# سدر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%AF%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سدر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سدر

السِّدْرُ: شجر النبق، واحدتها سِدْرَة وجمعها سِدْراتٌ وسِدِراتٌ وسِدَرٌ وسُدورٌ
(* قوله: «سدور» كذا بالأَصل بواو بعد الدال، وفي
القاموس سقوطها، وقال شارحه ناقلاً عن المحكم هو بالضم)؛ الأَخيرة نادرة. قال أَبو حنيفة: قال ابن زياد: السِّدْرُ من العِضاهِ، وهو لَوْنانِ: فمنه عُبْرِيٌّ، ومنه ضالٌ؛ فأَما العُبْرِيُّ فما لا شوك فيه إِلا ما لا يَضِيرُ، وأَما الضالُ فهو ذو شوك، وللسدر ورقة عريضة مُدَوَّرة، وربما كانت السدرة محْلالاً؛ قال ذو الرمة:
قَطَعْتُ، إِذا تَجَوَّفَتِ العَواطي،
ضُرُوبَ السِّدْرِ عُبْرِيّاً وضالا
قال: ونبق الضَّالِ صِغارٌ. قال: وأَجْوَدُ نبقٍ يُعْلَمُ بأَرضِ العرَبِ نَبِقُ هَجَرَ في بقعة واحدة يُسْمَى للسلطانِ، هو أَشد نبق يعلم حلاوة وأَطْيَبُه رائحةً، يفوحُ فَمْ آكلِهِ وثيابُ مُلابِسِه كما يفوحُ العِطْر. التهذيب: السدر اسم للجنس، والواحدة سدرة. والسدر من الشجر سِدْرانِ: أَحدهما بَرِّيّ لا ينتفع بثمره ولا يصلح ورقه للغَسُولِ وربما خَبَط ورَقَها الراعيةُ، وثمره عَفِصٌ لا يسوغ في الحلق، والعرب تسميه الضالَ، والسدر الثاني ينبت على الماء وثمره النبق وورقه غسول يشبه شجر العُنَّاب له سُلاَّءٌ كَسُلاَّئه وورقه كورقه غير أَن ثمر العناب أَحمر حلو وثمر السدر أَصفر مُزٌّ يُتَفَكَّه به. وفي الحديث: من قطَع سِدْرَةً صَوَّبَ اللهُ رأْسَه في النار؛ قال ابن الأَثير: قيل أَراد به سدرَ مكة لأَنها حَرَم، وقيل سدرَ المدينة، نهى عن قطعه ليكون أُنْساً وظلاًّ لمنْ يُهاجِرُ إِليها، وقيل: أَراد السدر الذي يكون في الفلاة يستظل به أَبناء السبيل والحيوان أَو في ملك إِنسان فيتحامل عليه ظالم فيقطعه بغير حق، ومع هذا فالحديث مضطرب الرواية فإِن أَكثر ما يروى عن عروة بن الزبير، وكان هو يقطع السدر ويتخذ منه أَبواباً. قال هشام: وهذه أَبواب من سِدْرٍ قَطَعَه أَي وأَهل العلم مجمعون على إِباحة قطعه.
وسَدِرَ بَصَرُه سَدَراً فهو سَدِرٌ: لم يكد يبصر. ويقال: سَدِرَ البعيرُ، بالكسر، يَسْدَرُ سَدَراً تَحيَّرَ من شدة الحرّ، فهو سَدِرٌ. ورجل سادر: غير متشتت
(* قوله: «غير متشتت» كذا بالأَصل بشين معجمة بين تاءين،
