# سخط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AE%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سخط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سخط

السخط، بالضم، كعنق مثال خلق وخلق، والسخط، مثال جبل، ذكر الجوهري الأولى والأخيرة، وفي اللسان: هو مثل العدم والعدم، والمسخط مثال مقعد، وهذه والثانية نقلهما الصاغاني، وأنشد لرؤبة:
  بكل غضبان من التعـيط
  منتفج الشجر أبي المسخط ضد الرضا، وهو الكراهة للشيء وعدم الرضا به، وقد سخط، كفرح، يسخط سخطا وتسخط، أي: كره وتكره. والمسخوط: المكروه، عن ابن دريد: وفي الأساس: عطاء مسخوط: مكروه. وسخط: غضب، وأسخطه: أغضبه، تقول: أسخطني فلان فسخطت سخطا. وأنشد الأصمعي:
  أعطيت من ذي يده بسخطه وقال العجاج يصف ثورا:
  ثمت كر ساخط الإسخاط

  وتقول: كلما عملت له عملا تسخطه، أي تكرهه ولم يرضه، وكذلك أعطاه قليلا فسخطه. وتسخط عطاءه، إذا استقله ولم يقع منه موقعا، نقله الجوهري. ومما يستدرك عليه: السخط محركة: الغضب، وهو مسخوط عليه: مغضوب عليه. وتسخط الرجل تغضب ويقال: البر مرضاة للرب، مسخطة للشيطان. والله يسخط لكم كذا، أي يمنعكم منه ويعاقبكم عليه، أو يرجع إلى إرادة العقوبة عليه. والمسخوط: الممسوخ، والقصير، عامية. والمساخط: جمع مسخط، وهو ما يحملك على السخط. وسيف الدين سخطة بن فارس الدين عز العرب ابن الأمير ثعلب الجميلي، قتل بمصر سنة 652.

### Türkçe

**السخط**، ötre ile; **عنق** gibi, **خلق** ve **خلق** misali. Ve **السخط**; **جبل** misali; Cevherî birincisini ve sonuncusunu zikretti. Ve Lisân’da: O, **العدم** ve **العدم** gibidir. Ve **المسخط**; **مقعد** misali. Bu ve ikincisini Sâğânî nakletti. Ve Rü’be’den şu beyit okundu:
  her **غضبان**dan, **التعـيط**’ten
  **منتفج** **الشجر**; **أبي** **المسخط**

**السخط** rızânın zıddıdır; o, bir şeye karşı kerih görme ve ondan razı olmamadır. Ve **سخط** etti; **فرح** gibi; **يسخط** **سخطا** ve **تسخط**; yani: kerih gördü ve kerih göründü. Ve **المسخوط**: kerih görülen; İbn Düreyd’den: ve Esâs’ta: **عطاء مسخوط**: kerih görülen. Ve **سخط**: gazap etti. Ve **أسخطه**: onu gazaplandırdı. Dersin ki: Falan beni **أسخطني** etti de ben **سخطت** **سخطا** ettim. Ve Asma‘î şu beyit okudu:
  **أعطيت** من **ذي** **يده** **بسخطه**

Ve ‘Accâc bir boğayı vasfederek dedi:
  **ثمت** **كر** **ساخط** **الإسخاط**

Ve dersin ki: Ona bir iş yaptığım her defasında onu **تسخطه** edersin; yani onu kerih görür ve ondan razı olmaz. Yine böyledir: Ona az verdi de onu **سخطه** etti. Ve **تسخط** onun **عطاءه**’sunu; onu az bulduğu ve ondan bir yer tutmadığı zaman; Cevherî bunu nakletti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **السخط** harekeli: gazap. Ve o, üzerine **مسخوط عليه**’dir: üzerine gazap olunmuş. Ve adam **تسخط** etti: gazaplandı. Ve denilir ki: **البر** Rab için **مرضاة**dır, şeytan için **مسخطة**dır. Ve Allah size şöyleyi **يسخط** eder; yani sizi ondan men eder ve onun üzerine sizi cezalandırır; yahut onun üzerine cezayı irade etmeye döner. Ve **المسخوط**: **الممسوخ** ve kısa boylu; avamîdir. Ve **المساخط**: **مسخط**’ın cem‘idir; o, seni **السخط**’a taşıyan şeydir. Ve Seyfüddîn **سخطة** b. Fârisüddîn ‘İzzü’l-‘Arab b. el-Emîr Sa‘leb el-Cümeylî; Mısır’da 652 senesinde öldürüldü.
