# سرد — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سرد

سرد
سَرَدَ - يَسْرُدُ - سَرْد
سَرَدَ- يَسْرُدُ + كائن + شيئاً: يُنـَسِّقه: يأتي إلى أشياء متشابهة، فيضعها إثر بعضها، ثم يوصل بينها بشكل متسق، ويستعمل اللفظ للنسج والحبك ولسرد الكلام ولاستمرار الأفعال
سَرْد: اسم فعل " سَرَدَ - يَسْرُدُ "
﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد﴾: نسج ما يخشن ويغلظ، كنسج الدروع وخرز الجلد .
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " ترتيب وتنسيق وصف ونظم الأشياء على سطح مستوٍ أمام بعضها"، وهي:
قَطَرَ - يَقْطُر (المتعدي)، وسِقَ - يَسِقَُ، صَفَّ - يَصُفُّ، رَتَلَ - يَرْتُلُ، سَرَدَ- يَسْرُدُ، وَضَنَ - يَضِنُ
السرد
 	﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد واعملوا صالحا إني بما تعملون بصير(11)﴾ سبأ
مختار الصحاح
● [سرد] س ر د: درع مَسْرُودَةٌ و مُسَرَّدةٌ بالتشديد فقيل سردها نسجها وهو تداخل الحلق بعضها في بعض وقيل السَّرْدُ الثقب و المَسْرُودَةُ المثقوبة وفلان يَسْرُد الحديث إذا كان جيد السياق له و سَرَد الصوم تابعه وقولهم في الأشهر الحرم ثلاثة سَرْدٌ أي متتابعة وهي ذو القعدة وذو الحجة والمحرم وواحد فرد وهو رجب و سَرْدُ الدرع والحديث والصوم كله من باب نصر
معجم الفرائد القرآنية:
س ر د
" السَّرْدِ" في قوله تعالى :" أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحاً إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ " (11) سبأ .
السَّردُ في الأصل: نسج ما يخشن ويغلظ، كنسج الدروع وخرز الجلد .
الراغب
سرد
- السرد: خرز ما يخشن ويغلظ، كنسج الدرع، وخرز الجلد، واستعير لنظم الحديد. قال: }وقدر في السرد{ [سبأ/11]، ويقال: سرد وزرد، والسراد، والزراد، نحو سراط، وصراط، وزراط، والمسرد: المثقب.
ملخص اللسان
1.     سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه.
2.     السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً  بعضُه في أَثر بعض متتابعاً.
3.     وسَرَد الشيء  سَرْداً وسرَّده وأَسْرَده: ثقبه.
4.     والسِّراد والمِسْرَد: المِثْقَب.
5.     والمِسْرَدُ: اللسان.
6.     والمِسْرَدُ: النعل المخصوفة اللسان.
7.     والسَّرْدُ: الخرزُ  في الأَديم،
لسان العرب
● - سرد: السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً  بعضُه في أَثر بعض متتابعاً.  سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه. وفلان يَسْرُد الحديث  سرداً إِذا كان جَيِّد السياق له. وفي صفة كلامه، صلى الله عليه وسلم:  لم يكن يَسْرُد الحديث سرداً أَي يتابعه ويستعجل فيه. وسَرَد القرآن: تابع  قراءَته في حَدْر منه. والسَّرَد: المُتتابع. وسرد فلان الصوم إِذا  والاه وتابعه؛ ومنه الحديث: كان يَسْرُد الصوم سَرْداً؛ وفي الحديث: أَن  رجلاً قال لرسول الله، صلى الله عليه وسلم: إِني أَسْرُد الصيام في السفر،  فقال: إِن شئت فصم وإِن شئت فأَفطر.  وقيل لأَعرابي: أَتعرف الأَشهر الحرم؟ فقال: نعم، واحد فَرْدٌ وثلاثة  سَرْد، فالفرد رجَبٌ وصار فرداً لأَنه يأْتي بعده شعبانُ وشهر رمضانَ  وشوّالٌ، والثلاثة السَّرْد: ذو القَعْدة وذو الحجة والمُحرّم. وسَرَد الشيء  سَرْداً وسرَّده وأَسْرَده: ثقبه. والسِّراد والمِسْرَد: المِثْقَب.  والمِسْرَدُ: اللسان. والمِسْرَدُ: النعل المخصوفة اللسان. والسَّرْدُ: الخرزُ  في الأَديم، والتَّسْريد مثله. والسِّراد والمِسْرَد: المِخْصَف وما  يُخْرز به، والخزز مَسْرودٌ ومُسَرَّد، وقيل: سَرْدُها  (* قوله «والخزز  مسرود إلخ» كذا بالأصل. وعبارة الصحاح: والخرز مسرود ومسرد، وكذلك الدرع  مسرود ومسردة، وقيل سردها إلخ اهـ.) نَسْجُها، وهو تداخل الحَلَق بَعْضِها في  بعض. وسَرَدَ خُفَّ البعير سَرْداً: خصفه بالقِدِّ. والسَّرد: اسم جامع  للدروع وسائر الحَلَق وما أَشبهها من عمل الخلق، وسمي سَرْداً لأَنه  يُسْرَد فيثقب طرفا كل حلقة بالمسمار