والذي في شرح القاموس نقلاً عن الأَساس: وتكلم سادراً غير متثبت، بمثلثة بين تاء فوقية وموحدة). والسادِرُ: المتحير. وفي الحديث: الذي يَسْدَرُ في البحر كالمتشحط في دمه؛ السَّدَرُ، بالتحريك: كالدُّوارِ، وهو كثيراً ما يَعْرِض لراكب البحر. وفي حديث عليّ: نَفَرَ مُسْتَكْبِراً وخَبَطَ سادِراً أَي لاهياً. والسادِرُ: الذي لا يَهْتَمُّ لشيء ولا يُبالي ما صَنَع؛ قال:
سادِراً أَحْسَبُ غَيِّي رَشَدَاً،
فَتَنَاهَيْتُ وقد صابَتْ بِقُرْ
(* وقوله: «صابت بقر» في الصحاح وقولهم للشدة إِذا نزلت صابت بقر أَي صارت الشدة في قرارها).
والسَّدَرُ: اسْمِدْرَارُ البَصَرِ. ابن الأَعرابي: سَدِرَ قَمِرَ، وسَدِرَ من شدّة الحرّ. والسَّدَرُ: تحيُّر البصر. وقوله تعالى: عند سِدْرَةِ المُنْتَهى؛ قال الليث: زعم إِنها سدرة في السماء السابعة لا يجاوزها مَلَك ولا نبي وقد أَظلت الماءَ والجنةَ، قال: ويجمع على ما تقدم. وفي حديث الإِسْراءِ: ثم رُفِعْتُ إِلى سِدرَةِ المُنْتَهَى؛ قال ابن الأَثير: سدرةُ المنتهى في أَقصى الجنة إِليها يَنْتَهِي عِلْمُ الأَوّلين والآخرين ولا يتعدّاها. وسَدَرَ ثَوْبَه يَسْدِرُه سَدْراً وسُدُوراً: شَقَّه؛ عن يعقوب. والسَّدْرُ والسَّدْلُ: إِرسال الشعر. يقال: شَعَرٌ مَسدولٌ ومسدورٌ وشَعَرٌ مُنسَدِرٌ ومُنْسَدِلٌ إِذا كان مُسْتَرْسِلاٍ. وسَدَرَتِ المرأَةُ شَعرَها فانسَدَر: لغة في سَدَلَتْه فانسدل. ابن سيده: سدَرَ الشعرَ والسِّتْرَ يَسْدُرُه سَدْراً أَرسله، وانسَدَرَ هو. وانسَدَرَ أَيضاً: أَسرع بعض الإِسراع. أَبو عبيد: يقال انسَدَرَ فلان يَعْدُو وانْصَلَتَ يعدو إِذا أَسرع في عَدْوِه. اللحياني: سدَر ثوبَه سَدْراً إِذا أَرسله طولاً. وقال أَبو عمرو: تَسَدَّرَ بثوبه إِذا تجلَّل به. والسِّدارُ: شِبْهُ الكِلَّةِ تُعَرَّضُ في الخباء.
والسَّيدارَةُ: القَلَنْسُوَةُ بِلا أَصْداغٍ؛ عن الهَجَرِيّ. والسَّديرُ: بِناءٌ، وهو بالفارسية سِهْدِلَّى أَي ثلاث شهب أَو ثلاث مداخلات. وقال الأَصمعي: السدير فارسية كأَنَّ أَصله سادِلٌ أَي قُبة في ثلاث قِباب متداخلة، وهي التي تسميها الناس اليوم سِدِلَّى، فأَعربته العرب فقالوا سَدِيرٌ والسَّدِيرُ: النَّهر، وقد غلب على بعض الأَنهار؛ قال: أَلابْنِ أُمِّكَ ما بَدَا،
ولَكَ الخَوَرْنَقُ والسَّدِير؟
التهذيب: السدِيرُ نَهَر بالحِيرة؛ قال عدي:
سَرَّه حالُه وكَثَرَةُ ما يَمْـ
ـلِكُ، والبحرُ مُعْرِضاً، والسَّدِيرُ
والسدِيرُ: نهر، ويقال: قصر، وهو مُعَرَّبٌ وأَصله بالفارسية سِهْ دِلَّه أَي فيه قِبابٌ مُداخَلَةٌ. ابن سيده: والسدِيرُ مَنْبَعُ الماءِ. وسدِيرُ النخل: سوادُه ومُجْتَمَعُه. وفي نوادر الأَصمعي التي رواها عنه أَبو يعلى قال: قال أَبو عمرو بن العلاء السَّدِيرُ العُشْبُ.
