# سحو (س-ح-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AD%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ح - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والسين و واي معهما
ح س و، ح س ي، ح و س، س ح و، س ح ي، س و ح، س ي ح، ح ي س مستعملات
حسو:
الحَساءُ- ممدود- اسمُ ما يُحْسَى. والفعل: حَسا يَحْسُو حَسْوا.
والحُسْوةُ: مِلْءُ الفَمِ. يقال: اتَّخذوا له حَسِيَّة على فعلية، والحُسْوَةُ: الشيء القليل منه.
حسي:
الحِسْيُ: موضعٌ سهْلٌ يَسْتَنْقِعُ فيه الماء، ولا يلبث أن يْنْضَبَ، وجمُعُه: أحساء.
وربّما حفر فنَبَعَ الماءُ بالقُرب منه. تقول: احتسينا حِسْياً أي: احتفرناه.
وذو حُسْى: موضع.
حوس:
الحَوْسُ: انتشار الغارة والقتل، والتّحرّك فيه. حُسْتُهُ، أي: خالطتُه ووطِئتُه. قال:
يَحُوسُ قبيلةً ويُبيرُ أخرى
والدَّوْس مثله.. والتَّحَوُّسُ: الإِقامة كأنّه يريد سَفَراً ولا يَتَهيّأ له لاشتغاله بالشيء بعد الشّيء. قال:
سِرْ قد أنَى لَكَ أّيُّها المُتَحوِّسُ		فالدّارُ قد كادَتْ لعهدك تدرُسُ
والأَحْوَسُ: الجريء الذي لا يَهولُه شيء. تقول: حاس يَحوس حَوْساً. قال:
أُحُوسُ في الظَلْماء بالرُّمحِ الخَطِل
ورجُلٌ حَوّاسٌ عَوّاسٌ: طَلاّبٌ باللّيل.
سحو:
سَحَوتُ الطين بالمِسْحاةِ عن الأرض أسْحُو وأَسْحَى وأَسْحِي ثلاث لغات، سَحْواً وسَحْياً.
سحي:

وكذلك سَحْوُ الشّحْم عن الإهاب. وما يَنْقَشِر منه فهو سِحاءةٌ نحو سِحاءةِ النَّواةِ وسِحاءة القرطاس. وسَحَّيت الكتاب تَسْحِيَةً لشدّه بالسّحِاءة ويقال: بالسّحاية- لغتان.
وفي السّماء سِحاءَةٌ من سَحابٍ أي: غيمٌ رقيق وسمَّى رؤبةُ سنابكَ الحُمُرِ مَساحِيَ، لأنّها تُسْحَى بها الأرض، قال:
سوَّى مساحيهنَّ تقطيطَ الحُقَقْ
ورجلٌ أُسْحُوانٌ: كثيرُ الأكْل. والأُسْحِيَّةُ: كلّ قِشْرةٍ تكون على مضائغ اللّحم من الجِلْد.
والسَّحّاءُ بوزن فعّال: متّخذ المَساحِي، والسِّحايَةُ: حِرفتُهُ.
سوح:
سيح:
السّاحة: فضاءٌ يكونُ بين دُورِ الحيّ، والجمع: سُوحٌ وساحات، وتصغيرها سُوَيْحة.
والسَّيْح: الماء الظاهر على وجه الأرض، جارياً يَسيحُ سَيْحاً، وماء سَيْح وغَيْلٌ إذا جَرَى على وَجْه الأرضِ، وجمعُهُ: سُيُوحٌ وأسْياحُ.
والسّيِاحةُ: الذَّهابُ في الأرضِ للعِبادِة، وسياحة هذه الأمّة الصّيام ولزوم المساجد.
والسَّيْحُ: ضربٌ من البُرود، ويقال: بُرْدٌ مُسَيَّح، أي: مُخَطَّط.
وفي الحديث: أولئكَ أئمّةُ الهُدَى ليسوا بالمَساييحِ أي: الذين يسيحون في الأرض بالنميمة والشّرّ.
حيس:
الحيسُ: خلْطُ الأَقِط بالتّمر، يُعْجَنُ كالخميرة. حِسْتُه حَيْساً، وحيَّسْتُه تَحْيِيساً.
ويقال للرّجل إذا أَحْدَقَتْ به الإماءُ: مَحْيوس، وذلك أنّه يُشَبّهُ بالحيس. قال:
وإذا يُحاسُ الحَيْسُ يُدْعَى جُنْدُبُ

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **السين** ve **واي** onlarla birlikte

**ح س و**، **ح س ي**، **ح و س**، **س ح و**، **س ح ي**، **س و ح**، **س ي ح**، **ح ي س** kullanımdadırlar.

**حسو**:
**الحَساءُ** -meddli- **ما يُحْسَى**’nın ismidir. Fiil: **حَسا يَحْسُو حَسْوا**.
**الحُسْوةُ**: ağzın dolusu. Denir ki: onun için **حَسِيَّة** (فعلية vezni üzere) edindiler; **الحُسْوَةُ**: ondan az şey.

**حسي**:
**الحِسْيُ**: suyun içinde biriktiği düz bir yer; sonra hemen çekilir; çoğulu: **أحساء**.
Bazen kazılır da su onun yakınında kaynar. Dersin ki: **احتسينا حِسْياً**; yani: onu kazdık.
**وذو حُسْى**: bir yer.

**حوس**:
**الحَوْسُ**: baskının ve öldürmenin yayılması ve onun içindeki hareket. **حُسْتُهُ**; yani: ona karıştım ve onu çiğnedim. Dedi ki:
**يَحُوسُ قبيلةً ويُبيرُ أخرى**
**الدَّوْس** onun gibidir. **التَّحَوُّسُ**: ikamet; sanki bir yolculuk ister de ona hazırlanamaz; şeyden sonra şeyle meşgul oluşundan dolayı. Dedi ki:
**سِرْ قد أنَى لَكَ أّيُّها المُتَحوِّسُ		فالدّارُ قد كادَتْ لعهدك تدرُسُ**
**الأَحْوَسُ**: hiçbir şeyin kendisini korkutmadığı cesur. Dersin ki: **حاس يَحوس حَوْساً**. Dedi ki:
**أُحُوسُ في الظَلْماء بالرُّمحِ الخَطِل**
**حَوّاسٌ عَوّاسٌ** adam: geceleyin arayıcı.

**سحو**:
**سَحَوتُ** çamuru **بالمِسْحاةِ** ile yerden (kazıyıp) aldım: **أسْحُو** ve **أَسْحَى** ve **أَسْحِي**; üç lehçe; **سَحْواً** ve **سَحْياً**.

**سحي**:

Aynı şekilde, deriyi yüzmekten **سَحْوُ الشّحْم**. Ondan soyulan şey **سِحاءةٌ**’dır; **سِحاءةِ النَّواةِ** ve **سِحاءة القرطاس** gibi. **سَحَّيت** kitabı **تَسْحِيَةً**; onu **بالسّحِاءة** ile sıkıca bağlamak için; ve denir ki: **بالسّحاية**; iki lehçe.
Gökte **سِحاءَةٌ** **من سَحابٍ** vardır; yani: ince bulut. **رؤبةُ** kızıl develerin tırnaklarını **مَساحِيَ** diye adlandırdı; çünkü onunla yer **تُسْحَى**. Dedi ki:
**سوَّى مساحيهنَّ تقطيطَ الحُقَقْ**
**أُسْحُوانٌ** adam: çok yiyen. **الأُسْحِيَّةُ**: et çiğnemeleri üzerinde deriden olan her kabuk.
**السَّحّاءُ** (فعّال vezninde): **المَساحِي** edinen; **السِّحايَةُ**: onun zanaatı.