فذلك الحَلَق المِسْرَد. والمِسْرَد:  هو المِثْقَب، وهو السِّراد؛ وقال لبيد:  كما خرج السِّرادُ من النِّقال  أَراد النِّعال؛ وقال طرفة:  حِفافَيْه شُكَّا في العَسِيبِ بِمسْرَد  والسَّرْد: الثَّقْب. والمسرودة: الدرع المثقوبة؛ وقيل: السَّرْد  السَّمْر. والسَّرْد: الحَلَق. وقوله عز وجل: وقدِّر في السَّرد؛ قيل: هو أَن  لا يجعل المسمار غليظاً والثقْب دقيقاً فيَفْصِم الحلق، ولا يجعل المسمار  دقيقاً والثقبَ واسعاً قيتقلقل أَو ينخلع أَو يتقصف، اجْعَلْه على القصد  وقَدْر الحاجة. وقال الزجاج: السرْد السمْر، وهو غير خارج من اللغة لأَن  السَّرْد تقديرك طرَف الحَلْقة إِلى طرفها الآخر.  والسَّرادة: الخَلالة الصُّلْبة. والسَّرَّاد: الزرَّاد. والسَّرادَةُ:  البُسْرةَ تحْلو قبل أَن تُزْهِيَ وهي بلَحة. وقال أَبو حنيفة: السَّراد  الذي يسقط من البُسْر قيل أَن يدرك وهو أَخضر، الواحدة سَرادة. والسَّراد  من الثمر: ما أَضرَّ به العطش فيبس قبل يَنْعِه، وقد اأَسرَدَ النخلُ.  أَبو عمرو: السارِدُ الخَرَّاز والإِشْفى يقال له السِّراد والمِسْرَد  والمِخْصَف. والسَّرْد: موضع. وسُرْدُد: موضع؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه  سيبويه متمثلاً به بضم الدال وعدله بشُرْنُب، قال: وأَما ابن جني فقال  سُرْدَد، بفتح الدال؛ قال أُمية  بن أَبي عائذ الهذلي:  تَصَيَّفْتُ نَعمانَ، واصَّيَفَتْ  جبالَ شَرَوْرَى إِلى سُرْدَد  قال ابن جني: إِنما ظهر تضعيف سُرْدَد لأَنه ملحق بما لم يجئ وقد علمنا  أَن الإِلحاق إِنما هو صنعة لفظية، ومع هذا فلم يظهر ذلك الذي قدره هذا  ملحقاً فيه، فلولا أَن ما يقوم الدليل عليه بما لم يَظهر إِلى النطق  بمنزلة الملفوظ به لما أَلحقوا سُرْدَداً وسودَداً بما لم يفوهوا به ولا  تجشموا استعماله.  والسَّرَنْدى: الجريء، وقيل: الشديد، والأُنثى سَرَنداة. والسَّرَنْدى:  اسم رجل؛ قال ابن أَحمر:  فَخَرَّ وجالَ المُهْرُ ذاتَ شِمالِه،  كَسَيْفِ السَّرَنْدى لاحَ في كَفِّ صاقِل  قال سيبويه: رجل سَرَنْدى مشتق من السرد ومعناه الذي يمضي قُدُماً. قال:  والسَّرَد الحَلَق، وهو الزَّرَد ومنه قيل لصانعها: سَرَّاد وزَرَّاد.  والمُسْرَنْدي: الذي يعلوك ويَغْلِبك. واسْرَنداه الشيءُ: غلبه وعلاه؛  قال:  قد جَعل النعاسُ يَغْرَنْديني،  أَدْفعه عنِّي ويَسْرَنْديني  والاسْرِنْداء والاغْرِنْداء واحد، والياء للإِلحاق بافْعَنْلل.
مقاييس اللغة:
(سرد) السين والراء والدال أصلٌ مطّرد منقاس، وهو يدلُّ على تَوالِي أشياء كثيرةٍ يتّصل بعضُها ببعض. من ذلك السَّرْد؛ اسمٌ جامعٌ للدروع وما أشبهها من عمل الحَِـلَق. قال الله جلَّ جلالُه، في شأن داود عليه السلام: ﴿وَقَدِّرْ  فِي السَّرْدِ﴾ [سبأ 11]، قالوا: معناه ليكنْ ذلك مقدَّراً، لا يكونُ الثَّقْب ضيّقاً والمِسمارُ غليظاً، ولا يكون المسمار دقيقاً والثقب واسعاً، بل يكون على تقدير. قالوا: والزّرَّاد إنّما هو السّرّاد. وقيل ذلك لقُرب الراء من السين. والمِسْرَد: المِخْرز: قياسُه صحيح.
القاموس المحيط:
السَّرْدُ الخَرْزُ في الْأَديمِ، كالسِّرادِ، بالكسر، والثَّقْبُ، كالتَّسْريدِ فيهما، ونَسْجُ الدِّرْعِ، واسْمٌ جامِعٌ للدُّروعِ وسائِرِ الحَلَقِ، وجَوْدَةُ سِياقِ الحَديثِ، وع بِبِلادِ أزْدٍ، ومُتابَعَةُ الصَّوْمِ. وسَرِدَ، كفَرِحَ صارَ يَسْرُدُ صَوْمَهُ. والسَّرَنْدَى، كسَبَنْتَى السَّريعُ في أُمُورِهِ، والشديدُ، وهي بهاءٍ، وشاعرٌ من التَّيْمِ. واسْرَنْداهُ اعْتَلاهُ، واغْرَنْداهُ. وكسَحابٍ الخَلالُ الصُّلْبُ، وقد أسْرَدَ النَّخْلُ،
و: ما أضَرَّ به العَطَشُ من الثَّمَرِ. وسُرْدُدٌ، كقُنْفُذٍ وجُنْدَبٍ وجعفرٍ: وادٍ بِتِهامَةَ. وساردَةُ بنُ يَزيدَ بنِ جُشَمَ: في نَسَبِ الْأَنْصارِ، وهو ابنُ مِسْرَدٍ، كمِنْبَرٍ، أي: ابنُ أمَةٍ أو قَيْنَةٍ، شَتْمٌ لهمْ. والسَّريدُ: الْإِشْفى. وسَرْدانِيَّةُ: جَزيرةٌ كبيرةٌ بِبَحرِ المَغْرِبِ. وسَرْدَرودُ: ة بِهَمَذانَ.
