# سخط (س-خ-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AE%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Sekete çöküntü demektir

- Harfler: س - خ - ط
- Kur'an'da: 4 geçiş · 4 ayet · 4 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (4)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [أَسْخَطَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%B7%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | Hoşnutsuz etti | 1 | 1 | [47:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/47:28.md) |
| [بِسَخَطٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/siga/%D8%A8%D9%90%D8%B3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B7%D9%8D.md) | بِفَعَلٍ | Hoşnutsuzluk | 1 | 1 | [3:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/3:162.md) |
| [سَخِطَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%AE%D9%90%D8%B7%D9%8E.md) | فَعِلَ | Hoşnutsuz oldu | 1 | 1 | [5:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/5:80.md) |
| [يَسْخَطُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B3%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%B7%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعَلُونَ | Hoşnutsuz olurlar | 1 | 1 | [9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/9:58.md) |

## Mücavir kökler — 22 mücavir (34 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 23 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
2. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Bes besese dağınık taşlar demektir
3. [لمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Remz özel işaret demektir
4. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · İnek yavrusu, dana demektir
5. [عطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Bölüşmede birisine düşen pay demektir
6. [بوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Bve bye’den dönüşmüştür
7. [حبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B7.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Habte suyu kurumuş kuyu demektir
8. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Dönüşüm yeri
9. [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hoşlanmadı
10. [أوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Eveye kuş yuvası demektir
11. [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “Kudüm” ön demektir
12. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
13. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
14. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
15. [صدق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kocaların eşlerine sadakat karşılığı verdikleri mihirdir
16. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Kesr(sin ile) kırık demektir
17. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Veli arka demektir
18. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
19. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
20. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
21. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Su yosunudur
22. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Hufre, çukur demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سخط |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md), [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md), [مقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AA.md) |
| Zıt Kök | [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir duruma veya davranışa karşı içte biriken derin hoşnutsuzluk, öfke ve rızasızlığın dışa vurulması |
| Çekirdek Özet 2 | Allah'ın razı olmadığı amellere karşılık gelen ilahi ceza, gazap ve hoşnutsuzluk hali |
| Çekirdek Özet 3 | İlahi rıza ile ilahi azap arasındaki ahlaki ve ontolojik tercihin belirleyicisi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir insani duygu veya anlık öfke sayıp ilahi hüküm ve ceza boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سخ | İçten içe kaynama, hararet, çözülme ve sürtüşme; nitekim boyun eğdirme ve baskıyı ifade eden [سخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B1.md) kökünde de benzer bir sürtünme ve zorlama anlamı görülür. | ط | Kuşatma ve kesin sınır çizme imgesi taşıyan sesin eklenmesiyle içteki hararet ve hoşnutsuzluk hali, muhatabı cezalandırmaya ve kesin bir dışlamaya yönelen katı bir gazaba dönüşür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Tutunma, batma, sürtünme ve rahatsızlık uyandıran bir direnç oluşturma |
| خ | Çit, yarık (ikiz harf ح üzerinden türetme) | Ayırma, içsel çatlak, sınır çekme ve derin ayrışma |
| ط | Sepet, çark, kuşatma | Kuşatma, üzerine çökme, tamamlama ve kapsamına alma |
| سخط | Rahatsız edici bir ayrışmanın muhatabı bütünüyle kuşatarak cezaya ve dışlamaya dönüşmesi | İçsel direnç ve hoşnutsuzluğun derin bir çatlağa dönüşüp neticede muhatabın üzerine kesin bir rızasızlık ve ceza olarak çökmesi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye verilen az bir payı veya hediyeyi değersiz bularak reddetme, içe sinmeme, kabullenmeme ve bundan doğan hoşnutsuzluk hali. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde az bulunan paya karşı sergilenen hoşnutsuzluk ve rızasızlık bağlamında kullanılmıştır; şairin kendisine ayrılan payı küçümseyip kabul etmemesi durumunu ifade eder. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem metinlerinde ve Herakliyus hadisinde geçen «فهل يَرْجِعُ أَحد منهم سَخْطةً لدِينهِ؟» ifadesinde olduğu gibi, bir inancı veya durumu hoş görmeyip terk etme ve ona karşı rızasızlık duyma anlamında kullanılmıştır. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, el-Mufradāt ve erken hadis rivayetleri.

### Sami etimolojik katman

Arapça سخط kökü, içsel hoşnutsuzluğun, öfkenin ve rızasızlığın bir nesneye veya duruma yönelerek onu dışlamasını ifade eder. Sami dilleri genelinde kök, fonetik olarak sert sessizlerin (س, خ, ط) birleşimiyle içsel hararet, kızgınlık ve çatışma semantiğini temsil eder. İbranice ve Süryanicede bu tam dizilişle birebir örtüşen yaygın bir kökten ziyade, içsel hiddet ve köpürmeyi anlatan köklerle akrabalık kurulabilir; ancak Arapçada kök, özellikle rızanın zıddı olarak ahlaki ve cezai bir nitelik kazanarak özelleşmiştir. Akatça gibi erken katmanlarda belirgin bir doğrudan soydaş formu tespit edilmemiş olup, kökün bu spesifik formu Merkez Sami dillerinde ve özellikle Klasik Arapçada rıza-öfke karşıtlığının temel kavramsal taşıyıcısı olarak gelişmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lane’s Lexicon, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | سخط | Rızanın zıddı olarak hoşnutsuz olma, payı az bulma ve öfke duyma yönünde gelişmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami hararet/kızgınlık kökleri | İçsel gerilim ve hoşnutsuzluk bildiren fonetik akraba köklerle semantik yakınlık taşır. | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağlantı tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Lane.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سخط | Anlamlı | Hoşnutsuzluk, rızasızlık ve gazap | Hedef kök; içsel kabullenmeyiş ve ceza gerektiren öfke | Kur'an'da geçer |
| سطخ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder |
| خسط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder |
| خطس | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder |
| طسخ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder |
| [طخس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%B3.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn mühmel kaydeder |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سخط | Merkez | Rızasızlık ve gazap | Rızanın tam zıddı olup muhatabın fiilini küçümseme, reddetme ve cezalandırma iradesi | İçsel hoşnutsuzluğun eyleme ve cezaya dönüşmesi |
| [غضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%A8.md) | Komşu | Öfke ve celal | Doğrudan kabarma, coşma ve intikam iradesini öne çıkarır | Anlık veya genel kabarma halini anlatır, doğrudan payı az bulma ve rızasızlık bağlamı şart değildir |
| [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md) | Komşu | İstememe ve tiksinme | Bir şeyin nefse ağır gelmesi ve tabiatça sevilmemesi | Duygusal ve fıtri hoşlanmama halidir; cezalandırıcı bir irade barındırmayabilir |
| [مقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AA.md) | Komşu | Şiddetli nefret | Çirkin görülen bir fiilden dolayı duyulan derin tiksinti ve aşağılama | Ahlaki çirkinliğe duyulan yoğun aşağılayıcı öfke |
| [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) | Zıt | Rıza ve kabul | Gönül hoşnutluğu, kabullenme ve muhataptan razı olma | سخط kökünün semantik alandaki tam karşıtıdır |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سخط | Hoşnutsuzluk ve gazap | Rızasızlık temelli, cezalandırmayı gerektiren öfke hali | Kesin |
| Latince | Indignatio, offensio | Haksızlığa karşı öfke, gücenme | Cezalandırıcı iradeyi kısmen karşılar fakat ilahi gazap boyutunu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | Displeasure, wrath, indignation | Hoşnutsuzluk, gazap | Displeasure rızasızlığı, wrath ise şiddetli gazabı karşılar | Kesin |
| Almanca | Missfallen, Zorn | Hoşnutsuzluk, hiddet | Missfallen rızasızlığı verirken Zorn cezalandırıcı gazap yönünü karşılar | Güçlü |
| Fransızca | Mécontentement, courroux | Hoşnutsuzluk, öfke | İlahi ve insani hoşnutsuzluğun her iki yönünü de kısmen yansıtır | Güçlü |

