# سرد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سرد

السَّرْدُ في اللغة: تَقْدِمَةُ شيء إِلى شيء تأْتي به متَّسقاً بعضُه في أَثر بعض متتابعاً.
سَرَد الحديث ونحوه يَسْرُدُه سَرْداً إِذا تابعه. وفلان يَسْرُد الحديث سرداً إِذا كان جَيِّد السياق له. وفي صفة كلامه، صلى الله عليه وسلم: لم يكن يَسْرُد الحديث سرداً أَي يتابعه ويستعجل فيه. وسَرَد القرآن: تابع قراءَته في حَدْر منه. والسَّرَد: المُتتابع. وسرد فلان الصوم إِذا والاه وتابعه؛ ومنه الحديث: كان يَسْرُد الصوم سَرْداً؛ وفي الحديث: أَن رجلاً قال لرسول الله، صلى الله عليه وسلم: إِني أَسْرُد الصيام في السفر، فقال: إِن شئت فصم وإِن شئت فأَفطر.
وقيل لأَعرابي: أَتعرف الأَشهر الحرم؟ فقال: نعم، واحد فَرْدٌ وثلاثة سَرْد، فالفرد رجَبٌ وصار فرداً لأَنه يأْتي بعده شعبانُ وشهر رمضانَ وشوّالٌ، والثلاثة السَّرْد: ذو القَعْدة وذو الحجة والمُحرّم. وسَرَد الشيء سَرْداً وسرَّده وأَسْرَده: ثقبه. والسِّراد والمِسْرَد: المِثْقَب. والمِسْرَدُ: اللسان. والمِسْرَدُ: النعل المخصوفة اللسان. والسَّرْدُ: الخرزُ في الأَديم، والتَّسْريد مثله. والسِّراد والمِسْرَد: المِخْصَف وما يُخْرز به، والخزز مَسْرودٌ ومُسَرَّد، وقيل: سَرْدُها
(* قوله «والخزز
مسرود إلخ» كذا بالأصل. وعبارة الصحاح: والخرز مسرود ومسرد، وكذلك الدرع مسرود ومسردة، وقيل سردها إلخ اهـ.) نَسْجُها، وهو تداخل الحَلَق بَعْضِها في بعض. وسَرَدَ خُفَّ البعير سَرْداً: خصفه بالقِدِّ. والسَّرد: اسم جامع للدروع وسائر الحَلَق وما أَشبهها من عمل الخلق، وسمي سَرْداً لأَنه يُسْرَد فيثقب طرفا كل حلقة بالمسمار فذلك الحَلَق المِسْرَد. والمِسْرَد: هو المِثْقَب، وهو السِّراد؛ وقال لبيد:
كما خرج السِّرادُ من النِّقال
أَراد النِّعال؛ وقال طرفة:
حِفافَيْه شُكَّا في العَسِيبِ بِمسْرَد
والسَّرْد: الثَّقْب. والمسرودة: الدرع المثقوبة؛ وقيل: السَّرْد السَّمْر. والسَّرْد: الحَلَق. وقوله عز وجل: وقدِّر في السَّرد؛ قيل: هو أَن لا يجعل المسمار غليظاً والثقْب دقيقاً فيَفْصِم الحلق، ولا يجعل المسمار دقيقاً والثقبَ واسعاً قيتقلقل أَو ينخلع أَو يتقصف، اجْعَلْه على القصد وقَدْر الحاجة. وقال الزجاج: السرْد السمْر، وهو غير خارج من اللغة لأَن السَّرْد تقديرك طرَف الحَلْقة إِلى طرفها الآخر.
والسَّرادة: الخَلالة الصُّلْبة. والسَّرَّاد: الزرَّاد. والسَّرادَةُ: البُسْرةَ تحْلو قبل أَن تُزْهِيَ وهي بلَحة. وقال أَبو حنيفة: السَّراد الذي يسقط من البُسْر قيل أَن يدرك وهو أَخضر، الواحدة سَرادة. والسَّراد من الثمر: ما أَضرَّ به العطش فيبس قبل يَنْعِه، وقد اأَسرَدَ النخلُ. أَبو عمرو: السارِدُ الخَرَّاز والإِشْفى يقال له السِّراد والمِسْرَد والمِخْصَف. والسَّرْد: موضع. وسُرْدُد: موضع؛ قال ابن سيده: هكذا حكاه سيبويه متمثلاً به بضم الدال وعدله بشُرْنُب، قال: وأَما ابن جني فقال سُرْدَد، بفتح الدال؛ قال أُمية
بن أَبي عائذ الهذلي:
تَصَيَّفْتُ نَعمانَ، واصَّيَفَتْ
جبالَ شَرَوْرَى إِلى سُرْدَد
قال ابن جني: إِنما ظهر تضعيف سُرْدَد لأَنه ملحق بما لم يجئ وقد علمنا أَن الإِلحاق إِنما هو صنعة لفظية، ومع هذا فلم يظهر ذلك الذي قدره هذا ملحقاً فيه، فلولا أَن ما يقوم الدليل عليه بما لم يَظهر إِلى النطق بمنزلة الملفوظ به لما أَلحقوا سُرْدَداً وسودَداً بما لم يفوهوا به ولا تجشموا استعماله.
والسَّرَنْدى: الجريء، وقيل: الشديد، والأُنثى سَرَنداة. والسَّرَنْدى: اسم رجل؛ قال ابن أَحمر:
فَخَرَّ وجالَ المُهْرُ ذاتَ شِمالِه،
كَسَيْفِ السَّرَنْدى لاحَ في كَفِّ صاقِل
قال سيبويه: رجل سَرَنْدى مشتق من السرد ومعناه الذي يمضي قُدُماً. قال: والسَّرَد الحَلَق، وهو الزَّرَد ومنه قيل لصانعها: سَرَّاد وزَرَّاد. والمُسْرَنْدي: الذي يعلوك ويَغْلِبك. واسْرَنداه الشيءُ: غلبه وعلاه؛ قال:
قد جَعل النعاسُ يَغْرَنْديني،
أَدْفعه عنِّي ويَسْرَنْديني
والاسْرِنْداء والاغْرِنْداء واحد، والياء للإِلحاق بافْعَنْلل.

