# سحت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AD%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سحت

السُّحْتُ والسُّحُتُ: كلُّ حرام قبيح الذِّكر؛ وقيل: هو ما خَبُثَ من الـمَكاسب وحَرُم فلَزِمَ عنه العارُ، وقَبيحُ الذِّكْر، كَثَمن الكلب والخمر والخنزير، والجمعُ أَسْحاتٌ؛ وإِذا وَقَع الرجلُ فيها، قيل: قد أَسْحَتَ الرجلُ. والسُّحْتُ: الحرامُ الذي لا يَحِلُّ كَسْبُه، لأَنه يَسْحَتُ البركةَ أَي يُذْهِبُها. وأَسْحَتَتْ تجارتُه: خَبُثَتْ وحَرُمَتْ. وسَحَتَ في تجارته، وأَسْحَتَ: اكْتَسَبَ السُّحْتَ.
وسَحَتَ الشيءَ يَسْحَتُه سَحْتاً: قَشَره قليلاً قليلاً. وسَحَتُّ الشَّحْمَ عن اللحم: قَشَرْتُه عنه، مثل سَحَفْتُه.
والسَحْتُ: العذابُ.
وسَحَتْناهم: بَلَغْنا مَجْهُودَهم في المَشَقَّة عليهم. وأَسْحَتْناهم: لغة. وأَسْحَتَ الرجلَ: اسْتَأْصَلَ ما عنده. وقوله عز وجل: فيُسْحِتَكُمْ بعذاب؛ قرئ فيُسْحِتَكُم بعذاب، ويَسْحَتَكم، بفتح الباء والحاء؛ ويُسْحِتُ: أَكثر. فيَسْحَتكم: يَقْشِركم؛ ويُسْحِتَكُمْ: يَسْتَأْصِلكم. وسَحَتَ الحَجَّامُ الخِتانَ سَحْتاً، وأَسْحَتَه: اسْتَأْصله، وكذلك أَغْدَفَه. يقال: إِذا خَتَنْتَ فلا تُغْدِفْ، ولا تُسْحِتْ. وقال اللحياني: سَحَتَ رأْسَه سَحْتاً وأَسْحَتَه: اسْتَأْصَلَه حَلْقاً. وأَسْحَتَ مالَه: اسْتَأْصَلَه وأَفْسَدَه؛ قال الفرزدق:
وعَضّ زمانٍ، يا ابنَ مَرْوانَ، لم يَدَعْ
من المالِ إِلاَّ مُسْحَتاً، أَو مُجَلَّفُ
قال: والعرب تقول سَحَتَ وأَسْحَتَ، ويروى: إِلا مُسْحَتٌ أَو مُجَلَّف، ومَن رواه كذلك، جعل معنى لم يَدَعْ، لم يَتَقارَّ؛ ومن رواه: إِلا مُسْحَتاً، جعل لم يَدَعْ، بمعنى لم يَتْرُكْ، ورفع قوله: أَو مُجَلَّفٌ بإِضمارٍ، كأَنه قال: أَو هو مُجَلَّف؛ قال الأَزهري: وهذا هو قول الكسائي.ومالٌ مَسْحُوتٌ ومُسْحَتٌ أَي مُذْهَبٌ.
والسَّحِيتَةُ من السَّحاب: التي تَجْرُفُ ما مَرَّتْ به. ويقال: مالُ فلانٍ سُحْتٌ أَي لا شيء على من اسْتَهْلَكه؛ ودَمُه سُحْتٌ أَي لا شيء على من سَفَكه، واشتقاقُه من السَّحْتِ، وهو الإِهلاكُ والاسْتئصال. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَحْمَى لجُرَشَ حِمًى، وكَتَبَ لهم بذلك كتاباً فيه: فمن رَعاه من الناس فمالُه سُحْتٌ أَي هَدَرٌ. وقرئَ: أَكَّالُون للسُّحُت، مُثَقَّلاً ومخفَّفاً،وتأْويلُه أَن الرُّشَى التي يأْكلونها، يُعقِبُهم الله بها، أَن يُسْحِتَهم بعذاب، كما قال الله، عز وجل: لا تَفْتَرُوا على الله كذباً، فيُسْحِتَكم بعذاب. وفي حديث ابن رَواحة وخَرْصِ النَّخْل، أَنه قال ليَهُودِ خَيْبَر، لما أَرادوا أَن يَرْشُوه: أَتُطْعِمُوني السُّحْتَ أَي الحرامَ؛ سَمَّى الرَّشْوَةَ في الحكم سُحْتاً. وفي الحديث: يأْتي على الناس زمانٌ يُسْتَحَلُّ فيه كذا وكذا. والسُّحْتُ: الهَدِيَّة أَي الرَّشْوَةُ في الحكم والشهادة ونحوهما، ويَرِدُ في الكلام على المكروه مَرَّةً، وعلى الحرام أُخرى، ويُسْتَدَلُّ عليه بالقرائن، وقد تكرر في الحديث.
وأُسْحِتَ الرجلُ، على صيغة فعل المفعول: ذَهَبَ مالُه؛ عن اللحياني. والسَّحْتُ: شِدَّةُ الأَكْل والشُّرْب.
ورجل سُحْتٌ وسَحِيتٌ ومَسْحُوتٌ: رَغِيبٌ، واسعُ الجوف، لا يَشْبَعُ. وفي الصحاح: رجل مَسْحُوتُ الجَوْف لا يَشْبَعُ؛ وقيل: الـمَسْحوتُ الجائع، والأُنثى مَسْحُوتة بالهاء. وقال رؤبة يصف يونسَ، صلواتُ الله علء نبينا وعليه، والحُوتَ الذي الْتَهَمه:
يُدْفَعُ عنه جَوْفُه المَسْحُوتُ
يقول: نَحَّى اللهُ، عز وجل، جَوانِبَ جَوْفِ الحوتِ عن يونُس وجافاه عنه، فلا يُصِيبه منه أَذًى؛ ومَن رواه: «يَدْفَعُ عنه جَوْفُه الـمَسْحُوتُ» يريد أَن جوفَ الحُوت صار وقايةً له من الغَرق، وإِنما دَفَع اللهُ عنه.قال ابن الفرج: سمعتُ شُجاعاً السُّلَمِيَّ يقول: بَرْدٌ بَحْتٌ، وسَحْتٌ، ولَحْتٌ أَي صادق، مثل ساحةِ الدار وباحَتِها.
والسُّحْلُوتُ: الماجِنَةُ.