Kaynak: Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَخِطَ / أَسْخَطَ | İlahi gazap ve ceza | Allah'ın hoşnutsuzluğunu celbeden davranışlar ve ilahi azabın hak edilmesi bağlamı (Âl-i İmrân [3:162](https://lisan.digital/tr/ayet/3:162.md), Mâide [5:80](https://lisan.digital/tr/ayet/5:80.md), Muhammed [47:28](https://lisan.digital/tr/ayet/47:28.md)) |
| يَسْخَطُونَ | İnsani hoşnutsuzluk ve rızasızlık | Dünyalık pay, ganimet veya sadaka dağıtımında beklentisi karşılanmayan münafıkların tavrı (Tevbe [9:58](https://lisan.digital/tr/ayet/9:58.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfât-ı ilâhiyye | Allah'a «saḫat» nispet edilmesinin keyfiyeti; sıfatın hakiki gazap mı yoksa cezalandırma iradesi ve azap fiili mi olduğu tartışması | İlahi gazabın ceza ve intikam iradesi olarak tevil edilmesi |
| Fıkıh | Hükümlerin illeti ve haramlar | Allah'ın sahatına yol açan fiillerin tahrimen mekruh veya haram sayılması | İlahi rızanın zıddı olan ve cezayı mucip kılan ameller |
| Tefsir | Karşıtlık ekseni | [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) kökü ile سخط kökünün karşıtlığı; rıdvana tabi olanlarla sahatı yüklenenlerin mukayesesi | İnsanın nihai akıbetini belirleyen temel ilahi tutum ayrımı |
| Hadis | Ahlak ve takdir | Kadere rıza gösterme ve Allah'ın paylaştırdığı rızka itiraz etmeme; sahat gösterenin ilahi sahat ile karşılaşacağı uyarısı | Verilene razı olmama ve kadere isyan etme tutumu |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk | İlahi hoşnutsuzluk | Haram sınırını belirleme | Allah'ın gazabına yol açan şirk ve fısk fiillerinin dışlanması | Kesin |
| İlmi | Hakikat tasdiki | Kabul edilmez tutum | Yanlışı eleme | Doğru bilgiye dayanmayan ve heva kaynaklı itirazların mahkum edilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve adalet | Meşruiyet kaybı | İtiraz ve hoşnutsuzluk | Adaletsiz yönetimlerin veya münafıkça yaklaşımların doğurduğu derin hoşnutsuzluk | Güçlü |
| İktisadi | Bölüşüm ve rızık | Paylaşım adaletsizliği | Doyumsuzluk ve itiraz | Sadaka ve ganimet bölüşümünde açgözlülükten kaynaklanan doyumsuzluk (Tevbe [9:58](https://lisan.digital/tr/ayet/9:58.md)) | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Denge bozunumu ve negatif potansiyel | Kararlı durumun (stabilite/rıza) bozularak sistemde biriken ve boşalması gereken yüksek gerilim ve itme kuvveti | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal yabancılaşma ve meşruiyet krizi | Bireylerin veya sınıfların mevcut dağılım düzenini ve değerleri kabullenmeyerek kurumsal yapıya karşı derin hoşnutsuzluk beslemesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bir kişinin diğerine duyduğu sıradan bir kırgınlık, kızgınlık veya psikolojik öfke haline indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İlahi adaletin ve ilahi kanunların çiğnenmesi neticesinde ortaya çıkan, doğrudan cezalandırma iradesi ve azapla sonuçlanan ontolojik ve ahlaki bir konumlanış. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen ilahi «sahat» kavramını antropomorfik bir öfke patlaması sanmak yahut münafıkların sahatını (Tevbe [9:58](https://lisan.digital/tr/ayet/9:58.md)) haklı bir talep gibi görerek bölüşüm ahlakını yanlış yorumlamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın nihai hedef olarak sunduğu «ilahi rıza» (rıdvan) kavramının karşıt kutbunu kurar; insanın eylemlerinin ya rızaya ya da sahat ve cezaya varacağını kesin biçimde gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Münafıkların mal ve makam dağılımındaki tutumlarını anlatan ayetlerde (Tevbe [9:58](https://lisan.digital/tr/ayet/9:58.md)) ve ilahi iradeye ters düşen amellerin akıbetini bildiren uyarılarda (Âl-i İmrân [3:162](https://lisan.digital/tr/ayet/3:162.md), Mâide [5:80](https://lisan.digital/tr/ayet/5:80.md), Muhammed [47:28](https://lisan.digital/tr/ayet/47:28.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin sadece soyut bir sevgi ilişkisinden ibaret olduğu ve ilahi düzenin çiğnenmesinin bir cezai karşılığı (gazap/hoşnutsuzluk) bulunmadığı yönündeki gevşek yaklaşımları düzeltir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Kendisine verilen payı az bularak kabullenmeme, tepkiyle geri çevirme ve içsel hoşnutsuzluğu dışa vurma.
- Soyut anlam: Rızanın zıddı olarak bir eyleme, değere veya hükme karşı oluşan derin rızasızlık, hoşnutsuzluk ve cezalandırıcı gazap hali.
- Sistematik karşılık: İlahi rıza vektörünün tam tersi yönde gelişen ve varlığı azaba sürükleyen negatif geri bildirim ve meşruiyet kaybı mekanizması.
- LaTeX modeli: $$S(a) = -R(a) \implies \Phi(a) < 0 \quad \text{veya} \quad \Delta U > 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $a$ kulun veya muhatabın eylemini temsil eder. $R(a)$ rıza fonksiyonu olup, $S(a)$ onun negatif simetriğidir, yani rızasızlık ve hoşnutsuzluk durumunu gösterir. $\Phi(a) < 0$ eylemin meşruiyet ve kabul potansiyelinin sıfırın altına düşerek ilahi hoşnutsuzluk alanına girdiğini ifade eder. $\Delta U > 0$ ise bu durumun sisteme yüklediği dengesizlik ve doğurduğu cezai yaptırım potansiyelini simgeler.

## Geçtiği ayetler (4 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:162](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/3:162.md) — بِسَخَطٍ

أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Allah’ın rızasına uyan kimse; hiç Allah’ın hışmına uğrayan gibi olur mu? Onun varacağı yer, cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

### [Maide 5:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/5:80.md) — سَخِطَ

تَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ

Meal (IK): Görürsün ki; onlardan çoğu, küfredenleri dost edinmektedirler. Nefislerinin kendileri için öne sürdüğü, ne kötüdür. Allah onlara gazab etmiştir ve azabta ebedi kalıcıdırlar.

### [Tevbe 9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/9:58.md) — يَسْخَطُونَ

وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ

Meal (IK): İçlerinden kimi de sadakalar hakkında sana dil uzatırlar. Eğer kendilerine verilirse hoşlanırlar, verilmezse hemen kızarlar.

