# سحج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AD%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سحج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سحج

سحجه  الحائط  كمنعه  يسحجه سحجا: خدشه. وسحج جلده: إذا قشره فانسحج: انقشر. والسحج: أن يصيب الشيء الشيء فيسحجه، أي يقشر منه شيئا قليلا، كما يصيب الحافر قبل الوجى سحج. وانسحج جلده من شيء مر به: إذا تقشر الجلد الأعلى. ويقال: أصابه شيء فسحج وجهه، وبه سحج.
 وسحج الشيء بالشيء سحجا، فهو مسحوج وسحيج: حاكة فقشره. قال أبو ذؤيب:
  فجاء بها بعد الكلال كـأنـه                      من الأين محراس أقد سحيج وسحجه تسحيجا فتسحج، شدد للكثرة.
 وحمار مسحج كمعظم، هكذا في سائر الأمهات اللغوية، وفي نسختنا: مستحج، على مفتعل، والأولأ هو الصواب: معضض مكدح، هو من سحج الجلد، قال أبو حاتم: قرأت على الأصمعي في جيمية العجاج:
  جأبا ترى بليته مسحجا فقال:  تليله  . فقلت: بليته. فقال: هذا لا يكون. قلت: أخبرني به من سمعه من فلق في رؤبة، أعني أبا زيد الأنصاري. قال: هذا لا يكون، فقلت: جعله مصدرا، أراد تسحيجا، فقال: هذا لا يكون. قلت: فقد قال جرير:
  ألم تعلم مسرحي القوافي                      فلا عيا بهن ولا اجتلابا أي تسريحي، فكأنه أراد أن يدفعه فقلت له: فقد قال الله تعالى:  ومزقناهم كل ممزق  فأمسك.

  قال الأزهري: كأنه أراد: ترى بليته تسحيجا، فجعل مسحجا مصدرا. وبعير سحاج: يسحج الأرض بخفه، أي يقشرها فلا يلبث أن يحفى. وناقة مسحاج، كذلك.
 والسحج - كالمنع - تسريح لين على فروة الرأس. يقال سحج شعره بالمشط سحجا: إذا سرحه تسريحا لينا.
 والسحج: الإسراع. يقال: مر يسحج: أي يسرع. قال مزاحم:
  على أثر الجعفي دهر وقد أتى                      له منذ ولى يسحج السير أربع وهو أيضا جري دون الشديد للدواب. ومنه يقال:  حمار مسحج ومسحاج  - بكسرهما-: عضاض، من سحجه، وسحجه، وسحجه: إذا عضه فأثر فيه، وقد غلب على حمر الوحش.
 وعليه المساحج: وهي آثار تكادم الحمر عليها. والتسحيج: الكدم. قال النابغة:
  رباعية أضر بهـا ربـاع                      بذات الجزع مسحاج شنون وسيحوج على فيعول:  ع  ، واسم رجل.
 ومسحج  كمنبر: المبراة يبرى بها الخشب  . يقال: سحج العود بالمبرد يسحجه سحجا: قشره. وسحجت الريح، كذلك، ورياح سواحج.
 والسحج: داء في البطن قاشر، منه.
 وسحج الأيمان يسحجها: تابع بينها.
 والمسحاج والسحوج: المرأة الحلوف التي تسحج الأيمان  ، أي تتابعها. ورجل سحاج. وكذلك الحلف. أنشد ابن الأعرابي:
  لا تنكحن نحضا بجباجا
  فدما إذا صيح به أفاجا
  وإن رأيت قمصا وساجا
  ولمة وحلفا سحـاجـا

### Türkçe

**سحجه** duvarı, **منعه** gibi; onu **يسحجه** **سحجا**: onu çizdi. Ve **سحج** derisini: onu soyarsa; böylece **فانسحج**: soyuldu. Ve **السحج**: şeyin şeye isabet etmesi, sonra onu **فيسحجه**; yani ondan az bir şeyi soyar; tıpkı nalın, **الوجى**’dan önce bir **سحج** isabet etmesi gibi. Ve derisi, üzerinden geçtiği bir şeyden dolayı **وانسحج**: üst deri soyulursa. Ve denilir: Ona bir şey isabet etti de yüzünü **فسحج**; ve onda **سحج** vardır.

