# سرأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سرأ

السرء والسرأة بفتحهما، اقتصر عليه في المحكم: بيضة الجراد والضب والسمكة وما أشبهه، وتكسر سينهما في قول أو هي أي الكلمة بالكسر وعليه اقتصر في الصحاح، وصححه الأكثرون، قال علي بن حمزة الأصبهاني: السرأة، بالكسر: بيض الجراد ويقال سروة، وأصلها الهمز، وقيل: لا يقال ذلك حتى تلقياه، وجرادة سروء على فعول، قال الليث: وكذلك سرء السمكة وما أشبهه من البيض، فهي سروء، والواحدة سرأة، قال الأصمعي: الجراد يكون سرأ وهو بيض فإذا خرجت سوداء فهي دبا، وضبة سروء على فعول وضباب سرؤ على فعل وهي التي بيضها في جوفها لم تلقه، وقيل: لا يسمى البيض سرأ حتى تلقيه، وسرأت الضبة: باضت ج سرؤ ككتب قال الأصبهاني: وسرأت الجرادة تسرأ سرأ فهي سروء: باضت، والجمع سرؤ وسرأ كركع نادرة فلا يكسر فعول على فعل بتشديد العين، وسرأت كمنعت الجرادة تسرأ سرأ: باضت وقال أبو عبيد عن الأحمر: أي ألقت بيضها، قال: ويقال: رزت الجرادة، والرز: أن تدخل ذنبها في الأرض فتلقي سرأها، وسرؤها: بيضها، وقال القناني: إذا ألقى الجراد بيضه قيل: قد سرأ البيض يسرأ به، وقال ابن دريد: سرأت المرأة سرأ: كثر أولادها، وفي نسخة: ولدها كسرأت تسرئة، فيهما وهذا عن الفراء وأسرأت أي الجرادة حان أن تبيض، وقال الأحمر: أسرأت: حان أن تلقي بيضها، وأرض مسروأة: كثيرتها أي الجراد، وقال الأصبهاني: أي ذات سروة وأصله الهمز. ومما أغفله المؤلف من هذه المادة: السراء كسحاب: ضرب من شجر القسي، الواحدة سراءة والسروة: السهم لا غير، الأخير عن ابن علي بن حمزة، وأصله الهمز.

### Türkçe

**السرء** ve **السرأة**—ikisi de fethalı olarak—; **المحكم**’de bununla yetinmiştir: çekirgenin, kelerin, balığın yumurtası ve ona benzeri şey(ler); ve bir görüşte ikisinin **سين**’i kesrelenir; yahut o—yani kelime—kesre iledir; **الصحاح**’ta bununla yetinmiştir; ve çoğunluk onu sahih saymıştır. Ali b. Hamza el-İsfahânî dedi: **السرأة**—kesre ile—: çekirge yumurtasıdır; ve **سروة** denilir; aslı hemzedir; ve “onu, onu (yumurtayı) atmadıkça buna denilmez” denilmiştir. Ve **جرادة سروء** “فعول” vezni üzerinedir. Leys dedi: ve yine balığın **سرء**’ü ve yumurtadan ona benzeri şey(ler); o halde o **سروء**’dür; bir tanesi **سرأة**’dir. Asmaî dedi: çekirge **سرأ** olur—o, yumurtadır—; sonra siyah olarak çıktığında o **دبا**’dır. Ve **ضبة سروء** “فعول” üzerinedir; ve **ضباب سرؤ** “فعل” üzerinedir; o, yumurtası karnının içinde olan, onu (yumurtayı) atmamış olandır. Ve “yumurtaya, onu atmadıkça **سرأ** denilmez” denilmiştir. Ve **سرأت الضبة**: yumurtladı; çoğulu **سرؤ** “ككتب” gibidir. İsfahânî dedi: ve **سرأت الجرادة تسرأ سرأ فهي سروء**: yumurtladı; ve cem‘i **سرؤ** ve **سرأ** “كركع” gibidir; nadirdir; böylece “فعول”, **العين**’in şeddelenmesiyle “فعل” üzerine kırılmaz. Ve **سرأت** “كمنعت” gibi: çekirge **تسرأ سرأ**: yumurtladı. Ebû Ubeyd, el-Ahmer’den: yani yumurtasını attı, dedi. Dedi: ve “**رزت الجرادة**” denilir; ve **الرز**: kuyruğunu toprağa sokmasıdır; böylece **سرأها**’sını atar; ve **سرؤها**: onun yumurtasıdır. Kınânî dedi: çekirge yumurtasını attığında “**قد سرأ البيض يسرأ به**” denilir. İbn Düreyd dedi: **سرأت المرأة سرأ**: çocukları çoğaldı. Bir nüshada: onun çocuğu; **كسرأت تسرئة** gibi; ikisinde de; ve bu Ferrâ’dan (nakildir). Ve **أسرأت**—yani çekirge—: yumurtlamasının vakti geldi. El-Ahmer dedi: **أسرأت**: yumurtasını atmasının vakti geldi. Ve **أرض مسروأة**: onun çokluğu, yani çekirge(ler) (çok olan yer). İsfahânî dedi: yani **سروة** sahibi; ve aslı hemzedir.

Müellifin bu maddeden ihmal ettiği şeylerdendir: **السراء** “كسحاب” gibi: yay ağacı(ları)ndan bir tür; bir tanesi **سراءة**’dır. Ve **السروة**: yalnızca oktur. Sonuncusu, İbn Ali b. Hamza’dandır; ve aslı hemzedir.