### [Muhammed 47:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/ayet/47:28.md) — أَسْخَطَ

ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا مَا أَسْخَطَ اللَّهَ وَكَرِهُوا رِضْوَانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَالَهُمْ

Meal (IK): İşte böyle. Çünkü onlar, gerçekten Allah’ı gazaplandıran şeye uydular ve O’nu hoşnud edecek şeyleri çirkin karşıladılar. Bunun için O da onların amellerini boşa çıkardı.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Sekete çöküntü demektir. Sükut etmek susmak demektir. Sht (sin,hı,tı) birisine kızıp konuşmamak demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والسين والطاء معهما
س خ ط مستعمل فقط
سخط:
السُّخْط والسِّخَطُ: نقيض الرضا، والفِعْلُ: سَخِطَ يَسْخَطُ. وتَسَخَّطَه: بم يرض به.
وأَسْخَطه غيره إسخاطا، والمَسْخَطُ: مصدر من سَخِطَ، تقول: هذا مَسْخطةٌ، أي: من تعرض له سَخِطَ عليه. والسُّخْطُ والسَّخَطُ مثل: السُّقْم والسَّقَم، والعُدْم والعَدَم.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**السين** و**الطاء** معهما
**س خ ط** yalnızca kullanılmıştır.

**سخط**:
**السُّخْط** ve **السِّخَطُ**: rızanın zıddı; fiil: **سَخِطَ** **يَسْخَطُ**. Ve **تَسَخَّطَه**: onunla razı olmadı.
Ve başkası onu **أَسْخَطه** **إسخاطا** (kıldı); ve **المَسْخَطُ**: **سَخِطَ**’tan bir masdar; dersin ki: bu **مَسْخطةٌ**’dır, yani: ona maruz kalan kimse ona karşı öfkelenmiştir. Ve **السُّخْطُ** ve **السَّخَطُ** şu misal gibidir: **السُّقْم** ve **السَّقَم**; ve **العُدْم** ve **العَدَم**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السُخْط والسَخَط: خلاف الرضا. وقد سَخِطَ، أي غضب، فهو ساخِطٌ. وأَسْخَطَهُ، أي أغضبه. ويقال: تَسَخَّطَ عطاءه، أي استقلَّه ولم يقع منه مَوقِعاً.

##### Türkçe

**السُخْط** ve **السَخَط**: rızanın zıddı. Ve **سَخِطَ**, yani öfkelendi; o hâlde o **ساخِطٌ**dur. Ve **أَسْخَطَهُ**, yani onu öfkelendirdi. Ve denir: **تَسَخَّطَ عطاءه**, yani onu az gördü ve ondan bir mevki yerine düşmedi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

خ س ط
سخط ، طخس
استعمل من وجوهه : سخط ، طخس .
سخط : قال الليث : يقال : سَخَطٌ وسُخْطٌ مثل
عُدْمٍ وعَدَم ، وهو نَقِيض الرِّضا ، والفعل
منه : سَخِطَ يَسْخَطُ .
ويقال : كُلَّما عَمِلْتُ له عَمَلاً تَسَخَّطَهُ _ أي :
لم يرتضه .
وأَسْخَطَنِي فلانٌ فسَخِطْتُ سخطاً .
طخس : ابن السكِّيت : يقال : إنه للَئِيمُ
الطِّخْسِ _ أي : لئيمُ الأَصْل ، وأنشد :
إنَّ امرَأً أُخِّرَ مِنْ إِصْرِنَا
أَلأَمُنَا طِخساً إذَا يُنسَبُ
وكَذَلِكَ : لَئيمُ الكِرْسِ والإِرْسِ .
ثعلبٌ _ عن ابن الأعرابي _ : يُقَالُ : فلان
طِخْسُ شَرٍ ، وَسُنْبُكُ شَرٍّ ، وسِنُّ شَرٍّ وصِلْوُ
شَرٍّ ، ورِكْبَةُ شَرٍّ ، وبِلْوُ شَرٍّ ، وطُمَّرُ شَرٍّ ،
وقِرْقُ شَرٍّ _ إذا كان نهاية في الشَّرِّ .

##### Türkçe

خ س ط
**سخط** , **طخس**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **سخط** , **طخس** .

**سخط** : Leys dedi: Denilir: **سَخَطٌ** ve **سُخْطٌ**; **عُدْمٍ** ve **عَدَم** gibi; ve o, **الرِّضا**’nın nakîzidir; ve ondan fiil: **سَخِطَ يَسْخَطُ** .
Ve denilir: “Ne zaman onun için bir iş yapsam onu **تَسَخَّطَهُ**” yani: onu beğenmedi.
Ve falan kimse beni **أَسْخَطَنِي**; böylece ben **سخطاً** olarak **سَخِطْتُ**.

**طخس** : İbnü’s-Sikkît: Denilir: “Şüphesiz o, **الطِّخْسِ** alçağıdır” yani: asıl bakımından alçak; ve inşâd etti:
“Şüphesiz bir adam ki **إِصْرِنَا**’dan geciktirildi,
Nisbet olunduğu vakit, alçaklığımızın en alçağıdır, **طِخساً**.”
Ve bunun gibi: **لَئيمُ الكِرْسِ** ve **الإِرْسِ** alçağı.

Sa‘leb — İbnü’l-A‘râbî’den —: Denilir: Falan, “**طِخْسُ شَرٍ**”, “**وَسُنْبُكُ شَرٍّ**”, “**وسِنُّ شَرٍّ**” ve “**وصِلْوُ شَرٍّ**”, “**ورِكْبَةُ شَرٍّ**”, “**وبِلْوُ شَرٍّ**”, “**وطُمَّرُ شَرٍّ**”, “**وقِرْقُ شَرٍّ**” — şerde nihayet olduğu zaman.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- السخط والسخط: الغضب الشديد المقتضي للعقوبة، قال: ﴿إذا هم يسخطون﴾ [التوبة/58]، وهو من الله تعالى: إنزال العقوبة، قال تعالى: ﴿ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله﴾ [محمد/28]، ﴿أن سخط الله عليهم﴾ [المائدة/80]، ﴿كمن باء بسخط من الله﴾ [آل عمران/162].

##### Türkçe

- **السخط** ve **السخط**: cezayı gerektiren şiddetli öfke; dedi: ﴿إذا هم يسخطون﴾ [التوبة/58]. Ve o, Allah Teâlâ’dan (olduğunda): cezayı indirmektir; Allah Teâlâ dedi: ﴿ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله﴾ [محمد/28]، ﴿أن سخط الله عليهم﴾ [المائدة/80]، ﴿كمن باء بسخط من الله﴾ [آل عمران/162].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

س خ ط
سخط عليـه سخطـاً وسخطـاً وأنـا ساخـط وهـو مسخـوط عليـه وأسخطـه وأعطـاه قليـلاً فتسخطـه‏:‏ لـم يرضـه وسخطـه وعطـاء مسخـوط‏:‏ مكـروه‏.‏
والبـر مرضاة للرب مسخطة للشيطان‏.‏
ولا تتعرّض لسخطة الملك‏.‏

