# سرب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سرب

السارب: الذاهب على وجهه في الأرض. قال الشاعر:
أَنّى سَرَبْتِ وكنتِ غيرَ سَروبوتُقَرِّبُ الأحلامُ غيرَ قـريبِ
وسَرَبَ الفحلُ يَسْرُبُ سُروباً، إذا توجه للرَعْي. قال الأخفش التغلبي:
وكُلُّ أُناسٍ قارَبوا قَيْدَ فَجْلِهِمْونحن خَلَعْنا قَيدَهُ فهو سارِبُ
ومنه قوله تعالى: "وَمَنْ هو مُسْتَخْفٍ باللَيلِ وسارِبٌ بالنهارِ"، أي ظاهرٌ. والسَّرْبُ، بالفتح: الإبل وما رَعى من المال، ومنه قولهم: اذْهَبْ فلا أَنْدَهُ سَرْبَكَ، أي لا أَرُدُّ إِبِلِك، تذهبُ حيث شاءَتْ؛ أي لا حاجة لي فيك. وكانوا في الجاهلية يقولون في الطلاق: اذْهَبي فَلا أَنْدَهُ سَرْبَكِ فتُطَلَّقُ بهذه الكلمة. والسَّرْبُ أيضاً: الطريقُ، يقال: خَلّ له سَرْبَهُ. قال ذو الرُمَّة:
خَلَّى لها سَرْبَ أولاها وَهَيَّجَهـامِنْ خَلْفِها لاحِقُ الصُقْلَينِ هِمْهيمُ
وفلان آمَنٌ في سِرْبِه، بالكسر، أي في نفسه. وفلانٌ واسع السِرْبِ، أي رَخِيُّ البالِ. ويقال أيضاً: مَرَّ بي سِرْبٌ من قَطاً وظِباءٍ ووَحْشٍ ونِساءٍ، أي قطيعٌ. وتقول: مَرَّ بي سُرْبَةٌ بالضم، أي قطعةٌ من قَطاً وخيلٍ وحُمُرٍ وظِباءٍ. قال ذو الرمَّة يصف ماءً:
سِوى ما أصابَ الذِئْبَ منه وسُرْبَةٍأَطافَتْ به من أُمَّهاتِ الجَـوازِلِ
ويقال أيضاً: فلانٌ بعيدُ السُرْبَةِ، أي بعيدُ المذهبِ. قال الشَنفَرى:
غَدَوْنا من الوادي الذي بين مِشْعَلٍوبين الحشا هيهاتَ أَنْسَأْتُ سُرْبَتي
والسَّرَبُ، بالتحريك: الماء السائل من المَزادة ونحوِها. قال ذو الرمَّة:
ما بالُ عينيكَ منها الماءُ يَنْسَكِبُكأنّه من كُلى مَفْرِيَّةٍ سَـرَبُ
قال أبو عبيد: ويروى بكسر الراء. يقال منه سَرِبَتِ المَزادَةُ بالكسر تَسْرَبُ سَرَباً فهي سَرِبَةٌ، إذا سالَتْ. والسَّرَبُ أيضاً: بيتٌ في الأرض. تقول: انْسَرَبَ الوَحْشِيُّ في سَرِبِهِ. وانْسَرَبَ الثَعلب في جُحْرِهِ وتَسَرَّبَ، أي دخَل. وتقول: سَرِّبْ عليَّ الإبِلَ، أيْ أَرْسِلْها قِطعةً قطعةً. ويقال: سَرِّبْ عليه الخيلَ، وهو أن يبعث عليه الخيلَ سُرْبَةً بعد سُرْبَةٍ. وتَسْريبُ الحافِرِ: أَخْذُهُ في الحَفْرِ يَمْنَةً ويَسْرَةً. وتقول أيضاً: سَرَّبْتُ القِرْبَةَ، إذا صَبَبْت فيها الماء لِتَبْتَلَّ عُيونُ الخُرَزِ فتَنْسَدَّ. والمَسْرُبَةُ بضم الراء: الشَعَرُ المُسْتَدِقُّ الذي يَأخُذُ من الصدر إلى السُرَّةِ. قال الذُّهْليُّ:
الآنَ لَمَّا ابْيَضَّ مَسْـرُبَـتـيوَعَضَضْتُ من نابي على جِذمِ
والمَسْرَبَةُ، بالفتح: واحدة المسارِبِ، وهي المراعي. والسَّرابُ: الذي تراه نِصْفَ النهار كأنه ماءٌ.

