **انسحب**: sürüklendi.

**والسحب**: elbise ve benzeri gibi bir şeyi yerin yüzü üzerinde sürüklemen.

Kadın eteğini sürükler; rüzgâr toprağı sürükler.

Mecazdan: Rüzgâr eteklerini sürükledi; rüzgârın hafif esintileri onun içinde sürüklendi; ve: benden olan şey üzerine eteğini sürükle.

Ve dersin: Bir adam, arkadaşının sevgisini, ayıpları üzerine eteği sürüklediği gibi bir şeyle koruyup bırakmamıştır.

Mecazdan ayrıca: **السحب** yeme ve içmenin şiddeti manasındadır. Denir: **سحب** **يسحب**; yani şiddetli bir yeme ve içme ile yedi ve içti; o hâlde o, **أسحوب** (ضم ile) yani çok yiyen çok içendir.

Ve: yemekten ve içmekten **أسحبت**; ve **تسحبت**: çoğaldı; çünkü oburun hâli, yiyecekleri kendine doğru çekmesi ve onlara tek başına sahip olmasıdır.

Ve **لسان العرب**’da, el-Ezherî dedi: Bizim bildiğimiz ve elde ettiğimiz: bir adam **أسحوت** (ت ile), eğer çok yiyen çok içen ise; ve belki **الأسحوب** (ب ile) bu manada caizdir.

**والسحابة**: bulut; ve ondan yağmur olan (bulut); havada sürüklenmesinden yahut bazısının bazısını sürüklemesinden, yahut rüzgârların onu sürüklemesinden dolayı bununla adlandırıldı. Çoğulu: **سحاب**.

Şeyhimiz, bulut adları hakkında el-Asma‘î’nin kitabından nakletti: **السحاب** cem‘î bir cins ismidir; onun teki **سحابة**’dır; müzekker de müennes de gelir; tekil de yapılır çoğul da yapılır; ve **سحب** (iki ضم ile), **سحاب**’ın yahut **سحابة**’nın çoğulu olmak üzere caizdir.

Ve **لسان العرب**’da: **سحب**’ın, **سحابة**’nın çoğulu olan **سحاب**’ın çoğulu olması muhtemeldir; böylece çoğulun çoğulu olur.

Ve **سحائب**, ت’li olanın mutlak olarak çoğuludur; ve mücerredin de, müenneslik üzere taşındığı zaman (çoğuludur); bunu şeyhimiz tahkik etti.

Mecazdan onların sözü: Onun yanında gündüzümün bulutu kadar kaldım; ve gündüzümün bulutu kadar onu yapmaya devam ettim; yani onun uzunluğu; o hâlde o, ödünç alınmış bir zarftır. Süreye mecaz olarak ıtlak edildi; bunu İbn Düreyd nakletti.

Ve **الأساس**’ta: Bunun, bulutlu bir gündüz hakkında söylendiği; sonra her gündüzde bir mesel olarak gittiği söylendi. Dedi ki:

  عشية سال المربدان كلاهمـا                      سحابة يوم بالسيوف الصوارم

**والسحاب**: Dırâr b. el-Hattâb el-Fihrî’nin kılıcıdır; ve onun hakkında der ki:

  فما السحاب غداة الحر من أحد                      بناكل الحد إذ عاينت غسـانـا

Ve bir adam **سحبان**: önüne gelen her şeyi süpürüp götüren, süpürüp götürücüdür; ve onunla **سحبان** adlandırıldı; o, Vâil’den bir adamın adıdır; dili beliğdir; beyan ve fesahatte kendisiyle mesel vurulur; şöyle denir: **سحبان وائل**’den daha fasih. Ve onun şiirinden:

  لقد علم الحي اليمانون أنني                      إذا قلت أما بعد أني خطيبها

Bunu İbn Berrî inşad etti.

Ve **سحاب**: bir kadının adıdır. Dedi ki:

  أيا سحاب بشري بخير

Ve hadiste: Sarığının adı **السحاب** idi. Havada sürüklenmesi sebebiyle, yağmur bulutuna benzetilerek onunla adlandırıldı.

Ve **السحبان** (ضم ile): bir aygırdır; bunu es-Sâğânî nakletti.

Ve: onun üzerine **تسحب** etti: nazlandı. El-Ezherî dedi: Falan bize **يتسحب** eder; yani nazlanır; aynı şekilde **يتدكل** ve **يتدعب**.

Ve Sa‘îd ile Ervâ’nın hadîsinde: Sonra kalktı da onun hakkı hakkında **فتسحبت** etti; yani onu gasbetti ve onu kendi hakkına ve toprağına kattı.

Ve **السحبة** (ضم ile): perde (gözdeki bulanıklık).

Ve bir gölcükte kalan su artığı. Denir: Gölcükte sudan ancak bir **سحيبة** kaldı; yani azıcık bir su. **كالسحابة** (ضم ile) gibi.