والأَسْدَرانِ: المنكِبان، وقيل: عِرقان في العين أَو تحت الصدغين. وجاء يَضْرِبُ أَسْدَرَيْه؛ يُضْرَبُ مثلاً للفارغ الذي لا شغل له، وفي حديث الحسن: يضرب أَسدريه أَي عِطْفيه ومنكبيه يضرب بيديه عليهما، وهو بمعنى الفارغ. قال أَبو زيد: يقال للرجل إِذا جاء فارغاً: جاء يَنفُضُ أَسْدَرَيْه، وقال بعضهم: جاء ينفض أَصْدَرَيْه أَي عطفيه. قال: وأَسدراه مَنْكِباه. وقال ابن السكيت: جاء ينفض أَزْدَرَيْه، بالزاي وذلك إِذا جاء فارغاً ليس بيده شيء ولم يَقْضِ طَلِبَتَه.
أَبو عمرو: سمعت بعض قيس يقول سَدَلَ الرجُل في البلاد وسدَر إِذا ذهب فيها فلم يَثْنِه شيء. ولُعْبَة للعرب يقال لها: السُّدَّرُ والطُّبَن. ابن سيده: والسُّدَّرُ اللعبةُ التي تسمى الطُّبَنَ، وهو خطٌّ مستدير تلعب بها الصبيان؛ وفي حديث بعضهم: رأَيت أَبا هريرة: يلعب السُّدَّر؛ قال ابن الأَثير: هو لعبة يُلْعَبُ بها يُقامَرُ بها، وتكسر سينها وتضم، وهي فارسية معربة عن ثلاثة أَبواب؛ ومنه حديث يحيى بن أَبي كثير: السُّدّر هي الشيطانة الصغرى يعني أَنها من أَمر الشيطان؛ وقول أُمية بن أَبي الصلت: وكأَنَّ بِرْقِعَ، والملائكَ حَوْلَها،
سَدِرٌ، تَواكَلَه القوائِمُ، أَجْرَدُ
(* قوله: «برقع» هو كزبرح وقنفذ السماء السابعة اهـ قاموس). سَدِرٌ؛ للبحر، لم يُسْمع به إِلاَّ في شعره. قال أَبو علي: وقال أَجرد لأَنه قد لا يكون كذلك إِذا تَموَّجَ. الجوهري: سَدِرٌ اسم من أَسماء البحر، وأَنشد بيت أُمية إِلاَّ أَنه قال عِوَضَ حولها حَوْلَه، وقال عوض أَجرد أَجْرَبُ، بالباء، قال ابن بري: صوابه أَجرد، بالدال، كما أَوردناه، والقصيدة كلها دالية؛ وقبله:
فأَتَمَّ سِتّاً فاسْتَوَتْ أَطباقُها،
وأَتى بِسابِعَةٍ فَأَنَّى تُورَدُ
قال: وصواب قوله حوله أَن يقول حولها لأَن بِرْقِعَ اسم من أَسماء السماء مؤنثة لا تنصرف للتأْنيث والتعريف، وأَراد بالقوائم ههنا الرياح، وتواكلته: تركته. يقال: تواكله القوم إِذا تركوه؛ شبه السماء بالبحر عند سكونه وعدم تموجه؛ قال ابن سيده وأَنشد ثعلب:
وكأَنَّ بِرقع، والملائك تحتها،
سدر، تواكله قوائم أَربع
قال: سدر يَدُورُ. وقوائم أَربع: قال هم الملائكة لا يدرى كيف خلقهم. قال: شبه الملائكة في خوفها من الله تعالى بهذا الرجل السَّدِرِ. وبنو سادِرَة: حَيٌّ من العرب. وسِدْرَةُ: قبيلة؛ قال:
قَدْ لَقِيَتْ سِدْرَةُ جَمْعاً ذا لُها،
وعَدَداً فَخْماً وعِزّاً بَزَرَى
فأَما قوله:
عَزَّ عَلى لَيْلى بِذِي سُدَيْرِ
سُوءُ مَبِيتي بَلَدَ الغُمَيْرِ
فقد يجوز أَن يريد بذي سِدْرٍ فصغر، وقيل: ذو سُدَيْرٍ موضع بعينه. ورجل سَنْدَرَى: شديد، مقلوب عن سَرَنْدَى.

