# سرهد (س-ر-ه-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ر - ه - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

**الهاء** ve **السين**

**طهلس**: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi ki: “جَحْفَلاً طِهْلِيسا”.

**دهرس**: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **دَهْرَس** sahibi bir dişi deve; yani hafiflik ve canlılık sahibi. Dedi ki:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
Ve dedi ki: “ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ”.

**سرهد**: **سنامٌ مُسَرْهد**: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimet içinde olan.

**هندس**: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yollarını ve kazılacağı yerlerdeki konumlarını takdir eden (ölçüp biçen) kimse; ve o, **الهندزة**’den türetilmiştir; Farsçadır; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların sözünden hiçbir şeyde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.

**هدبس**: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.

**سمهد**: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ**; yani büyüdü.

**سرهف**: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı. Dedi ki, oğlunu vasfederken:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ

**فهرس**: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.

**سرهب**: **السَّرْهَبُ**: ahmak, çok yiyen, çok içen.

**سهبر**: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.

**سمهر**: **السَّمْهريّ**: mızrakların sert olanlarından bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi ki:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
Ve karardığı zaman **اسْمهرّ الظّلام**; **العجّاج** dedi ki: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ

**هرمس**: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır.. Dedi ki:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
Ve o, yırtıcı hayvanlardan şiddetli olandır.

**هلبس**: Denilir: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani kendisiyle ünsiyet edilecek biri.

**سبهل**: Denilir: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani silahsız ve değneksiz olarak savaşa geldi.

**سلهب**: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan. Ve **أبا الدُّقَيْش**’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisim ve boyda.

**هملس**: **هَمَلَّسٌ** bir adam; yani iki bacağı güçlü, yürüyüşü şiddetli.

**سلهم**: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten renkte değişen; rengi parıldayan, sanki onda **سُلال**dan bir kuyruk varmış gibi; ve o, rengi değişendir. Ve hasta, hastalığının eserinin bedeninde bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ**. Ve denilir: beden ondan iyileşti de **فاسلهَمَّ**.

**بهنس**: Aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani salınır; ve o, özellikle aslan için bir sıfattır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

سَرْهَدْتُ الصبيَّ سَرْهَدَةً، أي أحسنْت غِذاءه. وربَّما قيل لشحم السَنام سَرْهَدٌ. وسَنامٌ مسرْهَدٌ، أي سمين.

##### Türkçe

**سَرْهَدْتُ** çocuğu **سَرْهَدَةً** (ile), yani onun gıdasını iyi yaptım. Ve bazen hörgüç yağ(ın)a **سَرْهَدٌ** denilmiştir. Ve **سَنامٌ مسرْهَدٌ**: yani semiz.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المُسَرْهَد: المُنَعَّم المُغَذَّى. وامرأَة مُسِرْهَدة: سمينة مصنوعة وكذلك الرجل. وسنَام مُسَرْهَدٌ: مقطع قطعاً، وقيل: سنام مُسَرهد أَي سمين. وماء سَرْهد أَي كثير.
وسَرهدت الصبيَّ سَرْهَدَة: أَحسنت غذاءه والمُسَرْهَدُ: الحسنُ الغِذاء، وربما قيل لشحم السنام سَرْهَد.

##### Türkçe

**المُسَرْهَد**: nimetlendirilmiş, beslenmiş. Ve **امرأَة مُسِرْهَدة**: şişman, yapılı; aynı şekilde erkek de. Ve **سنَام مُسَرْهَدٌ**: parça parça kesilmiş; ve denildi ki: **سنام مُسَرهد** yani şişman. Ve **ماء سَرْهد** yani çok.

Ve **سَرهدت الصبيَّ سَرْهَدَة**: onun beslenmesini iyi yaptım. Ve **المُسَرْهَدُ**: beslenmesi güzel olan; ve bazen hörgücün yağına **سَرْهَد** denilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

