# سربل (س-ر-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Koruyucu giysiler

- Harfler: س - ر - ب
- Kur'an'da: 3 geçiş · 2 ayet · 3 sîga
- 7 sözlük

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [سَرَابِيلَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8E.md) | فَرَاعِيلَ | Koruyucu giysiler | 1 | 1 | [16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/ayet/16:81.md) |
| [سَرَابِيلُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَرَاعِيلُهُمْ | Onların koruyucu giysileri | 1 | 1 | [14:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/ayet/14:50.md) |
| [وَسَرَابِيلَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D8%B1%D9%8E%D8%A7%D8%A8%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8E.md) | وَفَرَاعِيلَ | Ve koruyucu giysiler | 1 | 1 | [16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/ayet/16:81.md) |

## Mücavir kökler — 16 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [قطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Maden eriyiğidir
2. [حرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Harir, ipek demektir
3. [كنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Okların konduğu kap demektir
4. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
5. [غشو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Örter
6. [ظلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Gölge demektir
7. [جبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Dağ anlamındadır
8. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Bes besese dağınık taşlar demektir
9. [وجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Yüz demektir
10. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “Süllem” merdiven demektir
11. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
12. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ateş demektir
13. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
14. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
15. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
16. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | سربل |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md), [درع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%B9.md), [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md), [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [عري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bedeni dökümlü ve kesintisiz biçimde boydan boya saran koruyucu örtü, gömlek veya zırh |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanı dışsal yıkıcı etkenlerden (sıcak, soğuk, savaş darbesi veya azap ateşi) koruyan veya kuşatan kuşatıcı zırh ve giysi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığın dış tesirlere karşı mukavemetini sağlayan ve varoluşsal sınırlarını muhafaza eden koruyucu zırhlanma ve kurumsal kuşatım |
| Kritik Hata Riski | Kelimeyi sadece süs veya basit kumaş giysi zannedip onun temel vasfı olan savunma, yalıtım ve kuşatıcı kalkan niteliğini göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| سر | Bir şeyin içine süzülme, gizlenme, kesintisiz akış ve içsel süreklilik; nitekim [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md), [سرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AD.md), [سرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF.md) köklerinde akış, delik ve birbirine geçme anlamı belirgindir | ب | Hareketi belirli bir kanala, yola veya bedensel geçiş boşluğuna yönelterek içine girilen korunaklı yol veya akıntı mecrası anlamını oluşturur |
| [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md) | Akışkanlık, bedene veya deliğe dökülüp yerleşme ve içinden akıp gitme mecrası | ل | Anlamı nihai bir kuşatma, tutma ve toparlama sınırına ulaştırarak bedeni baştan aşağı saran, dökümlü ve boydan boya kuşatıcı giysi veya zırh (سربل) formuna dönüştürür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| س | Diken, destek | Bedene dışarıdan temas eden, dik durmayı sağlayan ve koruyucu bir sınır oluşturan dayanak |
| ر | İnsan başı | Başlangıç noktası, üst uzuv ve bedenin tepe kısmı |
| ب | Ev, çadır, iç | İçine girilen korunaklı alan, barınak ve muhafaza eden hacim |
| ل | Çoban değneği, bağlama | Bütünü yönlendiren, toparlayan, saran ve birleştiren bağ |
| سربل | Koruyucu kalkanın baştan başlayıp bedeni bir çadır gibi içine alarak bütünüyle kuşatması | Bedenin en üst noktasından aşağıya doğru bir kalkan gibi inen, kişiyi içine alarak dış etkenlerin zararından koruyan dökümlü örtü ve zırh hareketi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Boydan boya giyilen dökümlü geniş gömlek (قميص) ve savaşa mahsus örme demir zırh (درع); ayrıca yağı bol olup dökülen tirit yemeği için de kullanılır |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ka‘b b. Züheyr kasidesinde savaşçıların koruyucu zırhlarını nitelemek için bu kökü zikreder: شُمُّ العَرانِينِ أَبْطالٌ لبَوسُهُمُ / من نَسْجِ دَاوُدَ، في الهَيْجا، سَرابِيلُ |
| Erken Arapça kullanım | Hz. Osman hilafet makamını ve üzerine yüklenen meşru velayet sorumluluğunu bedeni saran gömleğe benzeterek şöyle demiştir: لا أَخْلَع سِرْبالاً سَرْبَلَنِيه اللهُ تعالى |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve erken dönem şiir rivayetleri.

