# سدا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AF%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سدا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سدا

السَدْوُ: مدّ اليد نحوَ الشيء. يقال: سَدَتِ الناقة تَسْدُو، وهو تَذَرُّعها في المشي واتِّساع خطوها. يقال: ما أحسنَ سضدْوَ رجلَيها وأُتْوَ يديها. ونوقٌ سَوادٍ. وفلانٌ يَسْدُو سَدْوَ كذا، أي ينحو نحْوَه. وبُسْرٌ سَدٍ، وبُسْرَةٌ سَدِيَةٌ، وهي السَداةُ. والسَدا: نَدى الليل، وهو حياة الزرع. قال الكميتُ، وجعَلَهُ مثلاً للجود:
فأنت النَدى فيما ينوبك والـسَـداإذا الخَوْدُ عَدَّتْ عُقْبَةَ القِدْرِ ما لها
 وسَدِيَتِ الأرضُ، إذا كثُر نداها، من السماء كان أو من الأرض، فهي سَدِيَةٌ. والسَدى: المعروف من الثَوب، وهو خلاف اللُحمة: والسَداةُ مثله، وهما سَدَيانِ، والجمع أَسْدِيَةٌ. تقول منه: أَسْدَيْتُ الثوبَ وأَسْتَيْتُهُ. وأَسْدى النخل: إذا سَدى بُسْرُهُ. وقد سَدِيَ البُسر بالكسر، إذا استرخت ثَفارِيفُهُ. وهذا بلحٌ سَدٍ، ومنه قول الشاعر:
يَنْحَتُّ مِنْهُنَّ السَدى والحَصْلُ
ويقال: طلبتُ أمراً فأسْدَيْتُهُ، أي أصبته. والسُدى بالضم: المُهْمَلُ. يقال: إبلٌ سُدىً، أي مُهْمَلَة. وبعضهم يقول سَدىً بالفتح. وأَسْدَيْتُها، أي أهملتها. وتَسَدَّاهُ، أي عَلاهُ وركِبه. قال امرؤ القيس:
فلَمَّا دنوتُ تَسَدَّيْتُـهـا		فثَوْباً نَسِيْتُ وثوباً أَجُرّْ
والسَدْوُ: ركوبُ الرأس في السير. والسادي: السادسُ.

### Türkçe

**السَدْوُ**: ele doğru uzatılmasıdır; şey’e doğru. Denilir: deve **سَدَتِ** **تَسْدُو**; bu, onun yürüyüşte kolunu uzatması ve adımının genişlemesidir. Denilir: onun iki ayağının **سضدْوَ**’su ve iki elinin **أُتْوَ**’su ne güzeldir. Ve **سَوادٍ** develer. Ve falan, **سَدْوَ** şöyle şöyle **يَسْدُو**; yani onun yöneldiği yöne yönelir. Ve **بُسْرٌ سَدٍ**; ve **بُسْرَةٌ سَدِيَةٌ**; o da **السَداةُ**’dır. Ve **السَدا**: gecenin çiyi; o, ekinin hayatıdır. **الكميتُ** dedi ve onu cömertliğe misal kıldı:
فأنت النَدى فيما ينوبك والـسَـدا
إذا الخَوْدُ عَدَّتْ عُقْبَةَ القِدْرِ ما لها
Ve yer **سَدِيَتِ**; çiyi çoğaldığı zaman; gökten de olsa yerden de olsa; o hâlde o **سَدِيَةٌ**’dir. Ve **السَدى**: elbiseden bilinen (kısmı)dır; o, **اللُحمة**’nın zıddıdır. Ve **السَداةُ** onun gibidir; ikisi **سَدَيانِ**’dır; cem‘i **أَسْدِيَةٌ**’dir. Ondan dersin: elbiseyi **أَسْدَيْتُ** ve onu **أَسْتَيْتُ**. Ve hurma **أَسْدى**: onun **بُسْرُهُ** **سَدى** olduğu zaman. Ve **البُسر** kesre ile **سَدِيَ** olmuştur; **ثَفارِيفُهُ** gevşediği zaman. Ve bu, **بلحٌ سَدٍ**’dir; ondan şairin sözü:
يَنْحَتُّ مِنْهُنَّ السَدى والحَصْلُ
Ve denilir: bir iş istedim de onu **فأسْدَيْتُهُ**; yani ona isabet ettim. Ve **السُدى** zamme ile: ihmal edilmiş olandır. Denilir: **إبلٌ سُدىً**; yani ihmal edilmiş. Ve bazısı fetha ile **سَدىً** der. Ve onu **أَسْدَيْتُها**; yani onu ihmal ettim. Ve onu **تَسَدَّاهُ**; yani onun üzerine çıktı ve ona bindi. **امرؤ القيس** dedi:
فلَمَّا دنوتُ تَسَدَّيْتُـهـا		فثَوْباً نَسِيْتُ وثوباً أَجُرّْ
Ve **السَدْوُ**: yürüyüşte başın binilmesidir. Ve **السادي**: altıncıdır.