### Türkçe

**السَّرْدُ** dilde: bir şeyi bir şeye, onu birbirine uygun olarak getirdiğin, bir kısmı bir kısmının izi üzere ardı ardına, peş peşe olacak şekilde takdim etmektir.

**سَرَد** hadisi ve benzerini **يَسْرُدُه سَرْداً**: onu peş peşe getirdiği zaman. Ve falan kimse hadisi **سرداً** **يَسْرُد**: onu iyi bir sevk ile olduğu zaman. Ve onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sözünün sıfatında: “Hadisi **سرداً** **يَسْرُد** değildi”; yani onu peş peşe getirir ve onda acele ederdi (şeklinde değil). Ve **سَرَد** Kur’ân’ı: onda bir **حَدْر** ile kıraatini peş peşe getirdi. Ve **السَّرَد**: peş peşe olan. Ve falan kimse orucu **سَرَد**: onu aralıksız yaptı ve peş peşe getirdi; ondan hadis: “Orucu **سَرْداً** **يَسْرُد** idi.”; ve hadiste: bir adamın, Resûlullah’a (sallallahu aleyhi ve sellem) “Ben seferde orucu **أَسْرُد** ediyorum” dediği; bunun üzerine: “İstersen oruç tut, istersen iftar et” dediği.

Ve bir bedevîye denildi: “Haram ayları tanır mısın?” Dedi ki: “Evet; biri **فَرْد** ve üçü **سَرْد**.” Artık **الفرد**: **رجَبٌ**’dir; ve **فَرْد** oldu, çünkü ondan sonra **شعبانُ** ve **شهر رمضانَ** ve **شوّالٌ** gelir. Ve üç **السَّرْد**: **ذو القَعْدة** ve **ذو الحجة** ve **المُحرّم**’dir. Ve **سَرَد** şeyi **سَرْداً** ve **سرَّده** ve **أَسْرَده**: onu deldi. Ve **السِّراد** ve **المِسْرَد**: matkap. Ve **المِسْرَدُ**: dil. Ve **المِسْرَدُ**: dili dikilmiş (parçalı) nal. Ve **السَّرْدُ**: deride dikiş; ve **التَّسْريد** onun gibidir. Ve **السِّراد** ve **المِسْرَد**: dikici alet ve onunla dikilen şey; ve dikiş **مَسْرودٌ** ve **مُسَرَّد**’dir; ve denildi ki: **سَرْدُها**
(* “**والخزز مسرود إلخ**” sözü: asılda böyle. Ve **الصحاح**’ın ibaresi: “Ve dikiş **مسرود** ve **مسرد**’dir; ve aynı şekilde zırh **مسرود** ve **مسردة**’dir; ve denildi ki: **سردها** …” ilh. *) onun dokumasıdır; ve o, halkaların bazısının bazısına girmesidir. Ve **سَرَدَ** devenin mestini **سَرْداً**: onu **القِدِّ** ile dikti. Ve **السَّرد**: zırhlara ve halkalardan olan diğer şeylere ve yaratılmışların işinden ona benzeyenlere cem edici bir isimdir; ve **سَرْداً** diye adlandırıldı, çünkü **يُسْرَد**; böylece her halkanın iki ucu çivi ile delinirdi; işte o **الحَلَق المِسْرَد**’dir. Ve **المِسْرَد**: o matkap; ve o **السِّراد**’dır; ve Lebîd dedi ki:

كما خرج **السِّرادُ** من **النِّقال**

**النِّعال**’ı kastetti; ve Tarafe dedi ki:

حِفافَيْه شُكَّا في العَسِيبِ بِ**مسْرَد**

Ve **السَّرْد**: delme. Ve **المسرودة**: delinmiş zırh; ve denildi ki: **السَّرْد** **السَّمْر**’dir. Ve **السَّرْد**: halkalar. Ve Aziz ve Celil olanın sözü: “Ve **السَّرد**’de ölçü koy”; denildi ki: o, çiviyi kalın yapıp deliği ince yapmamasıdır ki halkaları yarar; ve çiviyi ince yapıp deliği geniş yapmamasıdır ki sallanır yahut çıkar yahut kırılır; onu orta yolda ve ihtiyaç miktarınca yap. Ve Zecâc dedi ki: **السرْد** **السمْر**’dir; ve o dilden dışarı çıkmış değildir, çünkü **السَّرْد** senin halkanın bir ucunu onun diğer ucuna ölçülendirmen (takdir etmen)dir.

Ve **السَّرادة**: sert kürdan/çöp. Ve **السَّرَّاد**: zırhçı. Ve **السَّرادَةُ**: **البُسْرةَ**’dir; **تُحْلو** (tatlanır) **قبل أَن تُزْهِيَ** (olgunlaşmadan önce) ve o **بلَحة**’dır. Ve Ebû Hanîfe dedi ki: **السَّراد**: **البُسْر**’den düşen şeydir; denildi ki: yeşil iken olgunlaşır; bir tanesi **سَرادة**’dir. Ve meyveden **السَّراد**: susuzluğun zarar verdiği, olgunlaşmasından önce kuruyan şeydir; ve hurma ağacı **اأَسرَدَ** etmiştir. Ebû Amr: **السارِدُ**: saraçtır; ve **الإِشْفى**’ye **السِّراد** ve **المِسْرَد** ve **المِخْصَف** denir. Ve **السَّرْد**: bir yerdir. Ve **سُرْدُد**: bir yerdir; İbn Sîde dedi ki: Sîbeveyh onu böyle rivayet etti; onunla temsil getirerek **الدال**’ı zamme ile (ötreli) yaptı ve onu **شُرْنُب** ile denkleştirdi; dedi ki: İbn Cinnî’ye gelince, o **سُرْدَد** dedi, **الدال**’ı fetha ile; Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî dedi ki:

تَصَيَّفْتُ نَعمانَ، واصَّيَفَتْ
جبالَ شَرَوْرَى إِلى **سُرْدَد**

İbn Cinnî dedi ki: **سُرْدَد**’in şeddelenmesi ancak, gelmemiş olana ilhak edilmiş olduğu için ortaya çıktı; ve biz bildik ki ilhak ancak lafzî bir sanattır; bununla beraber, onu ilhak ettiği şeyde takdir ettiği o (şey) konuşmada ortaya çıkmadı; eğer, delilin kendisiyle sabit olduğu şey, telaffuzda ortaya çıkmamış olana rağmen, telaffuz edilmiş mesabesinde olmasaydı, **سُرْدَداً** ve **سودَداً**’yı, onunla ağızlarını açmadıkları ve kullanmaya katlanmadıkları şeye ilhak etmezlerdi.

Ve **السَّرَنْدى**: cesur; ve denildi ki: şiddetli; dişisi **سَرَنداة**. Ve **السَّرَنْدى**: bir adam adıdır; İbn Ahmer dedi ki:

فَخَرَّ وجالَ المُهْرُ ذاتَ شِمالِه،
كَسَيْفِ **السَّرَنْدى** لاحَ في كَفِّ صاقِل

Sîbeveyh dedi ki: **سَرَنْدى** adam, **السرد**’den türemiştir; ve manası: öne doğru giden kimsedir. Dedi ki: ve **السَّرَد** halkalardır; ve o **الزَّرَد**’dir; ondan dolayı onun sanatkârına **سَرَّاد** ve **زَرَّاد** denildi. Ve **المُسْرَنْدي**: seni aşan ve sana galip gelen. Ve şey **اسْرَنداه** etti: ona galip geldi ve onun üstüne çıktı; dedi ki:

قد جَعل النعاسُ يَغْرَنْديني،
أَدْفعه عنِّي ويَسْرَنْديني

Ve **الاسْرِنْداء** ile **الاغْرِنْداء** birdir; ve **الياء** **افْعَنْلل** babına ilhak içindir.
