# سرمط (س-ر-م-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ر - م - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

السين والطاء
س ر م ط، س ر ط م، ط م ر س، ط ر م س، ط ل م س، س ل ط م، ف ن ط س، ف ر ط س، ر س ط ن، ن س ط ر، س ف ن ط، س ب ط ر، ط ر ف س، ف ل س ط مستعملات
سرمط،
السَّسرَوْمَطُ: الطّويل من أقبل، قال:
بكلّ سامٍ سَرْمَطٍ سَرَوْمَطِ
سرطم:
السَّرْطَمُ: البيّن من القَوْل ومن الرِّجال. والسَّرْطَمُ: الواسعُ الحَلق، السريع البَلْع مع جِسْمٍ وخَلق.
طمرس:
الطِّمْرِس: اللئيم الدَّنيء. والطُّمْرُوس: الخروف.
طرمس:

الطَّرْمَسَةُ: الانقباض والنّكوص. والطِّرمِساء: الظّلمة الشّديدة
طلمس:
الطِّلمِساء: الظّلمة أيضاً.
سلطم:
السُّلاطِمُ: الطُّول.
قنطس:
فرطس:
فِنْطِيسةُ الخنزير: خَطْمُهُ، وهي الفِرْطيسةُ، والفَرْطَسَةُ: فِعلُه إذا مَدَّ خُرْطُومَهُ.
رسطن:
الرّساطون: شرابٌ لأهل الشّام من الخمر والعسل.
نسطر:
النّسطورية: أمّةٌ من النّصارَى يخالفون بقيّتهم. بالرّوميّة: نسطورس.
سفنط:
الإسْفَنْط: ضرب من الخمر.
سبطر:
السِّبَطرُ: الماضي، قال:
كمِشْيَةِ خادِرٍ ليثٍ سِبَطْرِ
واسبطرَّ الشّيء، أي: امتدّ وتوسَّعَ، قال:
ولما رأيت الخيلَ تجري كأنّهـا		جداولُ شَتَّى أرسلت فاسبطرَّتِ
طرفس:
طَرْفَسَ الرّجلُ، إذا حدّد النَّظَر.
فلسط:
فِلَسطين: كورة بالشّام، نونها زائدة، يقال: مَرَرْنا بفِلَسْطينَ، وهذه فِلَسْطون.

##### Türkçe

**السين** ve **الطاء**
**س ر م ط**، **س ر ط م**، **ط م ر س**، **ط ر م س**، **ط ل م س**، **س ل ط م**، **ف ن ط س**، **ف ر ط س**، **ر س ط ن**، **ن س ط ر**، **س ف ن ط**، **س ب ط ر**، **ط ر ف س**، **ف ل س ط** kullanımlı (lafızlar)dır.

**سرمط**،
**السَّسرَوْمَطُ**: uzun olan; **أقبل**’den rivayet etti, dedi ki:
بكلّ سامٍ **سَرْمَطٍ** **سَرَوْمَطِ**

**سرطم**:
**السَّرْطَمُ**: sözden ve erkeklerden açık/âşikâr olan. Ve **السَّرْطَمُ**: boğazı geniş, gövde ve yaratılışla birlikte yutması hızlı olan.

**طمرس**:
**الطِّمْرِس**: alçak, aşağılık (kimse). Ve **الطُّمْرُوس**: kuzu.

**طرمس**:

**الطَّرْمَسَةُ**: büzülme ve geri çekilme. Ve **الطِّرمِساء**: şiddetli karanlık.

**طلمس**:
**الطِّلمِساء**: karanlık da.

**سلطم**:
**السُّلاطِمُ**: uzunluk.

**قنطس**:
**فرطس**:
Domuzun **فِنْطِيسةُ**’si: burnu/sivri burnu; o, **الفِرْطيسةُ**’dir. Ve **الفَرْطَسَةُ**: hortumunu uzattığı zaman onun fiilidir.

**رسطن**:
**الرّساطون**: Şam ehline ait, şarap ve baldan (yapılan) bir içecek.

**نسطر**:
**النّسطورية**: Hristiyanlardan bir ümmet; geri kalanlarına muhalefet ederler. Rumca: **نسطورس**.

**سفنط**:
**الإسْفَنْط**: şaraptan bir tür.

**سبطر**:
**السِّبَطرُ**: geçmiş (olan); dedi ki:
كمِشْيَةِ خادِرٍ ليثٍ **سِبَطْرِ**
Ve **واسبطرَّ** şey; yani: uzadı ve genişledi; dedi ki:
ولما رأيت الخيلَ تجري كأنّهـا		جداولُ شَتَّى أرسلت فاسبطرَّتِ

**طرفس**:
Adam **طَرْفَسَ** etti; bakışı keskinleştirdiği zaman.

**فلسط**:
**فِلَسطين**: Şam’da bir kûre (bölge); onun **نون**’u ziyadedir; denir ki: **مَرَرْنا بفِلَسْطينَ**; ve bu, **فِلَسْطون**’dur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

السَرَوْمَطُ: الطويلُ من الإبل وغيرها.

