# سر (س-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: س - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب السين والراء
رس ، سر ، سرس : ( مستعملة )
سر : أخبَرَني المُنْذِريّ عن الحرَّاني عن ابن السكيت أنه قال : السِّرّ : مصدَرَ سَرَّ الزَّنْدَ يَسرّه سَرّاً : إذا كان أَجْوَفَ فجعل في جوفه عُوداً لِيَقْدَحَ به ، يقال : سُرَّ زَنْدَكَ فإنه أَسَرّ .
قال أبو يوسف : وحَكَى لنا أبو عمرو : قَنَاةٌ سَرّاء : إذا كانت جَوْفاء . قال : والسِّرُّ : النّكاح ، قال الله تعالى : ( وَلَاكِن لاَّ تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا ) ( البقرة : 235 ) ، قال رؤبة :
فَعَفَّ عَنْ أَسْرَارِها بَعْدَ الفَسَق
ويقال : فلانٌ في سِرِّ قَوْمِه ، أي : في أفضلهم . قال : وسِرُّ الوادي : أفضلُ موضعٍ فيه ، وهي السَّرارةُ أيضاً : والسرُّ : من الأسْرار الَّتي تُكْتَم . وحَكى لنا أبو عَمرو : السِّرُّ : ذَكَرَ الرَّجل ، وأنْشَدَنا
لِلأَفْوَه الأَوْدي :
لما رأتْ سِرِّي تغيَّر وانثَنَى
من دُونِ نَهْمَةِ شَبرِها حين انثنى
وقال أبو الهيثم : السِّرّ : الزِّنى ، والشرِّ : الجماع . وقال الحسن وأبو مِجلَز في قوله : ( وَلَاكِن لاَّ تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا (
قالا : هو الزِّنى ، وقال مجاهد : هو أن يَخطُبها في العدة . وقال الفرّاء في قوله : ( لاَّ تُوَاعِدُوهُنَّ سِرًّا ( يقول : لا يصفن أحدكم نفسَه للمرأة في عِدتها بالرغبة في النكاح والإكثارِ منه .
وقال الليث : السرُّ : ما أَسْرَرْت . والسَّريرةُ : عمل السر من خَيْر أو شر .
أبو عُبَيْد عن أبي عُبَيدة : أسررتُ الشيءَ : أخْفيتُه ، وأسررتُه : أعلنته . قال : ومن الإظهار قولُ الله جل وعلا : ( وَأَسَرُّواْ النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ الْعَذَابَ ) ( يونس : 54 ) ، أي : أظهروها ، وأنشد للفرزدق :
فلمّا رأى الحجاجَ جرَّدَ سَيْفه
أَسَرَّ الحَرُورِيُّ الذي كان أَضْمَرَا
قال شمر : لم أجد هذا البيت للفرزدق ، وما قال غير أبي عُبيدة في قوله : ( وَأَسَرُّواْ النَّدَامَةَ ) ( يونس : 54 ) ، أي : أظهرُوها ، ولم أسمع ذلك لغيره .
وأخبرني المنذريُّ عن أبي طالب عن أبيه عن الفرَّاء في قوله : ( وَأَسَرُّواْ النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ الْعَذَابَ ( يعني الرؤساءَ من المشركين أسرُّوا النَّدامة من سَفِلَتهم الذين أضَلوهم ، وأسرُّوها ، أي : أخفوها وعليه قولُ المفسّرين . وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه سأل رجلاً : ( هل صُمْتَ من سرار هذا الشهرِ شيئاً ؟ ) قال : لا ، قال : ( فإذا أفطرتَ من رمضانَ فصُمْ يومين ) .
وقال أبو عبَيدة : قال الكسائي وغيرُه : السِّرار : آخرُ الشهر ليلة يستسِرُّ الهلال . قال أبو عُبيدة : وربما استَسرَّ ليلةً ، وربما استَسر ليلتين إذا تَمَّ الشهر ، وأنشد الكسائي :
نَحنُ صَبَحْنا عامراً في دارِها
جُزْءاً تعادَىَ طرَفَيْ نهارِها
عَشِيَة الهِلال أو سرارِها
قال أبو عبيد : وفيه لُغةٌ أخرى : سرَر الشَّهر .
قلتُ : وسرار لغة ليست بجيّدة .
شمر : قال الأصمعي : سرار الروضة : أوسَطُه وأكرَمُه . وأرض سرَّاء ، أي : طيّبة . قال الفرَّاء : سرٌّ بيّنُ السرارة : وهو الخالص من كل شيء . قال : وأسرَّةُ البنْتِ : طَرائقُه .
أبو عبيد عن الأمويّ : السِّرارُ : ما على الكمأة من القشور والتراب .
قال أبو عبيد : وسمعتُ الكسائي يقول : قُطع سرَرُ الصَّبيِّ ، وهو واحد . وقال ابن شُميل : الفِقْعُ أَرْدَأُ الكَمْءِ طعماً
وأسرَعُها ظُهوراً ، وأقصَرُها في الأرض سرَراً . قال : وليس للكَمأة عُروق ، ولكن لها أَسرار . قال : السَّرَرُ : دُمْلوكَة من تراب تنبُت فيها .
وفي حديث عائشةَ ( أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) دخل عليها تَبرُق أساريرُ وجهه ) .
قال أبو عُبيد : قال أبو عمرو : والأسارير هي الخُطوط التي في الجبهة مثل التكسُّر فيها ، واحدُها سرر وسرٌّ ، وجمعُه أَسرُّة ، وكذلك الخطوطُ في كل شيء ، قال عنترة :
بزُجاجةٍ صَفراءَ ذاتِ أَسرَّةٍ
قُرِنَتْ بأزهرَ في الشِّمال مُفَدَّمِ
ثم الأسارِير جمعُ الجمع . وقال الأصمعي في أسرَّة الكَفّ مثله . قال الأعشى :
فانظرْ إلى كَفَ وأسرارها
هل أَنْتَ إنْ أَوْعَدْتَني ضائري
يعني خُطوطَ باطن الكف .
وقال ابن السِّكِّيت : ينال قُطِع سَرَرُ الصَّبيِّ ، ولا تقول : قَطَعْتُ سُرَّته ، إنما السرة التي تبقى ، والسرَر ما قُطِع سرَره وسرُّه .
وقال الليث : السرة : الوَقْبَةُ . وقال الليث : السرة : التي في وسط البطن ، وقال ابن شميل : فلان كريم السِّر ، أي : كريم الأصل داءٌ يأخذُ في السرة ، يقال : بعيرٌ أَسَرُّ ، وناقةٌ سراء بيِّنا السرر ، يأخذهما الداءُ في سُرتهما ، فإذا بركَتْ تَجافَتْ .
قلتُ : هذا وَهمٌ ، السرَر : وجعٌ يأخذ البعيرَ في كِرْكرَته لا في سُرَّته . قال أبو عبيد : قال أبو عمرو : ناقة سراء ، وبعيرٌ بيّنُ السرر : وهو وجعٌ يأخذ في الكِرْكرة . وأنشدني بعضُ أهل اللغة :
إنَّ جَنبِي عَنِ الفِراشِ لَنَابِي
كَتَجَافي الأسَرِّ فوق الظِّرَابِ
ثعلب عن ابن الأعرابي : المسرَّة : أطرافُ الرَّياحين .
وقال الليث : السرور من النباتِ : أنصافُ سُوقها العُلَى ، قال الأعشى :
كَبْرِدِيّة الغِيلِ وَسْطَ الغَرِيفِ
قد خالَطَ الماءُ منها السرورا
ويُروِى السَّرِيرا ، يريد جميع أصلها التي استقرّت عليه ، أو غاية نعمتها ، وقال الشاعر :
وفارَقَ منها عِيشةً غَيْدَقِيّةً
ولَمْ يَخْشَ يَوماً أنْ يزُولَ سرِيرُها
قال : سَريرُ العَيش : مستقرُّه الذي اطمأنَّ عليه خَفْضُه ودَعَتُه .
ويقال : سِرّ الوادي خَيْرُه : وجمعه سُرُور في قولِ الأعشى . قال : وسرير الرأس : مستقرُّه . وأنشد :
ضَرْباً يُزيلُ الهامَ عن سَريرِه
إزالةَ السُّنْبِل عن شَعِيرِه
والسرير معروف ، والعَدَد أسِرة ، والجميع السُّرر ، وأجاز كثيرٌ من النحويّين السُّرر والسِّرارُ : مصدَر ساررتُ الرجلَ سِراراً وامرأة سارَّة سَرَّة . واختلفوا في السُّرِّيّة من الإماءِ لِمَ سُمِّيتْ سُرِّيّة ؟ فقال بعضهم : نُسبَتْ إلى السِّرِّ وهو الْجِماع ، وضُمَّت السينُ فَرْقاً بين المَهِيرة وبين الأمة تكونُ للوطْء ، فيقال للحُرَّة إذا نكحَت سِرّاً : سِرِّية ، وللأَمةَ يتسَّراها صاحبُها سُرِّيّة .
وأخبَرَني المنذريّ عن أبي الهَيْثم أنه قال : السُّرُّ : السُّرُورُ فسمِّيت الجاريةُ سُريّةً لأنها موضع سُرورِ الرجل ، وهذا أحسنُ القولين .
