# سرق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: سرق

سَرَقَ مِنْهُ مَالًا
1 سَرَقَ مِنْهُ مَالًا ذ , (S, Mgh, O, Msb,) or الشَّىْءَ, (K,) and سَرَقَهُ مَالًا, (S, Mgh, O, Msb,) thus also they sometimes said, (S, O,) the prep. being suppressed for the sake of alleviation, but meant to be understood, (Ham p. 155,) aor. سَرِقَ inf. n. سَرَقٌ (S, Mgh, O, Msb, K) and سَرِقٌ and سَرَقَةٌ (Mgh, K) and سَرِقَةٌ and سَرْقٌ, (K,) He stole from him property, [or the thing,] i. e. he took it [from him] secretly, and by artifice; (Mgh;) or he came clandestinely to a place of custody, and took what belonged to him, namely, another person; (O, K;) as also ↓ استرقهُ [followed by مِنْهُ]. (IAar, K.) And سَرَقَهُمْ [alone, He stole from them; or robbed them]. (JK and K in art. بوق.) It is said in a prov., سُرِقَ السَّارِقُ فَانْتَحَرَ (S, O) The thief was robbed, and in consequence slew himself: applied to him who has a thing not belonging to him taken from him, and whose impatience consequently becomes excessive. (Meyd, * O.) And ↓ سرّقهُ, inf. n. تَسْرِيقٌ signifies the same as سَرَقَهُ: El-Farezdak says,
لَا تَحْسِبَنَّ دَرَاهِمًا سَرَّقْتَهَا
تَمْحُو مَخَازِيكَ الَّتِى بِعُمَانِ
[By no means reckon thou that dirhems which thou stolest will efface thy disgraceful practices that were committed in 'Omلn]. (IB, TA.) And you say in selling a slave, بَرِئْتُ اـِلَيْكَ مِنَ الاـِبَاقِ وَالسَّرَقِ [I am irresponsible to thee for running away and stealing]. (TA.) ― -b2- One says also, سَرَقَ السَّمْعَ, meaning استرقهُ . (Msb. See 3.) ― -b3- And سُرِقَ صَوْتُهُ [lit. His voice was stolen], meaning (tropical:) he became hoarse. (Z, TA.) ― -b4- And سرقت يا قوم [app. سُرِقْتُ يَا قَوْمِ, expl. as meaning سرقت عرضى, which I think a mistranscription for سُرِقْتُ عِرْضِى, i. e. (assumed tropical:) I have been robbed of my honour, or reputation, O my people]. (TA.) ― -b5- And سَرَقْنَا لَيْلَةً مِنَ الشَّهْرِ (assumed tropical:) We passed pleasantly, or with enjoyment, a night of the month. (TA.) ― -b6- And سَرَقَتْنِى عَيْنِى (tropical:) My eye overcame me. (TA.) -A2- سَرِقَ, aor. سَرَقَ , (Yoo, IDrd, K,) inf. n. سَرَقٌ, (TK,) said of a thing, (Yoo, IDrd,) i. q. خَفِىَ [It was, or became, unperceived, or imperceptible, or hardly perceived or perceptible, &c.]. (Yoo, IDrd, K.) ― -b2- And سَرِقَتْ مَفَاصِلُهُ, aor. as above, (IDrd, K,) and so the inf. n., (TA,) His joints became weak, or feeble; (IDrd, K;) as also ↓ انسرقت. (K.)

سرّقهُ
2 سرّقهُ ذ : see 1. ― -b2- Also, (S,) inf. n. تَسْرِيقٌ, (K,) He attributed to him [or accused him of] theft. (S.) It is said in the Kur [xii. 81], accord. to one reading, اـِنَّ ابْنَكَ سُرِّقَ [Verily thy son has been accused of theft]. (S.)