### Türkçe

**السُّحْتُ** ve **السُّحُتُ**: zikri çirkin olan her haram; ve denildi: o, kazançlardan pis olan ve haram olan şeydir; bundan dolayı ayıp ve zikri çirkinlik ona lâzım olur; köpek bedeli, şarap ve domuz gibi; çoğulu **أَسْحاتٌ**’tır; erkek onun içine düştüğünde: “erkek **أَسْحَتَ** etti” denir. Ve **السُّحْتُ**: kazanılması helâl olmayan haramdır; çünkü o bereketi **يَسْحَتُ** eder, yani onu giderir. Ve “ticareti **أَسْحَتَتْ**”: pis oldu ve haram oldu. Ve ticaretinde **سَحَتَ** etti, ve **أَسْحَتَ**: **السُّحْتَ** kazandı.

Ve “bir şeyi **سَحَتَ** eder, onu **يَسْحَتُ** eder, **سَحْتاً**”: onu azar azar soydu. Ve “yağı etten **سَحَتُّ**”: onu ondan soydum; “**سَحَفْتُه**” gibi.

Ve **السَحْتُ**: azap.

Ve “onları **سَحَتْناهم**”: onlara meşakkat hususunda güçlerinin sonuna ulaştık. Ve “onları **أَسْحَتْناهم**”: bir dildir (lehçedir). Ve “erkeği **أَسْحَتَ**”: yanındakini kökünden kazıdı. Ve O’nun, azze ve celle, sözü: **فيُسْحِتَكُمْ بعذاب**; “**فيُسْحِتَكُم بعذاب**” diye okunmuştur; ve “**ويَسْحَتَكم**”, bâ ve hâ’nın fethiyle; ve “**ويُسْحِتُ**”: daha çoktur. “**فيَسْحَتكم**”: sizi soyar; ve “**ويُسْحِتَكُمْ**”: sizi kökünden kazır. Ve hacamatçı sünnet yerini **سَحَتَ** etti, **سَحْتاً**; ve onu **أَسْحَتَه**: onu kökünden kazıdı; aynı şekilde onu **أَغْدَفَه**. Denir: “Sünnet ettiğinde **تُغْدِفْ** etme ve **تُسْحِتْ** etme.” Lihyânî dedi: “Başını **سَحَتَ** etti, **سَحْتاً**; ve onu **أَسْحَتَه**: onu tıraşla kökünden kazıdı.” Ve “malını **أَسْحَتَ**”: onu kökünden kazıdı ve onu bozdu; Ferazdak dedi:
وعَضّ زمانٍ، يا ابنَ مَرْوانَ، لم يَدَعْ
من المالِ إِلاَّ مُسْحَتاً، أَو مُجَلَّفُ
Dedi: Araplar **سَحَتَ** ve **أَسْحَتَ** der; ve “**إِلا مُسْحَتٌ أَو مُجَلَّف**” diye rivayet edilir; onu böyle rivayet eden, “**لم يَدَعْ**”ın mânâsını “yerleşmedi/karar kılmadı” yaptı; ve “**إِلا مُسْحَتاً**” diye rivayet eden, “**لم يَدَعْ**”ı “terk etmedi” mânâsında yaptı; ve “**أَو مُجَلَّفٌ**” sözünü, gizli bir (zamir) ile merfû kıldı; sanki “yahut o **مُجَلَّف**tir” dedi. Ezherî dedi: Bu, Kisâî’nin sözüdür. Ve “**مالٌ مَسْحُوتٌ**” ve “**مُسْحَتٌ**”: yani giderilmiş.

