# سدح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AF%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سدح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سدح

السدح، كالمنع: ذبحك الشيء وبسطكه على الأرض  . وقال الليث: هو ذبحك الحيوان ممدودا على وجه الأرض. قد يكون  الإضجاع  على وجه الأرض سدحا، نحو القربة المملوءة المسدوحة. وقال الأزهري: السدح والسطح واحد، أبدلت الطاء فيه دالا، كما يقال: مط ومد، وما أشبهه. السدح:  الصرع  بطحا  على الوجه  ، وقد سدحه فهو مسدوح وسديح: صرعه، كسطحه،  أو الإلقاء على الظهر  لا يقع قاعدا ولا متكورا. تقول:  سدحه فانسدح، وهو مسدوح وسديح  . قال خداش ابن زهير:
  بين الأراك وبين النخل تسدحهم                      زرق الأسنة في أطرافها شبم

  ورواه المفضل: تشدخهم، بالخاء والشين المعجمتين. فقال له الأصمعي: صارت الأسنة كافر كوبات تشدخ الرؤوس، إنما هو تسدحهم. وكان الأصمعي يعيب من يرويه: تشدخهم، ويقول: الأسنة لا تشدخ، إنما ذلك يكون بحجر أو دبوس أو عمود أو نحو ذلك مما لا قطع له. السدح:  إناخة الناقة  . وقد سدحها سدحا: أناخها، كسطحها. فإما أن تكون لغة وإما أن تكون بدلا. السدح:  الإقامة بالمكان  . قال ابن الأعرابي: سدح بالمكان وردح، إذا أقام به أو المرعى. السدح:  ملء القربة  ، وقد سدحها يسدحها سدحا: ملأها ووضعها إلى جنبه. وقربة مسدوحة. السدح:  القتل، كالتسديح   وأن تحظى المرأة من زوجها  ، قال ابن بزرج: سدحت المرأة وردحت، إذا حظيت عند زوجها ورضيت. سدح المرأة أيضا:  أن تكثر من ولدها  .  والسادحة: السحابة الشديدة  التي تصرع كل شيء.  وفلان سادح  ، أي  مخصب  .  وسادح: قبيلة  قال أبو ذؤيب:
  وقد أكثر الواشون بيني وبـينـه                      كما لم يغب عن غي ذبيان سادح ومما يستدرك عليه: رأيته منسدحا: مستلقيا مفرجا رجليه؛ كذا في الأساس واللسان، وسيأتي هذا للمصنف في  سرح  فلينظر.

### Türkçe

**السدح**، **كالمنع**: senin şeyi boğazlaman ve onu yer üzerine yaymandır. Lîs dedi: O, senin hayvanı yerin yüzü üzerine uzatılmış olarak boğazlamandır. Yerin yüzü üzerine yatırma **سدحا** olabilir; **القربة المملوءة المسدوحة** gibi. Ezherî dedi: **السدح** ile **السطح** birdir; onda **الطاء**’yı **دالا** olarak değiştirdin; nitekim: **مط** ve **مد** denir, ve onun benzerleri.

**السدح**: yüz üzerine yüzükoyun devirmedir; onu **سدحه**; o hâlde o **مسدوح** ve **سديح**tir: onu devirdi; **كسطحه**; yahut sırt üzerine atmadır; oturur hâlde ve büzülmüş hâlde düşmez. Dersin ki: **سدحه فانسدح**; ve o **مسدوح** ve **سديح**tir. Hudâş b. Züheyr dedi:
  **بين الأراك وبين النخل تسدحهم                      زرق الأسنة في أطرافها شبم**

Mufaddal onu şöyle rivayet etti: **تشدخهم**; **بالخاء** ve **الشين المعجمتين** ile. Bunun üzerine Asma‘î ona dedi: mızrak uçları, başları ezen kâfir kûbât oldu; ancak o **تسدحهم**’dur. Asma‘î, onu **تشدخهم** diye rivayet edeni ayıplardı ve derdi: mızrak uçları **لا تشدخ**; ancak bu, kesici yanı olmayan taş yahut topuz yahut direk yahut bunun benzeri şeyle olur.

**السدح**: dişi deveyi çöktürmedir. Ve onu **سدحها سدحا**: onu çöktürdü; **كسطحها**. Artık ya bir lehçedir ya da bir bedeldir.

**السدح**: mekânda ikamet etmektir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **سدح** mekânda ve **ردح**; onda ikamet ettiğinde; yahut otlakta.

**السدح**: kırbayı doldurmadır. Ve onu **سدحها يسدحها سدحا**: onu doldurdu ve onu yanına koydu. Ve **قربة مسدوحة**.

**السدح**: öldürmedir; **كالتسديح**. Ve kadının kocasından nasiplenmesi: İbn Büzerc dedi: kadın **سدحت** ve **ردحت**; kocası yanında nasiplendiğinde ve razı olduğunda.

Kadının **سدح**ı da: ondan çocuğunun çok olmasıdır.

Ve **السادحة**: her şeyi deviren şiddetli buluttur.

Ve falan **سادح**tır; yani bereketli/kıtlık olmayan.

Ve **سادح**: bir kabiledir. Ebû Züeyb dedi:
  **وقد أكثر الواشون بيني وبـينـه                      كما لم يغب عن غي ذبيان سادح**

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: Onu **منسدحا** gördüm: sırtüstü yatmış, iki bacağını açmış; **كذا** **في الأساس واللسان**; ve bu, musannif için **سرح** maddesinde gelecektir; öyleyse bakılsın.