تاج العروس:
س - ر - د
السَّرْدُ : الخَرْزُ في الأَدِيم والنَّعْل وغيرِهمَا والسَّرَّاد : الخَرَّاز . و الخَرْزُ مَسْرودٌ ومُسَرَّدٌ . وسَرَدَ خُفَّ البَعِيرِ سَرْداً : خَصفَه بالقِدِّ كالسِّرَاد بالكسر والسَّرْدُ : الثَّقْبُ وأَنشد ابن السِّيد في الفَرْق :
" كأَنَّ فُروجَ اللأْمةِ السَّرْدِ شَدَّهَأعَلى نَفْسِهِ عَبْلُ الذِّرَاعَيْنِ مُخْدِرُ
كالتَّسْرِيد فيهما والإِسرادِ في الأَخير فقط تقول : سَرَدَ الشيءَ سَرْداُ وسَرَّدَه وأَسْرَدَه إذا ثَقَبَه . والسَّرْد : نَسْجُ الدِّرْعِ وهو تَداخُلُ الحلقِ بعضها في بعض . والسَّرْد : اسمٌ جامعٌ للدُّروع وسائِرِ الحََلَق وما أَشبهَها من عَمَلِ الحلق وسُمِّيَ سَرْداً لأَنه يُسْرَد فيُثْقَب طَرَفا كُلِّ حَلْقَة بالمِسمَار فذلك الحَلَق المِسْرَدُ . والمِسْرَدُ هو المِثْقَب وهو السِّرَاد بالكسر . وقوله عز وجل : " وقَدِّرْ في السَّرْدِ " قيل هو أَلاَّ يَجْعَل المِسْمَارَ غليظاً والثُّقْبَ دَقِيقاً فيفْصِمَ الحَلَق ولا يَجْعَل المسمارَ دَقيقاً والثقبَ واسِعاً فيتَقَلْقَل أَو يَنْخَلع أَو يَتقَصَّف اجْعَلْه على القَصْد وقَدْرِ الحاجة . وقال الزّجّاج : السَّرْد : السَّمْرُ وهو غيرُ خارجٍ من اللُّغَة لأن السَّرْد تَقْدِيرُك طَرَفَ الحَلْقَة إلى طَرَفِها الآخرز ومن المجاز : السَّرْد : جَوْدَةُ سِيَاق الحَدٍث سَرَدَ الحَديثَ ونَحْوَه يَسرُدُه سَرْداً إذا تابَعه وفُلانٌ يَسْرُد الحديثَ سَرْداً وتَسَرَّدَه إذا كان جَيِّدَ السِّيَاقِ وسَرَدَ القرآنَ : تابعَ قِرَاءَتَه في حَدْر منه . والسَّرْد : ع ببلاد أَزْدٍ جاءَ ذكره في الشِّعْرِ مع أَبارع . والسَّرْد : مُتَابَعةُ الصَّومِ ومُوالاتُه وسَرِدَ فلانٌ كفَرِحَ : صارَ يَسْرُدُ صَوْمَهُ وُيواليه ويُتابِعُه . وفي الحديث : أَن رَجلاً قال له يا رسول الله : إِني أَسْرُدُ الصِّيَامَ في السفرِ فقال : إن شئت فصُمْ وإن شئت فأَفْطِرْ . والسَّرَنْدَي كسَبَنْتَى : الجَرِيءُ السريعُ في أُمورِهِ إذا أخذ يها عن ابن دُرَيْد . وقيل : الشَّدِيدُ والأُنثى سَرَنْداة . وقال سيبويه : رَجُلٌ سَرَنْدَى مُشْتَقُّ من السَّرْد ومعناه الذي يَمضِي قُدُماً . والسَّرَنْدَي : اسم رجل وهو شاعِرٌ من بني التَّيْمِ كان يُعِينُ عُمَرَ بنَ لَجإِ قال ابنُ أَحمرَ
فَخَرَّ وجَالَ المُهْرُ ذاتَ شِمَالِهِ ... كَسَيْفِ السَّرَنْدَى لاحَ في كَفِّ صاقِلِ واسرَنْدَاهُ الشَّيءُ : غَلَبَه واعْتَلاه والمُسْرَنْدِي : الذي يَعْلُوك ويَغْلٍبك . قال :
" قد جَعَل النُّعَأسُ يَغْرَنْدِيني
" أَدْفَعُهُ عنِّي ويَسْرَنْدِينِي واغْرَنْدَاهُ مثله بمعنَى عَلاَه وغَلَبَه وسيأْتي . والياءُ فيهما للإِلْحاق بافْعَنْلَلَ . وقد قيل إِنه لا ثالثَ لهما ويقال : إِنّ اغْرنداه : علاه بالشَّتْم . والسَّرَاد كَسَحَابٍ : الخَلالُ الصُّلْبُ الواحد سَرَادَةٌ عن الفرّائِ وهي البُسْرَةُ تَحْلُو قبل أَن تُزْهِيَ وهي بَلَحَةٌ . وقال أَبو حَنيفةَ : السَّرَاد : الذي يَسْقط من البُسْرِ قبل أَن يُدْركَ وهو أخضر . وقد أَسْرَدَ النْخُل والسَّرَاد ما أَضَرَّ بهِ العَطَشُ من الثَّمَرِ فيَبِسَ قَبلَ يَنْعِه نقله الصاغانيُّ . وسرْدد كقُنْفُذ وجُنْدَب وجَعْفَر الأَخيرة عن الأَصمعيّ . قال الصاغانيُّ : والمسموع من العرب الوَجْهُ الثاني : وادٍ مشهورٌ متَّسعٌ بتِهَامة اليمن مُشتمِل على قُرى ومدن وضياع قل أبو دَهْبَلٍ الجُمَحيّ :