**سوح**:
**سيح**:
**السّاحة**: mahallenin evleri arasında olan boşluk; çoğulu: **سُوحٌ** ve **ساحات**; küçültmesi **سُوَيْحة**.
**السَّيْح**: yer yüzünde görünen su; akarak **يَسيحُ سَيْحاً**. Yer yüzünde akarsa **ماء سَيْح** ve **غَيْلٌ**; çoğulu: **سُيُوحٌ** ve **أسْياحُ**.
**السّيِاحةُ**: ibadet için yeryüzünde gitmek; bu ümmetin **سياحة**’si oruç ve mescitlere devamdır.
**السَّيْحُ**: **البُرود**’dan bir tür; ve denir ki: **بُرْدٌ مُسَيَّح**; yani: çizgili.
Hadiste: “Onlar **أئمّةُ الهُدَى**’dır; **بالمَساييحِ** değillerdir”; yani: yeryüzünde koğuculuk ve şer ile dolaşanlar.

**حيس**:
**الحيسُ**: **الأَقِط**’i hurma ile karıştırmak; maya gibi yoğrulur. **حِسْتُه حَيْساً** ve **حيَّسْتُه تَحْيِيساً**.
Erkek için, cariyeler onu kuşattığında: **مَحْيوس** denir; bu, onun **الحيس**’e benzetilmesindendir. Dedi ki:
**وإذا يُحاسُ الحَيْسُ يُدْعَى جُنْدُبُ**

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب السين والحاء وما يثلثهما)
(سحر) السين والحاء والراء أصولٌ ثلاثة متباينة: أحدها عضْوٌ من الأعضاء، والآخر خَدْعٌ وشِبههُ، والثالث وقتٌ من الأوقات.
فالعُضْو السَّحْر، وهو ما لَصِقَ بالحُلقوم والمَرِيء من أعلى البطن. ويقال بل هي الرِّئة. ويقال منه للجبان: انتفَخَ سَحْرُه. ويقال له السُّحْر والسَّحْر والسَّحَر.
وأمّا الثّاني فالسِّحْر، قال قوم: هو إخراج الباطل في صورة الحقِّ، ويقال هو الخديعة. واحتجُّوا بقول القائل:
فإِنْ تسألِينا فيمَ نحنُ فإننا  *** عصافيرُ من هذا الأنام المسحَّرِ([1])كأنَّه أراد المخدوع، الذي خدعَتْه الدُّنيا وغرَّتْه. ويقال المُسَحَّر الذي جُعِلَ لـه سَحْر، ومن كان ذا سَحْر لم يجد بُدَّاً  من مَطعَم ومشرب.
وأمَّا الوقت فالسَّحَر، والسُّحْرة، وهو قَبْل الصُّبْح([2]). وجمع السَّحَر أسحار. ويقولون: أتيتُك سَحَرَ، إذا كان ليومٍ بعينه. فإن أراد بكرةً وسَحَراً من الأسحار قال: أتيتك سَحَراً.
(سحط) السين والحاء والطاء كلمة. يقولون: السَّحط: الذَّبْح الوَحِيّ.([3])
(سحف) السين والحاء والفاء أصلٌ واحدٌ صحيح، وهو تنحِيَة الشّيء عن الشيء، وكشفُه. من ذلك سَحفْت الشَّعرَ عن الجلدِ، إذا كشطْتَه حتّى لا يبقى منه شيء. وهو في شعر زهير:
* وما سُحِفَتْ فيه المقاديمُ والقَمْلُ([4]) *
والسَّيْحَفُ: نصالٌ عِراض، في قول الشّنفَرَى:
لها وفْضَةٌ فيها ثلاثونَ سَيْحَفاً *** إِذا آنَسَتْ أُولَى العديِّ اقشعرَّتِ([5]) والسَّحيفة([6]): واحدة السحائف، وهي طرائق الشَّحم الملتزقة بالجلد، وناقةٌ سَحْوفٌ من ذلك. وسمِّيت بذلك لأنّها تُسحَفُ أي يمكن كشْطها. والسَّحِيفة: المَطْرة تجرُف ما مَرَّت به.
(سحق) السين والحاء والقاف أصلان: أحدهما البعد، والآخر إنهاك الشَيء حتى يُبلغ به إلى حال البِلَى.
فالأوّل السُّحْق، وهو البُعد، قال الله جلَّ ثناؤه: {فَسُحْقاً لأَصْحابِ
السَّعِيرِ}  [الملك 11]. والسَّحُوق: النَّخلة الطويلة، وسمِّيت بذلك لبعد أعلاها عن الأرض.
والأصل الثاني: سَحَقت الشيء أسحَقُهُ سَحقاً. والسَّحْق: الثوب البالي. ويقال سَحَقه البِلى فانسحق. ويستعار هذا حتَّى يقال إنَّ العين تسحق الدَّمع سحقاً. وأسحق الشَّيءُ، إذا انضمر وانضمّ. وأسحَقَ الضَّرعُ، إذا ذهب لبنُهُ وبَلِيَ.
(سحل) السين والحاء واللام ثلاثة أصول: أحدها كَشْط شيءٍ عن شيء، والآخَر من الصَّوت، والآخر تسهيلُ شيءٍ وتعجيلُه.
فالأوَّل قولهم: سَحَلت الرِّياحُ الأرضَ، إذا كشطت عنها أَدَمتَها. قال ابن دريدٍ وغيره: ساحل البحر مقلوب في اللفظ، وهو في المعنى مَسحُولٌ، لأنَّ الماءَ سَحله. وأصلُ ذلك قولهم سَحلت الحديدةَ أسحَلُها. وذلك إذا بَرَدْتَها. ويقال للبُرادة السُّحالة. والسحْل: الثّوب الأبيض، كأنّه قد سُحِل من وسَخِه ودَرَنِهِ سَحْلا. وجمعه السُّحُل. قال:
كالسُّحُلِ البِيضِ جَلا لونَها *** سَحُّ نِجَاءِ الحَمَل الأَسْوَلِ([7])والأصل الثاني: السَّحيل: نُهاق الحمار، وكذلك السُّحال. ولذلك يسمَّى الحِمارُ مِسْحَلاً.
ومن الباب المِسحَل لِلسانِ الخطيب، والرَّجُلِ الخطيب.
والأصل الثالث: قولهم سَحَلَهُ مائةً، إذا عَجّل له نَقْدَها. ويستعار هذا فيقال سحله مائةً، إذا ضربه مائةً عاجلاً.([8])
ومن الباب السَّحِيل: الخيط الذي فُتِلَ  فَتْلاً رِخْوا. وخِلافُهُ المبرَمِ والبريم، وهو في شعر زهير:
* مِن سَحِيلٍ ومُبْرَمِ([9]) *
ومما شَذَّ عن هذه الأصول المِسْحلان، وهما حَلْقتان على طرفَيْ شَكِيمِ اللِّجام. والإِسْحِلُ: شجر.
(سحم) السين والحاء والميم* أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سواد. فالأسحم: [ذو] السواد، وسوادُهُ السُّحْمَة. ويقال للَّيل أسحم. قال الشاعر:
رضيعَيْ لِبَانٍ ثَدْي أمٍّ تقاسما *** بأسحَمَ داجٍ عَوضُ لا نتفرّق([10])والأَسحم: السحاب الأسود. قال النابغة:
* بأَسْحَمَ دانٍ مُزْنُهُ متصوّبُ([11]) *
والأَسحم: القرن الأسود، في قول زهير:
*وتَذْبيبُها عنها بأَسحَمَ مِذْوَدِ([12]) *
(سحن) السين والحاء والنون ثلاثة أصول: أحدها الكسر، والآخَر اللَّون والهيئة، والثالث المخالطة.
فالأوَّل قولهم: سَحَنْت الحجر، إذا كَسَرتَه. والمِسْحَنة، هي التي تُكسَر بها الحِجارة، والجمع مَساحن. قال الهذليّ([13]):
* كما صَرَفَتْ فوق الجُذَاذ المساحنُ([14]) *
والأصل الثاني: السَّحنة: لِينُ البَشَرة. والسَّحناء: الهيئة. وفرسٌ مُسْحَنَة([15]) أي حسنة المنظر. وناسٌ يقولون: السَّحَناء على فَعَلاء بفتح العين، كما يقولون في ثَأْداء ثَأَداء([16]). وهذا ليس بشيء، ولا له قياس، إنّما هو ثأْدَاء وسَحْناء على فعلاء. وأما الأصل الثالث فقولهم: ساحَنتُك مساحنةً، أي خالطتُكَ وفاوضتُك.
(سحو) السين والحاء والحرف المعتل أصلٌ يدلُّ على قشر شيء عن شيء، أو أخذِ شيءٍ يسير. من ذلك سَحَوت القِرطاسَ أسحوه. وتلك السِّحاءَة.([17]) وفي السماء سِحَاءَة من سحاب. فإذا شددته بالسِّحاءَة قلتَ سَحَيْتُه، ولو قلت سحوتُهُ ما كان به بأس. ويقال سَحَوت الطِّينَ عن وجه الأرض بالمسْحاة أسحوه سَحواً وسَحياً، وأسحاه أيضاً، وأَسحِيه: ثلاث لغات. ورجلٌ أُسْحُوانٌ: كثير الأكل كأنَّه يسحو الطّعامَ عن وجه المائدة أكلاً، حتَّى تبدُوَ المائدة. ومَطْرةٌ ساحية: تقشِر وجه الأرض.
(سحب) السين والحاء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على جرِّ شيء مبسوطٍ ومَدِّه. تقول: سحبتُ ذيِلي بالأرضِ سحبا. وسمِّي السَّحابُ سحاباً تشبيهاً له بذلك، كأنه ينسحب في الهواء انسحاباً. ويستعيرون هذا فيقولون: تسحّب فلانٌ على فلانٍ، إذا اجتَرَأَ عليه، كأنَّه امتدَّ عليه امتداداً. هذا هو القياس الصحيح. وناسٌ يقولون: السَّحْب: شدّة الأكل. وأظنُّهُ تصحيفاً؛ لأنّه لا قياس له، وإِنّما هو السَّحْت.
(سحت) السين والحاء والتاء أصلٌ صحيح منقاس. يقال سُحِت الشيء، إذا استُؤصل، وأُسْحِت. يقال سحت الله الكافر بعذابٍ، إذا استأصله. ومال مسحوتٌ ومُسْحَت في قول الفرزدق:
وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروانَ لم يَدَعْ *** من المال إلاّ مُسْحَتاً أو مُجَلَّفُ([18])