### Sami etimolojik katman

Arapça سربل kökü, dörtlü morfolojik yapısıyla erken dönem Sami dillerinde gömlek, örtü veya dökümlü dış giysi bildiren ortak gövdeyle ilişkilidir. Aramice ve Süryanice katmanında şarbālā (pantolon, dökümlü örtü, alt giysisi) şeklinde tespit edilen biçim, Eski Ahid Daniel kitabında geçen šarbalā (şalvar, dökümlü giysi) formuyla fonetik ve semantik paralellik gösterir. Bu biçimin kökeni hakkında Semitist filologlar arasında, Akatça sarbāllu / şarballu (bir tür örtü veya giysi) vasıtasıyla Sami coğrafyasına yayıldığı veya erken Farsça şalvār (örtücü alt giysisi) sözcüğünün Sami ses sistemine intibakı olduğu yönünde değerlendirmeler bulunur. Klasik Arapçada kök, [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md) (akmak, girmek) tabanından dördüncü radikal ل ilavesiyle zenginleşmiş ve bedeni saran her türlü üstlük, koruyucu gömlek ve savaşa mahsus dökümlü örme zırh anlamında kökleşmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md) tabanına ل eklenmesi | İçine girilen kanal ve akıntı anlamından hareketle, bedenin içine kaydığı ve dökümlü indiği zırh veya gömlek türetilmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Aramice ve Süryanice šarbālā | Daniel [3:21](https://lisan.digital/tr/ayet/3:21.md) ve [3:27](https://lisan.digital/tr/ayet/3:27.md) bağlamında koruyucu giysi veya dökümlü örtü anlamında yer alan sözcükle fonetik uyum gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Akatça sarbāllu veya erken İrani šarvār | Eski Yakındoğu dillerinde dökümlü giysiyi ifade eden kültürlerarası ortak giyim terimi | Muhtemel |