سَقَى اللهُ جازاناً فمن حَلَّ ولْيَهُ ... فكلَّ مَسِيلٍ من سَهَأمٍ وسُرْدُدِ قال ابن سيده : سُرْدُد : موضع هكذا حَكاه سيبويهِ متمثِّلاً به بضم الدالِ وعَدَلَه بِشُرْنُب قال : وأَما ابن جِنِّي فقال : سُرْدَد بفتح الدّال قال أُمَيَّةُ بن أَبي عائِذٍ الهذَليّ :
تَصَيَّفْتُ نَعْمَانَ واصّيَّفَت ... جِبَالَ شَرَوْرَى إلى سُرْدَدِ قال ابن جِنِّي : إِنّما ظَهَر تَضْعيف سُرْدَد لأنه ملحق بما لم يجيء وقد علمنا أن الإِلْحاق إِنما هو صَنعةٌ لَفْظِيَّة ومع هذا لم يظهر ذلك الذي قَدَّرَه هذا مُلحقاً فيه فلولا أَن ما يقوم الدليلُ عليه بما لم يظهر إلى النُّطق بمنزلةِ المَلفوظ به لما أَلْحقوا سُرْدَداً وسُودَداً بما لم يَفُوهوا به ولا تَجَشَّموا استعمالَه . انتهى
وسارِدَةُ بن تَزِيدَ بالمثنّاة الفوقيّة والتحتيّة معاً نسختان ابن جُشَمَ بن الخَزْرج في نسب الأَنصارِ من وَلدِه سَلِمةُ بن سَعْد بن عليّ بن أَسد بن سارِدَةَ ذكره ابنُ حَبِيب . ومن المجاز : يقال هو ابنُ مِسْرَدٍ كمِنْبَرٍ وفي الأَساس : ابنُ أُمِّ مِسْرَدٍ أَي ابنُ أَمَةٍ أَو قَيْنَة عن الصاغانيّ لأنها من الخَوَارِزِ كما في الأساس شَتْمٌ لهم يتشاتمون به بينهم . والسَّرِيدُ كأميرٍ وسحاب ومِنْبَر : الإشْفَى الذي في طَرَفه خَرْق وهو المِخْصف
وسَرْدَانيَّةُ بالفتح : جَزِيرةٌ كبيرةٌ ببَحْر المَغْرِب بها قرى وعَمَائر عن الصاغانيِّ . وسَرْدَرُودُ : ة بهمذانَ وهي مُركّضبة من سَرْد ورُود . ومعناها : النَّهَرُ البارِدُ
ومما يستدرك عليه : السَّرْد : تَقْدِمةُ شيء إلى شيء تأْتي به مُتَّسِقاً بعْضُه في إِثرِ بعْض مُتتابِعاً . وقيل لأَعرابيٍّ . أَتعرِف الأَشهُرَ الحُرُمَ ؟ فقال : نعمْ واحدٌ فَرْدٌ وثلاثةٌ سَرْدٌ . فالفَرْدُ : رَجَبٌ لأَنه يأتِي بعدَه شعبانُ وشهرُ رمضانَ وشَوَّال . والثلاثة السَّرْد : ذو القعْدَة وذو الحجة والمُحَرَّم . وهو مَجَاز . والسِّرَاد والمِسْرَد : المِثْقَب . والمِسْرَد : اللِّسَانُ يقال فُلانٌ يخرِق الأَعراضَ بِمِسْرَدِه أي بلسانه . وهو مَجَازٌ . والمِسْرَد : النَّعْلُ المَخْصوفَةٌ اللسانِ . والسِّرَاد والمِسْرَد : المِخْصَف وما يُخْرَزُ به . والخَرْزُ مَسرود ومُسَرَّد . والمَسرودة : الدِّرْع المَثقوبة
والسارِد : الخَرّاز قاله أَبو عَمرو . ودِرْعٌ مسرود ولَبُوس مُسَرَّد ولأمَةٌ سَرْدٌ . ومن المجَاز : السَّرْدُ : الحَلَقُ تَسْمِيَة بالمصْدر . ونُجُومٌ سَرَدٌ : مُتتابِعَةٌ . وتَسَرَّدَ الدُّرُّ : تتابَع في النِّظَام ولؤلؤ مُتَسرِّد وتَسَرَّدَ دَمْعُه كما يتَسَرًّدُ اللُّؤْلُؤ وماشٍ مُتَسَرِّد : يُتابِع خُطاه في مَشْيه . والسَّردِيَّة : قبيلةٌ من العرب . ومُسَرَّد كمُعَظَّم : كوفيٌّ رَوَآ عن سعدِ بن أَبي وقَّاص

### Türkçe

سرد
**سَرَدَ** - **يَسْرُدُ** - **سَرْد**
**سَرَدَ**- **يَسْرُدُ** + bir varlık + bir şeyi: onu düzenler: benzer şeylere gelir de onları birinin ardından birini koyar, sonra aralarını tutarlı bir biçimde birleştirir; lafız dokuma ve örme için, sözün ardı ardına getirilmesi için ve fiillerin sürmesi için kullanılır.
**سَرْد**: “**سَرَدَ - يَسْرُدُ**” fiilinin isim-fiilidir.
﴿“Geniş zırhlar yap ve **السَّرْدِ** içinde ölçülü yap”﴾: kaba ve kalın olanı dokumak; zırhların dokunması ve derinin delinip dikilmesi gibi.