ومن الباب: رجلٌ مسحوت الجوف، إذا كان لا يشبَع، كأنَّ الذي يبلعه يُستأصل من جوفِه، فلا يبقى. المال السُّحْـت: كلُّ حرامٍ يلزمُ آكلَه العارُ؛ وسمِّي سُحتاً لأنّه لا بقاء لـه. ويقال أَسْحَت في تجارته، إذا كَسَبَ السُّحت. وأسْحَت مالَهُ: أفسده.
(سحج) السين والحاء والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على قشر الشيء. يقال انْسَحج القِشر عن الشيء. وحمار مُسَحَّج، أي مكدَّم، كأنه يكدّم حتى يُسحجَ جلدُه. ويقال بعيرٌ سَحَّاج، إذا كان يَسحَج الأرضَ بخفّه، كأنّه يريد قشر وجهها بخفّه، وإذا فعل ذلك لم يلبث أن يَحْفَى. وناقة مِسْحاجٌ، إذا كانت تفعل ذلك.
--------------ـ
([1]) البيت للبيد بن ربيعة كما في ديوانه 81 طبع 1880 والبيان (1: 179 مكتبة الجاحظ)، والحيوان: (5: 229/ 7: 63) واللسان (سحر).
([2]) في المجمل: "والسحر قبيل الصبح".
([3]) الوحي: العاجل السريع.
([4]) في الأصل: "المقالم"، تحريف، صوابه من الديوان 99، واللسان (سحف)، وصدره:
* فأقسمت جهداً بالمنازل من منى *
([5]) البيت في اللسان (سحف). وقصيدته في المفضليات: (1: 106).
([6]) في الأصل: "والسحف"، صوابه من المجمل.
([7]) البيت للمتنخل الهذلي، وقد سبق إنشاده في (سول).
([8]) جعله في اللسان من القشر، قال: "سحله مائة سوط سحلا: ضربه فقشر جلده".
([9]) من بيت في معلقته. وهو بتمامه:
يميناً لنعم السيدان وجدتما *** على كل حال من سحيل ومبرم.
([10]) للأعشى في ديوانه 150 واللسان (سحم) وسيأتي منسوباً في (عوض).
([11]) ليس في ديوانه. وصدره كما في اللسان (سحم):
* عفا آيه صوب الجنوب مع الصبا *.
([12]) في الأصل: "وتذيبها"، صوابه في الديوان 229 واللسان (سحم). وصدره * نجاء مجد ليس فيه وتيرة *. عنها، أي عن نفسها. وفي اللسان: "عنه"، تحريف.
([13]) هو المعطل الهذلي. وقد سبق إنشاد البيت في (جذ).
([14]) صدره:                    * وفهم بن عمرو يعلكون ضريسهم *.
([15]) ضبطت بفتح الحاء في الأصل والمجمل. وفي اللسان بالكسر ضبط قلم، وقيد في القاموس "كمحسن". ثم قال: "وهي بهاء".
([16]) نسب القول إلى الفراء في اللسان، وقال: "قال أبو عبيد: ولم أسمع أحداً يقولهما بالتحريك غيره".
([17]) السحاءة والسحاية: ما انقشر من الشيء.
([18]) ديوان الفرزدق 556 واللسان (سحت، جلف)، والخزانة (2: 347) وقبله:
إليك أمير المؤمنين رمت بنا  *** هموم المنى والهوجل المتعسف

ـ

##### Türkçe

(**باب السين والحاء وما يثلثهما**)

(**سحر**) **السين** ve **الحاء** ve **الراء** birbirinden ayrı üç asıldır: birincisi uzuvlardan bir uzuvdur, ikincisi aldatma ve onun benzeridir, üçüncüsü vakitlerden bir vakittir.