Kaynak: HALOT, Payne Smith, Gesenius Hebrew and Chaldee Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| سربل | Anlamlı | Kuşatıcı örtü, gömlek ve zırh | Bedeni bütünüyle içine alarak dış etkenlere karşı koruyan giysi ve savaş kalkanı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| سربل | Merkez | Koruyucu kalkan giysi ve zırh | Bedeni boydan boya kesintisiz sararak çevresel tehdit ve darbelere karşı bariyer oluşturan örtü | Gömlek veya demir örme zırh |
| [لبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B3.md) | Komşu | Genel giyinme ve örtünme | Eylemin genel adıdır; koruyuculuktan ziyade örtünme, iç içe geçme ve gizleme boyutu öne çıkar | Genel örtü ve karışım |
| [درع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%B9.md) | Komşu | Zırh ve savaş savunması | Yalnızca savaş darbesine karşı giyilen madeni savunma giysisini ifade eder; kumaş gömleği kapsamaz | Doğrudan savaş teçhizatı |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Gizleme ve perdeleme | Görünürlüğü engelleme ve gözden saklama amacı taşır; fiziki darbeden koruma şartı yoktur | Görsel perde ve engel |
| [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md) | Komşu | İşlenmiş kumaş giysi | İnsana dönüp gelen, biçilip dikilmiş gündelik elbiseyi anlatır; savunma kalkanı vasfı ikincildir | Gündelik kumaş elbise |
| [عري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%8A.md) | Zıt | Çıplaklık ve korunmasızlıktan açığa çıkma | Dış etkenlere, tehlikelere ve nazarlara karşı hiçbir kalkanın ve örtünün kalmaması durumu | Tam korumasızlık ve çıplaklık |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | سربل | Koruyucu gömlek ve zırh | Bedeni saran, sıcaktan, soğuktan ve düşman darbesinden koruyan üstlük | Kesin |
| Latince | lorica, tunica | Zırh gömleği, tunik | Hem bedene oturan tunik giysisini hem de gövdeyi koruyan zırhı karşılar; tek başına her iki anlamı birden barındırmaz | Güçlü |
| İngilizce | tunic, coat of mail, protective garment | Zırhlı gömlek, koruyucu zırh | Giysinin hem örtücü hem de darbe ve ısı emici kalkan vasfını bir arada taşır | Kesin |
| Almanca | Schutzgewand, Panzerhemd | Koruyucu giysi, zırh gömlek | Savunma ve çevresel yalıtım işlevini tam karşılar; salt süs elbisesini dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | cotte de mailles, tunique de protection | Zırh gömleği, koruyucu üstlük | Bedeni dış yıkıcı etkilerden ayıran koruyucu katman anlamını vurgular | Güçlü |
| Grekçe | χιτών, θώραξ | Gömlek, göğüs zırhı | Beden örtüsü ile göğsü koruyan sert kalkanı ayrı ayrı ifade eder | Muhtemel |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Bailly Dictionnaire Grec-Français.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ | İklimsel yalıtım sağlayan kumaş gömlekler | Dünyevi nimetlerin ve bedeni tabiat şartlarından muhafaza eden giysilerin zikredildiği bağlam; Nahl [16:81](https://lisan.digital/tr/ayet/16:81.md) |
| سَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ | Savaştaki darbelerden koruyan demir zırhlar | İnsanlar arası çatışmada bedeni kesici ve delici silahlardan muhafaza eden zırhlar; Nahl [16:81](https://lisan.digital/tr/ayet/16:81.md) |
| سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ | Cehennemde bedeni bütünüyle saran azap örtüsü | Suçluların ahirette kaçamayacakları biçimde üzerlerine yapışan, katrandan tutuşturucu ve kuşatıcı azap örtüsü; İbrâhîm [14:50](https://lisan.digital/tr/ayet/14:50.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret halleri ve ceza adaleti | İbrâhîm [14:50](https://lisan.digital/tr/ayet/14:50.md) ayetindeki katran gömleklerin azabın ayrılmazlığını ve bedenin her noktasını kuşatan ceza zırhını ifade etmesi | Ayrılmaz ve bedeni bütünüyle kuşatıcı azap elbisesi |
| Fıkıh | Cihat, savunma ve setr-i avret | Savaş anında zırh ve teçhizat kuşanmanın meşruiyeti ile bedeni koruyan temel giysilerin zaruret derecesi | Hayati koruma ve savunma araçlarının fıkhi statüsü |
| Tefsir | İcaz ve hazif sanatı | Nahl [16:81](https://lisan.digital/tr/ayet/16:81.md) ayetinde sıcağın zikredilip soğuğun hazfedilmesi meselesi; zira sıcaktan koruyan şeyin soğuktan da koruyacağı kuralı | Koruma fonksiyonunun iklimsel ve fiziki kapsamı |