Ve lafız, “düz bir yüzey üzerinde şeyleri birbirinin önüne dizme ve düzenleme ve sıralama ve tertip etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**قَطَرَ - يَقْطُر** (geçişli), **سِقَ - يَسِقَُ**, **صَفَّ - يَصُفُّ**, **رَتَلَ - يَرْتُلُ**, **سَرَدَ- يَسْرُدُ**, **وَضَنَ - يَضِنُ**

السرد
﴿“Geniş zırhlar yap ve **السَّرْدِ** içinde ölçülü yapın ve salih amel işleyin; şüphesiz ben yaptıklarınızı görüyorum (11)”﴾ Sebe

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**سرد**] س ر د: **مَسْرُودَةٌ** ve şeddeli olarak **مُسَرَّدةٌ** bir zırh; “onu **سرد** etti” denildi: onu dokudu; o, halkaların bazısının bazısına girmesidir; ve “**السَّرْدُ** deliktir” denildi; **المَسْرُودَةُ** delinmiş olandır. Ve falan kimse, eğer onun için iyi bir sevk (akış) üzere ise, hadisi **يَسْرُد** eder. Ve **سَرَد** orucu: onu peş peşe tuttu. Ve onların haram aylarda sözleri: üçü **سَرْدٌ**; yani peş peşe; bunlar Zilkade, Zilhicce ve Muharrem’dir; ve biri **فَرْد**’dir; o da Receb’dir. Ve zırhın **سَرْد**’i, hadisin ve orucun hepsi “**نصر**” babındandır.

Kur’ânî Ferâid Mu‘cemi:
س ر د
“**السَّرْدِ**”, Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “Geniş zırhlar yap ve **السَّرْدِ** içinde ölçülü yap ve salih amel işleyin; şüphesiz ben yaptıklarınızı görüyorum” (11) Sebe.
**السَّردُ** asılda: kaba ve kalın olanı dokumaktır; zırhların dokunması ve derinin delinip dikilmesi gibi.

Râgıb
سرد
- **السرد**: kaba ve kalın olanı delip dikmek; zırhın dokunması ve derinin delinip dikilmesi gibi; ve demirin dizilmesine mecaz yapıldı. Dedi ki: }ve **السرد** içinde ölçülü yap{ [Sebe/11]. Ve denilir: **سرد** ve **زرد**; ve **السراد** ve **الزراد**; **سراط** ve **صراط** ve **زراط** gibi. Ve **المسرد**: delici alet.

Lisân özeti
1. **سَرَد** hadisi ve benzerini, onu **يَسْرُدُه** **سَرْداً**: eğer onu peş peşe getirirse.
2. Dilde **السَّرْدُ**: bir şeyi bir şeye takdim etmektir; onu tutarlı olarak getirirsin; bazısı bazısının ardından, peş peşe.
3. Ve **سَرَد** şeyi **سَرْداً** ve **سرَّده** ve **أَسْرَده**: onu deldi.
4. Ve **السِّراد** ve **المِسْرَد**: delici alet.
5. Ve **المِسْرَدُ**: dil.
6. Ve **المِسْرَدُ**: dili dikilmiş ayakkabı.
7. Ve **السَّرْدُ**: deride delip dikme,

Lisânü’l-‘Arab
● - **سرد**: Dilde **السَّرْدُ**: bir şeyi bir şeye takdim etmektir; onu tutarlı olarak getirirsin; bazısı bazısının ardından, peş peşe. **سَرَد** hadisi ve benzerini, onu **يَسْرُدُه** **سَرْداً**: eğer onu peş peşe getirirse. Ve falan kimse hadisi **يَسْرُد** eder **سَرْداً**: eğer onun sevki (akışı) iyi ise. Ve onun sözünün sıfatında, صلى الله عليه وسلم: “Hadisi **سَرْداً** **يَسْرُد** etmezdi”; yani onu peş peşe getirip onda acele etmezdi. Ve **سَرَد** Kur’ân’ı: onu hızlı okuyuşta kıraatini peş peşe getirdi. Ve **السَّرَد**: peş peşe olan. Ve falan kimse orucu **سَرَد** etti: eğer onu ard arda yaptı ve peş peşe getirdi; bundan hadiste: “Orucu **سَرْداً** **يَسْرُد** ederdi.” Ve hadiste: bir adamın, رسول الله صلى الله عليه وسلم’e: “Ben seferde orucu **أَسْرُد** ediyorum” dediği; o da: “İstersen tut, istersen iftar et” dedi. Ve bir bedevîye: “Haram ayları bilir misin?” denildi; o: “Evet; biri **فَرْدٌ**, üçü **سَرْد**.” dedi; **فَرْد** Receb’dir; onu **فَرْد** yaptı; çünkü ondan sonra Şaban, Ramazan ayı ve Şevval gelir; ve üç **السَّرْد**: Zilkade, Zilhicce ve Muharrem’dir. Ve **سَرَد** şeyi **سَرْداً** ve **سرَّده** ve **أَسْرَده**: onu deldi. Ve **السِّراد** ve **المِسْرَد**: delici alet. Ve **المِسْرَدُ**: dil. Ve **المِسْرَدُ**: dili dikilmiş ayakkabı. Ve **السَّرْدُ**: deride delip dikme; ve **التَّسْريد** onun gibidir. Ve **السِّراد** ve **المِسْرَد**: dikici alet ve onunla delip dikilen şey; ve delip dikme **مَسْرودٌ** ve **مُسَرَّد**’dir; ve denildi: onun **سَرْد**’i (* “ve delip dikme **مسرود** …” sözü: asılda böyle. Sıhâh’ın ibaresi: ve delip dikme **مسرود** ve **مسرد**’dir; aynı şekilde zırh **مسرود** ve **مسردة**’dir; ve denildi: onu **سرد** etti …) onun dokunmasıdır; o, halkaların bazısının bazısına girmesidir. Ve **سَرَدَ** devenin mestini **سَرْداً**: onu kayışla dikti. Ve **السَّرْد**: zırhlar ve halkalar ve benzerleri için, halkaların işinden olan şeyler için, toplu isimdir; ona **سَرْداً** adı verildi; çünkü o **يُسْرَد** edilir; her halkanın iki ucu çiviyle delinip birleştirilir; işte o **الحَلَق المِسْرَد**’dir. Ve **المِسْرَد**: delici alettir; o **السِّراد**’dır. Ve Lebîd dedi:
كما خرج **السِّرادُ** من النِّقال