Uzuv olan **السَّحْر**’dır; o, karnın üst tarafından **الحُلقوم** ve **المَرِيء**’e yapışık olan şeydir. Ve “o, **الرِّئة**’dir” denilir. Ve ondan korkak için: “**انتفَخَ سَحْرُه**” denilir. Ve ona **السُّحْر** ve **السَّحْر** ve **السَّحَر** denilir.

İkinciye gelince, o **السِّحْر**’dır. Bir kavim dedi: “O, bâtılı hakkın sûretinde çıkarmaktır”; ve “o, aldatmadır” denilir. Ve söyleyenin sözüyle delil getirdiler:
فإِنْ تسألِينا فيمَ نحنُ فإننا  *** عصافيرُ من هذا الأنام المسحَّرِ([1])
Sanki o, aldatılmışı kastetmiş: dünya kendisini aldatan ve kendisini kandıran kimseyi. Ve **المُسَحَّر** denilir: kendisi için **سَحْر** kılınan kimse; ve **سَحْر** sahibi olan kimse, yiyecek ve içecekten kaçınılmaz olarak bir zorunluluk bulur.

Vakte gelince, o **السَّحَر** ve **السُّحْرة**’dir; o, **الصُّبْح**’tan öncedir([2]). **السَّحَر**’ın çoğulu **أسحار**’dır. Ve derler: “**أتيتُك سَحَرَ**”, belirli bir gün için olduğunda. Eğer “yarın sabah erken”i ve **الأسحار**’dan bir **سَحَر**ı kastederse: “**أتيتك سَحَراً**” der.

(**سحط**) **السين** ve **الحاء** ve **الطاء** bir kelimedir. Derler: **السَّحط**: **الذَّبْح الوَحِيّ**’dir([3]).

(**سحف**) **السين** ve **الحاء** ve **الفاء** tek bir sahih asıldır; o, bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmak ve onu açığa çıkarmaktır. Bundan: “**سَحفْت الشَّعرَ عن الجلدِ**”, onu kazıyıp hiçbir şey kalmayıncaya kadar (kazıdığında). Ve bu, Züheyr’in şiirindedir:
* وما سُحِفَتْ فيه المقاديمُ والقَمْلُ([4]) *

Ve **السَّيْحَفُ**: geniş ağızlı ok uçlarıdır; Şenferâ’nın sözünde:
لها وفْضَةٌ فيها ثلاثونَ سَيْحَفاً *** إِذا آنَسَتْ أُولَى العديِّ اقشعرَّتِ([5])
Ve **السَّحيفة**([6]): **السحائف**’in bir tanesidir; o, deriye yapışık yağ şeritleridir; ve bundan **سَحْوفٌ** bir dişi deve. Ve ona bu ad verildi; çünkü o **تُسحَفُ** (yani kazınması mümkün olur). Ve **السَّحِيفة**: geçtiği şeyi süpürüp götüren sağanaktır.

(**سحق**) **السين** ve **الحاء** ve **القاف** iki asıldır: birincisi uzaklıktır; ikincisi, bir şeyi yıpratıp onu çürüme hâline ulaştırıncaya dek tüketmektir.

Birincisi **السُّحْق**’tur; o, uzaklıktır. Allah yüce övgüsüyle buyurdu: ﴿فَسُحْقاً لأَصْحابِ السَّعِيرِ﴾ [الملك 11]. Ve **السَّحُوق**: uzun hurma ağacıdır; tepesinin yerden uzaklığı sebebiyle böyle adlandırıldı.

İkinci asıl: “**سَحَقت الشيء أسحَقُهُ سَحقاً**”. Ve **السَّحْق**: yıpranmış elbisedir. Ve “**سَحَقه البِلى فانسحق**” denilir. Ve bu, ödünç alınır; hatta “göz, yaşı **تسحق** (ezip tüketir) **سحقاً**” denilir. Ve “**أسحق الشَّيءُ**”, incelip büzüldüğünde ve toplandığında. Ve “**أسحَقَ الضَّرعُ**”, sütü gittiğinde ve yıprandığında.

(**سحل**) **السين** ve **الحاء** ve **اللام** üç asıldır: birincisi bir şeyi bir şeyden kazımaktır; ikincisi sestendir; üçüncüsü bir şeyi kolaylaştırmak ve çabuklaştırmaktır.

Birincisi onların sözü: “**سَحَلت الرِّياحُ الأرضَ**”, rüzgârlar onun derisini kazıyıp aldığında. İbn Düreyd ve başkası dedi: deniz kıyısı (**ساحل البحر**) lafızda ters çevrilmiştir; o, mânada **مَسحُولٌ**’dür; çünkü su onu **سَحله** (kazıyıp sürükledi). Bunun aslı onların sözü: “**سَحلت الحديدةَ أسحَلُها**”; bu, onu eğelediğinde olur. Ve eğe tozuna **السُّحالة** denilir. Ve **السحْل**: beyaz elbisedir; sanki kirinden ve pasından **سَحْلاً** kazınmış gibidir. Çoğulu **السُّحُل**’dür. Dedi ki:
كالسُّحُلِ البِيضِ جَلا لونَها *** سَحُّ نِجَاءِ الحَمَل الأَسْوَلِ([7])

İkinci asıl: **السَّحيل**: eşeğin anırmasıdır; aynı şekilde **السُّحال**. Bu yüzden eşeğe **مِسْحَلاً** denilir.

Ve bu bâbdan: hatibin dili için ve hatip adam için **المِسحَل**.

Üçüncü asıl: onların sözü: “**سَحَلَهُ مائةً**”, onun nakdini ona çabuk verdiğinde. Ve bu ödünç alınır; böylece “**سحله مائةً**” denilir: onu hemen yüz (darbeyle) vurduğunda([8]).

Ve bu bâbdan **السَّحِيل**: gevşek bükümle bükülmüş iptir. Onun zıddı **المبرَم** ve **البريم**’dir; bu, Züheyr’in şiirindedir:
* مِن سَحِيلٍ ومُبْرَمِ([9]) *

Ve bu asıllardan şâz olanlardan: **المِسْحلان**; ikisi, gemin dizgininin **شَكِيم**’inin iki ucunda iki halkadır. Ve **الإِسْحِلُ**: bir ağaçtır.

(**سحم**) **السين** ve **الحاء** ve **الميم** tek bir asıldır; siyahlığa delâlet eder. **الأسحم**: siyahlık sahibi olandır; onun siyahlığı **السُّحْمَة**’dir. Ve geceye **أسحم** denilir. Şair dedi:
رضيعَيْ لِبَانٍ ثَدْي أمٍّ تقاسما *** بأسحَمَ داجٍ عَوضُ لا نتفرّق([10])

Ve **الأَسحم**: siyah buluttur. Nâbiga dedi:
* بأَسْحَمَ دانٍ مُزْنُهُ متصوّبُ([11]) *

Ve **الأَسحم**: siyah boynuzdur; Züheyr’in sözünde:
*وتَذْبيبُها عنها بأَسحَمَ مِذْوَدِ([12]) *

(**سحن**) **السين** ve **الحاء** ve **النون** üç asıldır: birincisi kırmadır; ikincisi renk ve heyettir; üçüncüsü karışmadır.