##### Türkçe

س خ ط
**سخط** ona karşı **سخطاً** ve **سخطاً** (ile) öfkelendi/hoşnutsuz oldu; ben **ساخط**(ım) ve o, kendisine karşı (öfkelenilmiş/hoşnutsuz olunmuş olarak) **مسخوط عليه**(dir); onu **أسخطه** (yani) ona az verdi de o da ona **تسخطه** etti: onu razı etmedi; ve onu **سخطه** etti; ve **عطاء مسخوط**: kerih, hoşlanılmayan.
Ve iyilik, Rab için bir rıza (**مرضاة**)dır; şeytan için bir öfkelendirme/hoşnutsuz kılma (**مسخطة**)dır.
Ve kralın **سخطة**sına maruz kalma.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السُّخْطُ والسَّخَطُ: ضدّ الرِّضا مثل العُدْمِ والعَدَمِ، والفعل منه سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً. وتَسَخَّطَ وسَخِط الشيءَ سَخَطاً: كرهه. وسَخِطَ أَي غضب، فهو ساخِط. وأَسْخَطَه: أَغْضَبَه. تقول: أَسْخَطَني فلان فسَخِطْتُ سَخَطاً. وتسَخَّطَ عَطاءه أَي اسْتَقلَّه ولم يقع مَوْقِعاً. يقول: كلَّما عَمِلْت له عملاً تَسَخَّطه أَي لم يرضه. وفي حديث هِرَقْلَ: فهل يَرْجِعُ أَحد منهم سَخْطةً لدِينهِ؟ السَّخَطُ والسُّخْطُ: الكراهية للشيء وعدم الرّضا به. ومنه الحديث: إِن اللّه يَسْخَطُ لكم كذا أَي يكرهه لكم ويمنعُكم منه ويُعاقِبُكم عليه أَو يرجع إِلى إِرادة العقوبة عليه.

##### Türkçe

**السُّخْطُ** ve **السَّخَطُ**: **الرِّضا**’nın zıddı; **العُدْمِ** ve **العَدَمِ** gibi. Ve fiil ondan: **سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً**. Ve **تَسَخَّطَ** ve **سَخِطَ الشيءَ سَخَطاً**: ondan nefret etti. Ve **سَخِطَ** yani öfkelendi; o hâlde o **ساخِط**tır. Ve **أَسْخَطَه**: onu öfkelendirdi. Dersin ki: **أَسْخَطَني** falan, böylece **سَخِطْتُ سَخَطاً**. Ve **تسَخَّطَ عَطاءه** yani onu az gördü ve (ona) yerinde düşmedi. Der ki: Ne zaman onun için bir iş yapsam, onu **تَسَخَّطه**; yani onu razı etmedi. Ve **هِرَقْلَ** hadîsinde: “Onlardan birisi dininden dolayı bir **سَخْطةً** ile geri döner mi?” **السَّخَطُ** ve **السُّخْطُ**: bir şeye karşı kerih görme ve ondan razı olmama. Ve ondan hadîs: “Şüphesiz Allah size şunu bunu **يَسْخَطُ**” yani onu sizin için kerih görür ve sizi ondan men eder ve onun üzerine sizi cezalandırır; yahut onun üzerine cezalandırma iradesine döner.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س خ ط * * السَّخَطُ * بفتحتين و * السُّخْطُ * بوزن القفل ضد الرضا وقد * سَخِط * أي غضب وبابه طرب فهو * سَاخِطٌ * و * أسْخَطَهُ * أغضبه و * تَسَخَّطَ * عطاءه استقله

##### Türkçe

* س خ ط * * **السَّخَطُ** * iki fetha ile ve * **السُّخْطُ** * **القفل** vezninde: rızânın zıddıdır; ve **سَخِط** yani öfkelendi; kapısı **طرب**’dır; o hâlde o **سَاخِطٌ**’tur; ve **أسْخَطَهُ**: onu öfkelendirdi; ve **تَسَخَّطَ**: onun عطا’sını az gördü.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السخط، بالضم، كعنق مثال خلق وخلق، والسخط، مثال جبل، ذكر الجوهري الأولى والأخيرة، وفي اللسان: هو مثل العدم والعدم، والمسخط مثال مقعد، وهذه والثانية نقلهما الصاغاني، وأنشد لرؤبة:
  بكل غضبان من التعـيط
  منتفج الشجر أبي المسخط ضد الرضا، وهو الكراهة للشيء وعدم الرضا به، وقد سخط، كفرح، يسخط سخطا وتسخط، أي: كره وتكره. والمسخوط: المكروه، عن ابن دريد: وفي الأساس: عطاء مسخوط: مكروه. وسخط: غضب، وأسخطه: أغضبه، تقول: أسخطني فلان فسخطت سخطا. وأنشد الأصمعي:
  أعطيت من ذي يده بسخطه وقال العجاج يصف ثورا:
  ثمت كر ساخط الإسخاط

  وتقول: كلما عملت له عملا تسخطه، أي تكرهه ولم يرضه، وكذلك أعطاه قليلا فسخطه. وتسخط عطاءه، إذا استقله ولم يقع منه موقعا، نقله الجوهري. ومما يستدرك عليه: السخط محركة: الغضب، وهو مسخوط عليه: مغضوب عليه. وتسخط الرجل تغضب ويقال: البر مرضاة للرب، مسخطة للشيطان. والله يسخط لكم كذا، أي يمنعكم منه ويعاقبكم عليه، أو يرجع إلى إرادة العقوبة عليه. والمسخوط: الممسوخ، والقصير، عامية. والمساخط: جمع مسخط، وهو ما يحملك على السخط. وسيف الدين سخطة بن فارس الدين عز العرب ابن الأمير ثعلب الجميلي، قتل بمصر سنة 652.

##### Türkçe

**السخط**، ötre ile; **عنق** gibi, **خلق** ve **خلق** misali. Ve **السخط**; **جبل** misali; Cevherî birincisini ve sonuncusunu zikretti. Ve Lisân’da: O, **العدم** ve **العدم** gibidir. Ve **المسخط**; **مقعد** misali. Bu ve ikincisini Sâğânî nakletti. Ve Rü’be’den şu beyit okundu:
  her **غضبان**dan, **التعـيط**’ten
  **منتفج** **الشجر**; **أبي** **المسخط**

**السخط** rızânın zıddıdır; o, bir şeye karşı kerih görme ve ondan razı olmamadır. Ve **سخط** etti; **فرح** gibi; **يسخط** **سخطا** ve **تسخط**; yani: kerih gördü ve kerih göründü. Ve **المسخوط**: kerih görülen; İbn Düreyd’den: ve Esâs’ta: **عطاء مسخوط**: kerih görülen. Ve **سخط**: gazap etti. Ve **أسخطه**: onu gazaplandırdı. Dersin ki: Falan beni **أسخطني** etti de ben **سخطت** **سخطا** ettim. Ve Asma‘î şu beyit okudu:
  **أعطيت** من **ذي** **يده** **بسخطه**

