# سردق — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%82/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%82/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سردق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D9%82.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سردق

سردق
سَرْدَقَ - يُسَرْدِقُ - سُرَادِق
سَرْدَقَ - يُسَرْدِقُ + كائن + مكاناً أو بناءً: أحاطه بسياج أو بسور صغير يبين حدوده: أحاطه بسياج أو حبال أو قماش أو أسلاك شائكة أو سور خشبي أو ما شابه لبيان حدوده وليس لعزله
سُرَادِق: على وزن " فـُُعاعـِل" اسم فاعل من " سَرْدَقَ - يُسَردِقُ ": اسم آلة منه: السياج: ما يحيط بالبناء أو الخباء فيحجزه عما حوله
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الإغلاق ومنع الحركة من الكائن أو إليه بالإحاطة بمانع"، وهي:
حَاط َ - يَحُوْطُ، حَدَقَ - يَحْدِقُ، سَارَ - يَسُوْرُ، طَوَقَ - يَطُوْقُ، حَالَ - يَحُوْلُ، سَرْدَقَ - يُسَردِقُ
سرادقها
 	﴿وقل الحق من ربكم فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَاراً أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وإن يستغيثوا يغاثوا بماء كالمهل يشوي الوجوه بئس الشراب وساءت مرتفقا(29)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [سردق] س ر د ق: السُّرْدَاقُ واحد السُّرَادِقاتِ التي تمد فوق صحن الدار وكل بيت من كرسف أي قطن فهو سُرادِقُ يقال بيت مُسَرْدَق
معجم الفرائد القرآنية
س ر د ق
"سُرَادِقُهَا" في قوله تعالى:" إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَاراً أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا "(29) الكهف .
السُّرادق : ما أحاط بالشيء كالحائط والخباء وغيرها. وقيل: كل ما أحاط بشيء يسمى السرادق، والمراد بالآية أن أهل النار لا مخلص لهم فيها، ولا فرجة، بل هي محيطة بهم من كل جانب .
الراغب
سردق
- السرادق فارسي معرب، وليس في كلامهم اسم مفرد ثالثه ألف وبعده حرفان (انظر: التعريب والمعرب ص 110)، قال تعالى: }أحاط بهم سرادقها{ [الكهف/29]، وقيل: بيت مسردق، مجعول على هيئة سرادق.
ملخص اللسان
1.     السُّرادِق: ما أحاط بالبناء، والجمع سُرادِقات؛ وهو كل ما أحاط بشيءٍ من حائط أو مِضْرَب أو خباء
2.     وبيت مُسَرْدَق: وهو أن يكون أعلاه وأسفله مشدوداً كله؛ وقد سَرْدَقَ البيت
3.     السُّرادِق واحد السُّرادِقات التي تُمَدُّ فوق صحن الدار.
4.    وكل  بيت من كُرْسُف فهو سُرادِق
لسان العرب
● - سردق: السُّرادِق: ما أحاط بالبناء، والجمع سُرادِقات؛ قال سيبويه:    جمعوه بالتاء وإن كان مذكراً حِينَ لم يكسّر. وفي التنزيل: أحاطَ بهم    سُرادِقُها، في صفة النار أعاذنا الله منها؛ قال الزجاج: صار عليهم سُرادِقٌ من    العذاب. والسُّرادِقُ: كل ما أحاطَ بشيءٍ نحو الشُّقَّة في المِضْرَب أو    الحائط المشتمل على الشيء. ابن الأثير: وقد ورد في الحديث ذكر السُّرادِق    في غير موضع، وهو كل ما أحاط بشيءٍ من حائط أو مِضْرَب أو خباء. وقال    بعض أهل التفسير في قوله تعالى: وظِلٍّ مِنْ يَحْمومٍ؛ هو من سُرادِقِ أهل    النار. وبيت مُسَرْدَق: وهو أن يكون