Birincisi onların sözü: “**سَحَنْت الحجر**”, onu kırdığında. Ve **المِسْحَنة**: taşların onunla kırıldığı şeydir; çoğulu **مَساحن**’dir. Hüzeli([13]) dedi:
* كما صَرَفَتْ فوق الجُذَاذ المساحنُ([14]) *

İkinci asıl: **السَّحنة**: derinin yumuşaklığıdır. Ve **السَّحناء**: heyettir. Ve **مُسْحَنَة** bir at: yani güzel görünüşlü([15]). Ve bir topluluk der ki: **السَّحَناء** **فَعَلاء** vezninde, ayn harfi fethalı olarak; tıpkı **ثَأْداء** hakkında **ثَأَداء** dedikleri gibi([16]). Bu bir şey değildir ve onun kıyası yoktur; ancak o **ثَأْدَاء** ve **سَحْناء** **فعلاء** üzerinedir. Üçüncü asla gelince: onların sözü: “**ساحَنتُك مساحنةً**”, yani seninle karıştım ve seninle müzakere ettim.

(**سحو**) **السين** ve **الحاء** ve illetli harf tek bir asıldır; bir şeyi bir şeyden soymaya, yahut az bir şey almaya delâlet eder. Bundan: “**سَحَوت القِرطاسَ أسحوه**”. Ve o **السِّحاءَة**’dir([17]). Ve gökte buluttan bir **سِحَاءَة** vardır. Onu **بالسِّحاءَة** ile şeddeli yaptığında “**سَحَيْتُه**” dersin; “**سحوتُهُ**” desen de onda bir beis olmaz. Ve “**سَحَوت الطِّينَ عن وجه الأرض بالمسْحاة**” denilir: onu **أسحوه** **سَحواً** ve **سَحياً**; ve **أسحاه** da; ve **أَسحِيه**: üç lugattır. Ve **أُسْحُوانٌ** bir adam: çok yiyendir; sanki sofranın yüzünden yemeği yiyişle **يسحو** (sıyırır) da sofra görünür oluncaya kadar. Ve **ساحية** bir sağanak: yerin yüzünü soyar.

(**سحب**) **السين** ve **الحاء** ve **الباء** sahih bir asıldır; yayılmış bir şeyi çekmeye ve onu uzatmaya delâlet eder. Dersin: “**سحبتُ ذيِلي بالأرضِ سحبا**”. Ve **السَّحاب** ona benzetilerek **سحاباً** diye adlandırıldı; sanki havada bir **انسحاباً** ile kayıp gider. Ve bunu ödünç alırlar; böylece derler: “**تسحّب فلانٌ على فلانٍ**”, ona cüret ettiğinde; sanki onun üzerine bir uzanışla uzamış gibidir. Bu, sahih kıyastır. Ve bir topluluk der ki: **السَّحْب**: yemenin şiddetidir. Ben onu tashif sanıyorum; çünkü onun kıyası yoktur; ancak o **السَّحْت**’tır.

(**سحت**) **السين** ve **الحاء** ve **التاء** kıyaslı sahih bir asıldır. “**سُحِت الشيء**” denilir: kökü kazınıp yok edildiğinde; ve **أُسْحِت**. “**سحت الله الكافر بعذابٍ**” denilir: onu kökünden yok ettiğinde. Ve Ferazdak’ın sözünde **مال مسحوتٌ** ve **مُسْحَت**:
وعَضُّ زمانٍ يا بنَ مروانَ لم يَدَعْ *** من المال إلاّ مُسْحَتاً أو مُجَلَّفُ([18])

Ve bu bâbdan: **مسحوت الجوف** bir adam; doymaz olduğunda; sanki yuttuğu şey onun içinden kökünden sökülüp gider de bir şey kalmaz. **المال السُّحْـت**: yiyenine ayıbı lâzım gelen her haramdır; ve ona **سُحتاً** adı verildi, çünkü onun için kalıcılık yoktur. Ve “**أَسْحَت في تجارته**” denilir: **السُّحت** kazandığında. Ve “**أسْحَت مالَهُ**”: onu bozdu.

(**سحج**) **السين** ve **الحاء** ve **الجيم** sahih bir asıldır; şeyin kabuğunu soymaya delâlet eder. “**انْسَحج القِشر عن الشيء**” denilir: kabuk şeyden sıyrılıp soyulduğunda. Ve **مُسَحَّج** bir eşek: yani yaralanmış; sanki o, derisi **يُسحجَ** (soyulup sıyrılıncaya) kadar yaralanır. Ve “**بعيرٌ سَحَّاج**” denilir: toynağıyla yeri **يَسحَج** (sıyırıp soyar) olduğunda; sanki toynağıyla onun yüzünü soymak ister; bunu yaptığında, çok geçmeden **يَحْفَى** (toynağı aşınır). Ve **مِسْحاجٌ** bir dişi deve: bunu yapar olduğunda.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س ح و
أخذت من القرطاس سحاءة وهي ما يقشر عن ظاهره ليشد به الكتاب وأسحيت الكتاب وسخيتـه تسحيـة‏.‏
وفـي الحديـث ‏"‏ أتربـوا الكتـاب وسحـوه مـن أسفلـه ‏"‏ وسحـوت القرطـاس والجلـد‏:‏ قشـرت منـه شيئـاً رقيقاً‏.‏
وسحوت الأرض بالمسحاة‏:‏ جرفتها‏.‏
والجزار يسحو الجلد عن اللحم والشحـم عـن الجلـد‏.‏
وقشـرت سحـاة النـواة‏.‏
ومـا فـي السمـاء سحـاة مـن سحـاب بـوزن قطاة ومطرة ساحية‏:‏ تقشر الأرض‏.‏

##### Türkçe

س ح و
Kırtastan bir **سحاءة** aldım; o, dış yüzünden soyulan şeydir; onunla kitabı bağlamak için. Ve kitabı **أسحيت** ettim ve onu **سخيتـه** ettim: **تسحيـة**.
Hadiste: “Kitabı topraklayın ve onu alt tarafından **سحـوه** edin.” Ve kırtası ve deriyi **سحـوت**: ondan ince bir şey soydum.
Yeri **المسحاة** ile **سحوت**: onu kazıyıp sıyırdım.
Kasap, deriyi etten **يسحو** eder; ve iç yağı deriden (sıyırır).
Çekirdeğin **سحـاة**sini soydum.
Gökte, **سحـاة** miktarı bir bulut yoktur; **قطاة** vezninde. Ve **مطرة ساحية**: yeri soyar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سحو and سحى