### Türkçe

**السِّدْرُ**: nəbk ağacı; onun bir tanesi **سِدْرَة**’dir; çoğulu **سِدْراتٌ** ve **سِدِراتٌ**’tır; ve **سِدَرٌ** ve **سُدورٌ**’dur.
(*Onun sözü: «**سدور**» asılda **الدال**’dan sonra **واو** ile böyledir; **القاموس**’ta onun düşmesi vardır; şârihi **المحكم**’den naklederek “o, **ضم** iledir” dedi); sonuncusu nâdirdir. Dedi: Ebû Hanîfe: İbn Ziyâd dedi: **السِّدْرُ** **العِضاهِ**’dandır; o iki renktir: ondan **عُبْرِيٌّ** vardır, ondan **ضالٌ** vardır; **عُبْرِيٌّ**’e gelince: onda diken yoktur, ancak zarar vermeyen şey müstesna; **ضالٌ**’a gelince: o diken sahibidir. **السدر**’in geniş, yuvarlak bir yaprağı vardır; bazen **السدرة** **محْلالاً** olur; Zû’r-Rumme dedi:
قَطَعْتُ، إِذا تَجَوَّفَتِ العَواطي،
ضُرُوبَ السِّدْرِ عُبْرِيّاً وضالا
Dedi: **الضَّالِ**’ın nəbki küçüktür. Dedi: Arap diyarında bilinen en iyi nəbk, tek bir yerde olan Hecer nəbkidir; ona “sultana ait” denir; bilinen nəbkin en şiddetli tatlısıdır ve onun en hoş kokulusudur; yiyenin ağzı ve giyenin elbisesi, tıpkı **العِطْر**’ün yayılması gibi yayılır. **التهذيب**: **السدر** cins için bir isimdir; bir tanesi **سدرة**’dir. Ağaçtan **السدر** iki **سِدْرانِ**’dır: birisi kırdır; meyvesinden faydalanılmaz ve yaprağı **الغَسُولِ** için elverişli olmaz; bazen çoban onun yaprağını **خَبَط** eder; meyvesi **عَفِصٌ**’tır, boğazda geçmez; Araplar ona **الضالَ** der. İkinci **السدر** su üzerinde biter; meyvesi **النبق**’tır; yaprağı **غسول**dür; **العُنَّاب** ağacına benzer; onunki gibi **سُلاَّءٌ**’u vardır; yaprağı onun yaprağı gibidir; ancak **العناب**’ın meyvesi kırmızı tatlıdır, **السدر**’in meyvesi sarı ekşidir; onunla meyvelenilir. Ve hadiste: “Kim bir **سِدْرَةً** keserse, Allah onun başını ateşe aşağı çevirir”; İbnü’l-Esîr dedi: denildi ki bununla Mekke’nin **سدر**’ini kastetti; çünkü o **حَرَم**’dır. Denildi ki Medine’nin **سدر**’ini; ona hicret edene üns ve gölge olsun diye onun kesilmesini yasakladı. Denildi ki: çorak yerde olup yol oğullarının ve hayvanın gölgelendiği **السدر**’i yahut bir insanın mülkünde olup bir zâlimin ona yüklenip onu haksız yere kestiği **السدر**’i kastetti. Bununla beraber hadis rivayetçe muzdariptir; çünkü en çok **عروة بن الزبير**’den rivayet olunur; o ise **السدر** keser ve ondan kapılar yapardı. Hişâm dedi: Bunlar, onun kestiği **سِدْرٍ**’den kapılardır; yani. Ve ilim ehli, onun kesilmesinin mubah oluşu üzerinde icmâ etmişlerdir.

Ve **سَدِرَ** onun görmesi **سَدَراً**; o hâlde o **سَدِرٌ**’dür: neredeyse görmedi. Ve denir: **سَدِرَ** deve, kesre ile, **يَسْدَرُ** **سَدَراً**: şiddetli sıcaktan şaşırdı; o hâlde o **سَدِرٌ**’dür. Ve **سادر** adam: dağınık olmayan.
(*Onun sözü: «غير متشتت» asılda iki **تاء** arasında **شين** mu‘ceme ile böyledir; **شرح القاموس**’ta **الأَساس**’tan naklen olan: “**سادراً** konuştu: sabit olmayan”, iki **تاء** arasında bir **ثاء** ile, üstteki **تاء** ile **باء** arasında). Ve **السادِرُ**: şaşırmış olan. Ve hadiste: “Denizde **يَسْدَرُ** olan, kanında debelenen gibidir”; **السَّدَرُ**, hareke ile: **الدُّوارِ** gibidir; çoğu kez deniz binenine arız olur. Ve Ali hadîsinde: “Büyüklenerek ürktü ve **سادِراً** **خَبَطَ**”; yani oyalanan. Ve **السادِرُ**: bir şeye aldırmayan ve ne yaptığını umursamayan; dedi ki:
سادِراً أَحْسَبُ غَيِّي رَشَدَاً،
فَتَنَاهَيْتُ وقد صابَتْ بِقُرْ
(*Onun sözü: «صابت بقر» **الصحاح**’ta; ve onların şiddet için, indiği vakit “**صابت بقر**” demeleri; yani şiddet kararında oldu).