Ve ‘Accâc bir boğayı vasfederek dedi:
  **ثمت** **كر** **ساخط** **الإسخاط**

Ve dersin ki: Ona bir iş yaptığım her defasında onu **تسخطه** edersin; yani onu kerih görür ve ondan razı olmaz. Yine böyledir: Ona az verdi de onu **سخطه** etti. Ve **تسخط** onun **عطاءه**’sunu; onu az bulduğu ve ondan bir yer tutmadığı zaman; Cevherî bunu nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **السخط** harekeli: gazap. Ve o, üzerine **مسخوط عليه**’dir: üzerine gazap olunmuş. Ve adam **تسخط** etti: gazaplandı. Ve denilir ki: **البر** Rab için **مرضاة**dır, şeytan için **مسخطة**dır. Ve Allah size şöyleyi **يسخط** eder; yani sizi ondan men eder ve onun üzerine sizi cezalandırır; yahut onun üzerine cezayı irade etmeye döner. Ve **المسخوط**: **الممسوخ** ve kısa boylu; avamîdir. Ve **المساخط**: **مسخط**’ın cem‘idir; o, seni **السخط**’a taşıyan şeydir. Ve Seyfüddîn **سخطة** b. Fârisüddîn ‘İzzü’l-‘Arab b. el-Emîr Sa‘leb el-Cümeylî; Mısır’da 652 senesinde öldürüldü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَخِطَ
1 سَخِطَ ذ , aor. سَخَطَ , inf. n. سَخَطٌ (S, * Msb, K *) [and مَسْخَطٌ, (see سُخْطٌ, below,)] He was, or became, displeased, or discontented; (S, * K, TA;) as also ↓ تسخّط; (K, TA;) syns. كَرِهَ and تَكَرَّهَ [the latter of which, app. referring particularly to ↓ تسخّط, properly and generally signifies, when intrans., he expressed, or showed, dislike, displeasure, disapprobation, discontent, or hatred]: (TA:) he was, or became, angry; (S, Msb, TA;) and ↓ تسخّط signifies the same; or he became angered; syn. تَغَضَّبَ. (TA.) You say, سَخِطَ عَلَيْهِ [He was, or became, displeased, or discontented, or angry, with him]. (Kur v. 83.) And سَخِطَهُ He was, or became, displeased, or discontented, with him; as also ↓ تسخّطهُ; both expl. by لَمْ يَرْضَ بِهِ; (Ham p. 502;) and the latter by تَكَرَّهَهُ [which signifies as above, like كَرِهَهُ, and also he expressed, or showed, dislike of it, displeasure with it, disapprobation of it, discontent with it, or hatred of it]; (K, TA;) and لَمْ يَرْضَهُ; (TA;) as in the saying, ↓ كُلَّمَا عَمِلْتُ لَهُ عَمَلًا تَسَخَّطَهُ [Every time that I did for him a deed, he expressed, or showed, dislike of it, &c.]; and in like manner, ↓ أَعْطَاهُ قَلِيلًا فَتَسَخَّطَهُ [He gave him little and he expressed, or showed, dislike of it, &c.]: (TA:) and [hence,] عَطَآءَهُ ↓ تَسَخَّطَ He deemed his gift little, and it did not stand with him in any stead; expl. by اِسْتَقَلَّهُ وَلَمْ يَقَعْ مِنْهُ مَوْقِعًا. (S, K.) You say also, اَللّٰهُ يَسْخَطُ لَكُمْ كَذَا, meaning God forbiddeth you such a thing: or will punish you for such a thing: or it may refer to the desire of punishing for it. (TA.)

اسخطهُ
4 اسخطهُ ذ [He displeased, or discontented, him:] he angered him; made him angry. (S, Msb, K.)

5 تَسَخَّطَ see 1, in seven places.

سُخْطٌ
سُخْطٌ ذ , (S, Msb, K,) a subst. from سَخِطَ, (Msb,) Dislike, displeasure, disapprobation, or discontent; (TA;) contr. of رِضًى; (S, K, TA;) as also ↓ سُخُطٌ (Sgh, K) and ↓ سَخَطٌ (S, K) and ↓ مَسْخَطٌ: (Sgh, K:) [the last two of which are inf. ns.:] anger; (Msb;) as also ↓ سَخَطٌ. (TA.)

سَخَطٌ
سَخَطٌ ذ : see سُخْطٌ, in two places.

سُخُطٌ
سُخُطٌ ذ : see سُخْطٌ.

سَاخِطٌ
سَاخِطٌ ذ [Displeased; discontented:] angry. (S.)

مَسْخَطٌ
مَسْخَطٌ ذ : see سُخْطٌ.

مَسْخَطَةٌ
مَسْخَطَةٌ ذ [A cause, or means, or an occasion, of dislike, displeasure, disapprobation, or discontent: and, of anger: or a cause, &c., of procuring dislike, &c.: pl., app., مَسَاخِطُ and مَسَاخِطَةٌ. Hence the saying,] البِرُّ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ مَسْخَطَةٌ لِلشَّيْطَانِ [Piety is a cause of approbation to the Lord; a cause of disapprobation, or anger, to the devil]. (TA.)

مَسْخُوطٌ
مَسْخُوطٌ ذ Disliked, disapproved, or hated: (A, K:) in this sense applied to a gift. (A, TA.) You say also, هُوَ مَسْخُوطٌ عَلَيْهِ He is an object of anger. (TA.) ― -b2- [Hence,] Transformed, or metamorphosed, into a worse, or more foul, or more ugly, shape: [and hence applied by the Arabs in the present day to any idol or other image of ancient workmanship; such being regarded by them as metamorphosed in consequence of having incurred the wrath of God:] and short: but thus applied, it is a vulgar term. (TA.)

##### Türkçe

سَخِطَ
1 **سَخِطَ** ذ , aor. **سَخَطَ** , inf. n. **سَخَطٌ** (S, * Msb, K *) [ve **مَسْخَطٌ**, (aşağıda **سُخْطٌ**’a bakınız,)] O, hoşnutsuz oldu, yahut hoşnutsuz hâle geldi; (S, * K, TA;) ve yine ↓ **تسخّط**; (K, TA;) eşanlamlıları **كَرِهَ** ve **تَكَرَّهَ** [ikincisi, görünüşe göre özellikle ↓ **تسخّط**’a işaret ederek, doğru ve genel olarak, geçişsiz olduğunda, hoşlanmamayı, hoşnutsuzluğu, tasvip etmemeyi, memnuniyetsizliği veya nefreti ifade etti, yahut gösterdi, mânâsına gelir]: (TA:) o, öfkelendi; (S, Msb, TA;) ve ↓ **تسخّط** aynı mânâya gelir; yahut o, öfkelendirilmiş oldu; eşanlamlısı **تَغَضَّبَ**. (TA.) Sen dersin ki, **سَخِطَ عَلَيْهِ** [Ona karşı hoşnutsuz oldu, yahut hoşnutsuz hâle geldi, yahut ona öfkelendi]. (Kur v. 83.) Ve **سَخِطَهُ** O, ondan hoşnutsuz oldu, yahut hoşnutsuz hâle geldi; ve yine ↓ **تسخّطهُ**; ikisi de **لَمْ يَرْضَ بِهِ** ile açıklanır; (Ham p. 502;) ve ikincisi **تَكَرَّهَهُ** ile [ki bu, yukarıda olduğu üzere, **كَرِهَهُ** gibi mânâya gelir; ve ayrıca ondan hoşlanmamayı, ona karşı hoşnutsuzluğu, onu tasvip etmemeyi, ondan memnuniyetsizliği veya ona nefreti ifade etti, yahut gösterdi, mânâsına gelir]; (K, TA;) ve **لَمْ يَرْضَهُ**; (TA;) şu sözde olduğu gibi, ↓ **كُلَّمَا عَمِلْتُ لَهُ عَمَلًا تَسَخَّطَهُ** [Ne zaman onun için bir iş yapsam, ondan hoşlanmadığını, vb. ifade etti yahut gösterdi]; ve aynı şekilde, ↓ **أَعْطَاهُ قَلِيلًا فَتَسَخَّطَهُ** [Ona az verdi de o, ondan hoşlanmadığını, vb. ifade etti yahut gösterdi]: (TA:) ve [buradan,] **عَطَآءَهُ** ↓ **تَسَخَّطَ** O, onun bağışını az saydı ve o, onun yanında hiçbir işe yaramadı; **اِسْتَقَلَّهُ وَلَمْ يَقَعْ مِنْهُ مَوْقِعًا** ile açıklanır. (S, K.) Sen ayrıca dersin ki, **اَللّٰهُ يَسْخَطُ لَكُمْ كَذَا**, mânâsı: Allah size böyle bir şeyi yasaklar: yahut böyle bir şey sebebiyle sizi cezalandırır: yahut bu, onun sebebiyle cezalandırma arzusuna işaret edebilir. (TA.)