سرهد الصبيي سرهدة: أحسن غذاءه. وسرهد السنام: قطعه، ومنه قيل: سنام مسرهد، أي مقطع قطعا. والمسرهد: المنعم المغذى، وامرأة مسرهدة، سمينة مصنوعة، وكذلك الرجل. والمسرهد أيضا: السمين من الأسنمة، يقال سنام مسرهد، أي سمين، وربما قيل لشحم السنأم: سرهد، وماء سرهد، أي كثير. ومسدد، كمعظم، ابن مسرهد بن مجرهد بن مسربل، وقيل أرمل بن مغربل بن مرعبل بن مطربل بن أرندل بن سرندل بن عرندل بن ماسك المستورد الأسدي البصري، من بني أسد بن شريك، بالضم، ابن مالك بن عمرو بن مالك ابن فهم بن دوس بن عدثان بن عبد الله بن زهران بن كعب بن الحارث بن كعب بن عبد الله بن مالك بن نصر بن الأزد: محدث. قال أبو زرعة، قال أحمد: مسدد صدوق. وقال ابن القراب: مات أبو الحسن مسدد، لست عشرة ليلة خلت من رمضان سنة ثمان وعشرين ومائتين. قال شيخنا: صرح جماعة من شراح الصحيحين، وغيرهما من أرباب الطبقات، بأن هذه الأسماء إذا كتبت وعلقت على محموم كانت من أنفع الرقى، وجربت فكانت كذلك.

##### Türkçe

**سرهد** çocuğu **سرهدة** ile: onun gıdasını güzel yaptı. Ve **سرهد** hörgücü: onu kesti; bundan dolayı denildi: **سنام مسرهد**; yani parça parça kesilmiş. Ve **المسرهد**: nimetlendirilmiş, beslenmiş olan; ve **امرأة مسرهدة**: şişman, yapılmış (bakımlı); erkek de böyledir. Ve **المسرهد** ayrıca: hörgüçlerden şişman olan; denir: **سنام مسرهد**; yani şişman. Ve bazen hörgücün yağına: **سرهد** denilir; ve **ماء سرهد**; yani çok.

Ve **مسدد** ( **معظم** gibi), **ابن مسرهد بن مجرهد بن مسربل**; ve denildi: **أرمل بن مغربل بن مرعبل بن مطربل بن أرندل بن سرندل بن عرندل بن ماسك المستورد الأسدي البصري**; **بني أسد بن شريك**’ten, zamme ile; **ابن مالك بن عمرو بن مالك ابن فهم بن دوس بن عدثان بن عبد الله بن زهران بن كعب بن الحارث بن كعب بن عبد الله بن مالك بن نصر بن الأزد**: hadis rivayet eden. **أبو زرعة** dedi, **أحمد** dedi: **مسدد** doğru sözlüdür. **ابن القراب** dedi: **أبو الحسن مسدد** öldü; Ramazan’dan on altı gece geçince, iki yüz yirmi sekiz senesinde. Şeyhimiz dedi: Sahihlerin iki şârihinden ve tabakat erbabından başkalarından bir cemaat, bu isimlerin yazılıp hummalı birinin üzerine asıldığı zaman en faydalı rukyelerden olduğuna açıkça hükmetti; denenmiş de böyle olmuştur.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%87%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَرْهَدَ
Q. 1 سَرْهَدَ ذ , (S, K,) inf. n. سَرْهَدَةٌ, (S,) He fed, or nourished, a child well. (S, L, K.) -A2- And He cut a camel's hump [in pieces: see the pass. part. n., below]. (K.)

سَرْهَدٌ
سَرْهَدٌ ذ a term sometimes applied to The fat of a camel's hump. (S, L.) -A2- And Much water. (L.)

مُسَرْهَدٌ
مُسَرْهَدٌ ذ A fat camel's hump: (S, L, K:) or a camel's hump cut in pieces. (L.) ― -b2- Supplied with the comforts and conveniences of life, and well fed: and, with ة, a woman fat, and well fed. (L.) [Applied also to a young camel: see an ex. in a hemistich cited in the first paragraph of art. رجل.]

##### Türkçe

سَرْهَدَ
Q. 1 **سَرْهَدَ** ذ , (S, K,) mastar ismi **سَرْهَدَةٌ**, (S,) O, bir çocuğu iyi besledi yahut gıdalandırdı. (S, L, K.) -A2- Ve o, bir devenin hörgücünü [parçalara; aşağıda ism-i mef‘ûle bak] kesti. (K.)

سَرْهَدٌ
**سَرْهَدٌ** ذ bazen, bir devenin hörgücünün yağına uygulanan bir terimdir. (S, L.) -A2- Ve çok su. (L.)

مُسَرْهَدٌ
**مُسَرْهَدٌ** ذ Semiz bir deve hörgücü: (S, L, K:) yahut parçalara kesilmiş bir deve hörgücü. (L.) ― -b2- Hayatın rahatlık ve kolaylıklarıyla donatılmış ve iyi beslenmiş: ve, ة ile, semiz ve iyi beslenmiş bir kadın. (L.) [Genç bir deveye de uygulanır: **رجل** maddesinin birinci paragrafında zikredilen bir mısra‘-ı nısf içinde bir örneğe bak.]
