# سذج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B0%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B0%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سذج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B0%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سذج

الساذج: معرب ساذه  هكذا في النسخ التي بأيدينا. وفي أخرى الساذج: أصول وقضبان تنبت في المياه تنفع لكذا وكذا، معرب ساذه. وفي اللسان: حجة ساذجة وساذجة - بكسر الذال وفتحها - غير بالغة. قال ابن سيده: أراها غير عربية، إنما يستعملها أهل الكلام فيما ليس ببرهان قاطع، وقد تستعمل في غير الكلام والبرهان وعسى أن يكون أصلها ساذه فعربت كما اعتيد مثل هذا في نظيره من الكلام المعرب. انتهى، قلت: ومثله في المحكم.

  وفي الحديث  أنه صلى الله عليه وسلم توضأ ومسح على خفين أسودين ساذجين  . تكلم عليه أهل الغريب وضبطوه بكسر الذال وفتحها. قال الشيخ ولي الدين العراقي في شرح سنن أبي داوود، عند ذكر خفيه صلى الله عليه وسلم وكونهما ساذجين فقال: كأن المراد: لم يخالط سوادهما لون آخر. قال: وهذه الكلمة تستعمل في العرف بهذا المعنى ولم أجدها في كتب اللغة بهذا المعنى، ولا رأيت المصنفين في غريب الحديث ذكروها. انتهى. كذا نقله شيخنا. وقيل: الساذج: الذي لا نقش فيه. وقيل: الذي لا شعر عليه. والصواب أنه الذي على لون واحد لا يخالطه غيره. وفي  أقانيم العجم  لحميد الدين السيواسي: ساده وسادج: الذي على لون واحد لم يخالطه غيره.
 فقول شيخنا في أول المادة: ومن العجائب إغفال المصنف الساذج في الألوان، وهو الذي لا يخالط لونه لونا آخر يغايره؛ عجيب، فتأمل. ولو استدرك عليه بما في اللسان والمحكم المتقدم ذكره كان أليق. والله سبحانه وتعالى أعلم.

### Türkçe

**الساذج**: **ساذه**’nin Arapçalaştırılmışıdır; elimizdeki nüshalarda böylece(=bu şekilde)dir. Başka(=nüsha)larda: **الساذج**: sularda biten, şuna ve buna fayda veren kökler ve çubuklar; **ساذه**’nin Arapçalaştırılmışıdır. **اللسان**’da: **حجة ساذجة** ve **ساذجة** — **الذال**’ın kesresiyle ve fethasıyla — olgunlaşmamış(=tamamlanmamış). İbn Sîde dedi: Onu Arapça olmayan görüyorum; onu ancak kelâm ehli, kesin bir burhan olmayan şeyde kullanır; kelâm ve burhan dışında da kullanılabilir; aslının **ساذه** olması ve Arapçalaştırılması umulur; Arapçalaştırılmış sözün benzerinde bunun benzeri âdet edinildiği gibi. Bitti. Dedim: **المحكم**’de de bunun benzeri(=vardır).

Ve hadiste: o (sallallahu aleyhi ve sellem) abdest aldı ve iki siyah **خف** üzerine, **ساذجين** (olarak) mesh etti. Garîb ehli onun hakkında konuştu ve onu **الذال**’ın kesresiyle ve fethasıyla ضبط ettiler. Şeyh Veliyyüddîn el-Irâkî, Ebû Dâvûd’un Sünen’inin şerhinde, onun (sallallahu aleyhi ve sellem) iki **خف**’ini ve ikisinin **ساذجين** oluşunu zikrederken dedi ki: Sanki murad: ikisinin siyahlığına başka bir renk karışmamıştır. Dedi: Bu kelime örfte bu mânâ ile kullanılır; onu lugat kitaplarında bu mânâ ile bulmadım; garîbü’l-hadîs’te musanniflerin onu zikrettiklerini de görmedim. Bitti. Şeyhimiz onu böyle nakletti. Ve denildi: **الساذج**: onda nakış olmayan. Ve denildi: üzerinde kıl olmayan. Doğru olan: o, tek bir renk üzere olan, ona başkası karışmayan(=şey)dir. **أقانيم العجم**’de, Hamîdüddîn es-Sîvâsî’nin: **ساده** ve **سادج**: tek bir renk üzere olan, ona başkası karışmamış olan.

Şu hâlde şeyhimizin maddenin başındaki sözü: “Musannifin renklerde **الساذج**’i ihmal etmesi — o, rengine onu başkalaştıran başka bir rengin karışmadığıdır — acayiptir; öyleyse düşün.” acayiptir; öyleyse düşün. Eğer ona, daha önce zikri geçen **اللسان** ve **المحكم**’dekiyle istidrâk etseydi daha lâyık olurdu. Allah, Subhânehû ve Teâlâ, daha iyi bilendir.