هُوَ يُسَارِقُ النَّظَرَ اـِلَيْهِ
3 هُوَ يُسَارِقُ النَّظَرَ اـِلَيْهِ ذ (tropical:) He avails himself of, (S, O,) or seeks, (K,) his inadvertence, to look at him: (S, O, K:) [he takes an opportunity of looking at him by stealth:] and in like manner one uses the phrases النَّظَرِ ↓ اِسْتَراقُ and ↓ تَسَرُّقُهُ [as meaning (tropical:) the taking an opportunity of looking by stealth]: and ↓ التَّسَرُّقُ [alone] signifies (assumed tropical:) the taking an opportunity of looking and of hearing: (TA:) [and the hearing discourse by stealth; as is indicated in the TA:] and السَّمْعَ ↓ استرق [and استرق alone, as appears from an explanation of the part. n. مُسْتَرِقٌ, below,] (tropical:) He listened, (S, O,) or heard, (Msb,) by stealth; (S, O, Msb;) as also السَّمْعَ ↓ سَرَقَ. (Msb.)

تسرّق
5 تسرّق ذ He stole [by degrees, or] one thing and then another. (O, K.) So in the phrase تسرّق شِعْرِى [He stole my poetry, bit by bit], used by Ru-beh. (O, TA.) ― -b2- See also 3, in two places.

انسرق
7 انسرق ذ He went, drew, or shrank, back, in order to go away, عَنْهُمْ from them. (K, TA. [In this and the following sense, the verb is erroneously written in the CK اَسْرَقَ.]) ― -b2- And He was, or became, languid, and weak, or feeble. (O, K, TA.) See also 1, last sentence.

استرق
8 استرق ذ : see 1, first sentence: ― -b2- and see 3, in two places. [See also كَبِيسٌ.] ― -b3- Also (tropical:) He deceived, or circumvented, secretly, [or by stealth,] like him who [so] listens. (TA.) ― -b4- And you say, استرق الكَاتِبُ بَعْضَ المُحَاسَبَاتِ (tropical:) The writer suppressed some of the items of the reckoning. (TA.)

سَرْقَنَ الأَرْضَ
Q. Q. 1 سَرْقَنَ الأَرْضَ ذ He manured the land with سِرْقِين. (L in art. سرقن.)

سَرَقٌ
سَرَقٌ ذ Oblong pieces (S, O, Msb, * K) of silk; (S, O, Msb;) accord. to A'Obeyd, (S, O,) of white silk: (S, O, K:) or silk in general:  (K:) said by A'Obeyd to be arabicized from the Pers. سَرَهْ, meaning “ good: ” (S, O:) n. un. with ة; (S, O, Msb;) which is expl. as meaning a piece of good silk. (TA.)

سَرِقٌ
سَرِقٌ ذ and ↓ سَرِقَةٌ [the former of which is said in the Mgh and K, and the latter in the K, to be an inf. n., are also said to be] substs. from سَرَقَ, [as such signifying Theft,] as also ↓ سَرْقَةٌ, (O, K,) or ↓ سِرْقَةٌ. (Msb.)

سَرْقَةٌ
سَرْقَةٌ ذ : see what next precedes.

سِرْقَةٌ
سِرْقَةٌ ذ : see what next precedes.

سَرِقَةٌ
سَرِقَةٌ ذ : see سَرِقٌ. ― -b2- Also, (Msb,) A thing stolen; (Mgh, Msb;) and so ↓ سُرَاقَةٌ; [pl. of the latter سُرَاقَاتٌ;] whence the saying عِنْدَهُ سُرَاقَاتُ الشِّعْرِ [He has stolen things of poetry or verse]. (TA.)

سِرْقِينٌ
سِرْقِينٌ ذ , (K, and S and Msb in art. سرج,) sometimes written سَرْقِينٌ, (K,) as also سَرْجِين, (Msb, TA,) Dung of horses or other solid-hoofed animals, syn. رَوْثٌ, and زِبْلٌ, (Msb,) or fresh dung of camels, sheep and goats, wild oxen, and the like; (TA in art. ذأر;) a manure for land: (L:) arabicized from سركين [or سَرْگِينْ], (Msb, K,) a Pers. word. (Msb.) [See سِرْجِينٌ, in art. سرج.]