سَحَا الطِّينَ
1 سَحَا الطِّينَ ذ , (K,) first pers. سَحَوْتُ (S, Msb) and سَحَيْتُ, (S,) aor. يَسْحُو, (S, Msb, K,) and يَسْحَى, and يَسْحِى, (S, K,) inf. n. سَحْوٌ (Msb, TA) and سَحْىٌ, (K, TA,) He scraped off, (S, K,) or cleared away, (Msb, K,) [the clay, soil, or mud,] عَنْ وَجْهِ الأَرْضِ [from the surface of the earth], (S, Msb,) with the مِسْحَاة [q. v.]. (Msb.) ― -b2- سَحَا الجَمْرَ He cleared, or swept, away the live, or burning, coals: (K:) ISd says, I think that Lh has mentioned this; but the verb well known in this sense is with خ (TA. [See سَخَا.]) ― -b3- سَحَا الشَّحْمَ عَنِ الاـِهَابِ, inf. n. سَحْوٌ, He scraped, or pared, off the fat from the skin, or hide. (TA.) It is said in a trad., as some relate it, فَجَعَلَتٌ تَسْحَاهَا, or, as others relate it, تَسْحَلُهَا, both meaning the same, i. e. And she betook herself to paring, or stripping, off from it the flesh that was upon it. (TA in art. سحل.) And اللَّحْمَ ↓ استحى signifies He pared, or stripped, off the flesh. (TA.) ― -b4- سَحَا الشَّعَرَ, (K,) aor. يَسْحُو and يَسْحِى, inf. n. [app. سَحْوٌ and] سَحْىٌ, (TA,) He shaved off the hair; as also ↓ استحاهُ. (K.) ― -b5- سَحَوْتُ القِرْطَاسَ, and سَحَيْتُهُ, aor. أَسْحّى, I scraped off, or otherwise removed, the superficial part of the paper. (S.) [And] سَحَا مِنَ القِرْطَاسِ He took, a little from the paper. (K, * TA. [See سِحَآءَةٌ, second sentence.]) ― -b6- سَحَا الكِتَابَ, (K,) first pers. سَحَوْتُ and سَحَيْتُ, (S,) aor. يَسْحُو and يَسْحِى, (TA,) He bound the writing (S, K) with a سِحَآءَة (K) or with the سِحَآء [q. v.]; (S;) and so ↓ سحّاهُ, (K,) inf. n. تَسْحِيَةٌ; (TA;) and ↓ اسحاهُ; (K;) as in the M. (TA.)

2 ١َ٢َّ٣َ see the next preceding sentence.

اسحى
4 اسحى ذ He (a man S) had many أَسْحِيَة [pl. of سِحَآءَةٌ, (q. v.,) n. un. of سِحَآءٌ]. (S, K.) -A2- See also 1, last sentence.

انسحى
7 انسحى ذ It was, or became, pared; or pared off. (TA.)

8 اـِ١ْتَ٢َ٣َ see 1, in two places.

سَحًا
سَحًا ذ : see the next paragraph, in two places.

سَحَاةٌ
سَحَاةٌ ذ The قِشْر [or covering, integument, peel, or the like,] of anything: pl. [or rather coll. gen. n.] ↓ سَحًا. (S.) See also سِحَآءَةٌ. -A2- A certain thorny tree; (K, TA;) the fruit thereof is white: it is a herb in the spring-season, as long as it remains green: when it dries up in the hot season, it is a tree. (TA.) -A3- A bat: (ISh, S, K:) pl. ↓ سَحًا; (K;) or [rather] it is the n. un. of سَحًا, which is syn. with خُفَّاشٌ [used as a gen. n.]: (ISh, S:) and ↓ سِحَآءٌ is a dial. var. of سَحًا used in this sense, accord. to Az. (TA.) -A4- I. q. سَاحَةٌ [i. e. The court, or open area, of a house]: (S, K:) formed from the latter word by transposition: (TA:) one says, لَا أَرَيَنَّكَ بِسَحْسَحِى وَسَحَاتِى [I will assuredly not see thee in my quarter, or tract, and my court]. (S.) And I. q. نَاحِيَةٌ [A side, region, quarter, or tract, &c.]. (K.)

سِحَآءٌ
سِحَآءٌ ذ : see سِحَآءَةٌ, in two places. -A2- Also A certain plant, (S, K,) having thorns, (K,) and having a blossom of a red hue inclining to whiteness, called the بهرنة [app. a mistranscription for بَهْرَمَة]: (TA:) the bees feed upon it, (S, K,) and their honey in consequence thereof becomes sweet (S, K *) in the utmost degree. (K.) -A3- See also سَحَاةٌ.

سِحَآءَةٌ
سِحَآءَةٌ ذ , of a writing, (S, K, TA, [in the CK and in my MS. copy of the K, written, سَحَاءَة,]) and ↓ سِحَآءٌ, (TA,) or [rather] the former is the n. un. of the latter, (S,) A certain thing with which a writing is bound; (S, K, TA;) called in Pers. مُهْر نَامَه, (PS,) or بَنْد نَامَه; (Adillet el-Asmà of Meyd, cited by Golius;) and in Turkish نَامَه بَاغِى; (Mirkát el-Loghah, cited by the same;) [a sealed strip of paper with which a letter, or the like, is bound:] the letter of a kádee to another kádee is perforated for the سِحَآءَة, and is then sealed [upon this strip:] (Mgh in art. خزم:) pl. أَسْحِيَةٌ. (S.) [The same seems to be meant by what here follows:] سِحَآءَةُ القِرْطَاسِ, (K, TA,) with ء, (TA,) and ↓ سِحَاؤُهُ, (K, TA,) with و [and.], (TA,) or ↓ سَحَاتُهُ, (so in the CK,) or this last also, like حَصَاة, is a dial. var. of the first, (TA,) and ↓ سِحَايَتُهُ, (K, TA, [in the CK written with fet-h to the س, but it is]) like كِتَابَة, with ى, (TA,) What is taken from paper; (K;) the small portion [or strip, app.,] that is taken from paper: (TA:) pl. أَسْحِيَةٌ [as above]. (K.) ― -b2- Also, (S, M,) or ↓ سِحَايَةٌ, (K,) A portion (K) of cloud. (S, K.) One says, مَا فِى السَّمَآءِ سِحَآءَةٌ مِنْ سَحَابٍ [There is not in the sky a portion of cloud]. (S.) ― -b3- السِّحَآءَةُ [in the CK السَّحاءَة] also signifies أُمُّ الرَّأْسِ [q. v.], (K, TA,) [app. here meaning The meninx; for SM adds,] in which is the brain; (TA;) as also ↓ السِّحَايَةُ, with kesr [to the س]. (K.)

سِحَايَةٌ
سِحَايَةٌ ذ , (K, TA,) [in the CK سَحَايَةٌ, but it is] with kesr, (TA,) Anything that is pared, or peeled, from a thing. (K, TA.) ― -b2- See also سِحَآءَةٌ, in three places. -A2- Also The art, or craft, of making the kind of implement called مِسْحَاة: (K, TA:) in this sense, likewise, with kesr, agreeably with analogy. (TA.)

سَحَّآءٌ
سَحَّآءٌ ذ A maker of the kind of implement called مِسْحَاة. (T, K.)

سَاحٍ
سَاحٍ ذ , applied to a [lizard of the species called] ضَبّ, That feeds upon the plant called سِحَآء. (S.)

سَاحِيَةٌ
سَاحِيَةٌ ذ , (S, K,) [from سَاحٍ,] the ة denoting intensiveness, (TA,) A torrent that carries away everything; (K;) that pares and sweeps away everything. (TA.) ― -b2- And A rain that falls with vehemence, (S, K,) paring the surface of the earth. (S.)

أُسْحِيَّةٌ
أُسْحِيَّةٌ ذ (with damm, TA) Any integument of skin upon the portions of flesh that are on bones. (Az, K.)

أُسْحُوَانٌ
أُسْحُوَانٌ ذ , with damm, (S, K,) A man (S) that eats much. (S, K.) ― -b2- And (K) Beautiful, or comely, (K,) so expl. by AO, (TA,) [and] tall, (K,) thus expl. by Fr, likewise applied to a man. (TA.)