Ve buluttan **السَّحِيتَةُ**: geçtiği şeyi süpürüp götüren (bulut). Ve denir: “Falancanın malı **سُحْتٌ**”: yani onu tüketen üzerine hiçbir şey yoktur; ve “kanı **سُحْتٌ**”: yani onu döken üzerine hiçbir şey yoktur; onun türeyişi **السَّحْتِ**’tendir; o da helâk ve kökünden kazımadır. Hadiste: Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, Cüreş için bir koruluk **أَحْمَى** etti; ve onlar için bununla bir yazı yazdı; içinde: “İnsanlardan kim onu otlatırsa, onun malı **سُحْتٌ**” yani hederdir.

Ve “**أَكَّالُون للسُّحُت**” diye okunmuştur; şeddeli ve hafifli; onun te’vîli: yedikleri rüşvetlerin, Allah’ın onlara bununla, onları azapla **يُسْحِتَهم** etmesini (sonuç) kılmasıdır; Allah’ın, azze ve celle, dediği gibi: **لا تَفْتَرُوا على الله كذباً، فيُسْحِتَكم بعذاب**. Ve İbn Revâha ve hurma tahmini hadîsinde: Hayber Yahudilerine, onu rüşvetlendirmek istediklerinde, dedi ki: “Bana **السُّحْتَ** mı yediriyorsunuz?” yani haramı; hükümdeki rüşveti **سُحْتاً** diye adlandırdı. Ve hadiste: “İnsanlar üzerine bir zaman gelir; onda şunu şunu helâl sayılır.” Ve **السُّحْتُ**: hediye, yani hükümde ve şahitlikte ve benzerlerinde rüşvet; ve sözde bir kere mekruh üzerine, başka bir kere haram üzerine gelir; ona karinelerle delil getirilir; ve hadiste tekrar etmiştir.

Ve “erkek **أُسْحِتَ** edildi”, mef’ûl fiil sigası üzere: malı gitti; Lihyânî’den.

Ve **السَّحْتُ**: yeme ve içmenin şiddeti.

Ve “erkek **سُحْتٌ** ve **سَحِيتٌ** ve **مَسْحُوتٌ**”: iştahlı; karnı geniş; doymaz.

Ve Sıhâh’ta: “erkek **مَسْحُوتُ الجَوْف**: doymaz”; ve denildi: **الـمَسْحوتُ** aç olandır; dişisi hâ ile **مَسْحُوتة**. Rü’be, Yunus’u—Allah’ın salâtları nebîmizin üzerine ve onun üzerine olsun—ve onu yutan balığı vasfederek dedi:
يُدْفَعُ عنه جَوْفُه المَسْحُوتُ
Der ki: Allah, azze ve celle, balığın karnının yanlarını Yunus’tan uzaklaştırdı ve onu ondan uzak tuttu; böylece ondan ona bir eziyet isabet etmez; ve onu “**يَدْفَعُ عنه جَوْفُه الـمَسْحُوتُ**” diye rivayet eden, balığın karnının onun için boğulmaktan bir koruma olduğunu ister; onu ancak Allah ondan defetmiştir. İbnü’l-Ferec dedi: Şücâ‘ es-Sülemî’yi şöyle derken işittim: “**بَرْدٌ بَحْتٌ، وسَحْتٌ، ولَحْتٌ**” yani doğru; evin avlusunun **ساحة**’si ve **باحَتِها**’sı gibi.

Ve **السُّحْلُوتُ**: edepsiz kadın.