سَرُوقٌ
سَرُوقٌ ذ [Thievish; a great thief]; an epithet applied to a man, and to a dog: pl. سُرُقٌ. (TA.)

سُرَاقَةٌ
سُرَاقَةٌ ذ : see سَرِقَةٌ. ― -b2- Also A stealer of poetry or verses. (TA.)

سَرُوقَةٌ
سَرُوقَةٌ ذ [Very thievish; a very great thief]: it has no pl. (TA.)

سَارِقٌ
سَارِقٌ ذ [Stealing; a thief; or] one who comes clandestinely to a place of custody, and takes what does not belong to him: (O:) pl. سَرَقَةٌ and سُرَّاقٌ (TA) and سُرَّقٌ. (Mgh.)

سُورَقٌ
سُورَقٌ ذ A certain disease in the members, or limbs. (Ibn-'Abbلd, O.)

سَارِقَةٌ
سَارِقَةٌ ذ sing. of سَوَارِقُ, which signifies [Collars by means of which the two hands are confined together to the neck, called also] جَوَامِعُ, (O, K, TA,) of iron, attached to fetters or shackles. (TA.) ― -b2- And the pl., سَوَارِقُ, signifies also The adjuncts (زَوَائِد) in the catches (فَرَاش [q. v.]) of a lock. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

مَسْرُوقُ الصَّوْتِ
مَسْرُوقُ الصَّوْتِ ذ [lit. Having the voice stolen,] means (tropical:) hoarse in voice. (Z, TA.) And hence, مَسْرُوقُ البُغَامِ (tropical:) [A young gazelle] having a nasal sound, or twang, in its cry; as though its voice were stolen: a phrase used by El-Aashà. (TA.)

مُسْتَرِقٌ
مُسْتَرِقٌ ذ (tropical:) Listening by stealth, (K, TA,) like the thief. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) Defective, weak in make. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b3- مُسْتَرِقُ القَوْلِ (tropical:) Weak in speech or saying. (A, TA.) ― -b4- مُسْتَرِقُ العُنُقِ (tropical:) Short in the neck; (Ibn-'Abbلd, O, K, TA;) applied to a man; (Ibn-'Abbلd, O, TA;) contracted therein. (A, TA.) [In the CK, المُسْرِقُ is erroneously put for المُسْتَرِقُ.]

### Türkçe

سَرَقَ مِنْهُ مَالًا
1 **سَرَقَ مِنْهُ مَالًا** ذ, (S, Mgh, O, Msb,) yahut **الشَّىْءَ**, (K,) ve **سَرَقَهُ مَالًا**, (S, Mgh, O, Msb,) böylece onlar bazen de söylediler, (S, O,) hafifletme için edat hazfedilmiş olarak, fakat anlaşılması murad edilmiş olarak, (Ham s. 155,) muzârîsi **سَرِقَ**; mastarı **سَرَقٌ** (S, Mgh, O, Msb, K) ve **سَرِقٌ** ve **سَرَقَةٌ** (Mgh, K) ve **سَرِقَةٌ** ve **سَرْقٌ**, (K,) O, ondan malı [yahut şeyi] çaldı; yani onu [ondan] gizlice ve hile ile aldı; (Mgh;) yahut bir muhafaza yerine gizlice geldi ve ona ait olanı, yani başka bir kimseye ait olanı aldı; (O, K;) bunun gibi ↓ **استرقهُ** [**مِنْهُ** ile]. (IAar, K.) Ve **سَرَقَهُمْ** [yalnız başına, Onlardan çaldı; yahut onları soydu]. (JK ve K, بوق maddesinde.) Bir darb-ı meselde denir: **سُرِقَ السَّارِقُ فَانْتَحَرَ** (S, O) “Hırsız soyuldu da bunun üzerine kendini öldürdü”: kendisinden kendisine ait olmayan bir şey alınan ve bunun neticesinde sabırsızlığı aşırı olan kimseye uygulanır. (Meyd, * O.) Ve ↓ **سرّقهُ**, mastarı **تَسْرِيقٌ**, **سَرَقَهُ** ile aynı mânâya gelir: el-Ferezdak der ki,
لَا تَحْسِبَنَّ دَرَاهِمًا سَرَّقْتَهَا
تَمْحُو مَخَازِيكَ الَّتِى بِعُمَانِ
[“Çaldığın dirhemlerin, ‘Umân’da işlediğin rezilliklerini sileceğini asla sanma.”] (IB, TA.) Ve bir köle satarken dersin: **بَرِئْتُ اـِلَيْكَ مِنَ الاـِبَاقِ وَالسَّرَقِ** [“Kaçma ve çalma hususunda sana karşı sorumluluktan beri oldum.”]. (TA.) ― -b2- Yine denir: **سَرَقَ السَّمْعَ**, mânâsı **استرقهُ**. (Msb. 3’e bak.) ― -b3- Ve **سُرِقَ صَوْتُهُ** [lafzen: “Sesi çalındı”], mânâsı (mecazen:) sesi kısıldı. (Z, TA.) ― -b4- Ve **سرقت يا قوم** [görünüşe göre **سُرِقْتُ يَا قَوْمِ**, **سرقت عرضى** mânâsıyla açıklanmıştır; bunun, bence, **سُرِقْتُ عِرْضِى** için bir yanlış yazım olması gerekir; yani (varsayılan mecaz:) “Ey kavmim, ırzımdan/itibarımdan soyuldum.”]. (TA.) ― -b5- Ve **سَرَقْنَا لَيْلَةً مِنَ الشَّهْرِ** (varsayılan mecaz:) “Ayın bir gecesini hoşça, yahut zevk ile geçirdik.” (TA.) ― -b6- Ve **سَرَقَتْنِى عَيْنِى** (mecazen:) “Gözüm bana galip geldi.” (TA.)

-A2- **سَرِقَ**, muzârîsi **سَرَقَ**, (Yoo, IDrd, K,) mastarı **سَرَقٌ**, (TK,) bir şey hakkında söylenir, (Yoo, IDrd,) **خَفِىَ** ile aynı mânâdadır [Fark edilmedi; yahut fark edilmez oldu; yahut güç fark edilir oldu, vb.]. (Yoo, IDrd, K.) ― -b2- Ve **سَرِقَتْ مَفَاصِلُهُ**, muzârîsi yukarıdaki gibi, (IDrd, K,) ve mastar da böyledir, (TA,) “Eklemleri zayıfladı, yahut gevşedi”; (IDrd, K;) bunun gibi ↓ **انسرقت**. (K.)

سرّقهُ
2 **سرّقهُ** ذ: 1’e bak. ― -b2- Ayrıca, (S,) mastarı **تَسْرِيقٌ**, (K,) Ona hırsızlık isnat etti [yahut onu hırsızlıkla itham etti]. (S.) Kur’ân’da [xii. 81], bir kıraate göre, denir: **اـِنَّ ابْنَكَ سُرِّقَ** [“Şüphesiz oğlun hırsızlıkla itham edildi.”]. (S.)