**النِّعال**’ı kastetti. Ve Tarafe dedi:
حِفافَيْه شُكَّا في العَسِيبِ بِ**مسْرَد**
Ve **السَّرْد**: deliktir. Ve **المسرودة**: delinmiş zırhtır. Ve denildi: **السَّرْد** **السَّمْر**’dir. Ve **السَّرْد**: halkalardır. Ve Yüce Allah’ın sözü: “ve **السَّرْد** içinde ölçülü yap”; denildi: çiviyi kalın, deliği ince yapmasın ki halkaları yarmasın; çiviyi ince, deliği geniş yapmasın ki sallansın yahut çıksın yahut kırılıp parçalansın; onu orta yolda ve ihtiyaç ölçüsünde yap. Zecâc dedi: **السرْد** **السمْر**’dir; ve o dilden çıkmış değildir; çünkü **السَّرْد** senin halkanın bir ucunu öbür ucuna ölçülü getirmen demektir. Ve **السَّرادة**: sert kürdan/çöp. Ve **السَّرَّاد**: **الزرَّاد**. Ve **السَّرادَةُ**: olgunlaşmadan önce tatlanan hurma; o, **بلَحة**’dır. Ebû Hanîfe dedi: **السَّراد**: yeşil iken olgunlaşmadan önce **البُسْر**’dan düşen şeydir; bir tanesi **سَرادة**. Ve meyveden **السَّراد**: susuzluğun zarar verdiği, olgunlaşmadan önce kuruyan şeydir; ve hurma ağaçları **اَأَسرَدَ** etti. Ebû Amr: **السارِدُ** derici/dikici; ve **الإِشْفى**’ya **السِّراد** ve **المِسْرَد** ve **المِخْصَف** denilir. Ve **السَّرْد**: bir yerdir. Ve **سُرْدُد**: bir yerdir; İbn Sîde dedi: Sîbeveyh onu böyle, **الدال**’ı dammeli olarak, örnek getirerek rivayet etti ve onu **شُرْنُب** ile denkleştirdi; dedi ki: İbn Cinnî ise **الدال**’ı fethalı olarak **سُرْدَد** dedi; Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî dedi:
تَصَيَّفْتُ نَعمانَ، واصَّيَفَتْ
جبالَ شَرَوْرَى إِلى سُرْدَد
İbn Cinnî dedi: **سُرْدَد**’ın şeddelenmesi ancak, gelmemiş olana ilhak edilmiş olduğu için ortaya çıktı; ve biz bildik ki ilhak ancak lafzî bir sanattır; bununla beraber, bunun ilhak edilmiş saydığı şey onda telaffuza çıkmadı; eğer, ortaya çıkmayanla delili sabit olan şey, telaffuz edilmiş gibi olmasaydı, **سُرْدَداً** ve **سودَداً**’yı, ağızlarını açıp söylemedikleri şeye ilhak etmezlerdi ve onu kullanmaya katlanmazlardı. Ve **السَّرَنْدى**: cesur; ve denildi: şiddetli; dişisi **سَرَنداة**. Ve **السَّرَنْدى**: bir adam adıdır; İbn Ahmer dedi:
فَخَرَّ وجالَ المُهْرُ ذاتَ شِمالِه،
كَسَيْفِ السَّرَنْدى لاحَ في كَفِّ صاقِل
Sîbeveyh dedi: **سَرَنْدى** bir adam; **السرد**’den türemiştir; manası: öne doğru giden kimsedir. Dedi ki: ve **السَّرَد** halkalardır; o **الزَّرَد**’dir; bundan dolayı onun sanatkârına **سَرَّاد** ve **زَرَّاد** denildi. Ve **المُسْرَنْدي**: sana üstün gelen ve seni yenen. Ve şey **اسْرَنداه** etti: onu yendi ve üstüne çıktı; dedi ki:
قد جَعل النعاسُ يَغْرَنْديني،
أَدْفعه عنِّي ويَسْرَنْديني
Ve **الاسْرِنْداء** ile **الاغْرِنْداء** birdir; **الياء** ilhak içindir; **افْعَنْلل**’e ilhak içindir.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**سرد**) **السين** ve **الراء** ve **الدال**: düzenli, kıyaslı bir asıldır; ve çok şeyin peş peşe gelmesine delalet eder; bazısı bazısına bağlanır. Bundan: **السَّرْد**; zırhlar ve halkaların işinden olan benzerleri için toplu isimdir. Allah جل جلاله, Dâvûd عليه السلام hakkında dedi: ﴿“ve **السَّرْدِ** içinde ölçülü yap”﴾ [Sebe 11]; dediler: manası, o ölçülü olsun; delik dar, çivi kalın olmasın; çivi ince, delik geniş olmasın; bilakis bir ölçü üzere olsun. Dediler: ve **الزّرَّاد** ancak **السّرّاد**’dır; ve bu, **الراء**’ın **السين**’e yakınlığından dolayı denildi. Ve **المِسْرَد**: delici iğne: onun kıyası sahihtir.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**السَّرْدُ**: deride delip dikme; kesre ile **السِّراد** gibi; ve delik; ikisinde de **التَّسْريد** gibi; ve zırhın dokunması; ve zırhlar ve diğer halkalar için toplu isim; ve hadisin sevkinin (akışının) iyiliği; ve Ezd beldelerinde bir yer; ve orucu peş peşe tutma. Ve **سَرِدَ** ( **فَرِحَ** gibi): orucunu **يَسْرُدُ** eder oldu. Ve **السَّرَنْدَى** ( **سَبَنْتَى** gibi): işlerinde hızlı olan; ve şiddetli; ve o, **هاء** iledir; ve Teym’den bir şair. Ve onu **اسْرَنْداهُ**: üstüne çıktı; ve onu **اغْرَنْداهُ**. Ve **سَحاب** gibi: sert kürdan/çöp; ve hurma ağaçları **أسْرَدَ** etti;
ve: meyveden susuzluğun zarar verdiği şey. Ve **سُرْدُدٌ** ( **قُنْفُذٍ** ve **جُنْدَبٍ** ve **جعفرٍ** gibi): Tihâme’de bir vadi. Ve **ساردَةُ** b. Yezîd b. Cuşem: Ensâr nesebinde; ve o, **مِسْرَدٍ**’in oğludur ( **مِنْبَرٍ** gibi); yani: bir cariyenin yahut şarkıcı cariyenin oğlu; onlara sövmedir. Ve **السَّريدُ**: **الْإِشْفى**. Ve **سَرْدانِيَّةُ**: Mağrib denizinde büyük bir ada. Ve **سَرْدَرودُ**: Hemedân’da bir yer.