### Türkçe

**السارب**: yeryüzünde kendi yönü üzere giden. Şair dedi ki:
Nerede **سَرَبْتِ**; hâlbuki sen **سَروب** değildin
Ve düşleri yaklaştırır; yakın olmayanı

Ve **سَرَبَ** erkek deve **يَسْرُبُ** **سُروباً**, otlamaya yöneldiği zaman. **الأخفش التغلبي** dedi ki:
Ve her bir insanlar, onların **فَجْل** bağının kaydına yaklaştılar
Ve biz onun kaydını çıkardık; artık o **سارِب**tir
Ve ondan Yüce Allah’ın sözü: "وَمَنْ هو مُسْتَخْفٍ باللَيلِ وسارِبٌ بالنهارِ", yani açık olan. Ve **السَّرْبُ**, fetha ile: develer ve maldan otlayan şey; ve ondan onların sözü: git, ben senin **سَرْب**ini **أَنْدَهُ** etmem; yani senin develerini geri çevirmem; dilediği yere gider; yani sana ihtiyacım yok. Ve onlar cahiliye devrinde boşamada derlerdi: git, ben senin **سَرْب**ini **أَنْدَهُ** etmem; böyle bir kelimeyle boşanırdı. Ve **السَّرْبُ** ayrıca: yol; denir: ona **سَرْب**ini bırak. **ذو الرُمَّة** dedi ki:
Ona, ilkinin **سَرْب**ini bıraktı ve onu kışkırttı
Arkasından, iki cilalının **لاحِق**i, **هِمْهيم**
Ve falan, kesra ile, **سِرْب**inde emindir; yani kendi nefsinde. Ve falan **السِرْب**i geniştir; yani gönlü rahattır. Ve ayrıca denir: bana **سِرْب** geçti; **قَطاً**dan ve ceylanlardan ve yaban(î hayvan)dan ve kadınlardan; yani sürü. Ve dersin: bana damme ile **سُرْبَةٌ** geçti; yani **قَطاً**dan ve atlardan ve eşeklerden ve ceylanlardan bir parça. **ذو الرمَّة** bir suyu vasfederek dedi ki:
Ondan kurdun isabet ettiği şey ve bir **سُرْبَةٌ** dışında
Onun etrafında, **الجَـوازِل** annelerinden dolaştı
Ve ayrıca denir: falan **السُرْبَة**si uzak; yani mezhebi uzak. **الشَنفَرى** dedi ki:
**مِشْعَل** ile **الحشا** arasındaki vadiden sabahladık; heyhat, ben **سُرْبَتي**mi geciktirdim
Ve **السَّرَبُ**, hareke ile: **المَزادة** ve benzeri şeyden akan su. **ذو الرمَّة** dedi ki:
Gözlerinin hâli ne ki, onlardan su dökülüyor
Sanki yarılmış bir böbrekten **سَـرَب** gibidir
**أبو عبيد** dedi: ve **الراء**ın kesriyle rivayet olunur. Ondan denir: **سَرِبَتِ** **المَزادَةُ** kesra ile, **تَسْرَبُ** **سَرَباً**; o hâlde o **سَرِبَةٌ**dir; aktığı zaman. Ve **السَّرَبُ** ayrıca: yerde bir ev. Dersin: yabanî hayvan **سَرِب**ine **انْسَرَبَ**. Ve tilki **جُحْر**üne **انْسَرَبَ** ve **تَسَرَّبَ**; yani girdi. Ve dersin: bana develeri **سَرِّبْ**; yani onları parça parça sal. Ve denir: ona atları **سَرِّبْ**; o, ona atları **سُرْبَةً** ardından **سُرْبَةً** göndermendir. Ve **تَسْريبُ** **الحافِرِ**: onun kazmada sağa ve sola almasıdır. Ve ayrıca dersin: **سَرَّبْتُ** **القِرْبَةَ**; içine su döktüğün zaman; **الخُرَز** gözleri ıslansın da tıkansın diye. Ve **المَسْرُبَةُ** **الراء**ın dammesiyle: göğüsten göbeğe doğru alan ince saç. **الذُّهْليُّ** dedi ki:
Şimdi, ancak **مَسْـرُبَـتي** beyazladı
Ve azı dişimle bir kökün parçasını ısırdım
Ve **المَسْرَبَةُ**, fetha ile: **المسارِب**in bir tanesi; ve onlar meralardır. Ve **السَّرابُ**: gün ortasında gördüğün, sanki suymuş gibi olan şey.