هُوَ يُسَارِقُ النَّظَرَ اـِلَيْهِ
3 **هُوَ يُسَارِقُ النَّظَرَ اـِلَيْهِ** ذ (mecazen:) Onun gafletinden faydalanır, (S, O,) yahut arar, (K,) ona bakmak için: (S, O, K:) [ona gizlice bakmak için fırsat kollar:] ve aynı şekilde şu ibareler kullanılır: **اِسْتَراقُ** ↓ **النَّظَرِ** ve ↓ **تَسَرُّقُهُ** [mânâları (mecazen:) gizlice bakmak için fırsat kollamak]: ve ↓ **التَّسَرُّقُ** [yalnız başına] (varsayılan mecaz:) bakmak ve işitmek için fırsat kollamak mânâsına gelir: (TA:) [ve gizlice sözü işitmek; TA’da buna işaret edilmiştir:] ve **استرق** ↓ **السَّمْعَ** [ve **استرق** yalnız başına, aşağıda ism-i fâil **مُسْتَرِقٌ**’un açıklamasından anlaşıldığı üzere] (mecazen:) gizlice dinledi, (S, O,) yahut işitti, (Msb,) gizlice; (S, O, Msb;) bunun gibi **السَّمْعَ** ↓ **سَرَقَ**. (Msb.)

تسرّق
5 **تسرّق** ذ Bir şeyi, sonra bir başka şeyi çaldı [derece derece]. (O, K.) **تسرّق شِعْرِى** ibaresinde böyledir [“Şiirimi parça parça çaldı”], Ru-beh tarafından kullanılmıştır. (O, TA.) ― -b2- 3’e de bak, iki yerde.

انسرق
7 **انسرق** ذ Onlardan, **عَنْهُمْ**, uzaklaşmak için geri gitti, çekildi, yahut büzüldü. (K, TA. [Bu ve sonraki mânâda fiil CK’de yanlışlıkla **اَسْرَقَ** yazılmıştır.]) ― -b2- Ve gevşek oldu, ve zayıf, yahut âciz oldu. (O, K, TA.) 1’in son cümlesine de bak.

استرق
8 **استرق** ذ: 1’in ilk cümlesine bak: ― -b2- ve 3’e bak, iki yerde. [**كَبِيسٌ**’e de bak.] ― -b3- Ayrıca (mecazen:) gizlice aldattı, yahut dolandırdı, [yahut gizlice,] tıpkı [öyle] dinleyen kimse gibi. (TA.) ― -b4- Ve dersin: **استرق الكَاتِبُ بَعْضَ المُحَاسَبَاتِ** (mecazen:) “Kâtip, hesabın bazı kalemlerini gizledi.” (TA.)

سَرْقَنَ الأَرْضَ
Q. Q. 1 **سَرْقَنَ الأَرْضَ** ذ Araziyi **سِرْقِين** ile gübreledi. (L, سرقن maddesinde.)

سَرَقٌ
**سَرَقٌ** ذ İpekten uzunlamasına parçalar (S, O, Msb, * K); (S, O, Msb;) A‘Obeyd’e göre, (S, O,) beyaz ipekten: (S, O, K:) yahut genel olarak ipek: (K:) A‘Obeyd bunun Farsça **سَرَهْ**’den, “iyi” mânâsında, Arapçalaştırılmış olduğunu söylemiştir: (S, O:) tekili ة iledir; (S, O, Msb;) bu da “iyi ipekten bir parça” mânâsıyla açıklanır. (TA.)

سَرِقٌ
**سَرِقٌ** ذ ve ↓ **سَرِقَةٌ** [birincisinin Mgh ve K’da, ikincisinin K’da mastar olduğu söylendiği gibi, ayrıca] **سَرَقَ**’dan türemiş isimlerdir; [bu hâliyle “hırsızlık” mânâsında,] bunun gibi ↓ **سَرْقَةٌ**, (O, K,) yahut ↓ **سِرْقَةٌ**. (Msb.)

سَرْقَةٌ
**سَرْقَةٌ** ذ: hemen önce gelen şeye bak.

سِرْقَةٌ
**سِرْقَةٌ** ذ: hemen önce gelen şeye bak.

سَرِقَةٌ
**سَرِقَةٌ** ذ: **سَرِقٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca, (Msb,) Çalınmış şey; (Mgh, Msb;) ve bunun gibi ↓ **سُرَاقَةٌ**; [ikincisinin çoğulu **سُرَاقَاتٌ**;] buradan şu söz: **عِنْدَهُ سُرَاقَاتُ الشِّعْرِ** [“Onun yanında şiirin/veznin çalıntıları vardır.”]. (TA.)