اسخطهُ
4 **اسخطهُ** ذ [O, onu hoşnutsuz etti:] onu öfkelendirdi; onu kızdırdı. (S, Msb, K.)

5 **تَسَخَّطَ** 1’e bakınız, yedi yerde.

سُخْطٌ
**سُخْطٌ** ذ , (S, Msb, K,) **سَخِطَ**’tan bir isimdir, (Msb,) hoşlanmama, hoşnutsuzluk, tasvip etmeme veya memnuniyetsizlik; (TA;) **رِضًى**’nın zıddı; (S, K, TA;) ve yine ↓ **سُخُطٌ** (Sgh, K) ve ↓ **سَخَطٌ** (S, K) ve ↓ **مَسْخَطٌ**: (Sgh, K:) [son ikisi mastar isimleridir:] öfke; (Msb;) ve yine ↓ **سَخَطٌ**. (TA.)

سَخَطٌ
**سَخَطٌ** ذ : **سُخْطٌ**’a bakınız, iki yerde.

سُخُطٌ
**سُخُطٌ** ذ : **سُخْطٌ**’a bakınız.

سَاخِطٌ
**سَاخِطٌ** ذ [Hoşnutsuz; memnuniyetsiz:] öfkeli. (S.)

مَسْخَطٌ
**مَسْخَطٌ** ذ : **سُخْطٌ**’a bakınız.

مَسْخَطَةٌ
**مَسْخَطَةٌ** ذ [Hoşlanmamanın, hoşnutsuzluğun, tasvip etmemenin veya memnuniyetsizliğin bir sebebi, yahut vasıtası, yahut vesilesi: ve öfkenin: yahut hoşlanmamayı, vb. elde ettirmenin bir sebebi, vb.: çoğulu, görünüşe göre, **مَسَاخِطُ** ve **مَسَاخِطَةٌ**. Buradan şu söz:] **البِرُّ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ مَسْخَطَةٌ لِلشَّيْطَانِ** [İyilik, Rab için bir rıza sebebidir; şeytan için bir hoşnutsuzluk, yahut öfke sebebidir]. (TA.)

مَسْخُوطٌ
**مَسْخُوطٌ** ذ Beğenilmeyen, tasvip edilmeyen veya nefret edilen: (A, K:) bu mânâda bir bağışa uygulanır. (A, TA.) Sen ayrıca dersin ki, **هُوَ مَسْخُوطٌ عَلَيْهِ** O, öfkenin hedefidir. (TA.) ― -b2- [Buradan,] Daha kötü, yahut daha iğrenç, yahut daha çirkin bir şekle çevrilmiş, yahut başkalaştırılmış: [ve buradan, Araplar tarafından günümüzde, eski işçilikten herhangi bir puta veya başka bir surete uygulanır; bunlar, Allah’ın gazabına uğramaları sebebiyle başkalaştırılmış sayılır:] ve kısa: fakat böyle uygulanınca, bu, avamî bir terimdir. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَخِطَ
سَخِطَ A ( n. ac. سَخَط 4 ,  مَسْخَط 17 )
a.  [ acc. or 'Ala ], Was angry, displeased with.

أَسْخَطَ
أَسْخَطَ IV ,
a.  Angered, displeased.

تَسَخَّطَ
تَسَخَّطَ V ,
a.  [ acc. ], Was angry, displeased with; considered paltry ( present ).

سُخْط
سُخْط 3 ,  سَخَط 4 ,  سُخُط 10 ,  مَسْخَط 17 ,
a.  Anger, displeasure.

سَخڤطَ
N. P. سَخڤطَ I ,
a.  Odious, hateful.

##### Türkçe

سَخِطَ
**سَخِطَ** A ( n. ac. **سَخَط** 4 , **مَسْخَط** 17 )
a. [ acc. veya 'Ala ], (birine) öfkelendi, (birinden) hoşnutsuz oldu.

أَسْخَطَ
**أَسْخَطَ** IV ,
a. Öfkelendirdi, hoşnutsuz etti.

تَسَخَّطَ
**تَسَخَّطَ** V ,
a. [ acc. ], (birine) öfkelendi, (birinden) hoşnutsuz oldu; (şimdiki zaman) değersiz saydı.

سُخْط
**سُخْط** 3 , **سَخَط** 4 , **سُخُط** 10 , **مَسْخَط** 17 ,
a. Öfke, hoşnutsuzluk.

سَخڤطَ
N. P. **سَخڤطَ** I ,
a. İğrenç, nefret edilen.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