Ve şeyi şey ile **سحجا** **وسحج**; o hâlde o **مسحوج** ve **سحيج**tir: onu sürttü de soydu. Ebû Züeyb dedi ki:
  Onu yorgunluktan sonra getirdi; sanki o,
  **الأين**’den (dolayı) bir bekçi; **أقد** (olmuş) **سحيج**.
Ve onu **تسحيجا** **وسحجه**; böylece **فتسحج**; çokluk için şeddelendi.

Ve **مسحج** bir eşek, **معظم** gibi; diğer ana lugavî kaynakların tamamında böyledir; bizim nüshamızda ise: **مستحج**; **مفتعل** vezni üzere; birincisi ise doğrudur: **معضض مكدح**; o, deriyi **سحج**’dendir. Ebû Hâtim dedi: **العجاج**’ın **جيمية**’sinde **الأصمعي**’ye okudum:
  **جأبا** görürsün; onun yıpranmışını **مسحجا**.
Dedi ki: **تليله**. Ben dedim: **بليته**. Dedi ki: Bu olmaz. Dedim: Bana onu, onu **فلق**’ta **رؤبة**’den işiten kimse haber verdi; yani **أبا زيد الأنصاري**. Dedi: Bu olmaz. Ben dedim: Onu mastar yaptı; **تسحيجا**yı kastetti. Dedi: Bu olmaz. Dedim: Nitekim **جرير** dedi ki:
  Kafiyeleri salıverişimi bilmedin mi?
  Ne onlarda acizlik vardır ne de getirtme;
yani **تسريحي**; sanki onu reddetmek istedi; ben de ona dedim ki: Nitekim Allah Teâlâ dedi: **ومزقناهم كل ممزق**; bunun üzerine sustu.

**الأزهري** dedi: Sanki o, “onun yıpranmışını **تسحيجا** görürsün” demek istedi; böylece **مسحجا**yı mastar yaptı. Ve **سحاج** bir deve: toynağıyla yeri **يسحج**; yani onu soyar; sonra çok geçmeden çıplak toynaklı olur. Ve **مسحاج** bir dişi deve; aynı şekilde.

Ve **السحج** — **المنع** gibi — baş derisi üzerinde yumuşak bir taramadır. Denilir: Saçını tarakla **سحجا** **سحج**: onu yumuşak bir tarayışla tararsa.

Ve **السحج**: hızlanmadır. Denilir: **يسحج** olarak geçti: yani hızlanır. **مزاحم** dedi ki:
  **الجعفي**’nin izi üzere bir devir; ve o geldi,
  Gideli beri onun için yürüyüşü **يسحج**: dört.
Ve o, binek hayvanları için şiddetlinin altındaki bir koşudur. Ondan dolayı denilir: **حمار مسحج ومسحاج** — ikisinin de kesresiyle —: ısırıcı; onu **سحجه**’dendir; ve **سحجه**; ve **سحجه**: onu ısırır da onda iz bırakırsa; ve bu, yaban eşekleri hakkında galip olmuştur.

Ve onun üzerinde **المساحج** vardır: o, eşeklerin birbirini ısırmasının izleridir. Ve **التسحيج**: ısırmadır. **النابغة** dedi ki:
  Dört yaşında; ona dört yaşında (bir başkası) zarar verdi,
  **ذات الجزع**’da; **مسحاج شنون**.
Ve **سيحوج** **فيعول** vezni üzere: **ع**; ve bir adam adıdır.

Ve **مسحج** — **منبر** gibi — onunla odunun yontulduğu rende. Denilir: Çubuğu törpüyle **سحجا** **سحج**; onu **يسحجه**: onu soydu. Ve rüzgâr **سحجت**; aynı şekilde; ve **سواحج** rüzgârlar.

Ve **السحج**: karında soyucu bir hastalık; ondan (olan).

Ve yeminleri **يسحجها** **سحج**: aralarını peş peşe getirdi.

Ve **المسحاج** ve **السحوج**: yeminleri **تسحج** eden, yani onları peş peşe getiren çok yemin eden kadın. Ve **سحاج** bir adam. Ve yemin de böyledir. İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
  **نحضا**yı **بجباجا** ile nikâhlama,
  Çünkü o, ona bağırılınca **أفاجا** (olur),
  Ve eğer **قمصا** ve **ساجا** görürsen,
  Ve bir perçem ve **سحاجا** bir yemin.