أعلاه وأسفله مشدوداً كله؛ وقد    سَرْدَقَ البيت؛ قال سلامة بن جندل يذكر قَتْلَ كِسْرى للنعمان:    هو المُدْخِل النُّعْمان بَيْتاً، سَماؤه    صُدورُ الفُيولِ، بَعْدَ بَيْتٍ مُسَرْدَقِ    الجوهري: السُّرادِق واحد السُّرادِقات التي تُمَدُّ فوق صحن الدار. وكل    بيت من كُرْسُف فهو سُرادِق؛ قال رؤبة:    يا حَكَمُ بنَ المُنْذِر بن الجارودْ،    أنتَ الجوادُ ابنُ الجواد المحمودْ،    سُرادِقُ المَجْد عليك ممدودْ    وقيل: الرجز للكذّاب الحِرْمازي، وأنشد بيتاً للأَعشى وقال في سببه:    يذكر ابن وَبْر وقَتْلَه النعمان بن المنذر تحت أرجل الفِيَلة، وأنشد البيت    الذي تقدمت نسبته لسلامة بن جندل. والسُّرادِقُ: الغبار الساطع؛ قال لبيد    يصف حُمُراً:    رَفَعْنَ سُرادِقاً في يوم رِيحٍ،    يُصَفِّقُ بَينَ مَيْلٍ واعْتِدال    وهو أيضاً الدخان الشاخص المحيط بالشيء؛ قال لبيد يصف عيراً يطرد عانةً،    وأنشد البيت.
مقاييس اللغة:
و(السُّرادِق): الغبار.
القاموس المحيط:
السُّرادِقُ الذي يُمَدُّ فَوْقَ صَحْنِ البَيْتِ، ج سُرادِقاتٌ، والبَيْتُ من الكُرْسُفِ، والغُبارُ الساطِعُ، والدُّخانُ المُرْتَفِعُ المُحيطُ بالشيءِ. وبَيْتٌ مُسَرْدَقٌ أعْلاهُ وأسْفَلُهُ مَشْدودٌ كُلُّهُ.
تاج العروس:
س ر د ق
السرُّادِقُ كعُلابِطٍ وإِنما أَهْمَلَهُ لشهْرَتِه : الذِي يُمَد فَوْقَ صحْنِ البَيْتِ وفي الصِّحاح : صَحْن الدّارِ وقالَ ابنُ الأثِيرِ : هو كلًّ ما أحاطَ بشَيء : من حائِط أو مَضْرِب أو خباءً ج : سُرادِقات قالَ سِيبَوَيهِ : جَمعوه بالتّاء وإِن كانَ مذَكرًا حِينَ لم يُكسَّر وفي التَّنْزِيل : " أَحاطَ بِهمْ سُرادِقُها " قال الزَّجّاجُ : أَي : صارَ عَلَيْهِم سُرادِقٌ من العَذابِ أَعاذَنا الله تَعالَى منها
والسُّرادِقُ : البَيْتُ من الكُرْسُفِ نَقَله الجَوْهَريُّ وأَنْشدَ لرؤبَةَ وهكذا وقَع في كتاب سِيبَوَيْهِ قالَ الصاغانيُّ : وليسَ لَهُ وإِنَّما هُو للكَذّابِ الحِرْمازِيِّ :
" يا حَكَمُ بن المُنذِر بنِ الجارُودْ
" أَنْتَ الجَوادُ ابنُ الجَوادِ المَحْمُودْ
" سرُادِقُ المَجْدِ عَلَيْكَ مَمْدُودْ والسرادِقُ : الغُبار السّاطِعُ نَقَله الأزْهَرِيُّ وأَنْشَد للَبِيدٍ - رضِيَ الله عنه - يَصِفُ حُمُراً :
رَفَعْنَ سُرادِقاً في يَوْم رِيح ... يُصَفِّقُ بينَ مَيْلٍ واعْتِدالِ وقِيلَ : هو الدخانُ الشاخِصُ المُرْتَفِعُ المُحِيطُ بالشَّيءَ وبه فُسِّرَ أيضاً قولُ لَبِيدٍ السّابِقُ يَصِفُ عَيْرًا يَطْرُدُ عانَةً
وقال اللّيْثُ : بَيْتٌ مُسَرْدَقٌ أي : أَعْلاهُ وأَسْفَلهُ مَشْدُودٌ كُله قالَ سَلامَةُ بن جَنْدَلٍ السعْدِي يَذْكُرُ قَتْلَ كِسْرَى للنُّعْمانِ :
هُو المُدخِلُ النعْمانَ بَيْتاً سَماؤُه ... صُدُورُ الفُيُول بعدَ بَيتٍ مُسَرْدَقِ ونَسَبه الجَوْهَرِي للأعْشَى يَذْكُر أبَرْوِيزَ وقَتْلَه النعْمانَ بنَ المُنْذِرِ تَحْت أرْجُل الفِيَلَةِ
قالَ شَيْخُنا : وأَغْفَلَ المُصَنِّفُ التَّنْبِيهَ عَلَى كَوْنِ السرادِقِ مُعَرَّباً تقصِيرًا قالَ الجَوالِيقِي : هُو مُعَرَّبُ : " سَرادار " أَوْ " سراطاق " وقَدْ أَغْفَلَه الكِرْمانِي والحافِظُ بنُ حَجَرٍ وغَيْرُهما : الخَيْمَةُ وفيه نَظَر