Tâcü’l-‘Arûs:
س - ر - د
**السَّرْدُ**: deride ve ayakkabıda ve ikisinden başkasında delip dikme; ve **السَّرَّاد**: derici/dikici. Ve delip dikme **مَسْرودٌ** ve **مُسَرَّدٌ**’dir. Ve **سَرَدَ** devenin mestini **سَرْداً**: onu kayışla dikti; kesre ile **السِّرَاد** gibi. Ve **السَّرْدُ**: deliktir. İbnü’s-Sîd, **الفَرْق** hakkında şu beyti şahit getirdi:
" كأَنَّ فُروجَ اللأْمةِ السَّرْدِ شَدَّهَأعَلى نَفْسِهِ عَبْلُ الذِّرَاعَيْنِ مُخْدِرُ
İkisinde de **التَّسْرِيد** gibi; ve **الإِسراد** yalnız sonuncudadır; dersin ki: **سَرَدَ** şeyi **سَرْداً** ve **سَرَّدَه** ve **أَسْرَدَه**: eğer onu delerse. Ve **السَّرْد**: zırhın dokunmasıdır; o, halkaların bazısının bazısına girmesidir. Ve **السَّرْد**: zırhlar ve diğer halkalar ve halkaların işinden olan benzerleri için toplu isimdir; ona **سَرْداً** adı verildi; çünkü o **يُسْرَد** edilir; her halkanın iki ucu çiviyle delinip birleştirilir; işte o **الحَلَق المِسْرَدُ**’dir. Ve **المِسْرَدُ** delici alettir; o, kesre ile **السِّرَاد**’dır. Ve Yüce Allah’ın sözü: "ve **السَّرْدِ** içinde ölçülü yap"; denildi: çiviyi kalın, deliği ince yapmaması; böylece halkaları yarmaması; çiviyi ince, deliği geniş yapmaması; böylece sallanmaması yahut çıkmaması yahut kırılıp parçalanmaması; onu orta yolda ve ihtiyaç ölçüsünde yap. Zecâc dedi: **السَّرْد**: **السَّمْر**’dür; ve o dilden çıkmış değildir; çünkü **السَّرْد** senin halkanın bir ucunu öbür ucuna ölçülü getirmen demektir. Ve mecazdan: **السَّرْد**: hadisin sevk (akış) kalitesidir; **سَرَدَ** hadisi ve benzerini, onu **يَسرُدُه** **سَرْداً**: eğer onu peş peşe getirirse; ve falan kimse hadisi **يَسْرُد** eder **سَرْداً** ve onu **تَسَرَّدَه**: eğer sevki iyi ise. Ve **سَرَدَ** Kur’ân’ı: onu hızlı okuyuşta kıraatini peş peşe getirdi. Ve **السَّرْد**: Ezd beldelerinde bir yer; şiirde **أَبارع** ile birlikte zikri geldi. Ve **السَّرْد**: orucu peş peşe tutmak ve ard arda yapmak; ve falan kimse **سَرِدَ** ( **فَرِحَ** gibi): orucunu **يَسْرُدُ** eder oldu; onu ard arda yapar ve peş peşe getirir. Ve hadiste: bir adamın ona: “Ey Allah’ın Resulü, ben seferde orucu **أَسْرُدُ** ediyorum” dediği; o da: “İstersen tut, istersen iftar et” dedi. Ve **السَّرَنْدَي** ( **سَبَنْتَى** gibi): İbn Düreyd’den; işlerinde hızlı cesur. Ve denildi: şiddetli; dişisi **سَرَنْداة**. Sîbeveyh dedi: **سَرَنْدَى** bir adam; **السَّرْد**’den türemiştir; manası: öne doğru giden kimsedir. Ve **السَّرَنْدَي**: bir adam adıdır; o, Benî Teym’den bir şairdir; Ömer b. Lecî’e yardım ederdi; İbn Ahmer dedi:
فَخَرَّ وجَالَ المُهْرُ ذاتَ شِمَالِهِ ... كَسَيْفِ السَّرَنْدَى لاحَ في كَفِّ صاقِلِ
Ve şey **اسرَنْدَاهُ**: onu yendi ve üstüne çıktı; ve **المُسْرَنْدِي**: sana üstün gelen ve seni yenen. Dedi ki:
" قد جَعَل النُّعَأسُ يَغْرَنْدِيني
" أَدْفَعُهُ عنِّي ويَسْرَنْدِينِي
Ve **اغْرَنْدَاهُ** da onun gibidir; “üstüne çıktı ve yendi” manasında; ve gelecektir. Ve ikisindeki **الياء**, **افْعَنْلَلَ**’e ilhak içindir. Ve denildi: ikisinden üçüncüsü yoktur. Ve denilir: şüphesiz **اغْرنداه**: onu sövmekle alt etti. Ve **السَّرَاد** ( **سَحَابٍ** gibi): sert kürdan/çöp; bir tanesi **سَرَادَةٌ**; **الفرّائِ**’dan; o, olgunlaşmadan önce tatlanan **البُسْرَة**’dir; o, **بَلَحَة**’dır. Ebû Hanîfe dedi: **السَّرَاد**: olgunlaşmadan önce, yeşil iken **البُسْر**’dan düşen şeydir. Ve hurma ağaçları **أَسْرَدَ** etti; ve **السَّرَاد**: meyveden susuzluğun zarar verdiği, olgunlaşmadan önce kuruyan şeydir; Sâgânî nakletti. Ve **سرْدد** ( **قُنْفُذ** ve **جُنْدَب** ve **جَعْفَر** gibi): sonuncusu Asma‘î’den. Sâgânî dedi: Araplardan işitilen ikinci veçhtir: Yemen Tihâmesi’nde meşhur, geniş bir vadi; köyleri, şehirleri ve çiftlikleri kapsar. Ebû Dehbel el-Cumahî dedi:
سَقَى اللهُ جازاناً فمن حَلَّ ولْيَهُ ... فكلَّ مَسِيلٍ من سَهَأمٍ وسُرْدُدِ
İbn Sîde dedi: **سُرْدُد** bir yerdir; Sîbeveyh onu böyle, **الدال**’ı dammeli olarak, örnek getirerek rivayet etti ve onu **شُرْنُب** ile denkleştirdi. Dedi ki: İbn Cinnî ise **الدّال**’ı fethalı olarak **سُرْدَد** dedi. Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî dedi:
تَصَيَّفْتُ نَعْمَانَ واصّيَّفَت ... جِبَالَ شَرَوْرَى إلى سُرْدَدِ
İbn Cinnî dedi: **سُرْدَد**’ın şeddelenmesi ancak, gelmemiş olana ilhak edilmiş olduğu için ortaya çıktı; ve biz bildik ki ilhak ancak lafzî bir sanattır; bununla beraber, bunun ilhak edilmiş saydığı şey onda telaffuza çıkmadı; eğer, ortaya çıkmayanla delili sabit olan şey, telaffuz edilmiş gibi olmasaydı, **سُرْدَداً** ve **سُودَداً**’yı, ağızlarını açıp söylemedikleri şeye ilhak etmezlerdi ve onu kullanmaya katlanmazlardı. Bitti.
Ve **سارِدَةُ** b. **تَزِيدَ**: üstten ve alttan ikisiyle birlikte ikiz harfle; iki nüsha; Cuşem b. Hazrec b. Ensâr nesebinde; ondan: Selime b. Sa‘d b. Alî b. Esed b. **سارِدَةَ**; İbn Habîb onu zikretti. Ve mecazdan: “o, **مِسْرَدٍ**’in oğludur” denilir ( **مِنْبَرٍ** gibi); ve **الأساس**’ta: “**أُمِّ مِسْرَدٍ**’in oğlu”; yani bir cariyenin yahut şarkıcı cariyenin oğlu; Sâgânî’den; çünkü o, **الخَوَارِزِ**’dendir; **الأساس**’ta olduğu üzere; onlara sövmedir; aralarında birbirlerine söverken onunla sövüşürler. Ve **السَّرِيدُ** ( **أميرٍ** ve **سحاب** ve **مِنْبَر** gibi): ucunda delik olan **الإشْفَى**; o, **المِخْصف**’tır.
Ve **سَرْدَانيَّةُ** fetha ile: Mağrib denizinde büyük bir ada; onda köyler ve yapılar vardır; Sâgânî’den. Ve **سَرْدَرُودُ**: Hemedân’da bir yer; **سَرْد** ve **رُود**’dan bileşik yapılmıştır; manası: soğuk nehir.
Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **السَّرْد**: bir şeyi bir şeye takdim etmektir; onu tutarlı olarak getirirsin; bazısı bazısının ardından, peş peşe. Ve bir bedevîye: “Haram ayları bilir misin?” denildi; o: “Evet; biri **فَرْدٌ**, üçü **سَرْدٌ**.” dedi. **فَرْد**: Receb’dir; çünkü ondan sonra Şaban, Ramazan ayı ve Şevval gelir. Ve üç **السَّرْد**: Zilkade, Zilhicce ve Muharrem’dir. Ve o mecazdır. Ve **السِّرَاد** ve **المِسْرَد**: delici alet. Ve **المِسْرَد**: dildir; “falan kimse, ırzları **مِسْرَدِه** ile deler”; yani diliyle; ve o mecazdır. Ve **المِسْرَد**: dili dikilmiş ayakkabıdır. Ve **السِّرَاد** ve **المِسْرَد**: dikici alet ve onunla delip dikilen şey. Ve delip dikme **مَسرود** ve **مُسَرَّد**’dir. Ve **المَسرودة**: delinmiş zırhtır.
Ve **السارِد**: derici/dikici; Ebû Amr söyledi. Ve **دِرْعٌ مسرود** ve **لَبُوس مُسَرَّد** ve **لأمَةٌ سَرْدٌ**. Ve mecazdan: **السَّرْدُ**: halkalardır; masdar ile adlandırmadır. Ve **نُجُومٌ سَرَدٌ**: peş peşe. Ve **تَسَرَّدَ** inci: dizide peş peşe geldi; ve **لؤلؤ مُتَسرِّد**. Ve gözyaşı **تَسَرَّدَ** etti; inci **يتَسَرًّدُ** ettiği gibi. Ve **ماشٍ مُتَسَرِّد**: yürüyüşünde adımlarını peş peşe getirir. Ve **السَّردِيَّة**: Araplardan bir kabile. Ve **مُسَرَّد** ( **مُعَظَّم** gibi): Kûfeli; Sa‘d b. Ebî Vakkâs’tan rivayet etti.
