# سرف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: سرف

باب السين والراء والفاء معهما
س ر ف، ر س ف، ف ر س، ر ف س، س ف ر، ف س ر مستعملات
سرف:
الأسراف وسَرِفٌ موضِعان بالحِجاز.
والأِسراف نقيض الاقتصاد.
ولِلَّحْمِ سَرَفٌ كسَرَفِ الخَمر، وهو الضَّراوةُ.
والمَسروفةُ من الشّاءِ: التي تُقُطَعُ أُذُنُها أصلاً.
وفي المَثَل: أَصْنَعُ من سُرْفةٍ، وهي دُوَيبَّة صغيرة تَنْقُبُ الشَّجَر وتَبني فيه بَيْتاً، وسَرِفَ الشَّجَرُ أي أصابَتْه السُّرْفة.
والسَّرِفُ: الجاهِلُ، وقال:
إنَّ امرَءاً سَرِفَ الفُؤادِ يَرَى		عَسَلاً بماءِ سَحابةٍ شَتْمـي
والسَّرَفُ: الخَطَأ، يقال: أردْتُكم فسَرِفْتُكُم، قال:
ما في عَطائِهُمُ مَنٌّ ولا سَرَف
أي لا يُخطِئُون ويَضَعُونَه موضِعَه.
رسف:
الرَّسْفُ والرَّسيفُ والرَّسَفانُ: مِشْيَة المُقَيَّد، وقد رَسَفَ في القَيْد يَرسُفُ رَسيفاً فهو راسفٌ.
والمَرْسَفةُ: المَمْشى لمّا نجدها ووَجَدنا المَرْسَف.
فرس:
هذا فَرَسٌ وهذه فَرَسٌ والفُروسَةُ، مصدر الفارس، لا فِعْلَ له.
والفِراسةُ مصدر التفرس.
والفَرْسُ: دَقُّ العُنُق.
والفَريسةُ فَريسةُ الأسَد، ونادَى منادي عُمَرَ فقال: لا تَنخَعُوا ولا تفرِسُوا: أي لا تكسِروا العُنَقَ.
وأبو فِراس: كُنيةُ الأسَد، وكنية الفرزدق أيضاً.
والفَريس: حَلْقةُ الحَبْل من خَشَب، قال:
فلو كانَ الرِّشا مِئتَيْنِ باعـاً		لكانَ مَمَرُّ ذلك في الفَريسِ
رفس:
الرَّفسَةُ: الصَّدْمَةُ بالرِّجْل في الصَّدْرِ.
سفر:
السَّفْر: قومٌ مسافِرون وسُفّار، والأَسفار جماعة السَّفْر.
والسَّفَر: بَياض النَّهار، وأسفَرَتْ: أَصَبَحت، وأَسَفَرَ الصُّبْحُ، تقول: رُحْ بنا إلى المنزل بسَفَرٍ أي قبل اللَّيل.
ووجهٌ مُسْفِرٌ: منيرٌ مُشرِقٌ سروراً وحسناً.
وسَفَرْتُ الشيءَ عن الشيء سَفْراً أي كَشَطْتُه فانسفَرَ وذَهَبَ قال:
سَفْرَ الشَّمالِ الزِّبزجَ المُزَبْرَج		ا
وانسَفَرَتِ الإِبِل: تَصَرَّفَت فذَهَبَت.
والسَّفيرُ: ما تَساقَطَ من الشَّجَر أيّامَ الخريف، سَفَرَتْ به الرَّيحُ.
ويقال: اعلِفُوه سَفيراً.
وسَفَرْتُ البيتَ بالمِسْفَرةِ أي كَنَستُه بالمِكنَسةِ سَفْراً.
والسَّفيرُ: الكُناسةُ.
والسُّفُور: سَفْرُ المرأةِ نِقابَها عن وجهها فهي سافِرٌ وهُنَّ سَوافِرُ، قال تَوْبةُ:
فقد رابني منها الغَداةَ سُفُورُها
السِّفارُ: خَيطٌ يُشَدُّ طَرَفه على خِطام البعير فيُدارُ عليه، ويُجُعَل بقيَّتُه زمامَها، ورُبَّما كان السِّفار من حديد، والجمع أسفِر.
والسَّفيرُ: رسول بعض القوم إلى قوم، وهم السُّفَراءُ.
والأسفار أجزاءُ التَّوراة، وجُزءٌ منه سِفرٌ، والتَّوراة خمسة أسفار أي كُتُب.
سِفْرٌ يخرُجُ من بني إسرائيلَ من مِصر، وسِفر لسيرة الملوك، وسِفْر الوَصيّة وسفر مُكَرّرٌ.
والسَّفَرة: الكَتَبةُ، وملائكةُ السَّماءِ والأرضِ سَفَرة أي كَتَبةٌ، وهم الكنبة الذين يُحصُون أعمالَ أهلِ الأرض من قوله سبحانه: بأيدي سَفَرة.
ويقال: سَفَرت الكتاب أي كَتَبْتُ أسفِره سَقراً.
والسِّفُيرُ: الفَيْج والتابع والخادم.
وسُفْرة الطعام تُتَّخَذُ للمسافرِ.
فسر:

الفَسْرُ: التفسير وهو بيان وتفصيل للكِتاب، وفَسَره يفسِره فَسْراً، وفَسَّرَه تفسيراً.
والتَّفْسِرة: اسمٌ للبَوُل الذي ينظُر فيه الأَطِّباء، يُسْتَدَلُّ به على مَرَض البَدَنِ، وكلُّ شيءٍ يُعرفَ به تفسيرُ الشيءِ فهو التَّفسِرةُ.

### Türkçe

باب **السين** ve **الراء** ve **الفاء** onlarla birlikte

**س ر ف**، **ر س ف**، **ف ر س**، **ر ف س**، **س ف ر**، **ف س ر** kullanımdadırlar.

**سرف**:
**الأسراف** ve **سَرِفٌ** Hicaz’da iki yerdir.
Ve **الأِسراف** **الاقتصاد**’ın zıddıdır.
Ve et için **سَرَفٌ**, şarabın **سَرَف**’i gibi vardır; o, şiddetli düşkünlüktür.
Ve koyundan **المَسروفةُ**: kulağı kökünden kesilen (dişi)dir.
Ve meselde: “Bir **سُرْفةٍ**’den daha becerikliyim”; o, ağacı delen ve onda bir ev yapan küçük bir canlıcıktır; ve “**سَرِفَ** ağaç” yani **السُّرْفة** ona isabet etti.
Ve **السَّرِفُ**: cahildir; ve dedi:
“Şüphesiz, kalbi **سَرِفَ** olan bir kişi görür;
Şetmî bir bulut suyunda balı.”
Ve **السَّرَفُ**: hatadır; denir: “Sizi istedim de size **سَرِفْتُكُم** (hata ettim)”; dedi:
“Onların عطائِlerinde ne başa kakma vardır ne de **سَرَف**.”
Yani hata etmezler ve onu yerine koyarlar.

**رسف**:
**الرَّسْفُ** ve **الرَّسيفُ** ve **الرَّسَفانُ**: bağlanmışın yürüyüşüdür; ve “**رَسَفَ** bağda, **يَرسُفُ** **رَسيفاً**”; o hâlde o **راسفٌ**’tir.
Ve **المَرْسَفةُ**: yürüyüş yeri; onu bulduğumuzda ve **المَرْسَف**’i bulduğumuzda.

**فرس**:
Bu bir **فَرَسٌ**’tur ve bu bir **فَرَسٌ**’tur; ve **الفُروسَةُ**, **الفارس**’ın masdarıdır; onun fiili yoktur.
Ve **الفِراسةُ**, **التفرس**’in masdarıdır.
Ve **الفَرْسُ**: boynu ezip kırmadır.
Ve **الفَريسةُ**, aslanın **فَريسة**’idir; ve **عُمَر**’in münâdîsi seslendi de dedi: “**لا تَنخَعُوا** ve **لا تفرِسُوا**”; yani boynu kırmayın.
Ve **أبو فِراس**: aslanın künyesidir; ve **الفرزدق**’ın da künyesidir.
Ve **الفَريس**: ağaçtan ip halkasıdır; dedi:
“Eğer **الرِّشا** iki yüz arşın olsaydı,
Şüphesiz bunun geçidi **الفَريس**’te olurdu.”

**رفس**:
**الرَّفسَةُ**: göğüste ayakla çarpma darbesidir.

**سفر**:
**السَّفْر**: yolculuk eden bir topluluk ve **سُفّار**; ve **الأَسفار**, **السَّفْر**’ün cemaatidir (çoğuludur).
Ve **السَّفَر**: gündüzün beyazlığıdır; ve “**أسفَرَتْ**”: sabahladı; ve “**أَسَفَرَ الصُّبْحُ**”; dersin ki: “Bizi menzile **بسَفَرٍ** götür” yani geceden önce.
Ve **وجهٌ مُسْفِرٌ**: sevinç ve güzellikçe aydınlık, parlayan.
Ve “Bir şeyi bir şeyden **سَفَرْتُ** **سَفْراً**” yani onu kazıyıp sıyırdım; böylece **انسفَرَ** ve gitti; dedi:
“**سَفْرَ** kuzey rüzgârının, süslü **الزِّبزجَ**’i (kazıyıp) …”
Ve “**انسَفَرَتِ الإِبِل**”: dağılıp gitti.
Ve **السَّفيرُ**: sonbahar günlerinde ağaçtan dökülen şeydir; rüzgâr onu **سَفَرَتْ** (sürükledi).
Ve denir: “Onu **سَفيراً** yemleyin.”
Ve “Evi **بالمِسْفَرةِ** **سَفَرْتُ**” yani onu süpürgeyle **سَفْراً** süpürdüm.
Ve **السَّفيرُ**: süprüntüdür.
Ve **السُّفُور**: kadının peçesini yüzünden **سَفْرُ** etmesidir; böylece o **سافِرٌ**’dir ve onlar **سَوافِرُ**’dir; **تَوْبةُ** dedi:
“Sabahleyin ondan beni kuşkulandıran, onun **سُفُورُها**’sı oldu.”
**السِّفارُ**: ucu devenin **خِطام**’ı üzerine bağlanan bir iptir; onun üzerinde döndürülür; ve geri kalanı onun yuları yapılır; bazen **السِّفار** demirden olur; çoğulu **أسفِر**’dir.
Ve **السَّفيرُ**: bir kavmin bazılarını bir kavme (gönderdiği) elçidir; onlar **السُّفَراءُ**’dır.
Ve **الأسفار**, Tevrat’ın kısımlarıdır; ondan bir kısım **سِفرٌ**’dür; ve Tevrat beş **أسفار**’dır, yani kitaplar.
**سِفْرٌ**: Benî İsrail’in Mısır’dan çıkışı için; ve **سِفر** kralların سيرesi için; ve **سِفْر** vasiyet için; ve **سفر مُكَرّرٌ**.
Ve **السَّفَرة**: kâtiplərdir; ve göğün ve yerin melekleri **سَفَرة**’dir yani kâtiplərdir; onlar, yüce sözünden: “**بأيدي سَفَرة**” (ifadesinden) yer ehlinin amellerini sayıp döken kâtiplərdir.
Ve denir: “Kitabı **سَفَرت**” yani onu yazdım; “**أسفِره**” (onu yazarım) **سَقراً**.
Ve **السِّفُيرُ**: ulak, tâbi ve hizmetçidir.
Ve **سُفْرة الطعام** yolcu için yapılır.

**فسر**:

**الفَسْرُ**: **التفسير**’dir; o, kitap için bir beyan ve tafsildir; ve “**فَسَره** **يَفسِره** **فَسْراً**”; ve “**فَسَّرَه** **تفسيراً**”.
Ve **التَّفْسِرة**: tabiplerin baktığı idrar için bir isimdir; onunla beden hastalığına delil getirilir; ve bir şeyin açıklaması kendisiyle bilinen her şey, o **التَّفسِرةُ**’dir.