### Türkçe

سردق
**سَرْدَقَ** - يُسَرْدِقُ - **سُرَادِق**
**سَرْدَقَ** - يُسَرْدِقُ + bir varlık + bir yeri veya bir yapıyı: onu bir çitle yahut sınırlarını belli eden küçük bir duvarla kuşattı: sınırlarını belirtmek için, onu yalıtmak için değil, bir çitle yahut iplerle yahut kumaşla yahut dikenli tellerle yahut ahşap bir çitle yahut benzeriyle kuşattı.

**سُرَادِق**: “فـُُعاعـِل” vezni üzere, **سَرْدَقَ - يُسَردِقُ**’tan ism-i fâil: ondan ism-i âlet: çit: yapıyı veya çadırı kuşatan, böylece onu çevresindekinden ayırıp engelleyen şey.

Ve lafız, “bir engelle kuşatmak suretiyle varlıktan yahut ona doğru hareketi kapatma ve men etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
حَاط َ - يَحُوْطُ، حَدَقَ - يَحْدِقُ، سَارَ - يَسُوْرُ، طَوَقَ - يَطُوْقُ، حَالَ - يَحُوْلُ، **سَرْدَقَ - يُسَردِقُ**

سرادقها
﴿“Ve de ki: Hak Rabbinizdendir; artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin. Şüphesiz biz zalimler için bir ateş hazırladık; **سُرَادِقُهَا** onları kuşatmıştır. Ve eğer yardım isterlerse, yüzleri kavuran erimiş maden gibi bir su ile yardım olunur. Ne kötü içecektir ve ne kötü bir dayanaktır.” (29)﴾ **الكهف**

مختار الصحاح
● [**سردق**] س ر د ق: **السُّرْدَاقُ**; avlunun ortası üzerine gerilen **السُّرَادِقاتِ**’ın bir tanesidir; ve pamuktan, yani kersaf’tan olan her ev **سُرادِقُ**tur; **بيت مُسَرْدَق** denir.

معجم الفرائد القرآنية
س ر د ق
“**سُرَادِقُهَا**”, Yüce Allah’ın şu sözünde: “Şüphesiz biz zalimler için bir ateş hazırladık; **سُرَادِقُهَا** onları kuşatmıştır” (29) **الكهف**.
**السُّرادق**: duvar ve çadır ve başkaları gibi, şeyi kuşatan şey. Ve denildi ki: bir şeyi kuşatan her şeye **السرادق** denir; âyette murad, ateş ehlinin onda hiçbir kurtuluşlarının olmaması ve hiçbir açıklık bulunmaması, bilakis onun her taraftan onları kuşatmış olmasıdır.