مِسْحَاةٌ
مِسْحَاةٌ ذ A shovel, or spade, of iron; (MA, PS;) an implement (S, Msb, K) like the مِجْرَفَة, except that it is of iron, (S, Msb,) with which clay, soil, or mud, is cleared away (Msb, K) from the surface of the earth: (Msb:) a مِسْحَاة [for digging, i. e. a spade,] has a cross piece of wood upon which the digger presses his foot: K, voce عِتْرٌ:) and there is a curved kind, [app. a sort of hoe,] such as is called in Pers. كَنَنْد: (S:) pl. مَسَاحٍ. (S, Msb.) Ru-beh likens the toes, or extremities of the fore parts of the hoofs, of horses, to مَسَاحٍ; because with them they pare the ground: so in the T: or, accord. to the M, he likens thereto the hoofs of asses. (TA.) ― -b2- مِسْحَاةُ النَّارِ means [The fire-shovel;] a thing with which the fire is stirred. (TA voce مِحْرَاثْ.)

##### Türkçe

سحو ve سحى

**سَحَا الطِّينَ**
1 **سَحَا الطِّينَ** ذ, (K,) birinci şahıs **سَحَوْتُ** (S, Msb) ve **سَحَيْتُ**, (S,) muzâri‘ **يَسْحُو**, (S, Msb, K,) ve **يَسْحَى**, ve **يَسْحِى**, (S, K,) mastar **سَحْوٌ** (Msb, TA) ve **سَحْىٌ**, (K, TA,) O, (S, K,) kazıdı, yahut (Msb, K,) uzaklaştırdı, [kili, toprağı veya çamuru,] **عَنْ وَجْهِ الأَرْضِ** [yerin yüzünden], (S, Msb,) **مِسْحَاة** ile [bk.]. (Msb.) ― -b2- **سَحَا الجَمْرَ** O, canlı yahut yanan közleri temizledi, yahut süpürüp uzaklaştırdı: (K:) ISd der ki, zannederim ki Lh bunu zikretmiştir; fakat bu mânada meşhur fiil **خ** iledir (TA. [bk. **سَخَا**.]) ― -b3- **سَحَا الشَّحْمَ عَنِ الاـِهَابِ**, mastar **سَحْوٌ**, O, deriden yahut posttan yağı kazıyıp çıkardı, yahut soydu. (TA.) Bir rivayette, bazıları onu şöyle rivayet eder: **فَجَعَلَتٌ تَسْحَاهَا**, yahut başkaları şöyle rivayet eder: **تَسْحَلُهَا**, ikisi de aynı mânadadır; yani: Ve onun üzerindeki eti ondan soymaya yahut sıyırmaya koyuldu. (TA, md. سحل’de.) Ve **اللَّحْمَ** ↓ **استحى** şu mânaya gelir: O, eti soydu, yahut sıyırdı. (TA.) ― -b4- **سَحَا الشَّعَرَ**, (K,) muzâri‘ **يَسْحُو** ve **يَسْحِى**, mastar [görünüşe göre **سَحْوٌ** ve] **سَحْىٌ**, (TA,) O, saçı tıraş edip kazıdı; bunun gibi ↓ **استحاهُ**. (K.) ― -b5- **سَحَوْتُ القِرْطَاسَ**, ve **سَحَيْتُهُ**, muzâri‘ **أَسْحّى**, Ben, kâğıdın yüzeysel kısmını kazıyıp çıkardım yahut başka suretle giderdim. (S.) [Ve] **سَحَا مِنَ القِرْطَاسِ** O, kâğıttan az bir şey aldı. (K, * TA. [bk. **سِحَآءَةٌ**, ikinci cümle.]) ― -b6- **سَحَا الكِتَابَ**, (K,) birinci şahıs **سَحَوْتُ** ve **سَحَيْتُ**, (S,) muzâri‘ **يَسْحُو** ve **يَسْحِى**, (TA,) O, yazıyı (S, K) bir **سِحَآءَة** ile (K) yahut **سِحَآء** ile [bk.] bağladı; (S;) ve bunun gibi ↓ **سحّاهُ**, (K,) mastar **تَسْحِيَةٌ**; (TA;) ve ↓ **اسحاهُ**; (K;) M.’de olduğu gibi. (TA.)

2 ١َ٢َّ٣َ bir önceki cümleye bak.

**اسحى**
4 **اسحى** ذ O (bir adam, S) çokça **أَسْحِيَة**ye sahip oldu [**سِحَآءَةٌ**’nin çoğulu, (bk.,) **سِحَآءٌ**’un isim-i vahdesi]. (S, K.) -A2- Ayrıca 1’in son cümlesine bak.

**انسحى**
7 **انسحى** ذ O, soyuldu; yahut soyulup çıkarıldı. (TA.)

8 اـِ١ْتَ٢َ٣َ 1’e, iki yerde, bak.

**سَحًا**
**سَحًا** ذ: bir sonraki paragrafa, iki yerde, bak.

**سَحَاةٌ**
**سَحَاةٌ** ذ Herhangi bir şeyin **قِشْر**’i [yahut örtüsü, dış zarı, kabuğu veya benzeri]: çoğul [yahut daha doğrusu cins isim] ↓ **سَحًا**. (S.) Ayrıca **سِحَآءَةٌ**’ye bak. -A2- Dikenli belirli bir ağaç; (K, TA;) onun meyvesi beyazdır: ilkbahar mevsiminde, yeşil kaldığı müddetçe bir ottur: sıcak mevsimde kuruduğunda bir ağaç olur. (TA.) -A3- Bir yarasa: (ISh, S, K:) çoğulu ↓ **سَحًا**; (K;) yahut [daha doğrusu] o, **سَحًا**’nın isim-i vahdesidir; **سَحًا** ise **خُفَّاشٌ** ile eş anlamlıdır [cins isim olarak kullanılır]: (ISh, S:) ve ↓ **سِحَآءٌ**, Az’a göre bu mânada kullanılan **سَحًا**’nın bir lehçe varyantıdır. (TA.) -A4- **سَاحَةٌ**’nin karşılığıdır [yani bir evin avlusu yahut açık alanı]: (S, K:) bu son kelimeden yer değiştirme ile türetilmiştir: (TA:) şöyle denir: **لَا أَرَيَنَّكَ بِسَحْسَحِى وَسَحَاتِى** [Seni mutlaka benim mahallemde yahut bölgemde ve avlumda görmeyeceğim]. (S.) Ve **نَاحِيَةٌ**’nin karşılığıdır [bir yan, bölge, mahalle yahut saha, vb.]. (K.)

**سِحَآءٌ**
**سِحَآءٌ** ذ: **سِحَآءَةٌ**’ye, iki yerde, bak. -A2- Ayrıca dikenleri olan belirli bir bitki, (S, K,) (K,) ve beyazlığa meyleden kırmızı renkte bir çiçeği olan; ona **البهرنة** denir [görünüşe göre **بَهْرَمَة** için yanlış yazım]: (TA:) arılar onunla beslenir, (S, K,) ve bunun sonucunda onların balı son derece tatlı olur. (S, K *) (K.) -A3- Ayrıca **سَحَاةٌ**’ye bak.

