# سحط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AD%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سحط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سحط

سحطه، كمنعه يسحطه سحطا، بالفتح، ومسحطا، كمطلب: ذبحه، وكذلك ذعطه وشحطه، قال ابن سيده: ويقال: سحطه: ذبحه ذبحا وحيا. وقال الليث: سحط الشاة، وهو ذبح وحي، وفي حديث وحشي:  فبرك عليه فسحطه سحط الشاة  أي ذبحه ذبحا سريعا. وسحط الطعام فلانا: أغصه، وقال ابن دريد: السحط: الغصص، يقال: أكل طعاما فسحطه، أي: أشرقه. قال الصاغاني: في هذا الكلام غلطان: أحدهما أن السحط: الإغصاص، ولو كان الغصص لما تعدى إلى مفعول، والثاني: أن صوابه: أي أغصه؛ لأن الشرق لا يستعمل في الطعام. وأنشد ابن دريد لابن مقبل، يصف بقرة:
  كاد اللعاع من الحوذان يسحطها                      ورجرج بين لحييها خناطـيل

  قال الصاغاني: يروى هذا البيت لابن مقبل ويروى لجران العود، وقد وجدت القصيدة التي منها هذا البيت في ديواني أشعارهما، ويروى للحكم الخضري أيضا. قلت: وقال يعقوب: يسحطها هنا: يذبحها، والرجرج: اللعاب يترجرج. وقيل: نبات، وقد تقدم تحقيقه في الجيم، ويأتي أيضا في اللام إن شاء الله تعالى. وسحط فلان الشراب، إذا قتله بالماء، أي أكثر عليه. وسحط السخل يسحطه سحطا: أرسله مع أمه، نقله الصاغاني. والمسحط، كمقعد: الحلق والمذبح، وأنشد الأصمعي:
  وساخط من غير شيء مسخطه
  كنت له مثل الشجى في مسحطه وهو مجاز. وسيحاط، كقيفال: ة، هكذا في النسخ، والصواب أن يكتب: ع إشارة إلى الموضع، أو واد، قاله أبو عمرو أو: قارة أو قنة، كلاهما عن الأصمعي، ولكنه ضبطه بالشين المعجمة، أو أرض، نقله الأصمعي أيضا، وبالوجهين يروى قول تميم بن أبي بن مقبل:
  يا بنت آل شهاب هل علـمـت إذا                      أمسى المراضيع في أعناقها خضع
  أنـي أتـمـم أيسـاري بـذي أود                      من فرع سيحاط ضاحي ليطه قرع ذو أود: القدح. والليط: اللون. وقرع: لا لحاء عليه. وقال المفضل: المسحوط من الشراب كله: الممزوج بالماء، أي المقتول به. وقال ابن دريد: أهل اليمن يقولون: انسحط الشيء من يده، إذا انملص، ونص الجمهرة: املس فسقط، لغة يمانية. وانسحط عن النخلة وغيرها، إذا تدلى عنها حتى ينزل إلى الأرض لا يمسكها بيده كذا في الجمهرة. ومما يستدرك عليه: سحطة، بالفتح: حصن في جبال صنعاء، نقله الصاغاني. ونقل ابن بري عن أبي عمرو: المسحوط: اللبن يصب عليه الماء وأنشد لابن حبيب الشيباني:
  متى يأته ضيف فـلـيس بـذائق                      لماجا سوى المسحوط واللبن الأدل قلت: وذكره المصنف في ش ح ط. وسيأتي الكلام عليه هناك.وغم ساحط: ذابح، وهو مجاز، ومنه سجعة الأساس: غم لا أبالك ساحط، أن تبيت والمولى عليك ساخط. والسحيط والمسحوطة: الشاة المذبوحة.

### Türkçe

**سحطه**; **منعه** gibi: onu **يسحطه** **سحطا** (fetha ile) ve **مسحطا**; **مطلب** gibi: onu boğazladı; aynı şekilde **ذعطه** ve **شحطه**. İbn Sîde dedi: Ve denilir: **سحطه**: onu boğazladı; boğazlama ve diri iken. Leys dedi: **سحط** koyunu; o, boğazlama ve diri iken (boğazlama)dır. Ve **وحشي** hadîsinde: “Üzerine çöktü de onu **سحطه**; koyunun **سحط**’ı (gibi)” yani onu hızlı bir boğazlama ile boğazladı. Ve **سحط** yiyecek falanı: onu boğdurdu. İbn Düreyd dedi: **السحط**: boğulmalar (gırtlak tıkanmaları); denilir: bir yiyecek yedi de onu **سحطه**; yani onu boğdu. Sâgânî dedi: Bu sözde iki yanlış vardır: birincisi, **السحط**: boğdurmadır; eğer boğulma olsaydı mef‘ûle geçişli olmazdı; ikincisi, doğrusu: yani onu boğdurdu; çünkü **الشرق** yiyecekte kullanılmaz. Ve İbn Düreyd, İbn Mukbil’den, bir ineği vasfederken, şu beyti okudu:
  Az kalsın **اللعاع** **الحوذان**’dan onu **يسحطها**                      ve iki çenesi arasında **رجرج**; **خناطـيل**

Sâgânî dedi: Bu beyit İbn Mukbil’e rivayet edilir ve **جران العود**’a rivayet edilir; ve ben bu beytin içinde bulunduğu kasideyi ikisinin şiir divanlarında buldum; ve ayrıca **الحكم الخضري**’ye de rivayet edilir. Dedim: Yakub dedi: Burada **يسحطها**: onu boğazlar; ve **الرجرج**: salyanın titreyip çalkalanmasıdır. Ve denildi: bir bitkidir; tahkiki **الجيم**’de geçti; ve inşallah ta‘âlâ **اللام**’da da gelecektir. Ve falan **سحط** içeceği: onu su ile öldürdüğü zaman; yani onun üzerine çoğalttı. Ve **سحط** **السخل**; onu **يسحطه** **سحطا**: onu annesiyle birlikte salıverdi; Sâgânî nakletti. Ve **المسحط**, **مقعد** gibi: boğaz ve boğazlama yeri. Ve Asma‘î şu beyti okudu:
  Ve bir şey olmaksızın öfkeli; onu öfkelendiren
  Ona, **مسحطه**’unda boğaza takılan şey gibi oldum; ve o mecazdır. Ve **سيحاط**, **قيفال** gibi: ة; nüshalarda böyle. Doğrusu, “ع” yazılmalıdır: mekâna işaret olarak; yahut bir vadi; Ebû ‘Amr söyledi. Yahut: bir kaya; yahut bir tepe; ikisi de Asma‘î’den; fakat onu **الشين** mu‘ceme ile ضبط etti. Yahut bir arazi; Asma‘î de nakletti. Ve iki vecihle Temîm b. Ebî b. Mukbil’in sözü rivayet edilir:
  Ey Şihâb âlinin kızı, bildin mi, ne zaman ki                      emzikli çocuklar boyunlarında eğilmiş olarak akşamlar
  Ben sol yanımı, eğrilik sahibi bir şeyle tamamlarım                      **سيحاط**’ın dalından; açık; ona **ليطه**; kabuksuz; eğrilik sahibi

**ذو أود**: kadeh. **الليط**: renk. **قرع**: üzerinde kabuk olmayan. Mufaddal dedi: İçeceğin tamamından **المسحوط**: su ile karıştırılmış olandır; yani onunla öldürülmüş. İbn Düreyd dedi: Yemen ehli der ki: şey onun elinden **انسحط**; kayıp sıyrıldığı zaman. Ve **الجمهرة**’nin nassı: kayganlaştı da düştü; Yemen dili. Ve hurma ağacından ve başkasından **انسحط**; ondan sarkıp yere inince; onu eliyle tutmaz; **الجمهرة**’de böyle. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **سحطة**, fetha ile: San‘â dağlarında bir hisar; Sâgânî nakletti. Ve İbn Berrî, Ebû ‘Amr’dan nakletti: **المسحوط**: üzerine su dökülen süttür. Ve İbn Habîb eş-Şeybânî’den şu beyit okundu:
  Ne zaman ona bir misafir gelse, tadıcı değildir                      **لماجا**’dan; **المسحوط** ve **اللبن الأدل**’den başka

Dedim: Musannif onu **ش ح ط**’ta zikretti. Ve söz onun üzerine orada gelecektir. Ve **غم ساحط**: boğazlayıcı; ve o mecazdır. Ondan **الأساس**’ın secisi: “**غم**; baban olmayasın; **ساحط**; geceleyesin de efendi sana öfkeli olsun.” Ve **السحيط** ve **المسحوطة**: boğazlanmış koyun.