الراغب
سردق
- **السرادق** Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; ve onların sözünde, üçüncüsü ألف olan ve ondan sonra iki harf bulunan tekil bir isim yoktur (bak: التعريب والمعرب s. 110). Yüce Allah dedi ki: ﴿**أحاط بهم سرادقها**﴾ [**الكهف**/29]. Ve denildi ki: **بيت مسردق**; **سرادق** heyeti üzere yapılmış.

ملخص اللسان
1. **السُّرادِق**: yapıyı kuşatan şey; çoğulu **سُرادِقات**; ve o, duvar yahut **مِضْرَب** yahut çadırdan bir şeyi kuşatan her şeydir.
2. Ve **بيت مُسَرْدَق**: o, üstü ve altı bütünüyle bağlanmış olmasıdır; ve evi **سَرْدَقَ** etti.
3. **السُّرادِق**, avlunun ortası üzerine gerilen **السُّرادِقات**’ın bir tanesidir.
4. Ve kersaf’tan olan her ev **سُرادِق**tur.

لسان العرب
● - سردق: **السُّرادِق**: yapıyı kuşatan şey; çoğulu **سُرادِقات**; Sîbeveyh dedi ki: kırılmadığı zaman, müzekker olduğu hâlde onu **التاء** ile çoğul yaptılar. Ve tenzîlde: **أحاطَ بهم سُرادِقُها**; ateşin sıfatında—Allah bizi ondan korusun. Zecâc dedi ki: üzerlerine azaptan bir **سُرادِقٌ** oldu. Ve **السُّرادِقُ**: **المِضْرَب**’daki **الشُّقَّة** yahut şeyi içine alan duvar gibi, bir şeyi kuşatan her şeydir. İbnü’l-Esîr: hadiste **السُّرادِق** zikri, birden çok yerde gelmiştir; ve o, duvardan yahut **مِضْرَب**’dan yahut çadırdan bir şeyi kuşatan her şeydir. Ve tefsir ehlinden bazıları, Yüce Allah’ın şu sözünde: **وظِلٍّ مِنْ يَحْمومٍ**; o, ateş ehlinin **سُرادِقِ**’ındandır, dedi. Ve **بيت مُسَرْدَق**: o, üstü ve altı bütünüyle bağlanmış olmasıdır; ve evi **سَرْدَقَ** etti. Selâme b. Cündel, Kisrâ’nın Nu‘mân’ı öldürmesini anarak dedi:
هو المُدْخِل النُّعْمان بَيْتاً، سَماؤه
صُدورُ الفُيولِ، بَعْدَ بَيْتٍ مُسَرْدَقِ
Cevherî: **السُّرادِق**, avlunun ortası üzerine gerilen **السُّرادِقات**’ın bir tanesidir. Ve kersaf’tan olan her ev **سُرادِق**tur; Rü’be dedi ki:
يا حَكَمُ بنَ المُنْذِر بن الجارودْ،
أنتَ الجوادُ ابنُ الجواد المحمودْ،
سُرادِقُ المَجْد عليك ممدودْ
Ve denildi ki: recez, yalancı Hirmâzî’nindir; ve A‘şâ’ya ait bir beyit rivayet etti ve sebebinde dedi ki: İbn Vebr’i ve Nu‘mân b. Münzir’in filler ayakları altında öldürülmesini zikreder; ve Selâme b. Cündel’e nispeti daha önce geçen beyiti rivayet etti. Ve **السُّرادِقُ**: yükselen parlayan tozdur; Lebîd, yaban eşeklerini vasfederek dedi:
رَفَعْنَ سُرادِقاً في يوم رِيحٍ،
يُصَفِّقُ بَينَ مَيْلٍ واعْتِدال
Ve o, aynı zamanda, şeyi kuşatan yükselmiş duman sütunudur; Lebîd, bir yaban eşeğini bir sürüyü kovalarken vasfederek söyledi; ve beyiti rivayet etti.

مقاييس اللغة:
Ve (**السُّرادِق**): tozdur.

القاموس المحيط:
**السُّرادِقُ**: evin avlusunun ortası üzerine gerilen şey; çoğulu **سُرادِقاتٌ**; ve kersaf’tan olan ev; ve parlayan toz; ve şeyi kuşatan yükselmiş duman. Ve **بَيْتٌ مُسَرْدَقٌ**: üstü ve altı bütünüyle bağlanmış olan.

تاج العروس:
س ر د ق
**السرُّادِقُ** (عُلابِطٍ gibi); ve şöhretinden dolayı onu ancak ihmal etti: evin avlusunun ortası üzerine gerilen şey; ve **الصِّحاح**’ta: avlunun ortası. İbnü’l-Esîr dedi ki: o, duvardan yahut **مَضْرِب**’den yahut çadırdan bir şeyi kuşatan her şeydir; çoğulu: **سُرادِقات**. Sîbeveyh dedi ki: kırılmadığı zaman, müzekker olduğu hâlde onu **التّاء** ile çoğul yaptılar. Ve tenzîlde: “**أَحاطَ بِهمْ سُرادِقُها**”; Zecâc dedi ki: yani, üzerlerine azaptan bir **سُرادِقٌ** oldu; Allah Teâlâ bizi ondan korusun.
Ve **السُّرادِقُ**: kersaf’tan olan ev; Cevherî onu nakletti ve Rü’be’den rivayet etti; ve Sîbeveyh’in kitabında böyle vâki olmuştur. Sâğânî dedi ki: ona ait değildir; ancak o, yalancı Hirmâzî’nindir:
" يا حَكَمُ بن المُنذِر بنِ الجارُودْ
" أَنْتَ الجَوادُ ابنُ الجَوادِ المَحْمُودْ
" سرُادِقُ المَجْدِ عَلَيْكَ مَمْدُودْ
Ve **السرادِقُ**: parlayan tozdur; Ezhârî onu nakletti ve Lebîd’den—Allah ondan razı olsun—yaban eşeklerini vasfederek rivayet etti:
رَفَعْنَ سُرادِقاً في يَوْم رِيح ... يُصَفِّقُ بينَ مَيْلٍ واعْتِدالِ
Ve denildi ki: o, şeyi kuşatan yükselmiş, dikilmiş dumandır; ve Lebîd’in önceki sözü de bununla tefsir edilmiştir; bir yaban eşeğini bir sürüyü kovalarken vasfeder.
Ve Leys dedi ki: **بَيْتٌ مُسَرْدَقٌ**; yani: üstü ve altı bütünüyle bağlanmış olan. Selâme b. Cündel es-Sa‘dî, Kisrâ’nın Nu‘mân’ı öldürmesini anarak dedi:
هُو المُدخِلُ النعْمانَ بَيْتاً سَماؤُه ... صُدُورُ الفُيُول بعدَ بَيتٍ مُسَرْدَقِ
Ve Cevherî onu A‘şâ’ya nispet etti; Ebervîz’i ve Nu‘mân b. Münzir’i filler ayakları altında öldürmesini zikreder.
Şeyhimiz dedi ki: müellif, **السرادِق**’ın Arapçalaştırılmış oluşuna dikkat çekmeyi, kısalık sebebiyle ihmal etti. Cevâlikî dedi ki: o, Arapçalaştırılmıştır: “سَرادار” yahut “سراطاق”. Ve Kirmânî ve Hâfız İbn Hacer ve başkaları onu ihmal ettiler: çadır; bunda nazar vardır.