سِرْقِينٌ
**سِرْقِينٌ** ذ, (K, ve S ve Msb سرج maddesinde,) bazen **سَرْقِينٌ** diye yazılır, (K,) bunun gibi **سَرْجِين**, (Msb, TA,) Atların yahut diğer tek tırnaklı hayvanların gübresi; eş anlamlısı **رَوْثٌ** ve **زِبْلٌ**, (Msb,) yahut develerin, koyun ve keçilerin, yaban öküzlerinin ve benzerlerinin taze gübresi; (TA, ذأر maddesinde;) arazi için bir gübre: (L:) **سركين**’den [yahut **سَرْگِينْ**], (Msb, K,) Farsça bir kelimeden Arapçalaştırılmıştır. (Msb.) [سرج maddesinde **سِرْجِينٌ**’e bak.]

سَرُوقٌ
**سَرُوقٌ** ذ [Hırsız tabiatlı; büyük hırsız]; bir erkeğe ve bir köpeğe sıfat olur: çoğulu **سُرُقٌ**. (TA.)

سُرَاقَةٌ
**سُرَاقَةٌ** ذ: **سَرِقَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca şiir yahut beyit çalan kimse. (TA.)

سَرُوقَةٌ
**سَرُوقَةٌ** ذ [Çok hırsız; pek büyük hırsız]: bunun çoğulu yoktur. (TA.)

سَارِقٌ
**سَارِقٌ** ذ [Çalan; hırsız; yahut] bir muhafaza yerine gizlice gelip kendisine ait olmayanı alan kimse: (O:) çoğulu **سَرَقَةٌ** ve **سُرَّاقٌ** (TA) ve **سُرَّقٌ**. (Mgh.)

سُورَقٌ
**سُورَقٌ** ذ Uzuvlarda yahut organlarda olan belirli bir hastalık. (İbn-‘Abbâd, O.)

سَارِقَةٌ
**سَارِقَةٌ** ذ **سَوَارِقُ**’un tekilidir; bu da [iki elin boyna birlikte bağlanması için kullanılan, ayrıca] **جَوَامِعُ** denilen, (O, K, TA,) demirden, prangalara yahut kelepçelere bağlı [boyunduruk/kelepçe türü şeyler] mânâsına gelir. (TA.) ― -b2- Ve çoğul olan **سَوَارِقُ**, kilidin mandallarındaki (**فَرَاش** [bk.]) eklentiler ( **زَوَائِد** ) mânâsına da gelir. (İbn-‘Abbâd, O, K.)

مَسْرُوقُ الصَّوْتِ
**مَسْرُوقُ الصَّوْتِ** ذ [lafzen: “Sesi çalınmış”], (mecazen:) sesi kısık demektir. (Z, TA.) Ve buradan: **مَسْرُوقُ البُغَامِ** (mecazen:) [bir ceylan yavrusu] feryadında genizsi bir ses yahut burun tınısı olan; sanki sesi çalınmış gibi: el-A‘şâ’nın kullandığı bir ibaredir. (TA.)

مُسْتَرِقٌ
**مُسْتَرِقٌ** ذ (mecazen:) hırsız gibi gizlice dinleyen. (K, TA.) ― -b2- (varsayılan mecaz:) Yapılışta kusurlu, zayıf. (İbn-‘Abbâd, O, K.) ― -b3- **مُسْتَرِقُ القَوْلِ** (mecazen:) sözde yahut söyleyişte zayıf. (A, TA.) ― -b4- **مُسْتَرِقُ العُنُقِ** (mecazen:) boynu kısa; (İbn-‘Abbâd, O, K, TA;) bir erkeğe söylenir; (İbn-‘Abbâd, O, TA;) onda büzülmüş/daralmış. (A, TA.) [CK’de **المُسْرِقُ**, yanlışlıkla **المُسْتَرِقُ** yerine konmuştur.]
