# سخبر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%A8%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AE%D8%A8%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سخبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%A8%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سخبر

السَّخْبَرُ: شجر إِذا طال تدلت رؤُوسه وانحنت، واحدته سَخْبَرَة، وقيل: السخبر شجر من شجر الثُّمام له قُضُب مجتمعة وجُرْثُومة؛ قال الشاعر:
واللؤمُ ينبُت في أُصُولِ السَّخْبَر
وقال أَبو حنيفة: السخبر يشبه الثُّمام له جُرْثُومة وعيدانه كالكرّات في الكثرة كأَنَّ ثمره مكاسح القَصب أَو أَرق منها، وإِذا طال تدلت رؤوسه وانحنت. وبنو جعفر بن كلاب يُلقَّبون فروعَ السخْبَرِ؛ قال دريد بن الصمة:مما يجيءُ به فروعُ السَّخْبَرِ
ويقال: ركب فلان السخْبَرَ إِذا غَدَرَ؛ قال حسان ابن ثابت: إِنْ تَغْدِرُوا فالغَدْرُ منكم شِيمةٌ،
والغَدْرُ يَنْبُتُ في أُصُولِ السَّخْبَرِ
أَراد قوماً منازلهم ومحالُّهم في منابت السخبر؛ قال: وأَظنهم من هذيل؛ قال ابن بري: إِنما شبه الغادر بالسخبر لأَنه شجر إِذا انتهى استرخى رأْسه ولم يبق على انتصابه، يقول: أَنتم لا تثبتون على وفاء كهذا السخبر الذي لا يثبت على حال، بينا يُرى معتدلاً منتصباً عاد مسترخياً غير منتصب. وفي حديث ابن الزبير: قال لمعاوية لا تُطْرِقْ إِطْراقَ الأُقْعُوانِ في أُصول السخبر؛ هو شجر تأْلَفُه الحَيَّاتُ فتسكن في أُصوله، الواحدة سخبرة؛ يقول: لا تتغافَلْ عما نحن فيه.

### Türkçe

**السَّخْبَرُ**: Uzadığı zaman başları sarkan ve eğilen bir ağaçtır; onun teki **سَخْبَرَة**’dir.

Ve denildi ki: **السخبر** **الثُّمام** ağacından bir ağaçtır; onun bir araya toplanmış çubukları ve bir kütüğü vardır; şair dedi ki:
واللؤمُ ينبُت في أُصُولِ **السَّخْبَر**
“Alçaklık, **السَّخْبَر**’in köklerinde biter.”

Ve Ebû Hanîfe dedi ki: **السخبر**, **الثُّمام**’a benzer; onun bir kütüğü vardır ve dalları çoklukta **الكرّات** gibidir; sanki onun meyvesi **مكاسح القَصب** yahut ondan daha incedir; uzadığı zaman başları sarkar ve eğilir.

Ve Benû Ca‘fer b. Kilâb, **فروعَ السخْبَرِ** diye lakaplandırılır; Düreyd b. es-Sımme dedi ki:
مما يجيءُ به فروعُ **السَّخْبَرِ**
“**السَّخْبَرِ**’in dallarının getirdiği şeylerden.”

Ve denilir: Falan **السخْبَرَ**’a bindi; ihanet ettiği zaman; Hassân b. Sâbit dedi ki:
إِنْ تَغْدِرُوا فالغَدْرُ منكم شِيمةٌ،
والغَدْرُ يَنْبُتُ في أُصُولِ **السَّخْبَرِ**
“Eğer ihanet ederseniz, ihanet sizden bir huydur; ihanet **السَّخْبَرِ**’in köklerinde biter.”

**السخبر**’in bittiği yerlerde meskenleri ve konak yerleri olan bir kavmi kastetti; dedi ki: Ve ben onları **هذيل**’den sanıyorum.

İbn Berrî dedi ki: Ancak hain, **السخبر**’e benzetildi; çünkü o, bir ağaçtır: nihayete vardığı zaman başı gevşer ve dik duruşu üzerinde kalmaz; diyor ki: Siz, vefa üzerinde, hâl üzere sebat etmiyorsunuz; şu **السخبر** gibi ki hâl üzere sebat etmez; birden onu düzgün, dikilmiş görülürken, tekrar gevşemiş, dikilmiş olmayan olarak döner.

İbn ez-Zübeyr hadîsinde: Muâviye’ye dedi ki: **الأُقْعُوانِ**’ın **أُصول السخبر** içinde baş eğişi gibi baş eğme; o, bir ağaçtır; yılanlar ona alışır da onun köklerinde barınır; onun teki **سخبرة**’dir; diyor ki: Bizim içinde bulunduğumuz şeyden gafil olma.