**سِحَآءَةٌ**
**سِحَآءَةٌ** ذ, bir yazı hakkında, (S, K, TA, [CK’de ve K’nin bende bulunan yazma nüshasında **سَحَاءَة** yazılmıştır,]) ve ↓ **سِحَآءٌ**, (TA,) yahut [daha doğrusu] birincisi ikincinin isim-i vahdesidir, (S,) Yazının bağlandığı belirli bir şey; (S, K, TA;) Farsçada ona **مُهْر نَامَه**, (PS,) yahut **بَنْد نَامَه** denir; (Meyd’in Adillet el-Asmà’sı, Golius’un nakliyle;) ve Türkçede **نَامَه بَاغِى**; (Mirkát el-Loghah, aynı kişinin nakliyle;) [mektubun yahut benzerinin bağlandığı mühürlü bir kâğıt şeridi:] bir kadının başka bir kadıya mektubu **سِحَآءَة** için delinmiş olur, sonra [bu şerit üzerine] mühürlenir: (Mgh, md. خزم’de:) çoğulu **أَسْحِيَةٌ**. (S.) [Aşağıda gelenle de aynı şey kastedilmiş görünür:] **سِحَآءَةُ القِرْطَاسِ**, (K, TA,) **ء** ile, (TA,) ve ↓ **سِحَاؤُهُ**, (K, TA,) **و** ile [ve.], (TA,) yahut ↓ **سَحَاتُهُ**, (CK’de böyle,) yahut bu sonuncu da, **حَصَاة** gibi, birincinin lehçe varyantıdır, (TA,) ve ↓ **سِحَايَتُهُ**, (K, TA, [CK’de **س**’de fetha ile yazılmıştır, fakat o]) **كِتَابَة** gibi, **ى** ile, (TA,) Kâğıttan alınan şey; (K;) kâğıttan alınan küçük parça [yahut şerit, görünüşe göre]: (TA:) çoğulu **أَسْحِيَةٌ** [yukarıdaki gibi]. (K.) ― -b2- Ayrıca, (S, M,) yahut ↓ **سِحَايَةٌ**, (K,) Buluttan bir parça (K). (S, K.) Şöyle denir: **مَا فِى السَّمَآءِ سِحَآءَةٌ مِنْ سَحَابٍ** [Gökte buluttan bir parça yoktur]. (S.) ― -b3- **السِّحَآءَةُ** [CK’de **السَّحاءَة**] ayrıca **أُمُّ الرَّأْسِ** mânasına gelir [bk.], (K, TA,) [burada görünüşe göre “meninks” mânasında; zira SM şunu ekler:] beynin içinde bulunduğu şey; (TA;) bunun gibi ↓ **السِّحَايَةُ**, **س**’ye kesra ile. (K.)

**سِحَايَةٌ**
**سِحَايَةٌ** ذ, (K, TA,) [CK’de **سَحَايَةٌ**, fakat o] kesra iledir, (TA,) Bir şeyden soyulan yahut kabuğu çıkarılan her şey. (K, TA.) ― -b2- Ayrıca **سِحَآءَةٌ**’ye, üç yerde, bak. -A2- Ayrıca **مِسْحَاة** denilen alet türünü yapma sanatı yahut zanaatı: (K, TA:) bu mânada da, kıyasa uygun olarak, kesra iledir. (TA.)

**سَحَّآءٌ**
**سَحَّآءٌ** ذ **مِسْحَاة** denilen alet türünün yapıcısı. (T, K.)

**سَاحٍ**
**سَاحٍ** ذ, **ضَبّ** denilen [kertenkele türünden] birine nispetle, **سِحَآء** denilen bitkiyle beslenen. (S.)

**سَاحِيَةٌ**
**سَاحِيَةٌ** ذ, (S, K,) [**سَاحٍ**’den,] **ة** şiddet bildirmek içindir, (TA,) Her şeyi alıp götüren bir sel; (K;) her şeyi soyan ve süpürüp götüren. (TA.) ― -b2- Ve şiddetle yağan bir yağmur; (S, K,) yerin yüzeyini soyar. (S.)

**أُسْحِيَّةٌ**
**أُسْحِيَّةٌ** ذ (damme ile, TA) Kemikler üzerindeki et parçaları üzerinde bulunan deriden her türlü zar. (Az, K.)

**أُسْحُوَانٌ**
**أُسْحُوَانٌ** ذ, damme ile, (S, K,) Çok yiyen bir adam. (S, K.) ― -b2- Ve (K) güzel, yahut yakışıklı, (K,) AO tarafından böyle açıklanmıştır, (TA,) [ve] uzun boylu, (K,) Fr tarafından böyle açıklanmıştır; yine bir adama uygulanır. (TA.)

**مِسْحَاةٌ**
**مِسْحَاةٌ** ذ Demirden bir kürek yahut bel; (MA, PS;) **مِجْرَفَة** gibi olan bir alet (S, Msb, K), ancak demirdendir, (S, Msb,) onunla kil, toprak yahut çamur (Msb, K) yerin yüzünden temizlenir: (Msb:) bir **مِسْحَاة**’nın [kazmak için, yani bir belin] üzerinde, kazanın ayağıyla bastığı bir enine tahta parçası vardır: K, md. **عِتْرٌ**’da:) ve eğri bir türü de vardır, [görünüşe göre bir tür çapa,] Farsçada ona **كَنَنْد** denildiği gibi: (S:) çoğulu **مَسَاحٍ**. (S, Msb.) Ru-beh, atların toynaklarının ön kısımlarının parmaklarını yahut uçlarını **مَسَاحٍ**’a benzetir; çünkü onlarla yeri soyarlar: T’de böyledir: yahut M’ye göre, o, buna eşeklerin toynaklarını benzetir. (TA.) ― -b2- **مِسْحَاةُ النَّارِ** şu mânaya gelir: [ateş küreği;] ateşin onunla karıştırıldığı bir şey. (TA, md. **مِحْرَاثْ**’ta.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَحَا
سَحَا U ( n. ac. سَحْو ) سَحَى I ( n. ac. سَحْي )
a.  Scraped off, removed;   shaved ( hair ).

b.  Shovelled, cleared away.

c.  see II .

سَحَّوَ
سَحَّوَ II ,  أَسْحَوَ IV ,
a.  Bound ( books ).

سَحَاة
سَحَاة [ 4tA ],
a.  Integument; rind ( of a tree ).

b.  Bat ( animal ).

مَسْحَاة
مَسْحَاة [ 17tA ] , ( pl. مَسَاحٍ [ 44 ] ),
a.  Shovel, spade.

سِحَآء
سِحَآء [ 23A ] , ( pl. أَسْحِيَة [ 15tI ] ),
a.  Parchment; cover, binding.

سِحَآءَة
سِحَآءَة [ 23tA ],
a.  see 23 .

##### Türkçe

سَحَا
**سَحَا** U (n. ac. **سَحْو**) **سَحَى** I (n. ac. **سَحْي**)
a. Kazıyıp çıkardı, giderdi; (saçı) tıraş etti.

b. Kürekle attı, temizleyip uzaklaştırdı.

c. II’ye bak.

سَحَّوَ
**سَحَّوَ** II, **أَسْحَوَ** IV,
a. (Kitapları) ciltledi.

سَحَاة
**سَحَاة** [4tA],
a. Örtü; (ağacın) kabuğu.

b. Yarasa (hayvan).

مَسْحَاة
**مَسْحَاة** [17tA], (pl. **مَسَاحٍ** [44]),
a. Kürek, bel.

سِحَآء
**سِحَآء** [23A], (pl. **أَسْحِيَة** [15tI]),
a. Parşömen; kapak, cilt.

سِحَآءَة
**سِحَآءَة** [23tA],
a. 23’e bak.