Ve **السَّدَرُ**: görmenin akıp gitmesi. İbnü’l-A‘râbî: **سَدِرَ** **قَمِرَ**; ve şiddetli sıcaktan **سَدِرَ**. Ve **السَّدَرُ**: görmenin şaşırması. Ve onun sözü, yüce: “**عند سِدْرَةِ المُنْتَهى**”; Leys dedi: onun yedinci gökte bir **سدرة** olduğunu, onu ne bir melek ne bir peygamber aşmadığını; suyu ve cenneti gölgelemiş olduğunu iddia etti; dedi: ve yukarıda geçtiği üzere çoğul yapılır. Ve **الإِسْراءِ** hadîsinde: “Sonra **سِدرَةِ المُنْتَهَى**’ya yükseltildim”; İbnü’l-Esîr dedi: **سدرةُ المنتهى** cennetin en uç noktasındadır; ilkinlerin ve sonrakilerin ilmi ona varır ve onu aşmaz. Ve **سَدَرَ** elbisesini, **يَسْدِرُه** **سَدْراً** ve **سُدُوراً**: onu yardı; Ya‘kûb’dan. Ve **السَّدْرُ** ve **السَّدْلُ**: saçın salıverilmesi. Denir: **شَعَرٌ مَسدولٌ** ve **مسدورٌ** ve **شَعَرٌ مُنسَدِرٌ** ve **مُنْسَدِلٌ**; eğer salıverilmiş ise. Ve kadın saçını **سَدَرَتْ**; böylece **انسَدَر**: **سَدَلَتْه**’nin bir dilidir; böylece **انسدل**. İbn Sîde: saçı ve örtüyü **سدَرَ**; **يَسْدُرُه** **سَدْراً**: onu salıverdi; ve o **انسَدَر**. Ve **انسَدَرَ** ayrıca: bir miktar hızlandı. Ebû Ubeyd: denir: falan **انسَدَرَ** koşuyor ve **انْصَلَتَ** koşuyor; eğer koşusunda hızlandıysa. el-Lihyânî: elbisesini **سَدَرَ** **سَدْراً**: eğer onu boyuna salıverdi ise. Ebû Amr dedi: elbisesiyle **تَسَدَّرَ**: eğer onunla büründü ise. Ve **السِّدارُ**: çadırda enlemesine gerilen, **الكِلَّةِ** benzeri.

Ve **السَّيدارَةُ**: **القَلَنْسُوَةُ**; **أَصْداغٍ**sız; el-Hecerî’den.

Ve **السَّديرُ**: bir bina; o Farsçada **سِهْدِلَّى**’dır; yani üç **شهب** yahut üç iç içe giriş. el-Asma‘î dedi: **السدير** Farsçadır; sanki aslı **سادِلٌ**’dir; yani üç iç içe kubbe içinde bir kubbe; insanlar bugün ona **سِدِلَّى** derler; Araplar onu Arapçalaştırdı da **سَدِيرٌ** dediler. Ve **السَّدِيرُ**: nehir; bazı nehirler üzerine galip olmuştur; dedi ki:
أَلابْنِ أُمِّكَ ما بَدَا،
ولَكَ الخَوَرْنَقُ والسَّدِير؟
**التهذيب**: **السدِيرُ** Hîre’de bir nehirdir; ‘Adî dedi:
سَرَّه حالُه وكَثَرَةُ ما يَمْـ
ـلِكُ، والبحرُ مُعْرِضاً، والسَّدِيرُ
Ve **السدِيرُ**: bir nehir; ve denir: bir saray; o Arapçalaştırılmıştır; aslı Farsçada **سِهْ دِلَّه**’dir; yani onda iç içe kubbeler vardır. İbn Sîde: ve **السدِيرُ** suyun kaynağıdır. Ve **سدِيرُ النخل**: onun karalığı ve toplanma yeridir. el-Asma‘î’nin, Ebû Ya‘lâ’nın ondan rivayet ettiği nevâdirde dedi ki: Ebû Amr b. el-‘Alâ dedi: **السَّدِيرُ** ottur.

Ve **الأَسْدَرانِ**: iki omuz; ve denildi: gözde yahut iki şakak altında iki damardır. “**يَضْرِبُ أَسْدَرَيْه**” geldi; işi olmayan boş kimse için mesel olarak vurulur. Ve Hasan hadîsinde: “**يَضرب أَسدريه**”; yani iki yanı ve iki omzu; iki eliyle onların üzerine vurur; ve o, boş kimse manasındadır. Ebû Zeyd dedi: adam boş geldiğinde denir: “**جاء يَنفُضُ أَسْدَرَيْه**”; bazıları dedi: “**جاء ينفض أَصْدَرَيْه**”; yani iki yanı. Dedi: ve **أَسدراه** onun iki omzudur. İbnü’s-Sikkît dedi: “**جاء ينفض أَزْدَرَيْه**”, **الزاي** ile; bu, boş geldiği vakittir; elinde bir şey yoktur ve isteğini gidermemiştir.