سخط
سَخِطَ - يَسْخَطُ - سَخَطُ - أَسْخَطَ - يُسْخِطُ
سَخِطَ -  يَسْخَطُ + كائن + على  آخر: ضد " رضي": يكرهه ويغضب عليه لفعل بدر منه تجاهه
سَخَط: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل بمعنى مفعول من " سَخِطَ - يَسْخَطُ ": ما يكون بفعل " سَخِطَ - يَسْخَطُ ُ": مشاعر الكره والغضب على فعلة
أَسْخَطَ - يُسْخِطُ: ضد " أرضى " على وزن " أفـْعـَلَ " من " سَخِطَ - يَسْخَطُ ": جعله " يَسْخَطُ ": عمل عملاً يهدف من ورائه جعل كائن آخر يشعر بعدم الراحة والسرور والمتعة، وبالنفور وعدم القبول
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ "السخط والغضب والنقمة وعدم الرضى  لانتهاء أمر بعكس المراد والمتمنى"، وهي:
نَقَمَ - يَنْقِمُ، غَضِبَ - يَغْضَبُ، شَمِتَ - يَشْمَتُ، لَعَنَ - يَلْعَنُ، سَخِطَ - يَسْخَطُ، حَدَّ - يَحِدُ
سَخِطَ - يَسْخط
 	﴿ترى كثيرا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم أن سخط الله عليهم وفي العذاب هم خالدون(80)﴾ المائدة ﴿ومنهم من يلمزك في الصدقات فإن أعطوا منها رضوا وإن لم يعطوا منها إذا هم يسخطون (58)﴾ التوبة
سَخَط
 ﴿أفمن اتبع رضوان الله كمن باء بسخط من الله ومأواه جهنم وبئس المصير(162)﴾ آل عمران
أسخط
 ﴿ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله وكرهوا رضوانه فأحبط أعمالهم(28)﴾ محمد
مختار الصحاح
● [سخط] س خ ط: السَّخَطُ بفتحتين و السُّخْطُ بوزن القفل ضد الرضا وقد سَخِط أي غضب وبابه طرب فهو سَاخِطٌ و أسْخَطَهُ أغضبه و تَسَخَّطَ عطاءه استقله
الراغب
سخط
- السخط والسخط: الغضب الشديد المقتضي للعقوبة، قال: }إذا هم يسخطون﴿[التوبة/58]، وهو من الله تعالى: إنزال العقوبة، قال تعالى:﴾ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله﴿[محمد/28]،﴾أن سخط الله عليهم﴿[المائدة/80]،﴾كمن باء بسخط من الله{ [آل عمران/162].
ملخص اللسان
1.    السُّخْطُ والسَّخَطُ: ضدّ الرِّضا مثل العُدْمِ والعَدَمِ، والفعل  منه سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً
2.    وتَسَخَّطَ وسَخِط الشيءَ سَخَطاً: كرهه.  وسَخِطَ أَي غضب، فهو ساخِط. وأَسْخَطَه: أَغْضَبَه
لسان العرب
● - سخط: السُّخْطُ والسَّخَطُ: ضدّ الرِّضا مثل العُدْمِ والعَدَمِ، والفعل  منه سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً. وتَسَخَّطَ وسَخِط الشيءَ سَخَطاً: كرهه.  وسَخِطَ أَي غضب، فهو ساخِط. وأَسْخَطَه: أَغْضَبَه. تقول: أَسْخَطَني  فلان فسَخِطْتُ سَخَطاً. وتسَخَّطَ عَطاءه أَي اسْتَقلَّه ولم يقع  مَوْقِعاً. يقول: كلَّما عَمِلْت له عملاً تَسَخَّطه أَي لم يرضه. وفي حديث  هِرَقْلَ: فهل يَرْجِعُ أَحد منهم سَخْطةً لدِينهِ؟ السَّخَطُ والسُّخْطُ:  الكراهية للشيء وعدم الرّضا به. ومنه الحديث: إِن اللّه يَسْخَطُ لكم كذا  أَي يكرهه لكم ويمنعُكم منه ويُعاقِبُكم عليه أَو يرجع إِلى إِرادة العقوبة  عليه.
مقاييس اللغة:
القاموس المحيط:
السُّخْط، بالضم وكعُنُقٍ وجبلٍ ومَقْعَدٍ ضِدُّ الرِّضى، وقد سَخِطَ، كفرحَ، وتَسَخَّطَ. والمَسْخوطُ المَكْروهُ. أسْخَطَه أغْضَبَه. وتَسَخَّطَه تَكَرَّهَه،عَطاءَه اسْتَقَلَّه ولم يَقَعْ منه مَوْقِعاً.
تاج العروس:
س خ ط
السُّخْطُ بالضَّمِّ كعُنُقٍ مثالُ خُلْقٍ وخُلُقٍ والسَّخَطُ مثالُ جَبَلٍ ذَكَرَ الجَوْهَرِيّ الأُولى والأخيرة وفي اللِّسان : هو مِثْلُ العُدْمِ والعَدَم والمَسْخَط مثال مَقْعَدٍ وهذه والثَّانية نَقَلَهُما الصَّاغَانِيّ وأَنْشَدَ لرُؤْبَة :
" بكُلِّ غَضْبانٍ منَ التَعَيُّطِ
" مُنْتَفِجِ الشَّجْرِ أَبِيِّ المَسْخَطِ ضِدُّ الرِّضا وهو الكَراهَةُ للشَّيْءِ وعَدَمُ الرِّضا به وَقَدْ سَخِطَ كفَرِحَ يَسْخَطُ سَخَطاً وتَسَخَّطَ أَي : كَرِهَ وتَكَرَّهَ . والمَسْخوطُ : المَكْروهُ عن ابن دُرَيْدٍ : وفي الأَسَاسِ : عَطاءٌ مَسْخوطٌ : مَكْروهٌ . وسَخِطَ : غَضِبَ وأَسْخَطَه : أَغْضَبَهُ تقول : أَسْخَطَني فُلانٌ فسَخِطْتُ سَخَطاً . وأَنْشَدَ الأَصْمَعِيّ :
" أُعْطيتُ مِنْ ذي يَدِه بسُخُطِهْ وقالَ العَجّاجُ يَصِفُ ثَوْراً :
" ثُمَّتَ كَرَّ ساخِطَ الإسْخاطِ
وتقول : كُلَّما عَمِلْتُ له عَمَلاً تَسَخَّطَهُ أَي تَكَرَّهَهُ ولم يَرْضَهُ وكَذلِكَ أَعْطاهُ قَليلاً فسَخِطَه . وتَسَخَّطَ عَطاءهُ إِذا اسْتَقَلَّهُ ولم يَقَعْ مِنْهُ مَوْقِعاً نَقَلَهُ الجَوْهَرِيّ . وممَّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : السَّخَط مُحَرَّكَةً : الغَضَبُ وهو مَسْخوطٌ عَلَيْهِ : مَغْضوب عَلَيْهِ . وتَسَخَّط الرَّجُلُ تَغَضَّب ويُقَالُ : البِرُّ مَرْضاةٌ للرَّبِّ مَسْخَطَةٌ للشَّيْطان . والله يَسْخَطُ لَكُم كذا أَي يَمْنَعُكُم مِنْهُ ويُعاقِبُكُم عَلَيْهِ أو يرجع إِلَى إرادَةِ العُقوبة عَلَيْهِ . والمَسْخوط : المَمْسوخُ والقَصيرُ عامِّيّةٌ . والمَساخِطُ : جمعُ مَسْخَطٍ وهو مَا يَحْمِلُكَ عَلَى السُّخْطِ . وسَيْفُ الدِّين سَخْطَةُ بن فارِسِ الدِّين عِزِّ العَرَبِ ابن الأميرِ ثَعْلَبٍ الجَميلِيّ قُتِلَ بمِصْرَ سنة 652

##### Türkçe

سخط
**سَخِطَ** - **يَسْخَطُ** - **سَخَطُ** - **أَسْخَطَ** - **يُسْخِطُ**
**سَخِطَ** - **يَسْخَطُ** + bir varlık + **على** başka birine: “**رضي**”nin zıddı: ondan sadır olan bir fiil sebebiyle onu kerih görür ve ona öfkelenir.
**سَخَط**: “**فـَعـَل**” vezninde, **سَخِطَ** - **يَسْخَطُ**’tan “mef‘ûl mânasında ism-i fiil”: **سَخِطَ** - **يَسْخَطُ** fiilinin fiiliyle olan şey: bir fiile karşı kerih görme ve öfke duyguları.
**أَسْخَطَ** - **يُسْخِطُ**: “**أرضى**”nın zıddı; **سَخِطَ** - **يَسْخَطُ**’tan “**أفـْعـَلَ**” vezninde: onu “**يَسْخَطُ**” kıldı: arkasından başka bir varlığı rahatlık, sevinç ve hazdan yoksunlukla, nefret ve kabul etmeme ile hissettirmeyi hedeflediği bir iş yaptı.