##### Türkçe

**السَرَوْمَطُ**: develerden ve başkalarından uzun olan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

السَّرْمَطُ والسَّرَوْمَطُ: الجمل الطويل؛ وأَنشد:
بكلِّ سامٍ سَرْمَطٍ سَرَوْمَط
وقيل: السَّرَوْمَطُ الطويل من الإِبل وغيرها. قال ابن سيده: السرَوْمَطُ وعاء يكون فيه زِق الخمر ونحوه. ورجل سَرَوْمَطٌ: يَسْتَرِط كل شيء يَبْتَلِعُه. وقد تقدّم على قول من قال إِن الميم زائدة؛ وقول لبيد يصف زِقَّ خمر اشْتُرِي جِزافاً:
ومُجْتَزَفٍ جَوْنٍ، كأَنَّ خِفاءه
قَرى حَبَشِيٍّ، بالسَّرَوْمَطِ، مُحْقَب
(* قوله «ومجتزف» في الصحاح بمجتزف.)
قال: السَّرَوْمَطُ ههنا جمل، وقيل: هو جلد ظَبية لُفّ فيه زِقُّ خمر. وكل خِفاء لُفّ فيه شيء، فهو سَرَوْمَطٌ له. وتَسَرْمَطَ الشعَرُ: قَلّ وخَفّ. ورجل سُرامِطٌ وسَرْمَطِيطٌ: طويل. والسُّرامِطُ: الطويل من كل شيء.

##### Türkçe

**السَّرْمَطُ** ve **السَّرَوْمَطُ**: uzun deve; ve (şu beyit) okunmuştur:

Her yüksek (deve) ile, **سَرْمَطٍ** **سَرَوْمَط**

Ve denildi: **السَّرَوْمَطُ**, develerden ve başkasından uzun olandır. İbn Sîde dedi:

**السرَوْمَطُ**, içinde şarap tulumu ve benzeri bulunan bir kaptır. Ve **سَرَوْمَطٌ** bir adam: yuttuğu her şeyi yutar. Ve, **الميم**’in زائد olduğu söyleyenin sözü üzerine daha önce geçti; ve Lebîd’in, gelişigüzel satın alınmış bir şarap tulumunu vasfederken söylediği söz:

Ve koyu renkli, (içindekini) çekip alınmış (bir tulum); sanki onun gizlisi,
**السَّرَوْمَطِ** ile, yüklenmiş, Habeşî bir köyün (köy halkının) yiyeceğidir.

(* Onun “**ومجتزف**” sözü, Sıhâh’ta **بمجتزف** iledir.)

Dedi: **السَّرَوْمَطُ** burada bir devedir; ve denildi: o, içinde bir şarap tulumu sarılmış bir ceylan derisidir. Ve içinde bir şey sarılmış her **خِفاء**, onun için bir **سَرَوْمَطٌ**’tur. Ve **تَسَرْمَطَ** kıl: azaldı ve hafifledi. Ve **سُرامِطٌ** ve **سَرْمَطِيطٌ** bir adam: uzun. Ve **السُّرامِطُ**: her şeyden uzun olan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

تسرمط الشعر: قل وخف، عن ابن دريد. والسرومط، كصنوبر: الجمل الطويل، عن الليث، وأنشد:
  أعيس سام سرطم سرومط كالسرمط والسرامط، كجعفر وعلابط، والمسرمط، كمدحرج، والسرمطيط، كل ذلك عن ابن دريد، ويروى:
  بكل سام سرمط سرومط وقيل: السرومط وما بعده كله: الطويل من كل شيء. وقال الجوهري: السرومط: الطويل من الإبل وغيرها، وأنشد للبيد يصف زق خمر اشتري جزافا:
  بمجتزف جون كأن خـفـاءه                      قرا حبشي بالسرومط محقب وقيل: السرومط في البيت: جلد ضائنة يجعل فيه زق الخمر، وقيل: هي جلد ظبية لف فيه زق الخمر. وفي المحكم: وعاء يكون فيه زق الخمر ونحوه. وقيل: كل خفاء يلف فيه شيء فهو سرومط له. ومما يستدرك عليه: السرومط: اسم جبل، وبه فسر بيت لبيد. ورجل سرومط: يبتلع كل شيء، قيل: إن الميم زائدة.

##### Türkçe

**تسرمط الشعر**: azaldı ve hafifledi; İbn Düreyd’den. Ve **السرومط**, **صنوبر** gibi: uzun deve; Leys’ten. Ve inşad etti:

  أعيس سام سرطم سرومط

**كالسرمط** ve **السرامط**, **جعفر** ve **علابط** gibi; ve **المسرمط**, **مدحرج** gibi; ve **السرمطيط**; bunların hepsi İbn Düreyd’dendir. Ve şöyle rivayet olunur:

  بكل سام سرمط سرومط

Ve denildi: **السرومط** ve ondan sonrası, hepsi: her şeyden uzun olan. Cevherî dedi: **السرومط**: develerden ve başkalarından uzun olan. Ve Lebîd’e ait olarak, peşin pazarlıksız satın aldığı bir şarap tulumunu vasfederken, inşad etti:

  بمجتزف جون كأن خـفـاءه                      قرا حبشي بالسرومط محقب

Ve denildi: beyitte **السرومط**: şarap tulumunun içine konulduğu koyun derisi. Ve denildi: o, şarap tulumunun içine sarıldığı bir ceylan derisidir. Ve **المحكم**’de: şarap tulumunun ve benzerinin içinde bulunduğu bir kap. Ve denildi: içinde bir şey sarılan her **خفاء** onun için **سرومط**tur. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **السرومط**: bir dağın adıdır; ve Lebîd’in beyti bununla tefsir edilmiştir. Ve **رجل سرومط**: her şeyi yutar; denildi: **الميم** ziyadedir.