Ebû Amr: Kays’tan birinin “adam memleketlerde **سَدَلَ** etti ve **سدَر** etti” dediğini işittim; yani içinde gitti de onu hiçbir şey çevirmedi. Ve Arapların bir oyunu vardır; ona **السُّدَّرُ** ve **الطُّبَن** denir. İbn Sîde: ve **السُّدَّرُ**, **الطُّبَنَ** diye adlandırılan oyundur; o, yuvarlak bir çizgidir; çocuklar onunla oynar. Ve bazılarının hadîsinde: “Ebû Hureyre’yi gördüm: **السُّدَّر** oynuyor”; İbnü’l-Esîr dedi: o, onunla oynanan, onunla kumar oynanan bir oyundur; **سين**’i kesrelenir ve dammelenir; o, “üç kapı”dan Arapçalaştırılmış Farsçadır. Ondan Yahyâ b. Ebî Kesîr hadîsi: “**السُّدّر** küçük şeytanedir”; yani onun şeytanın işinden olduğunu. Ve Ümeyye b. Ebî’s-Salt’ın sözü:
وكأَنَّ بِرْقِعَ، والملائكَ حَوْلَها،
سَدِرٌ، تَواكَلَه القوائِمُ، أَجْرَدُ
(*Onun sözü: «برقع» **زبرح** ve yedinci göğün kirpisi gibidir; **قاموس**).

**سَدِرٌ**; deniz için; onun şiirinden başka onunla işitilmedi. Ebû Ali dedi: ve “**أَجرد**” dedi; çünkü dalgalandığı vakit öyle olmayabilir. el-Cevherî: **سَدِرٌ** denizin isimlerinden bir isimdir; Ümeyye’nin beytini okudu; ancak o, “**حولها**” yerine “**حَوْلَه**” dedi; ve “**أَجرد**” yerine “**أَجْرَبُ**”, **باء** ile, dedi. İbn Berrî dedi: doğrusu **أَجرد**’dir, **الدال** ile, bizim onu getirdiğimiz gibi; kasidenin tamamı **الدال** üzerinedir; ondan önce:
فأَتَمَّ سِتّاً فاسْتَوَتْ أَطباقُها،
وأَتى بِسابِعَةٍ فَأَنَّى تُورَدُ
Dedi: “**حَوْلَه**” sözünün doğrusu, “**حَوْلَها**” demesidir; çünkü **بِرْقِعَ** göğün isimlerinden bir isimdir; müennestir; müenneslik ve marifelik sebebiyle tenvin almaz. Ve burada **القوائم** ile rüzgârları kastetti. Ve “**تواكلته**”: onu bıraktı. Denir: “kavim onu **تواكله** etti” eğer onu bıraktılarsa. Göğü, sükûnu ve dalgalanmasının olmaması sırasında denize benzetti. İbn Sîde dedi ve Sa‘leb’i inşâd etti:
وكأَنَّ بِرقع، والملائك تحتها،
سدر، تواكله قوائم أَربع
Dedi: **سدر** döner. Ve “**قوائم أَربع**”: dedi ki onlar meleklerdir; nasıl yaratıldıkları bilinmez. Dedi: melekleri, Allah Teâlâ’dan korkularında, bu **السَّدِرِ** adamla benzetti.

Ve **بنو سادِرَة**: Araplardan bir kabiledir. Ve **سِدْرَةُ**: bir kabiledir; dedi ki:
قَدْ لَقِيَتْ سِدْرَةُ جَمْعاً ذا لُها،
وعَدَداً فَخْماً وعِزّاً بَزَرَى
Şu sözüne gelince:
عَزَّ عَلى لَيْلى بِذِي سُدَيْرِ
سُوءُ مَبِيتي بَلَدَ الغُمَيْرِ
**ذِي سِدْرٍ**’ü kastetmiş olması caizdir; sonra küçülttü. Ve denildi: **ذو سُدَيْرٍ** bizzat bir yerdir.

Ve **سَنْدَرَى** adam: şiddetli; **سَرَنْدَى**’dan kalb edilmiştir.