Lafız, “işin murad ve temenninin tersine sonuçlanması sebebiyle **السخط والغضب والنقمة وعدم الرضى**” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَقَمَ** - **يَنْقِمُ**، **غَضِبَ** - **يَغْضَبُ**، **شَمِتَ** - **يَشْمَتُ**، **لَعَنَ** - **يَلْعَنُ**، **سَخِطَ** - **يَسْخَطُ**، **حَدَّ** - **يَحِدُ**

**سَخِطَ** - **يَسْخط**
﴿Onlardan birçoğunun kâfir olanları dost edindiklerini görürsün; nefislerinin kendileri için öne sürdüğü ne kötüdür: Allah’ın onlara gazap etmesi ve azapta ebedî kalıcı olmaları (80)﴾ Mâide ﴿Onlardan sadakalar hakkında seni ayıplayan da vardır; ondan kendilerine verilirse razı olurlar, verilmezse bir de bakarsın ki onlar öfkelenirler (58)﴾ Tevbe

**سَخَط**
﴿Allah’ın rızasını izleyen kimse, Allah’tan bir **سَخَط** ile dönen kimse gibi midir? Onun barınağı cehennemdir; varılacak yer ne kötüdür (162)﴾ Âl-i İmrân

**أسخط**
﴿Bu, onların Allah’ı **أسخط** eden şeye uymaları ve O’nun rızasını kerih görmeleri sebebiyledir; böylece amellerini boşa çıkardı (28)﴾ Muhammed

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**سخط**] س خ ط: **السَّخَطُ** iki fetha ile ve **السُّخْطُ** “**القفل**” vezninde, rızanın zıddıdır; ve **سَخِطَ** yani öfkelendi; bâbı **طرب**’dır; o hâlde o **سَاخِطٌ**tur. Ve **أسْخَطَهُ**: onu öfkelendirdi. Ve **تَسَخَّطَ** onun bağışını: onu az gördü.

Râgıb
سخط
- **السخط** ve **السخط**: cezayı gerektiren şiddetli öfke; dedi ki: ﴿**إذا هم يسخطون**﴾ [Tevbe/58]. Ve o, Allah Teâlâ’dan olunca: cezayı indirmektir; Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**ذلك بأنهم اتبعوا ما أسخط الله**﴾ [Muhammed/28], ﴿**أن سخط الله عليهم**﴾ [Mâide/80], ﴿**كمن باء بسخط من الله**﴾ [Âl-i İmrân/162].

Lisân özeti
1. **السُّخْطُ** ve **السَّخَطُ**: **الرِّضا**’nın zıddıdır; **العُدْمِ** ve **العَدَمِ** gibi. Ondan fiil: **سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً**.
2. Ve **تَسَخَّطَ** ve **سَخِط** şeyi **سَخَطاً**: onu kerih gördü. Ve **سَخِطَ** yani öfkelendi; o hâlde o **ساخِط**tır. Ve **أَسْخَطَه**: onu **أَغْضَبَه**.

Lisânü’l-ʿArab
● - **سخط**: **السُّخْطُ** ve **السَّخَطُ**: **الرِّضا**’nın zıddıdır; **العُدْمِ** ve **العَدَمِ** gibi. Ondan fiil: **سَخِطَ يَسْخَطُ سَخَطاً**. Ve **تَسَخَّطَ** ve **سَخِط** şeyi **سَخَطاً**: onu kerih gördü. Ve **سَخِطَ** yani öfkelendi; o hâlde o **ساخِط**tır. Ve **أَسْخَطَه**: onu **أَغْضَبَه**. Dersin ki: **أَسْخَطَني** falan, ben de **سَخِطْتُ سَخَطاً**. Ve **تسَخَّطَ** onun bağışını yani onu az gördü ve yerini bulmadı. Der ki: Ona her ne zaman bir iş yapsam onu **تَسَخَّطه** yani ondan razı olmadı. Ve Herakl hadîsinde: “Onlardan birisi dininden dolayı bir **سَخْطةً** ile geri döner mi?” **السَّخَطُ** ve **السُّخْطُ**: bir şeyi kerih görme ve ondan razı olmamadır. Ondan hadîs: “Şüphesiz Allah size şunu şunu **يَسْخَطُ** eder” yani onu sizin için kerih görür ve sizi ondan men eder ve onun üzerine sizi cezalandırır; yahut onun üzerine cezayı irade etmeye döner.

Maqâyîsü’l-Luğa:
el-Qâmûsü’l-Muhît:
**السُّخْط** zamme ile ve **عُنُقٍ** ve **جبلٍ** ve **مَقْعَدٍ** gibi: **الرِّضى**’nın zıddıdır. Ve **سَخِطَ** olmuştur, **فرحَ** gibi; ve **تَسَخَّطَ**. Ve **المَسْخوطُ**: kerih görülen. **أسْخَطَه**: onu öfkelendirdi. Ve **تَسَخَّطَه**: onu kerih gördü; onun bağışını: onu az gördü ve ondan bir yer bulmadı.

Tâcü’l-ʿArûs:
س خ ط
**السُّخْطُ** zamme ile, **عُنُقٍ** gibi; **خُلْقٍ** ve **خُلُقٍ** misali; **السَّخَطُ** ise **جَبَلٍ** misali. el-Cevherî birincisini ve sonuncusunu zikretti; Lisân’da: o, **العُدْمِ** ve **العَدَم** gibidir. Ve **المَسْخَط** **مَقْعَدٍ** misali; bu ve ikincisini es-Sâğânî nakletti ve Rü’be’den şu beyti okudu:
" بكُلِّ غَضْبانٍ منَ التَعَيُّطِ
" مُنْتَفِجِ الشَّجْرِ أَبِيِّ المَسْخَطِ
**ضِدُّ الرِّضا**dır; o, bir şeyi kerih görme ve ondan razı olmamadır. Ve **سَخِطَ** olmuştur, **فرِحَ** gibi; **يَسْخَطُ سَخَطاً**; ve **تَسَخَّطَ** yani: kerih gördü ve tiksindi. Ve **المَسْخوطُ**: kerih görülen; İbn Düreyd’den. Ve el-Esâs’ta: **عَطاءٌ مَسْخوطٌ**: kerih görülen. Ve **سَخِطَ**: öfkelendi; ve **أَسْخَطَه**: onu öfkelendirdi. Dersin ki: **أَسْخَطَني** falan, ben de **سَخِطْتُ سَخَطاً**. Ve el-Asmaʿî şu beyti okudu:
" أُعْطيتُ مِنْ ذي يَدِه بسُخُطِهْ
Ve el-ʿAccâc bir boğayı vasfederek dedi:
" ثُمَّتَ كَرَّ ساخِطَ الإسْخاطِ
Ve dersin ki: Ona her ne zaman bir iş yapsam onu **تَسَخَّطَهُ** yani onu tiksindi ve ondan razı olmadı; ve yine böyle: ona az verdi, o da onu **سَخِطَه**. Ve **تَسَخَّطَ عَطاءهُ**: onu az gördüğü ve ondan bir yer bulmadığı zaman; el-Cevherî nakletti. Ve üzerine istidrâk olunanlardandır: **السَّخَط** harekeli olarak: öfkedir; ve o, **مَسْخوطٌ عَلَيْهِ**dir: kendisine öfkelenilmiş. Ve **تَسَخَّط** adam: öfkelendi. Ve denilir ki: **البِرُّ مَرْضاةٌ للرَّبِّ مَسْخَطَةٌ للشَّيْطان**. Ve Allah size şunu şunu **يَسْخَطُ** eder yani sizi ondan men eder ve onun üzerine sizi cezalandırır; yahut onun üzerine cezayı irade etmeye döner. Ve **المَسْخوط**: **المَمْسوخُ** ve kısa boylu; avâmîdir. Ve **المَساخِطُ**: **مَسْخَطٍ**ın cem‘idir; o, seni **السُّخْطِ**a taşıyan şeydir. Ve Seyfü’d-Dîn **سَخْطَةُ** b. Fârisü’d-Dîn ʿİzzü’l-ʿArab b. el-Emîr Saʿleb el-Cemîlî, Mısır’da 652 senesinde öldürüldü.