| Hadis | Hilafet emaneti ve metanet | Hz. Osman'ın hilafeti ilahi bir gömlek (سربال) olarak niteleyip asilere karşı direnç göstermesi bağlamı | Kişiyi kuşatan, çıkarılamaz ilahi ve idari sorumluluk |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi inayet ve muhafaza | Koruyucu kalkan | İnsanı fıtri zaaflarından ve tabiatın tahribatından koruma | Allah'ın insana bedenini ve ruhunu koruyacak maddi-manevi savunma zırhı bahşetmesi | Kesin |
| İlmi | Termodinamik ve mekanik yalıtım | Yalıtkan ve mukavim katman | Enerji geçişini engelleme ve kinetik darbeyi sönümleme | Dış ortamın ısıl ve mekanik etkilerini bedenden izole eden bariyer sistemi | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki meşruiyet ve kamu otoritesi | Kurumsal koruma zırhı | Yöneticinin makamını keyfi müdahalelere karşı muhafaza etme | Devlet otoritesinin keyfi baskılara karşı bir kamu zırhı işlevi görmesi | Güçlü |
| İktisadi | Temel savunma ve tekstil üretimi | Stratejik üretim metası | Toplumun temel güvenlik ve barınma teçhizatını karşılama | Savunma sanayii ve koruyucu tekstil üretiminin ekonomik güvenliğin omurgası olması | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Koruyucu sınır tabakası ve yalıtım membranı (boundary layer / shielding) | Termal iletimi durduran veya gelen kinetik enerjiyi yüzey boyunca dağıtarak iç yapıyı hasardan koruyan sınır katmanı | Kesin |
| Beşeri bilimler | Kurumsal zırhlanma ve psikolojik savunma mekanizması | Bireyin ve toplumun dışsal travmatik saldırılara karşı geliştirdiği yapısal direnç ve hukuki güvence kalkanı | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece sıradan bir giysi, kumaş gömlek veya modaya uygun bir elbise formuna indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kelime salt kumaşı değil; sıcağa karşı termal yalıtımı, savaşa karşı demir kalkanı ve cehennemde tutuşan katran kaplamasını ifade eden çok katmanlı bir kuşatıcı bariyerdir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki koruyucu zırhlanma, hayatta kalma teknolojisi ve cehennem azabının kaçınılmaz bedensel kuşatıcılığı boyutunun kaybolması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın insan bedeninin kırılganlığını bildiğini, insanın tabiat şartlarına ve düşman darbesine karşı korunması için geliştirilen araçları birer ilahi inayet ve teknolojik nimet olarak sunduğunu gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nimetlerin ve insanın savunma imkânlarının sayıldığı ayetlerde (Nahl suresi) ve ahiretteki inkârcıların mutlak kuşatılmışlıklarının anlatıldığı ceza sahnelerinde (İbrâhîm suresi) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dinin sadece soyut inançlardan ibaret olduğu zannını yıkarak; insanın ısıl yalıtım, askeri donanım ve bedensel güvenlik gibi somut kalkanlara fıtraten muhtaç olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bedeni boydan boya saran, içine alan ve dış tesirlere karşı bariyer oluşturan koruyucu gömlek veya demir zırh.
- Soyut anlam: Bir varlığın dışsal tehdit, sıcaklık ve mekanik darbelere karşı bütünlüğünü muhafaza eden koruyucu zırhlanma ve kuşatıcı yalıtım kalkanı.
- Sistematik karşılık: Sistemin iç dinamiklerini çevresel tahribattan izole eden, darbeyi emen ve iç yapıyı sınırlandıran dinamik kabuk veya koruyucu membran.
- LaTeX modeli: $$M(t) = \int_{\partial \Omega} \sigma(x) \, dx \implies \Phi_{\mathrm{ext}} \cdot (1 - \alpha) \to \Omega_{\mathrm{int}}$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $\Omega_{\mathrm{int}}$ korunan iç hacmi ve bedeni, $\partial \Omega$ bu hacmi boydan boya kuşatan sınır yüzeyini (zırh veya gömlek), $\sigma(x)$ bu sınır yüzeyindeki koruyucu malzeme yoğunluğunu, $M(t)$ toplam koruyucu kalkanı, $\Phi_{\mathrm{ext}}$ dışarıdan gelen yıkıcı akıyı (ısı, darbe veya ateş) ve $\alpha$ gelen bu etkiyi engelleyen veya sönümleyen yalıtım katsayısını temsil eder. Çevresel etki $(1-\alpha)$ oranında zayıflatılarak iç hacmin dengesi muhafaza edilir.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/occurrences?meal=IK

### [İbrahim 14:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/ayet/14:50.md) — سَرَابِيلُهُمْ

سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ وَتَغْشَى وُجُوهَهُمُ النَّارُ

Meal (IK): Gömlekleri katrandandır, yüzlerini ateş bürüyecektir.

### [Nahl 16:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/ayet/16:81.md) — سَرَابِيلَ · وَسَرَابِيلَ

وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلَالًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ كَذَلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ

Meal (IK): Allah; yaratıklarından sizin için gölgeler yapmış, dağlarda sığınacağınız barınaklar var etmiş, sizi sıcaktan koruyacak elbiseler, harbde muhafaza edecek zırhlar vermiştir. Müslüman olasınız diye, size olan nimetini işte böylece tamamlamıştır.

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

السين واللام
س م أ ل، س و م ل، س ر ب ل، ب ل س ن، ب س م ل مستعملات
سمأل:
السَّمَوأل: اسم رجل، واسمألّ الظِّلُّ: قَلَص.
سومل:
السَّوْملة: الفنجانة الصغيرة.
سربل:
السِّربالُ: القميص، وجمعه: ساربيل.
بلسن:
البُلْسُنُ: العَدَس.
بسمل:
بَسْمَلَ الرّجلُ، إذا كتب: بسم الله، قال:
لقد بَسمَلَتْ هندٌ غداةَ لَقِيتهـا		فيا حبّذا ذاك الدّلالُ المُبَسْمِلُ

##### Türkçe

السين واللام
**س م أ ل**، **س و م ل**، **س ر ب ل**، **ب ل س ن**، **ب س م ل** kullanımlı (lafızlardır).

**سمأل**:
**السَّمَوأل**: bir adam adıdır; ve **اسمألّ الظِّلُّ**: kısaldı.

**سومل**:
**السَّوْملة**: küçük fincan.

**سربل**:
**السِّربالُ**: gömlek; çoğulu: **ساربيل**.

**بلسن**:
**البُلْسُنُ**: mercimek.

**بسمل**:
**بَسْمَلَ** adam, eğer yazdıysa: **بسم الله**; dedi ki:
“Gerçekten Hind, onu karşılaştığım sabah **بَسمَلَتْ**;
ne hoş o **المُبَسْمِلُ** nazlanma!”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السِرْبالُ: القميصُ. وسَرْبَلْتُهُ فَتَسَرْبَلَ، أي ألبسته السِرْبالَ.

##### Türkçe

**السِرْبالُ**: gömlek. Ve onu **سَرْبَلْتُهُ** de, böylece **فَتَسَرْبَلَ**; yani ona **السِرْبالَ** giydirdim.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السِّرْبالُ: القَميص والدِّرْع، وقيل: كُلُّ ما لُبِسَ فهو سِرْبالٌ، وقد تَسَرْبَلَ به وسَرْبَلَه إِياه. وسَرْبَلْتُه فَتَسَرْبَل أَي أَلبسته السِّرْبالَ. وفي حديث عثمان، رضي الله عنه: لا أَخْلَع سِرْبالاً سَرْبَلَنِيه اللهُ تعالى؛ السِّرْبالُ: القَمِيصُ وكَنَى به عن الخِلافة ويُجْمَع على سَرابِيلَ. وفي الحديث: النَّوائحُ عليهنَّ سَرابِيلُ من قَطِرانٍ، وتطلق السَّرابيلُ على الدروع؛ ومنه قول كعب بن زهير: شُمُّ العَرانِينِ أَبْطالٌ لبَوسُهُمُ
من نَسْجِ دَاوُدَ، في الهَيْجا، سَرابِيلُ
وقيل في قوله تعالى: سَرابِيلَ تَقِيكم الحَرَّ؛ إِنها القُمُص تَقي الحَرَّ والبَرْد، فاكتفى بذكر الحَرِّ كأَنَّ ما وَقى الحَرَّ وَقى البرد. وأَما قوله تعالى: وسَرابِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكم؛ فهي الدُّرُوع. والسَّرْبَلَة: الثَّرِيد الكثير الدَّسَمِ. أَبو عمرو: السرْبَلَة ثَرِيدة قد رُوِّيَتْ دَسَماً.

##### Türkçe

**السِّرْبالُ**: gömlek ve zırh; ve denildi ki: giyilen her şey o, **سِرْبالٌ**dur; ve onunla **تَسَرْبَلَ** etti ve onu ona **سَرْبَلَه**. Ve ben onu **سَرْبَلْتُه** de, o da **فَتَسَرْبَلَ** etti; yani ona **السِّرْبالَ** giydirdim. Osman’ın, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Allah Teâlâ’nın bana **سِرْبالاً** olarak giydirdiğini çıkarmam”; **السِّرْبالُ**: gömlektir; ve onunla hilâfetten kinaye yaptı; ve **سَرابِيلَ** üzere cem‘ olunur. Ve hadiste: “Ağıtçı kadınların üzerlerinde katrandan **سَرابِيلُ** vardır”; ve **السَّرابيلُ** zırhlara da ıtlak olunur; bundan Ka‘b b. Züheyr’in sözü:
Şerefli burunlular, yiğitler; giyimleri
Dâvûd’un dokumasındandır; savaşta, **سَرابِيلُ**
Ve Allah Teâlâ’nın sözü hakkında denildi: “**سَرابِيلَ** sizi sıcaktan korur”; şüphesiz onlar gömleklerdir; sıcağı ve soğuğu korur; böylece sıcağın zikriyle yetindi; sanki sıcağı koruyan soğuğu da korumuştur. Amma Allah Teâlâ’nın sözü: “Ve **سَرابِيلَ** sizi savaşınızdan korur”; işte onlar zırhlardır. Ve **السَّرْبَلَة**: yağı çok olan çokça **الثَّرِيد**dir. Ebû Amr: **السرْبَلَة** yağ ile sulandırılmış bir **ثَرِيدة**dir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* س ر ب ل * * السِّرْبَالُ * القميص و * سرْبَلهُ فَتَسَرْبَلَ * أي ألبسه السربال

##### Türkçe

* س ر ب ل * * **السِّرْبَالُ** * gömlek ve * **سرْبَلهُ فَتَسَرْبَلَ** * yani ona **السربال** giydirdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

السربال، بالكسر، القميص، أو الدرع، أوكل ما لبس، فهو سربال، والجمع سرابيل، قال الله تعالى:  وسرابيل تقيكم بأسكم  ، هي الدروع، ومنه قول كعب بن زهير:
  شم العرانين أبطال لبوسهممن نسج داود في الهيجا سرابيل وقيل في قوله تعالى:  سرابيل تقيكم الحر  ، إنها القمص تقي الحر والبرد، فاكتفى بذكر الحر، لأن ما وقى الحر وقى البرد، وقد تسربل به، وسربلته إياه: ألبسته السربال، ومنه حديث عثمان رضي الله تعالى عنه: لا أخلع سربالا سربلنيه الله تعالى، السربال: القميص وكنى به عن الخلافة. والسربلة: الثريد الدسم، وقال أبو عمرو: ثريدة قد رويت دسما. ومما يستدرك عليه: سربال الموت: لقب عبد الله البيني، ويأتي في ز ب ن. ومما يستدرك عليه:

##### Türkçe

**السربال**، kesre ile: gömlek; yahut zırh; yahut giyilen her şey; o hâlde o **سربال**’dır. Çoğulu **سرابيل**’dir. Allah Teâlâ dedi ki: “ve **سرابيل** sizi savaşınızdan korur”; o, zırhlardır. Ve ondan, Ka‘b b. Züheyr’in sözü:
  Kalkan burunlular; yiğitler; giyimleri,
  savaşta Dâvûd’un dokumasından **سرابيل**.

Ve (şu) sözü hakkında denildi: “**سرابيل** sizi sıcaktan korur”; şüphesiz onlar, sıcağı ve soğuğu koruyan gömleklerdir; böylece sıcağı anmakla yetindi; çünkü sıcağı koruyan, soğuğu da korur. Ve onunla **تسربل** etti; ve onu ona **سربلته**: ona **السربال**’ı giydirdim. Ve ondan, Osman’ın (Allah Teâlâ ondan razı olsun) hadisi: “Allah Teâlâ’nın bana giydirdiği bir **سربالا**’yı çıkarmam.” **السربال**: gömlek; ve onunla hilâfet hakkında kinayede bulundu. Ve **السربلة**: yağlı tirid. Ebû Amr dedi: yağa kandırılmış bir tirid. Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir: **سربال الموت**: Abdullah el-Beynî’nin lakabı; ve **ز ب ن**’de gelir. Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَرْبَلَهُ
Q. 1 سَرْبَلَهُ ذ , (S, K,) or سَرْبَلَهُ سِرْبَالًا, (M, Msb,) inf. n. سَرْبَلَةٌ, (KL,) He clad him with a سِرْبَال. (S, Msb, K.)

تَسَرْبَلَ
Q. 2 تَسَرْبَلَ ذ , (S,) or تَسَرْبَلَ سِرْبَالًا (Msb) or بِسِرْبَالٍ, (M, K,) He clad himself, or became clad, with a سِرْبَال: (S, M, Msb, K:) and so تَسَرْبَنَ, in which, accord. to Yaakoob, the ن is a substitute for the ل of the former. (M.)

سَرْبَلَةٌ
سَرْبَلَةٌ ذ Broken, or crumbled, bread, (ثَرِيدٌ, M, K,) or a mess of broken, or crumbled, bread, (ثَرِيدَةٌ, AA, TA,) having, (K,) or moistened with, (AA,) grease, or dripping, or gravy, (AA, K,) or having much thereof. (M.)

سِرْبَالٌ
سِرْبَالٌ ذ A shirt: (S, M, Msb, K:) and [so in the M, and in the Ham p. 65, but in the Msb and K “ or ”] a coat of mail: (M, Msb, K:) the former is the primary signification: (Ham p. 349:) or anything that is worn: (M, K:) pl. سَرَابِيلُ, (Msb, TA,) which occurs in the Kur xvi. 83 [in the first and also in the second of the senses mentioned above]: (TA:) and سِرْبَانٌ signifies the same as سِرْبَالٌ, the ن being, accord. to Yaakoob, a substitute for the ل. (M.) ― -b2- In the following words of a trad. of 'Othmلn, لَا أَخْلَعُ سِرْبَالًا سَرْبَلَنِيهِ اللّٰهُ [I will not pull off a garment with which God has invested me], it is metonymically applied to the office of Khaleefeh. (TA.)

##### Türkçe

سَرْبَلَهُ
Q. 1 **سَرْبَلَهُ** ذ , (S, K,) yahut **سَرْبَلَهُ سِرْبَالًا**, (M, Msb,) mastar ismi **سَرْبَلَةٌ**, (KL,) onu bir **سِرْبَال** ile giydirdi. (S, Msb, K.)

تَسَرْبَلَ
Q. 2 **تَسَرْبَلَ** ذ , (S,) yahut **تَسَرْبَلَ سِرْبَالًا** (Msb) yahut **بِسِرْبَالٍ**, (M, K,) bir **سِرْبَال** ile giyindi, yahut bir **سِرْبَال** ile giyinmiş oldu: (S, M, Msb, K:) ve bunun gibi **تَسَرْبَنَ**, ki onda, Ya‘kūb’a göre, **النون** öncekinin **اللام**’ına bedeldir. (M.)

سَرْبَلَةٌ
**سَرْبَلَةٌ** ذ Kırılmış yahut ufalanmış ekmek, (**ثَرِيدٌ**, M, K,) yahut yağ ile, (K,) yahut yağ ile ıslatılmış, (AA,) yahut yağ, yahut damlayan yağ, yahut et suyu, (AA, K,) bulunan, yahut ondan çokça bulunan, (M,) kırılmış yahut ufalanmış ekmek yemeği, (**ثَرِيدَةٌ**, AA, TA,).

سِرْبَالٌ
**سِرْبَالٌ** ذ Bir gömlek: (S, M, Msb, K:) ve [M’de ve Ham s. 65’te böyle; fakat Msb ve K’da “yahut”] bir zırh gömleği: (M, Msb, K:) birincisi aslî anlamdır: (Ham s. 349:) yahut giyilen herhangi bir şey: (M, K:) çoğulu **سَرَابِيلُ**, (Msb, TA,) ki Kur’ân xvi. 83’te [yukarıda zikredilen iki anlamın birincisinde ve ikincisinde de] vârid olur: (TA:) ve **سِرْبَانٌ**, **سِرْبَالٌ** ile aynı şeyi ifade eder; **النون**, Ya‘kūb’a göre, **اللام**’a bedeldir. (M.) ― -b2- ‘Osmân’ın bir rivayetinin şu sözlerinde, **لَا أَخْلَعُ سِرْبَالًا سَرْبَلَنِيهِ اللّٰهُ** [Allah’ın bana giydirdiği bir giysiyi çıkarmam], o, mecaz yoluyla halîfelik makamına uygulanmıştır. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

سَرْبَلَ
سَرْبَلَ
a.  Dressed, put clothes on.

سِرْبَاْل
سِرْبَاْل 49 , ( pl. سَرَاْبِيْلُ 67 ),
a.  Shirt; cuirass; garment.

##### Türkçe

سَرْبَلَ
سَرْبَلَ
a. Giydirdi, elbise giydirdi.

سِرْبَاْل
سِرْبَاْل 49 , ( çoğ. **سَرَاْبِيْلُ** 67 ),
a. Gömlek; zırh; giysi.