وقال اللّيث : السُّرِّيّة : فُعلِيّة من قولك تَسرَّرْتُ . قال : ومن قال : تَسَرّيتُ فقد غَلِط .
قلت : ليس بغَلَط ، ولكنه لما توالت ثلاثُ راءات في تَسَرَّرْت قُلِبت إحداهن ياء ، كما قالوا قَصَّيْت أظْفاري ، والأصل قَصَصْت . والسَّرّاءُ : النِّعمة . والضَّرّاء : الشّدّة .
ويقال : سُرِرتُ بقُدومِ زَيْدٍ ، وسَرّني لقاؤُه . وقال : سَرَرْتُه أسُرُّه ، أي : فَرَّحْته . قال أبو عمرو : فلان سُرْسُورُ مالٍ وسُوبَانُ مالٍ : إذا كان حَسَنَ القيام عليه .
وقول أبي ذُؤَيب :
بِآيةِ ما وَقَفَتْ والرِّكا
بُ بَيْنَ الحَجُون وبَيْنَ السُّرَر
قيل : هو الموضع الّذي جاء في الحديث : شجرةٌ سُرَّ تحتَها سبعون نبيّاً تسمِّىَ سُرَراً لذلك . والسِرَرُ : ما قُطِع من السُّرّة فرُمِي به . وقوله :
وأَغْفِ تحتَ الأَنجُمِ العَواتم
واهْبِطْ بها منك بِسِرِّ كاتمِ
فالسِّرّ : أخصَب الوادي ، وكاتِم ، أي : كامن . تراه فيه قد كَتَم نَداه ولم يَيبس .
ويقال : رَجلٌ سَرُّبَر : إذا كان يَسُرّ إخوانَه ويَبَرُّهم . والسَّرارَةُ : كُنْهُ الفَضْل ، وقال امرؤ القيس :
فَالَهَا مُقَلدُها ومُقْلَتها
ولَها عَلَيْه سَرارَةُ الفَضْلِ
وَصفَ امرؤُ القيس امرأةً فشبّهها بظَبْية جَيْدَاءَ كَحْلاءَ ، ثم جَعَل للمرأة الفَضْلَ عليها في سائِر محاسِنها ، وأراد بالسَّرارة كُنْهَ الفَضْل وحقيقتَه .
وَسرارَةُ كلِّ شيء : مَحْضُه ، والأصل فيها سَرَارة الرَّوْضة ، وهي خَيْرُ منابِتها ، وكذلك سُرّة الرَّوضةُ . وقال الفرّاء : لها عليها سَرارةُ الفَضْل ، أي : زِيادةُ الفَضْل . وقال بعضهم : استَسَرَّ الرجُل جاريَته : إذا اشتراها . وتسرَّرها مثلُها : إذا اتَّخذها سُرِّية .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : السَّرَّة : الطاقَةُ
من الرَّيْحان ، ويقال : سَرْسَرْت شَفْرَتِي : إذا أحدَدْتَها . وقال أبو حاتم : فلانٌ سُرْسُوري وسُرْسُورتِي ، أيْ : حَبِيبي وخاصّتي ، ويقال : في سُرّته سَرَرٌ ، أي : وَرَم يؤلمه . ويقال : فلانٌ سُرْسورُ هذا الأَمر : إذا كان عالِماً به . ورُوي عن أبي زيد : رَجُل أسَرّ : إذا كان أجوَفَ .
وقال الفرّاء : يقال : سِرٌّ بين السَّرارة : وهو الخالصُ من كلّ شيء .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سَرَّ يَسَرُّ : إذا اشتكَى سُرَّتَه . وسَرّه يَسُرّه : إذا حيّاه بالمَسَرّة وهي الرّياحين .
ابن بُزُرج : يقال : ولد له ثلاثة على سِرَ وعلى سِرِرٍ واحد ، وهو أن تُقطَع سُررَهم أشباصاً لا يَخلُطهم أنثى . ويقولون : وَلَدت المرأةُ ثلاثةً في صِرَرٍ ، جمع الصَّرّة وهي الصَّيْحة ، ويقال : الشدّة .
شمر : قال الفراء : سِرارُ الشَّهْر : آخر ليلة إذا كان الشهر تِسعاً وعشرين ، فسِرارُه ليلة ثمانٍ وعشرين ، وإذا كان الشهرُ ثلاثين فسِرارُه ليلةُ تسعٍ وعشرين . والسِّرّ : موضع في ديار بني تميم . وسَرارَة العَيْشِ : خيْرُه وأفضَلُه .
سرس : ابن السكّيت عن أبي عَمرو : السَّرِيسُ : الكَيِّسُ الحافظُ في يَدَيْه . قال : وهو العِنِّين أيضاً ، وأَنشَد أبو عُبَيد قال :
أَفِي حَقِّي مُواسَاتي أَخاكُمْ
بمالِي ثم يَظلمني السَّرِيسُ
قال : وهو العِنِّين . قال : وسَرِيَّ : إذا عُنَّ . وسَرِسَ : إذا ساءَ خُلُقُه . وسَرِسَ : إذا عَقَل وحَزُم بعد جَهْل .
رس : قال أبو عُبيدة : سمعتُ الأصمعي يقول : أول ما يجِد الإنسانُ مَسَّ الحُمَّى قبل أن تأخذَه وتَظهَرَ فذاك الرَّسُّ ، والرَّسيس أيضاً . وقال أبو زيد : رَسَسْتُ بينَهم أَرسّ رسّاً : إذا أَصْلَحتَ .
وفي حديث سَلَمة بن الأكوَع : أن المشركين رَاسُّونا الصلْح حتّى مشى بعضنا إلى بعض فاصطَلَحنا ، وذلك في غَزْوَة الحُدَيبِية . فراسونا : أي : واصَلُونا في الصلح وابتدأت في ذلك . ورَسَسْتُ بينهم ، أي : أصْلَحْت .
وقال الفَرّاء : أخَذتْه الحُمَّى بِرَسِّ : إذا ثَبَتَتْ في عظامِه .
وقال الكسائي : يقال : بلغَني رَسٌّ مِنْ خَبَر ، وذَرْءٌ من خبر ، وهو الشيء منه .
وقال الزّجّاج في قول الله جلّ وعزّ : ( وَأَصْحَابَ الرَّسِّ ) ( الفرقان : 38 ) ، قال أبو إسحاق : الرَّسُّ : بئر ، يُروَى أنّهم قوم كَذّبوا نبيَّهم ورَسوه في بئر ، أي : دَسُّوه فيها .
قال : ويُرْوى أن الرسّ قريةٌ باليمامة يقال لها : فَلْج . ويُروَى : أنّ الرسّ ديار لطائفة
من ثمودَ ، وكلّ بئر رَسّ ، ومنه قولُ الشاعر :
تَنابِلةٌ يَحْفرون الرِّساسَا
وقال اللّيث : الرّسُّ في قوافي الشعر : الحَرْفُ الّذي بعد ألف التأسيس ، نحو : حَرَكة عَيْن فاعل في القافية كيفما تحرّكتْ حركتها جازَتْ ، وكانت رَسّاً للألف . قال : والرَّسيس : الشيءُ الثابت الّذي قد لَزِم مكانَه . وأنشد :
رَسِيسَ الهوَى مِن طُول ما يَتذَكَّرُ
قال : والرَّسّ : ماءان في البادية معروفان . والرَّسْرَسة مثل النَّضْنَضَة : وهو أن يُثبِّت البعيرُ ركبتَيه في الأرض للنُّهوض .
ويقال : رَسَسْتُ ورَصَصْتُ ، أي : أثبتُّ .
ويُروَى عن النَّخْعِيُّ أنه قال : إني لأَسمعُ الحديثَ فأحدِّث به الخادم أَرُسُّه به في نفسي .
قال أبو عُبَيدة : قال الأصمعيّ : الرَّسّ : ابتداءُ الشيء ؛ ومنه رَسُّ الحُمَّى ورَسِيسُها ، وذلك حين تبدأ . فأراد بقوله : أرُسُّه في نفسي ، أي : أبتدىء بذكر الحديث ودَرْسِه في نفسي وأحدِّث به خادمي ، أَسْتَذكر بذلك الحديث ، وقال ذو الرمة :
إذا غَيّر النأْيُ المُحِبِّين لَم أَجِدْ
رَسيسَ الهوَى مِن ذِكرِ مَيّة يَبرَحُ
وقال ابن مُقبِل يَذكر الرِّيح ولينَ هُبوبها :
كأنّ خُزامَى عالج طَرقَتْ بها
شَمالٌ رَسيسُ المَسِّ أو هو أطيب
قال أبو عمرو : أراد أنها لينة الهبوب رخاء .
أبو عمرو أيضاً : الرسيس : العاقلُ الفطِن .
وقال شمر : وقيل في قوله : ( أرُسُّه في نفسي ) ، أي : أُثَبِّتُه .
وقال أبو عُبَيدة : إنَّك لتَرُسّ أمراً ما يَلتئم ، أي : تثبت أمراً ما يلتئم .
وقال أبو مالك : رَسيسُ الهوى : أصلُه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الرّسّة : السّارية المُحْكَمة .
وقال الفراء : يقال : أخذته حُمّى برَسّ ، أي : ثبتت في عظامه . وقال في قوله : ( كنتُ أَرُسُّه في نفسي ) ، أي : أعاوِدُ ذكرَه وأردِّده ؛ ولم يرد ابتداء .
وقال أبو زيد : أتانا رَسٌّ من خَبَر ، ورَسِيسٌ من خَبَر : وهو الخَبر الذي لم يصحّ وهم يتراسُّون الخَبَرَ ويَتَرَهْمَسُونَه ، أي : يَتسارُّون به ، ومنه قولُ الحَجّاج :
أمِنْ أهلِ الرَّسّ والرَّهْمَسة أنت
انتهى والله أعلم .

باب السين والراء والسين واللام
سر ، سل
( بربس ) : الليث : التَّبَرْبُس : مَشْيُ الكَلْب ، وإذا مَشَى الإنسان كذلك قيل : هو يَتَبَرْبَس .
وقال :
فَصَبَحَتْه سلق تَبربس
أي تمر مراً سريعاً .
ثعلب عن عمرو عن أبيه قال : البِرْبَاسُ : البئر العَمِيقة .
( سربل ) : وقال غيرُه : السِّرْبالُ : القَمِيص ، وقيل في قول الله تعالى : ( سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ ) ( النحل : 81 ) ، إنها القُمُص تَقِي الحَرّ والبَرْد ، فاكتَفَى بذكر الحرّ ، لأنّ ما وَقَى الحرَّ وَقَى البرد .
وأما قوله تعالى : ( وَسَرَابِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ ) ( النحل : 81 ) فهي الدُّروع .
وقال أبو عمرو : السَّرْبَلة : ثَرِيدَةٌ قد رُوِّيَتْ دَسَماً .
( بردس ) : ابن دُرَيد : رَجُلٌ بِرْدِيس خَبيثٌ مُنكَر وجَمل سِنْدَابٌ : صُلبٌ شديد .
( برطس ) : قال : والمُبَرْطِسُ : الذي يَكترِي للنَّاس الإبلَ والحَميرَ ويأخذُ جُعْلاً ، والاسم البَرْطَسة .
( سفسر ) : أبو عُبيد عن الأصمعي قال في قول النابغة :
وفارقتْ وهي لم تَجرب وباع لها
من الفَصافص بالنّمِيّ سفسير
قال : باع لها : اشترى . وسفسير : يعني السّمسار .
قال ابن الأنباري : السفسير : القهرمان .
وقال المؤرّج : السفسير : العبقري ، وهو الحاذق بصناعته ، من قولهم : سفاسرة وعباقرة . ويقال للحاذق بأمر الحديد : سِفسير .
قال حميد بن ثور :
برَتْه سفاسيرُ الحديد فجرّدت
وقيعَ الأعالي كان في الصوت مكرما
( سمرت ) : ابن السكيت في ( الألفاظ ) : السَّمروت : الرجل الطويل .
قال : وقال الفراء : يقال للطويل : شمقمق وشَمق .
( سمسر ) : وفي الحديث : كنا قوماً نسمّى السماسرة بالمدينة ، فسمّانا النبي ( صلى الله عليه وسلم ) التجّار .
وقيل : السمسار : المقيّم بالأمر ، الحافظ له . قال الأعشى :
فأصبحتُ لا أستطيع الكلام
سوى أن أراجعَ سمسارها
( سمأل ) : وقال ابن الأعرابيّ : أبو بَراء كُنيةُ الطائر الذي يقال له السَّمَوْأَل بالهمز .
( سرتف ) : وقال أبو عَمرو : السِّرْتافُ : الطويل .
( فرنس ) : والفِرْناسُ : الأسد الضَّاري .
وقال الليث : الفَرْنَسةُ : حُسْن تدبير المرأةِ لبَيْتِها ، يقال : إنها امرأة مُفَرْنِسة .
( فرسن ) : والفِرْسِنُ : فِرْسِنُ البَعير ، وهي مؤنَّثة .
( برنس ) : والبُرْنُس : كلُّ ثوب رأسه منه
مُلتَزِق به ، دُرّاعةً كان أو جُبّةً أو مِمْطَراً .
( نبرس ) : يقال للسِّنان : نِبراس ، وجمعه النباريس .
قال ابن مقبل :
إذ ردّها الخيل تعدو وهي خافضة
حدّ النبارس مطروداً نواحيها
أي : خافضة الرماح .
والنِّبْراس : السِّراج ، وقد رواه أبو عُبَيد عن أصحابه .
( بلسن ) : والبُلْسُنُ : العَدَسُ ، قاله ابن الأعرابي .
قال : وهل كانت الأعراب تعرف بُلْسُناً .
( سنبت ) : وقال ابن الأعرابي : السِّنْبِتُ : السّيّء الخُلُق .
( سمرمل ) : والسَّمَرْمَلةُ : الغول .
( سنبر ) : وقال أبو عمرو : السَّنْبَرُ : الرجُل العالِم بالشيء المتقِن له .
( بسمل ) : الليث : بَسْمَلَ الرجلُ : إذا كَتَب باسم الله بَسْمَلةً ، وأنشد :
لقد بَسْملَتْ هندٌ غداةَ لقيتُها
فيا حَبّذا ذاكَ الدَّلالُ المُبَسْمِلُ
سلَمة عن الفراء في البَسْملة نحوه .
ابن السكيت يقال : قد أكثرت من البسملة : إذا أكثر من قول باسم الله . وقد أكثر من الهيللة : إذا أكثر من قول لا إِله إلا الله . وقد أكثر من الحولقة : إِذا أكثر من قول لا حول ولا قوة إلا بالله .
( سنمر ) : وقال أبو عمرو : يقال للقمر : السِّنِّمار والطَّوْس .
ومن أمثال العرب في الذي يُجازِي الحَسَنَ بالسوأَىء قولُهم : جَزاهُ جَزاءَ سِنِّمار .
قال أبو عُبَيد : وكان سنِّمار بَنّاءً مُجِيداً ، فبَنَى الخَوَرْنَق للنُّعمان بن المنذِر ، فلما نظر إليه النعمانُ كَرِه أن يَعمل مِثله لغيره فأَلقاهُ من أَعلى الخَوَرْنَق فخرّ ميتاً ، وفيه يقول القائل :
جَزَتْنا بنو سعْدٍ بحُسن بلائِنا
جَزَاء سِنمارٍ وما كان ذا ذَنْبِ
وقال يونس : السِّنمار من الرّجال : الذي لا ينام باللَّيل ، وهو اللِّص في كلام هُذَيل ؛ ويسمّى اللّص سنِّماراً لِقلَّة نَوْمه .
( ترمس ) : وقال الليث : حَبُّ التُّرْمُس حبٌّ مُضلَّع محزَّز ، ولذلك قيل للجُمان : ترَامِس .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : تَرمَس الرجلُ : إذا تَغيَّب عن حَرْبٍ ، أو شَغَبِ .
( أبو عُبَيد : المَرْمَرِيس : الأَملَسُ ) .
( سلسل ) : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : لم
أسمَع سلْسَبيل إلا في القرآن .
وقال الزجّاج : سلْسَبيل : اسمُ العين ؛ وهو في اللغة صفةٌ لما كان في غاية السَّلاسة ، فكأنّ العَينَ سُمّيتْ بصِفَتها .
( برنس ) : ( أبو عمرو : يقال للرّجل إذا مرّ مراً سريعاً : مرَّ يتَبَرْنس ، وأنشد :
فصبَّحته سلَقٌ تَبَرْنَسُ
غير واحد : ما أَدْرِي أيُّ بَرْنَساء هو وأيُّ بَرَنساءَ هو ، معناه : ما أَدري أي الناس هو ) .
( برسم ) ( البرسام : المُومُ ) : ويقال لهذه العِلة : البِرْسام كأَنه معرب .
وبِرْ : هوَ الصَّدْر ، وَسامٌ : هو من أسماء الموت .
وقيل : بِرْ معناه الابن ، والأوّل أصحّ ، لأن العلّة إذا كانت في الرأس فهي السِّرْسام ، وسِرْ : هو الرأس .
( سنبل ) : والسُّنْبُل معروف ، وجمعه السَّنابِل ، السُّنْبُلة : بئرٌ قديمة حَفَرَتْها بنو جُمَح بمكّة ، وفيها يقول قائلُهم :
نحنُ حَفَرْنا لِلْحَجِيجِ سُنْبُلَه
( والمَيْسُوسَنُ : شَرابٌ ، وهو معرّب اذربطوس : دواء روميّ أعرب .
أبو عَمرو : السَّنْتَبَةُ : الغِيبَةُ المُحْكَمة .
وقال اللّيث : حَفَر فلانٌ تُرْمُسَةً تحتَ الأرض .
أبو عُبيد عن الأحمر : هي السِّرْداب ، وهي الطِّنْفِسَة .
ابنُ بزرج : أطْلَنْسأْتُ : أي : تحوّلْتُ من منزلٍ إلى منزل . قال : واسْلَنْطَأتُ : أي : ارتفعتُ إلى الشيءِ أَنْظُر إليه ) .
وفي حديث سَلمانَ الفارسيّ أنّه رُئِيَ بالكُوفة عَلَى حمارٍ عَرَبيَ وعليه قميصٌ سُنْبُلانيّ .
قال شمر : قال عبد الوهاب الغنوي : السنبُلاني من الثياب : السابغُ الطويل الذي قد أُسْبِل .
وروي عن عمر رضي الله عنه أنه كان يلبس القميص السُّنبلاني . وكذا روي عن عليّ عليه السلام ؛ فهؤلاء الثلاثة من أصحاب النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أعني سلمان وعمر رضي الله عنهما وعليّاً عليه السلام ، هم زُهَّاد وما كانوا لابسين القمص الطوال التي يجرون ذيولها . والأقرب عندي أن يكون السنبلاني منسوباً إلى موضع ، وهو من غليظ ثيابهم القالصة عن الكعبين .
وروي ذلك في حديث أنه اشترى قميصاً فلبسه وانتهى إلى نصف ساقه ؛ فقال : هذا قدر حسن .
وقال خالد بن جَنْبَةَ : سَنْبَلَ الرّجُل ثوبَه . إذا جَرَّ لَه ذَنْباً مِنْ خَلْفِه ؛ فتلك السَّنْبَلة .
وقال أخوه : ما طالَ من خَلْفه أو أَمامه فقد سَنْبَله . فهذا القميص السنبلاني .
وقال شمر : يجوز أن يكون السُّنْبُلاني مَنْسُوباً إلى موضع . والسَّنابلُ : سَنابلُ الزَّرع من البُرّ والشّعير والذُّرة ، الواحدةُ سُنْبُلَة .
( وقال شمر : لا أعرف الرئباس والكماني اسماً عربيّاً .
قلت : والطّرموس ليس بالرئباس الذي عندنا ) .
بلسم برسم ( والبلسام ، البرسام ) : وقال العجاج يصف شاعراً غالبه فأفْحَمَه :
فلم يزل بالقول والتهكُّمِ
حتى التقينا وهو مثل المُفْحَم
واصفرّ حتى آضَ كالمُبَلْسَم
( المُبلسم ) ( 2 ) : والمُبَرْسَم واحد : قال أبو عمرو ابنُ العلاء : قيسٌ تقول للمريض مُبَلْسَمٌ . وتميم تقول مُبَرْسَم .
( فرسن ) : أبو زيد : هي الفِرْسِنُ لفِرِسْنِ البعيرِ ، وجمعُها فَراسن ، وفي الفراسِنِ السُّلامَى ، وهي عِظَامُ الفِرْسِن ، وقَصَبها ثم الرُّسْغُ فوق ذلك ، ثم الوَظيف ، ثم فوق الوظيف من يدِ البعيرِ الذّراع ثُم فَوْقَ الذِّراع العَضُد ، ثم فوق العَضُد الكَتِف ، وفي رجلِه بعد الفِرْسِن من الخيل : الحافر ، ثم الرُّسْغ .
قرأت بخط الهيثم لابن بُزُرْج : ( اسرنطى ) ؛ أي : حَمُق . واعلنبى بالحمل ، أي : نهض به : و ( اطلنسى ) ، أي : تحول من منزل إلى منزل . قال : و ( اسلنطى ) ، أي : ارتفع إلى الشيء يَنظر إليه . قال : وتهظْلأْت ، أي : وَقعت .
ومن خُماسيّه : ( لباب السين )
يقال : كَمَرَةٌ ( فَنْطَلِيس ) وفَنْجَلِيس ، أي : ضخمة .
وسمعتُ جاريةً نُمَيْرِيّةً فصيحةً تُنْشِد وَقْتَ السَّحَر والكواكبُ قد بَدأَت تَطْلُع :
قد طَلَعَتْ حَمْراءُ فَنْطَلِيسُ
ليس لِرَكْبٍ بَعْدَها تَعْرِيسُ
أبو سَعيد : ( السَّمَنْدَل ) : طائِرٌ إذا انقَطَع نَسْلُه وهَرِم أَلْقَى نفَسه في الجَمْر فيعود إلى شَبابه .
وقال غيرُه : هو دابّة يَدخل النار فلا تُحرِقه .
و ( سَمَنْدَر ) : موضع .
و ( سَرَنْدِيب ) : بَلدٌ منْ بلادِ الهنْد .

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب ما جاء من كلام العرب  وأوله سين في المضاعف والمطابق)
(سع) السين والعين في المضاعف والمطابق يدلُّ على أصل واحد، وهو ذَهاب الشيء. قال الخليل: يقال تَسَعْسَع الشَّهر، إذا ذهب أكثره، ويقال: تَسَعْسَع الرجل من الكِبَر، إذا اضطرب جسمه. قال:
* يا هندُ ما أسرعَ ما تَسَعسعا([1]) *
(سغ) السين والغين أصلٌ يدل على دَرْج الشيء في الشيء باضطرابٍ وحركة. من ذلك سَغْسَغْتُ رأسي بالدُّهْنِ، إذا روَّيته. قال الخليل وغيره: سغسغت الشَّيء في التراب، إذا دَحدحتَه فيه. وأما قولهم: تَسَغْسَغَت ثَنِيّته، فممكنٌ أن يكون من الإبدال، ومن الباب الذي قبل هذا.
(سف) السين والفاء أصلٌ واحد، وهو انضمام الشيء إلى الشيء ودنوُّه منه، ثم يُشتَقّ منه ما يقاربه.
من ذلك أسفَّ الطائرُ، إذا دنا من الأرض في طيرانه. وأسفَّ الرجل للأمر، إذا قارَبَهُ. ويُقال أسفَّت السحابةُ، إذا دَنَت من الأرض. قال أوسٌ يصف السّحاب:
دانٍ مِسفٌّ فويق الأرض هَيْدَبُه *** يكاد يدفعُهُ مَنْ قام بالرّاحِ([2])
ومن الباب: أَسَفَّ الرجل النَّظرَ، إذا أدامَه. ومنه السَّفْساف: الأمر الحقير. وسمِّي بذلك لأنَّه مِنْ أسَفَّ الرجل للأمر الدنيّ. ومن ذلك المُسَفْسِفَةُ، وهي الريح التي تجري فوَيقَ الأرض. والسِّفّ([3]): الحَيَّة التي تسمَّى الأرقم، وذلك أنّه يلصق بالأرض لُصوقاً في مَرِّهِ. فالقياس في هذا كلِّه واحد. وأمّا* سَففت الخوص والسَّفيف: بِطانٌ يشدُّ به الرَّحْل، فمن هذا؛ لأنَّه إذا نُسِجَ فقد أدْنِيَتْ كلُّ طاقةٍ منه إلى سائرها.
ومما يجوز أن يُحمَل على الباب ويجوزُ أن يكون شاذّاً، قولك: سفِفْتُ الدواء أسَفّه. ويقال أَسَفَّ وجهَه، إذا ذرَّ عليه الشيء([4]). قال ضابئ([5]) يذكر ثورا:
شديد بريقِ الحاجبَينِ كأنّما *** أُسِفَّ صَلَى نارٍ فأصبَحَ أكحلا
(سك ) السين والكاف أصلٌ مطّرد، يدلُّ على ضِيق وانضمام وصِغَر. من ذلك السَّكَك، وهو صِغَر الأُذُن. وهذه أذنٌ سَكَّاء. ويقال استكَّت مسامعه؛ إذا صَمَّت. قال النابغة:
وخُبِّرْتُ، خَيْرَ الناسِ، أنَّك لُمتَني *** وتلك التي تسْتَكّ مِنْها المسامِعُ([6])والسّكّة: الطريقة المصطفّة من النخل. وسمّيت بذلك لتضايقها في استواء. ومن هذا اشتقاق سكّة الدراهم، وهي الحديدة؛ لتضايُق رَسم كتابتها. والسَّكّ: أن تَضُبَّ البابَ بالحديد. والسَّكّيّ: النّجّار([7]). ويقال إن السُّكَّ من الرّكايا المستوية الجِرَاب([8]). ويقال السُّكُّ: جُحر العقرب. ويقال للدِّرع الضّيقة أو الضيقة الحَلَق: سُكٌّ.  ويقال للنبت إذا انسدَّ خَصَاصُه([9]): قد استَكّ. والقياس مطّردٌ في جميع ما ذكرناه.
ومما حُمل عليه ماحكاه ابنُ دريد([10]): سَكَّه يَسُكُّه سَكّاً، إذا اصطلَمَ أذنَيه.
ومما شذّ عن الباب: السُّكاك: اللُّوح بين السّماء والأرض. والسُّكُّ: الذي يُتطيَّبُ به. ويقال إنَّه عربيٌّ صحيح.
(سل) السين واللام أصلٌ واحد، وهو مدُّ الشيء في رِفْق وخَفاء، ثم يُحمَل عليه. فمن ذلك سَلَلْتُ الشيء أسلُّه سَلاًّ. والسَّلَّة والإسلال: السَّرقة. وفي حديث رسول الله صلى الله عليه وآله وسلَّم حين كتب: "لا إِغْلاَلَ ولا إِسْلاَل"([11]). فالإغلال : الخيانة. والإسلال: السرقة.
ومن الباب: السَّليل: الولد؛ كأنَّه سُلَّ من أُمّه سَلاًّ. قالت امرأةٌ من العرب في ابنها:
سُلَّ مِنْ قلبي ومن كبدي *** قمراً مِن دونه القَمرُ
وممّا حُمل عليه السِّلْسِلَة، سمّيت بذلك لأنها ممتدة في اتّصال. ومن ذلك تَسَلْسَل الماء في الحلْق، إذا جرى. وماءٌ سَلْسَلٌ وسَلْسَالٌ وسُلاسِل. قال الأخطل:
إذا خاف مِنْ نجمٍ عليها ظَمَاءَةً *** أمَالَ إليها جدوَلاً يَتَسَلْسَلُ([12])قال بعضُ أهل اللغة: السَّلْسَلَة اتّصال الشيء بالشيء، وبذلك سُمّيت سِلسلة الحديد، وسِلسِلة البرق المستطيلة في عَرض السحاب. والسَّالُّ: مَسِيل في مَضيق الوادي، وجمعه سُلاّنٌ، كأنَّ الماء ينسَلُّ منه أو فيه انْسِلالا. ويقال: فرسٌ شديد السَّلَّة، وهي دَفعته في سِباقه([13]). ويقال: خَرَجَت سَلَّته على جميع الخيل. والمِسلَّة معروفة؛ لأنّها تسلّ الخيط سَلاًّ. والسُّلاَّءَة من الشوك مِنْ هذا أيضاً، لأن فيها امتداداً. ومنه السُّلاَل من المرض، كأن لحمه قد سُلَّ سَلاًّ منه، أسَلّه الله.
(سن([14])) السين والنون أصلٌ واحد مطرد، وهو جريَان الشيء وإطرادُهُ في سهولة، والأصل قولهم سَنَنْتُ الماءَ على وجهي أَسُنُّهُ سَنَّاً، إذا أرسلتَه إرسالاً. ثمَّ اشتُقَّ منه رجل مسنون الوجه، كأنَّ اللحم قد سُنَّ على وجهه. والحَمَأُ المسنون من ذلك، كأنه قد صُبَّ صَـبّاً.
ومما اشتقَّ منه السُّنَّة، وهي السّيرة. وسُنَّة رسول الله عليه السلام: سِيرته. قال الهذلي([15]):
فلا تَجْزَعَنْ من سُنَّةٍ أنت سرْتَها *** فأوَّلُ راضٍ سُنَّةً من يسيرُها
وإنّما سمِّيَت بذلك لأنها تجري جرياً. ومن ذلك قولهم: امضِ على سَنَنِك وسُنَنِك([16])، أي وجهك. وجاءت الريح سَنائِنَ، إذا جاءتْ على طريقة واحدة. *ثمَّ يحمل على هذا: سنَنْتُ الحديدة أسُنُّها سَنّاً. إذا أمْرَرْتَها على السِّنان. والسِّـنَان هو المِسَنّ. قال الشاعر:
* سِنَانٌ كحدِّ الصُّلَّبيِّ النَّحِيضِ([17]) *
والسِّنان للرُّمح من هذا؛ لأنّه مسنون، أي ممطول محدّد. وكذلك السَّناسِنُ، وهي أطراف فَقار الظهرِ، كأنَّها سُنّت سَنّاً.
ومن الباب: سِنُّ الإنسانِ وغيره مشبّه بسنان الرّمح. والسَّنون: ما يُسْتاك به؛ لأنَّه يُسَنُّ به الأسنان سَنّاً. فأمّا الثّور([18]). فأمّا قولهم: سَنَّ إبلَه، إذا رعاها، فإنّ معنى ذلك أنّه رعاها حَتى حسُنَت بَشَرتُها، فكأنّها قد صُقِلَتْ صَقْلاً، كما تُسنّ الحديدة. هذا معنى الكلام، ويَرجِعُ إلى الأصل الذي أصّلناه.
(سم([19])) السين والميم الأصل المطّرد فيه يدلُّ على مدخلٍ في الشيء، كالثَّقب وغيره، ثم يشتقّ منه. فمن ذلك السَّم والسُّم: الثّقب في الشّيء. قال الله عز ذكره: ﴿حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ في سَمِّ الخِيَاطِ﴾ [الأعراف 40]، والسُّم القاتل، يقال فتحاً وضمّاً. وسمِّي بذلك لأنّه يرسُب في الجسم ويداخلُهُ، خِلافَ غيرهِ ممّا يذاق.
والسَّامّة: الخاصّة، وإنّما سُمّيت بذلك لأنّها تَدَاخَلُ بأُنْسٍ لا يكون لغيرها والعرب تقول: كيف السَّامّة والعامّة؟ فالسَّامَّة: الخاصّة.
والسَّموم: الريح الحارّة، لأنَّها أيضاً تُداخِل الأجسامَ مداخَلةً بقوة. والسّمّ: الإصلاح بين الناس، وذلك أنّهم يتباينون ولا يتداخلون، فإذا أُصلح بينهم تداخَلُوا.
وممّا شذَّ عن الباب: السَّمّ: شيءٌ كالوَدَعِ يخرج من البحر. والسَّمْسام: طائر. والسَّمْسَم: الثّعلب. والسُّمْسُمَانِيّ: الرجل الخفيف. والسَّماسم: النَّمل الحُمْر، الواحدة سِمْسِمَة. والسِّمْسِمُ: حبّ.
ويمكن أن يَحمِل هذا الذي ذكرناه في الشذوذ أصلاً آخر يدلُّ علىخفّة الشيء. ومما شذّ عن الأصلين جميعاً قولهم: "ما لَهُ سَُمٌّ  ولا حَُمٌّ غيرك"، أي ما لَه همٌّ سواك.
(سب) السين والباء حَدّهُ بعضُ أهل اللغة ـ وأظنّه ابنَ دريد([20]) ـ أنَّ أصل هذا الباب القَطع، ثم اشتقَّ منه الشَّتم. وهذا الذي قاله صحيح. وأكثر الباب موضوعٌ عليه. من ذلك السِّبّ: الخِمار، لأنّه مقطوع من مِنْسَجه.
فأمّا الأصل فالسَّبّ العَقْر؛ يقال سَبَبْت الناقة، إذا عقرتَها. قال الشاعر([21]):
فما كان ذنبُ بني مالكٍ *** بأنْ سُبّ منهم غلامٌ فَسبّْ
يريد معاقرة غالب بن صعصعة وسُحيم([22]). وقوله سُبَّ أي شُتِمَ. وقولـه سَبّ أي عَقَر. والسَّبّ: الشتم، ولا قطيعة أقطع من الشَّتِم. ويقال للذي يُسابّ سِبّ. قال الشاعر([23]):
لا تَسُبَّنَّنِي فلستَ بِسبّي *** إنَّ سَبِّي من الرجال الكريمُ([24])ويقال: "لا تسبُّو الإِبلَ، فإنَّ فيها رَقوءَ الدّم([25])"، فهذا نهيٌّ عن سبّها، أي شتمها. وأما قولهم للإبل: مُسَبَّبَة فذلك لما يقال عند المدح: قاتلَها الله فما أكرمها مالاً! كما يقال عند التعجُّب من الإنسان: قاتله الله! وهذا دعاءٌ لا يراد به الوقوع. ويقال رجل سُبَبَة، إذا كانَ يسُبُّ الناسَ كثيراً. ورجل سُبَّة، إذا كان يُسَبُّ كثيراً. ويقال بين القوم أُسْبُوبة يتسابُّون بها. ويقال مضت سَبَّة من الدهر، يريد مضت قطعة منه.. ([26])
* وذكرك سَبَّاتٍ إليَّ عجيبُ([27]) *
وأما الحبل فالسّبب، فممكن أن يكون شاذّاً عن الأصل الذي ذكرناه، ويمكن أن يقال إنَّه أصلٌ آخَر يدلُّ على طول وامتداد.
ومن ذلك السَّبَب. ومن ذلك السِّبُّ، وهو الخِمار الذي ذكرناه. ويقال للعمامة أيضاً سِبّ. والسِّبّ: الحبل  أيضاً في قول الهذليّ([28]):
* تدلَّى عليها بين سِبٍّ وخَيْطة([29]) *
ومن هذا الباب السِّبسب، وهي المفازة الواسعة، في قول أبي دُؤاد:
وخَرْقٍ سَبْسَبٍ يجري *** عليه مَوْرُهُ سَهْبِ([30])فأمّا السَّباسِب فيومُ عيدٍ لهم. ولا أدري مِمَّ اشتقاقه. قال:
* يُحَيَّوْن بالرَّيحانِ يومَ السَّباسبِ([31]) *
(ست) السين والتاء ليس فيه إلا ستّة*  وأصل التاء دال. وقد ذكر في بابه.
(سج) السين والجيم  أصلٌ يدلُّ على اعتدالٍ في الشيء واستواء. فالسَّجْسج: الهواء المعتدل الذي لا حرَّ فيه ولا بردَ يُؤذي.
ومن ذلك الحديث: "إنَّ ظِلَّ الجنة سَجْسَجٌ". ويقال أرض سجسج، وهي السَّهلة التي ليست بالصُّلْبة. قال:
*والقوم قد قطعوا مِتَانَ السَّجْسَجِ*([32])
ويقال ـ وهو من الباب ـ سَجَّ الحائطَ بالطِّين، إذا طلاهُ به وسوَّاه. وتلك الخشبة المِسَجَّة. والسَّجَاج: اللّبَن الرقيق الصّافي.([33])
ومما يقرب  من هذا الباب الكبشُ السّاجِسِيُّ، وهو الكثير الصُّوف.
ومما شذّ عن الأصل قولُهم: لا أفعل ذلك سَجِيسَ الليالي، وسَجِيسَ الأوْجَسِ، أي أبداً. وماءٌ سَجَِس([34])، أي متغيّر. والسَّجَّة: صنمٌ كان يُعبَد في الجاهلية. وفي الحديث: "أخرِجوا صدقاتِكم؛ فإنَّ الله عزَّ ذكرُهُ قد أراحكم من الجَبْهَة والسَّجَّة والبَجَّة"([35]). وتفسيره في الحديث أنها أسماءُ آلهة كانوا يعبدونها في الجاهليَّة.
(سح) السين والحاء أصلٌ واحد يدلُّ على الصَّبّ، يقال سححت [الماء] أسُحُّ سَحّاً. وسَحَابَةٌ سحوح، أي صَبَّابة. وشاةٌ ساحٌّ، أي سمينة، كأنّها تَسُحّ الودكَ سَحّاً. وفرس مِسَحٌّ، أي سريعةٌ يشبه عدوُها انصبابَ المطر. ويقال سَحسَح الشيء، إذا سال. ويقال إن السحسحة هي السَّاحة([36]).
(سخ) السين والخاء أصلٌ فيه كلمة واحدة. يقال إن السَّخَاخ. الأرض اللَّيِّنة الحُرَّة. وذكروا ـ إن كان صحيحاً ـ سَخَّت الجرادة، إذا غرزت بذنبها في الأرض.
(سد) السين والدال أصل واحد، وهو يدلُّ على ردم شيء ومُلاءَمَته من ذلك سدَدت الثُّلمة سدَّاً. وكلُّ حاجزٍ بين الشيئين سَدٌّ. ومن ذلك السَّديد، ذُو السَّداد، أي الاستقامة([37])؛ كأنّه لا ثُلْمة فيه. والصَّواب أيضاً سَداد. يقال قلتُ سَدَاداً.  وسَدَّدَهُ الله عزَّ وجلَّ. ويقال أسَدَّ الرجلُ، إذا قال السَّداد. ومن الباب: "فيه سِدادٌ من عَوَز" بالكسرة. وكذلك سِداد الثُّلمة والثَّغر. قال:
أضاعُوني وأيَّ فتىً أضاعُوا *** ليومِ كريهةٍ وسِدَادِ ثغرِ([38])والسُّدَّة كالفِناء حول البيت. واستدَّ الشيء، إذا كان ذا سَداد. ويقال: السُّدَّة الباب. وقال الشاعر:
تَرَى الوفودَ قياماً عند سُدَّتِهِ *** يَغْشَوْنَ بابَ مَزُورٍ غيرِ زَوَّارِ([39])والسُّدَاد: داءٌ يأخذ في الأنف يمنع النَّسيم. والسَّدّ والسُّدُّ: الجراد يملأ الأفق. وقولهم السُّدة: الباب، لأنَّه يُسَدّ، وفي الحديث في ذكر الصَّعاليك: "الشعث رؤوساً  الذين لا يُفْتَحُ لهم السُّدَد".
(سر) السين والراء يجمع فروعَه إخفاءُ الشيء. وما كان من خالصه ومستقرِّه. لا يخرج شيءٌ منه عن هذا. فالسِّرّ: خلاف الإعلان. يقال أسْرَرت الشيءَ إسراراً، خلاف أعلنته. ومن الباب السِّرّ، وهو النِّكاح، وسمِّي بذلك لأنَّه أمرٌ لا يُعْلَن به. ومن ذلك السِّرَار والسَّرَار، وهو ليلةَ يستسرّ الهلال، فربما كان ليلة، وربماكان ليلتين إذا تمّ الشهر. ومن ذلك الحديث: "أنّه سأل رجلاً هل صُمْتَ مِنْ سِرَارِ الشَّهر شيئاً؟"، قال: لا، فقال: "إذا أفطرتَ رمضانَ فصُمْ يومين". قال في السِّرار:
نحنُ صَبَحْنا عامراً في دارِها ***
جُرداً تَعَادَى طَرَفي نهارِها
عَشِيَّةَ  الهِلال أو سَِرَارها([40])
 وحدّثني محمد بن هارون الثّقفي، عن عليّ بن عبد العزيز، عن أبي الحسن الأثرم، عن أبي عبيدة قال: أسررت الشيء: أخفيته. وأسررته: أعلنته. وقرأ:﴿وأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا العَذَابَ﴾  [يونس 54]. قال: أظهروها. وأنشد قول امرئ القيس:
* لو يُسِرُّون مَقْتَلي([41]) *
أي لو يُظهرون. ثم حدّثني بعضُ أهل العلم، عن أبي الحسن عبد الله بن سفيان النحويّ قال: قال الفرَّاء: أخطأ أبو عبيدة التفسيرَ، وصحّف في الاستشهاد. أمَّا *التفسير فقال: أَسَرُّو النّدامة أي كتموها خوف الشَّماتة. وأمّا التصحيف فإنما قال امرؤ القيس:
* لو يُسِرُّون مَقتلي *
أي لو يظهرون. يقال أشْرَرت الشيءَ، إذا أبرزتَه، ومن ذلك قولهم أشْرَرت اللحمَ للشّمسِ. وقد ذُكِر هذا في بابه.
وأمّا الذي ذكرناه من مَحض الشيء وخالِصِهِ  ومستقرّهِ، فالسِّر: خالص الشيء. ومنه السُّرور؛ لأنه أمرٌ خالٍ من الحزْنِ. والسُّرَّة: سُرَّة الإنسان، وهو خالص جسمه وليّنه. ويقال قطع عن الصبي سَِرَرُه([42])، وهو [السُّرُّ]([43])، وجمعه أسِرَّة. قال أبو زيد: والسِّرَر: الخطّ من خطوط بطن الراحة. وسَرَارَة الوادي وسِرُّه: أجوده. وقال الشاعر:
هَلاَّ فوارسَ رحرحانَ هجوتَهم *** عُشَراً تناوَحَ في سَرارَةِ وادِ
يقول: لهم منظر وليس لهم مخبر. والسَّرَرُ: داءٌ يأخذ البعير في سُرَّتِهِ. يقال: بعيرٌ أَسَرّ. والسَّرُّ: مصدر سررت الزَّنْدَ، وذلك أن يبقى أَسَرَّ، أي أجوف، فيُصلَح. يقال سُرَّ زَنْدُكَ فإنّه أسرُّ. ويقال قَنَاة سَرَّاءُ، أي جوفاء. وكل هذا من السُّرَّة والسَّرَر، وقد ذكرناه.
فأمَّا الأسارير، وهي الكسور التي في الجبهة، فمحمولةٌ على أساريرَ السُّرَّة، وذلك تكسُّرها. وفي الحديث: "أنَّ النبي صلى الله عليه وآله وسلم دخل على عائشة تبرقُ أساريرُ وجهه". ومنه أيضاً مما هو محمولٌ على ما ذكرناه: الأسرار: خطوط باطن الراحة، واحدها سِرّ. والأصل في ذلك كلّه واحد، قال الأعشى:
فانظرْ إلى كفٍّ وأسرارِها *** هل أنتَ إن أوعدتَني ضائري([44])فأمّا أطرافُ الرّيحان فيجوز أن تسمَّى سُروراً لأنّها أرطَبُ شيء فيه وأغضَّه. وذلك قوله([45]):
كَبَردِيَّة الغِِيل وَسْطَ الغَرِيفِ *** إذا خالطَ الماءُ منها السرورا([46])وأمَّا الذي ذكرناه من الاستقرار، فالسَّرير، وجمعهُ سرُر وأَسِرَّة. والسرير: خفض العيش؛ لأنّ الإنسان يستقرّ عنده وعندَ دَعَتَه. وسرير الرأس: مستقَرُّهُ. قال:
* ضرباً يُزيل الهامَ عن سريرِه *([47])
وناسٌ يروُون بيت الأعشى:
* إذا خالطَ الماءُ منها السريرا *
بالياء([48])، فيكون حينئذٍ تأويله أصلَها الذي استقرّت عليه، وأنشدوا قول القائل:
وفارقَ منها عِيشةً  دَغْفَلِيّةً *** ولم تَخْشَ يوماً أن يزولَ سريرُها([49])والسِّرر من الصبي والسَّرر: ما يقطع. والسُّرة: ما يبقى. ومن الباب السَّرير: ما على الأكمَة من الرَّمل.
ومن الباب الأول سِرّ النسب، وهو محضُهُ وأفضلُهُ. قال ذو الأصبع:
وهم مَنْ وَلَدُوا أَشبَوْا *** بسِرِّ النّسب المحضِ([50])ويقال السُّرسُور: العالم الفطن، وأصله من السِّر، كأنّه اطّلع على أسرار الأمور. فأما السُّرِّيَّة فقال الخليل: هي فُعليّة. ويقال يتسرَّر، ويقال يتسرَّى. قال الخليل: ومن قال يتسرَّى فقد أخطأ. لم يزد الخليلُ على هذا. وقال الأصمعي السُرِّية من السِّرّ، وهو النّكاح؛ لأنَّ صاحبها اصطفاها للنكاح لا للتجارة فيها. وهذا الذي قاله الأصمعيّ، وذكر ابن السِّكيت في كتابه. فأمّا ضمّ السين في السُّرّية فكثيرٌ من الأبنية يغيَّر عند النسبة، فيقال في النسبة إلى الأرض السَّهلة سُهْليّ، وينسب إلى طول العمر وامتدادِ الدَّهر فيقال دُهريّ. ومثل ذلك كثير. والله أعلم.
 ---------------------
([1]) لرؤبة في ديوانه 88 واللسان (سعع) وقبله.
* قالت ولم تأل به أن يسمعا *
وبعده:                             * من بعد ما كان فتى سرعرعا *.
([2]) سبق البيت وتخريجه في (2: 457).
([3]) السف: بكسر السين وضمها.
([4]) في المجمل: "إذا ذر عليه شيء"، وفي اللسان: "وأسف وجهه النؤور، أي ذر عليه".
([5]) ضابئ بن الحارث البرجمي. وفي الأصل: "الصابي" صوابه من المجمل واللسان، حيث أنشد البيت.
([6]) ديوان النابغة 52، والمجمل واللسان (سكك)، برواية: "أتاني أبيت اللعن".
([7]) السكي، بالفتح والكسر، وقيل هو المسمار وقيل الدينار، وقيل البريد، وقيل الحداد، وقيل البواب، وقيل الملك.
([8]) في الأصل" الخراب"، صوابه من المجمل واللسان.
([9]) في الأصل: "للبيت إذا اشتد خصاصه"، صوابه من المجمل واللسان.
([10]) الجمهرة (1: 94).
([11]) من كتاب الحديبية حين وادع أهل مكة.
([12]) ديوان الأخطل. والمجمل (سلل).
([13]) في الأصل: "ساقته"، صوابه من المجمل واللسان.
([14]) كذا وردت  هذه المادة سابقة لتاليتها، وهي في المجمل على الترتيب المطرد.
([15]) هو خالد بن زهير الهذلي. انظر ديوان أبي ذؤيب 157، ونسخة الشنقيطي من الهذليين 30، وفي اللسان: "خالد بن عتبة الهذلي".
([16]) ويقال أيضاً بفتح فكسر، وبضمتين.
([17]) لامرئ القيس في ديوانه 110 واللسان (نحض، صلب). وصدره:
* يباري شباة الرمح خد مذلق *.
([18]) كذا في الأصل
([19]) كذا وردت هذه المادة، وحقها التقدّم على سابقتها، وآثرت إبقاءها في الترتيب كما هي محافظة على أرقام الأصل.
([20]) هو ابن دريد كما ظن، انظر الجمهرة: (1: 31).
([21]) هو ذو الخرق الطهوي، كما في اللسان (سبب).
([22]) سحيم بن وثيل الرياحي، انظر الخزانة (1: 129، 462).
([23]) هو عبد الرحمن بن حسان، يهجو مسكيناً الدارمي.
([24]) في الأصل: "الكرام"، صوابه من المجمل واللسان والمخصص (12: 175).
([25]) تمام الحديث في  اللسان (رقأ): "مهر الكريمة". أي إنها تعطى في الديات بدلاً من القود، فتحقن بها الدماء ويسكن بها الدم.
([26]) في الكلام سقط، تقديره: "والسبة: العار. وأنشد".
([27]) لحميد بن ثور في ديوانه 51. وانظر ما سبق في (تلع).
([28]) هو أبو ذؤيب الهذلي ديوانه 79 واللسان (سبب، خيط، وكف). وقد سبق في (1: 234).
([29]) عجزه:                                       * بجرداء مثل الوكف يكبو غرابها *.
([30]) البيت مطلع قصيدة له في الأصمعيات 8 ليبسك.
([31]) للنابغة الذبياني كما سبق (1: 140). وصدره:
*رقاق النعال طيب حجزاتهم *
([32]) للحارث بن حلزة اليشكري، كما في اللسان (رجل، متن، سجج). وصدره:
* أنى اهتديت وكنت غير رجيلة *
    والبيت من قصيدة له في المفضليات (2: 55).
([33]) وقيل الذي ثلثه لبن وثلثاه ماء. وأنشد:
يشربه محضاً ويسقي عياله *** سجاجا كأقراب الثعالب أورقا
([34]) بالتحريك، وبفتح فكسر، ويقال سجيس: أيضاً. على أن حق هذه الكلمات أن تكون في مادة (سجس)،  لكن هكذا وردت في الأصل والمجمل.
([35]) ورد في الحديث في مادة (بجج، سجج، جبه). وروي في الموضع الأول: "من الشجة والبجة"، وقد فسر بتفاسير أخر.
([36]) في الأصل: "سمى الساحة". وفي المجمل: "ويقال إن السحسحة الساحة".
([37]) في الأصل: "والسداد إلى الاستقامة".
([38]) للعرجي، كما في اللسان (سدد).
([39]) أنشد البيت في المجمل أيضاً.
([40]) الرجز في اللسان (سرر).
([41]) من معلقته والبيت بتمامه:
تجاوزت أحراساً إليها ومعشراً *** علي حراصاً لو يسرون مقتلي
 ([42]) يقال بالتحريك، وبكسر ففتح.
([43]) التكملة من المجمل.
([44]) ديوان الأعشى 107 واللسان (سرر 24).
([45]) الأعشى، ديوانه 67، واللسان (سرر).
([46]) ويروى: "السريرا" أي شحمة البردي.
([47]) بعده في اللسان (سرر): * إزالة السنبل عن شعيره *.
([48]) ويروى أيضاً: "السرورا"، بالواو كما سبق.
([49]) في اللسان (6: 26): "ولم تخش يوماً".
([50]) وكذا في المجمل (سر)، وأشبوه: رفعوه. وفي اللسان (شبا): "إن ولدوا أشبوا"، يقال أشبى الرجل، إذا أنجب ولداً مثل شبا الحديد. وبعض هذه القصيدة في الأصمعيات 37 ليبسك.

ـ

##### Türkçe

(باب Arapların sözünden gelen şeyler; başı **سين** olan, ikizli ve mutâbıkta)

(**سع**) İkizli ve mutâbıkta **السين** ve **العين**, tek bir asla delâlet eder; o da şeyin gitmesidir. Halîl dedi: **تَسَعْسَع** denir: ayın çoğu gittiği vakit. Ve denir: **تَسَعْسَع** adam ihtiyarlıktan; bedeni çalkalandığı vakit. Dedi:
* Ey Hind, ne çabuk **تَسَعسعا**([1]) *

(**سغ**) **السين** ve **الغين**, bir asıldır; şeyin, bir şeyin içine, çalkantı ve hareket ile girmesine delâlet eder. Bundan: **سَغْسَغْتُ** başımı yağ ile; onu yağladığım vakit. Halîl ve başkası dedi: **سغسغت** şeyi toprağın içinde; onu orada yuvarladığın vakit. Ama onların sözü: **تَسَغْسَغَت** onun ikinci dişi; mümkün olur ki ibdâlden olsun ve bundan önceki bâbdan olsun.

(**سف**) **السين** ve **الفاء** tek bir asıldır; o da şeyin şeye bitişmesi ve ona yaklaşmasıdır; sonra ondan ona yakın olan şey türetilir.
Bundan: **أسفَّ** kuş; uçuşunda yere yaklaştığı vakit. Ve **أسفَّ** adam işe; ona yaklaştığı vakit. Ve denir: **أسفَّت** bulut; yere yaklaştığı vakit. Evs bulutu vasfederken dedi:
Dânî, **مِسفٌّ**; yerin üstünde, heydebi *** neredeyse onu iter, elinde kadehle duran([2])
Ve bâbdan: **أَسَفَّ** adam bakışı; onu sürdürdüğü vakit. Ve ondan **السَّفْساف**: değersiz iş. Ve bununla adlandırıldı; çünkü **أسَفَّ** adamın alçak işe yaklaşmasındandır. Ve bundan **المُسَفْسِفَةُ**; o, yerin üstünde akan rüzgârdır. Ve **السِّفّ**([3]): **الأرقم** diye adlandırılan yılan; bu, yürüyüşünde yere yapışarak yapıştığı içindir. Öyleyse kıyas, bunun hepsinde birdir. Ama **سَففت** hurma yaprağını ve **السَّفيف**: eyerin bağlandığı astar; bu da bundandır; çünkü dokunduğu vakit, ondan her bir şerit, diğerine yaklaştırılmış olur.
Ve bâba hamledilmesi câiz olan ve şâz olması da câiz olan şeylerden: senin sözün: **سفِفْتُ** ilacı, **أسَفّه**. Ve denir: **أَسَفَّ** yüzünü; üzerine şeyi serptiği vakit([4]). Dâbi’([5]) bir boğayı anarken dedi:
Kaşların parıltısı şiddetli; sanki *** ateşin alevi serpilmiş de sabahlamış sürmeli

(**سك**) **السين** ve **الكاف**, muttarid bir asıldır; darlık, bitişme ve küçüklüğe delâlet eder. Bundan **السَّكَك**; o, kulağın küçüklüğüdür. Ve bu, **سَكَّاء** bir kulaktır. Ve denir: **استكَّت** işitme delikleri; sağırlaştığı vakit. Nâbiga dedi:
Ve haber aldım, insanların hayırlısı, sen beni ayıpladın *** ve o, ondan işitme delikleri **تسْتَكّ** olur([6])
Ve **السّكّة**: hurma ağaçlarından dizilmiş yol. Ve bununla adlandırıldı; düzgünlüğünde sıkışıklığı için. Ve bundan, dirhem damgasının **سكّة**si türetilmiştir; o demirdir; yazısının resminin sıkışıklığı için. Ve **السَّكّ**: kapıyı demirle kaplamandır. Ve **السَّكّيّ**: marangozdur([7]). Ve denir ki **السُّكَّ** düzgün, torba ağızlı kuyulardandır([8]). Ve denir: **السُّكُّ** akrebin deliğidir. Ve dar zırha yahut dar halkalı zırha denir: **سُكٌّ**. Ve bitkiye, aralıkları kapandığı vakit([9]) denir: **قد استَكّ**. Ve kıyas, zikrettiğimizin tamamında muttariddir.
Ve ona hamledilen şeylerden, İbn Düreyd’in([10]) hikâye ettiği: **سَكَّه يَسُكُّه سَكّاً**; iki kulağını kökünden kestiği vakit.
Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **السُّكاك**; gök ile yer arasındaki levhadır. Ve **السُّكُّ**: onunla güzel koku sürünülen şeydir. Ve denir ki o, sahih Arapçadır.

(**سل**) **السين** ve **اللام** tek bir asıldır; o da şeyi yumuşaklık ve gizlilikle uzatmaktır; sonra ona hamledilir. Bundan: **سَلَلْتُ** şeyi, **أسلُّه سَلاًّ**. Ve **السَّلَّة** ve **الإسلال**: hırsızlıktır. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلَّم’in, yazdığı vakit hadîsinde: “**لا إِغْلاَلَ ولا إِسْلاَل**”([11]). Öyleyse **الإغلال**: hıyanettir. Ve **الإسلال**: hırsızlıktır.
Ve bâbdan: **السَّليل**: çocuk; sanki annesinden **سَلاًّ** çekilip çıkarılmıştır. Araplardan bir kadın oğlunda dedi:
Kalbimden ve ciğerimden çekilip çıkarıldı *** ondan aşağı ay olan bir ay
Ve ona hamledilen şeylerden **السِّلْسِلَة**; bağlantıda uzamış olduğu için bununla adlandırıldı. Ve bundan: **تَسَلْسَل** su boğazda; aktığı vakit. Ve su: **سَلْسَلٌ** ve **سَلْسَالٌ** ve **سُلاسِل**. Ahtal dedi:
Üzerinde bir yıldızdan susuzluk korktuğu vakit *** ona bir ark eğdi; **يَتَسَلْسَلُ**([12])
Dil ehlinden bazıları dedi: **السَّلْسَلَة** şeyin şeye bitişmesidir; bununla demirin zinciri ve bulutun eninde uzayan şimşeğin zinciri adlandırıldı. Ve **السَّالُّ**: vadinin dar yerinde bir akıntıdır; çoğulu **سُلاّنٌ**; sanki su ondan yahut onda **انْسِلالا** ile sızar. Ve denir: at, şiddetli **السَّلَّة** sahibidir; o, yarışındaki itişidir([13]). Ve denir: **خَرَجَت سَلَّته** bütün atların üzerine. Ve **المِسلَّة** bilinir; çünkü ipliği **سَلاًّ** çeker. Ve dikenlerden **السُّلاَّءَة** da bundandır; çünkü onda uzama vardır. Ve ondan hastalıktan **السُّلاَل**; sanki eti ondan **سَلاًّ** çekilip çıkarılmıştır; Allah onu **أسَلّه**.

(**سن**([14])) **السين** ve **النون** tek bir muttarid asıldır; şeyin akışı ve kolaylık içinde düzenli gidişine delâlet eder. Asıl, onların sözü: **سَنَنْتُ** suyu yüzümün üzerine, **أَسُنُّهُ سَنَّاً**; onu salıverdiğin vakit. Sonra ondan, yüzü **مسنون** adam türetilmiştir; sanki et yüzüne sürülüp yayılmıştır. Ve **الحَمَأُ المسنون** da bundandır; sanki dökülüp dökülmüştür.
Ve ondan türetilen şeylerden **السُّنَّة**; o, sîrettir. Ve Resûlullah عليه السلام’in **سُنَّة**si: onun sîretidir. Hüzeli([15]) dedi:
Öyleyse sen, yürüttüğün bir **سُنَّة**den dolayı sızlanma *** bir **سُنَّة**ye razı olanın ilki, onu yürüten kimsedir
Ancak bununla adlandırıldı; çünkü akıp gider. Ve bundan onların sözü: **امضِ على سَنَنِك وسُنَنِك**([16]); yani yüzün. Ve rüzgâr **سَنائِنَ** geldi; tek bir yol üzere geldiği vakit.
Sonra buna hamledilir: **سنَنْتُ** demiri, **أسُنُّها سَنّاً**; onu **السِّنان** üzerine sürdüğün vakit. Ve **السِّـنَان** **المِسَنّ**dir. Şair dedi:
* **سِنَانٌ** gibi; **الصُّلَّبيِّ النَّحِيضِ**’in keskinliği([17]) *
Ve mızrağın **السِّنان**ı da bundandır; çünkü o **مسنون**dur; yani uzatılmış, sivriltilmiş. Ve aynı şekilde **السَّناسِنُ**; o, sırt omurlarının uçlarıdır; sanki **سَنّاً** ile bilenmiştir.
Ve bâbdan: insanın ve başkasının **سِنّ**i, mızrağın **سنان**ına benzetilmiştir. Ve **السَّنون**: misvak yapılan şeydir; çünkü onunla dişler **سَنّاً** ile sürtülür. Ama **الثّور**([18]). Ama onların sözü: **سَنَّ** develerini; onları otlattığı vakit; bunun mânâsı, onları derileri güzelleşinceye kadar otlatmasıdır; sanki demirin bilenmesi gibi cilalanmıştır. Bu, sözün mânâsıdır ve asılladığımız asla döner.

(**سم**([19])) **السين** ve **الميم**de muttarid asıl, şeyin içine bir girişe delâlet eder; delik ve benzeri gibi; sonra ondan türetilir. Bundan: **السَّم** ve **السُّم**: şeydeki deliktir. Allah عز ذكره dedi: ﴿حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ في **سَمِّ** الخِيَاطِ﴾ [الأعراف 40]. Ve öldürücü **السُّم**; fetha ve damma ile söylenir. Bununla adlandırıldı; çünkü o, bedende çöker ve içine girer; tadılan diğer şeylerin aksine.
Ve **السَّامّة**: seçkin zümredir; ancak bununla adlandırıldı; çünkü o, başkasına olmayan bir ünsiyetle iç içe girer. Ve Araplar der: “**كيف السَّامّة والعامّة؟**” Öyleyse **السَّامَّة**: seçkinlerdir.
Ve **السَّموم**: sıcak rüzgâr; çünkü o da bedenlere kuvvetle nüfuz eder. Ve **السّمّ**: insanlar arasında ıslah; çünkü onlar ayrışırlar ve iç içe girmezler; araları düzeltildiği vakit iç içe girerler.
Ve bâbdan şâz olan şeylerden: **السَّمّ**: denizden çıkan, deniz salyangozu gibi bir şey. Ve **السَّمْسام**: bir kuş. Ve **السَّمْسَم**: tilki. Ve **السُّمْسُمَانِيّ**: hafif adam. Ve **السَّماسم**: kırmızı karıncalar; teki **سِمْسِمَة**. Ve **السِّمْسِمُ**: bir tohumdur.
Ve mümkündür ki, şâzlıkta zikrettiğimiz bu şey, hafifliğe delâlet eden başka bir asla hamledilsin. Ve iki asıldan da şâz olan şeylerden onların sözü: “**ما لَهُ سَُمٌّ  ولا حَُمٌّ غيرك**”; yani senden başka gamı yoktur.

(**سب**) **السين** ve **الباء**: dil ehlinden bazıları — ve zannederim ki İbn Düreyd’dir([20]) — bu bâbın aslının kesmek olduğunu, sonra ondan sövmenin türetildiğini sınırlandırdı. Onun dediği doğrudur. Bâbın çoğu bunun üzerine konmuştur. Bundan: **السِّبّ**: başörtüsü; çünkü dokumasından kesilmiştir.
Ama asıl: **السَّبّ** boğazlamadır; denir: **سَبَبْت** deveyi; onu boğazladığın vakit. Şair([21]) dedi:
Benî Mâlik’in günahı neydi *** içlerinden bir oğlan **سُبّ** edildi de **فَسبّْ**
Gâlib b. Sa’sa’a ile Suhaym’in([22]) boğazlaşmasını kasteder. Ve onun sözü **سُبَّ**: yani sövüldü. Ve onun sözü **سَبّ**: yani boğazladı. Ve **السَّبّ**: sövmedir; sövmeden daha keskin bir kopuş yoktur. Ve sövüşene **سِبّ** denir. Şair([23]) dedi:
Bana sövme; sen benim **بِسبّي** değilsin *** çünkü benim sövüşenim erkeklerden kerimdir([24])
Ve denir: “**لا تسبُّو الإِبلَ، فإنَّ فيها رَقوءَ الدّم**([25])”; bu, onlara sövmekten nehiydir; yani onları kötülemekten. Ama onların develere **مُسَبَّبَة** demeleri, övgüde söylenen söz sebebiyledir: “Allah onu öldürsün, malca ne kerim!”; insandan taaccüp ederken de denildiği gibi: “Allah onu öldürsün!” Bu, gerçekleşmesi istenmeyen bir duadır. Ve denir: adam **سُبَبَة**; insanlara çok sövdüğü vakit. Ve adam **سُبَّة**; çok sövüldüğü vakit. Ve denir: kavim arasında, onunla sövüştükleri bir **أُسْبُوبة**. Ve denir: zamandan bir **سَبَّة** geçti; ondan bir parça geçti demek ister..([26])
* Ve senin zikrin, bana **سَبَّاتٍ**; şaşırtıcıdır([27]) *
Ama ip, **السّبب**dir; zikrettiğimiz asıldan şâz olması mümkündür; ve mümkündür ki uzunluk ve uzamaya delâlet eden başka bir asıl olduğu söylensin.
Ve bundan **السَّبَب**. Ve bundan, zikrettiğimiz başörtüsü olan **السِّبُّ**. Ve sarığa da **سِبّ** denir. Ve **السِّبّ**: iptir de; Hüzeli’nin([28]) sözünde:
* Üzerine, bir **سِبٍّ** ile bir **خَيْطة** arasında sarktı([29]) *
Ve bu bâbdan **السِّبسب**; o, geniş çöldür; Ebû Du’âd’ın sözünde:
Ve bir **سَبْسَبٍ** yarık; üzerinde koşar *** onun dalgalanması, düz bir ova([30])
Ama **السَّباسِب**: onların bayram günüdür. Onun hangi اشتقاقtan olduğunu bilmiyorum. Dedi:
* **يُحَيَّوْن** reyhan ile, **يومَ السَّباسبِ**([31]) *

(**ست**) **السين** ve **التاء**da altıdan başka bir şey yoktur*; ve **التاء**’nın aslı **دال**dır. Bâbında zikredilmiştir.

(**سج**) **السين** ve **الجيم**: şeyde itidal ve düzgünlüğe delâlet eden bir asıldır. Öyleyse **السَّجْسج**: içinde ne sıcak ne de eziyet veren soğuk bulunan mutedil havadır.
Ve bundan hadîs: “Cennetin gölgesi **سَجْسَجٌ**dur.” Ve denir: **أرض سجسج**; o, sert olmayan düz arazidir. Dedi:
* Ve kavim, **مِتَانَ السَّجْسَجِ**’i kesip geçti*([32])
Ve denir — ve o bâbdandır — **سَجَّ** duvarı çamurla; onu onunla sıvadığı ve düzelttiği vakit. Ve o tahta **المِسَجَّة**dir. Ve **السَّجَاج**: ince, saf süttür([33]).
Ve bu bâba yakın olan şeylerden: **الكبشُ السّاجِسِيُّ**; o, çok yünlü olandır.
Ve asıldan şâz olan şeylerden onların sözü: **لا أفعل ذلك سَجِيسَ الليالي، وسَجِيسَ الأوْجَسِ**; yani ebediyen. Ve su **سَجَِس**([34]); yani değişmiş. Ve **السَّجَّة**: câhiliyede tapılan bir puttur. Ve hadîste: “Sadakalarınızı çıkarın; çünkü Allah عزَّ ذكرُهُ sizi **الجَبْهَة** ve **السَّجَّة** ve **البَجَّة**’den rahat ettirdi”([35]). Onun tefsiri hadîste: bunlar, câhiliyede taptıkları ilâhların adlarıdır.

(**سح**) **السين** ve **الحاء** tek bir asıldır; dökmeye delâlet eder. Denir: **سححت** [suyu], **أسُحُّ سَحّاً**. Ve **سَحَابَةٌ سحوح**; yani çok dökücü. