# سرح — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AD/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%AD/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AD.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: سرح

السَرْحُ: الماء السائم. تقول: أَرْحْتُ الماشية وأَنْفَشْتُها، وأَسَمْتُها، وأَهْمَلْتُها، وسَرَحْتُها سَرْحاً، هذه وحْدُها بلا ألف. ومنه قوله تعالى: "وحينَ تَسْرَحون". وسَرَحَتْ هي بنفسها سُروحاً، يتعدّى ولا يتعدَّى. تقول: سَرَحَتْ بالغَداةِ، وراحتْ بالعَشِيِّ. يقال: ماله سارِحَةٌ ولا رائحةٌ، أي شيء. وسَرَّحْتُ فلاناً إلى موضع كذا، إذا أرسلته. وتَسْريحُ المرأة: تطليقُها؛ والاسم السَراحُ، مثل التبليغ والبلاغ. وفي المثل: السَراح من النجاح، أي إذا لم تَقْدِر على قضاء حاجةِ الرجل فآيَسْتَهُ، فإن ذلك عنده بمنزلة الإسعاف. وتَسْريح الشَعَر: إرساله وحَلُّه قبل المَشْط. والتَسْريحُ: التسهيل. وفَرس سريحٌ، أي عُرْيٌ؛ وخَيْلٌ سُرُحٌ. وناقةٌ سُرُحٌ ومُنْسَرِحَةٌ، أي سريعة. قال الأصمعي: مِلاطٌ سُرُحُ الجَنْبِ: المنسرحُ للذَهاب والمجيء. ومِشْيَةٌ سُرُحٌ، مثل سُحُجٍ، أي سهلة. والمُنْسَرِح: الخارج من ثيابه. والمُنْسَرِحُ: جنسٌ من العَروض. وانْسَرَحَ الرجل، إذا استلقى وفَرَّجَ رجليه. والسَرْحُ: شَجَرٌ عِظامٌ طِوال، الواحدة سَرْحَةٌ، يقال هي الآءُ وأما قول حُميد:
أَبى اللهُ إلاَّ أَنَّ سَرْحَةَ مالِـكٍعلى كُلِّ أَفْنانِ العِضاهِ تَروقُ
فإنما كَنى بها عن امرأةٍ. والسِرْياحُ: الطويل. والسِرْياحُ: الجواد. والسَريحَةُ: واحدة السَريح والسَرائح، وهي السُيور التي يُخْصَفُ بها. والسِرْحان: الذِئْبُ. وهُذِيل تُسمِّي الأسدَ سِرْحاناً. وفي المثل: سَقَطَ العشاءُ به على سِرْحانٍ. قال سيبويه: النون زائدة، وهو فِعْلانٌ والجمع سَراحينُ. قال الكسائِيّ: الأنثى سِرْحانَةٌ.

### Türkçe

**السَرْحُ**: salıverilen su. Şöyle dersin: **أَرْحْتُ** davarı ve **أَنْفَشْتُها**yı, ve **أَسَمْتُها**yı, ve **أَهْمَلْتُها**yı, ve **سَرَحْتُها سَرْحاً**; bu, tek başına, ألف’sizdir. Ondandır, Yüce Allah’ın sözü: “وحينَ **تَسْرَحون**”. Ve o, kendi kendine **سُروحاً** **سَرَحَتْ**; geçişli olur ve geçişsiz olur. Şöyle dersin: sabahleyin **سَرَحَتْ**, akşamleyin de döndü. Denir: onun ne **سارِحَةٌ**si vardır ne **رائحةٌ**si; yani bir şey. Ve falancayı şöyle bir yere **سَرَّحْتُ**, onu gönderdiğin zaman. Ve kadının **تَسْريحُ**i: onu boşamaktır; isim **السَراحُ**tır; **التبليغ** ve **البلاغ** gibi. Ve meselde: **السَراح من النجاح**; yani erkeğin ihtiyacını gidermeye güç yetiremezsen onu ümitsiz bırakırsın; çünkü bu, onun yanında, yardım etme menzilesindedir. Ve saçın **تَسْريح**i: taraktan önce onu salıvermek ve çözmektir. Ve **التَسْريحُ**: kolaylaştırmadır. Ve **فَرس سريحٌ**: yani çıplak; ve **خَيْلٌ سُرُحٌ**. Ve **ناقةٌ سُرُحٌ** ve **مُنْسَرِحَةٌ**: yani hızlı. **الأصمعي** dedi: **مِلاطٌ سُرُحُ الجَنْبِ**: gidip gelmeye elverişli olan **المنسرحُ**. Ve **مِشْيَةٌ سُرُحٌ**, **سُحُجٍ** gibi; yani kolay. Ve **المُنْسَرِح**: elbiselerinden çıkan. Ve **المُنْسَرِحُ**: **العَروض**dan bir cinstir. Ve adam **انْسَرَحَ**, sırtüstü yattığı ve iki bacağını ayırdığı zaman. Ve **السَرْحُ**: büyük, uzun ağaçlardır; teki **سَرْحَةٌ**dır; denir ki o **الآءُ**dur. Ama **حُميد**’in sözü:
أَبى اللهُ إلاَّ أَنَّ **سَرْحَةَ** مالِـكٍعلى كُلِّ أَفْنانِ العِضاهِ تَروقُ
o, bununla ancak bir kadından kinaye yapmıştır. Ve **السِرْياحُ**: uzun olan. Ve **السِرْياحُ**: cömert at. Ve **السَريحَةُ**: **السَريح** ve **السَرائح**in bir tanesidir; o, onunla yama yapılan kayışlardır. Ve **السِرْحان**: kurttur. Ve **هُذِيل** aslana **سِرْحاناً** adını verir. Ve meselde: **سَقَطَ العشاءُ به على سِرْحانٍ**. **سيبويه** dedi: **النون** ziyadedir; o **فِعْلانٌ**dır; çoğulu **سَراحينُ**dur. **الكسائِيّ** dedi: dişisi **سِرْحانَةٌ**dır.
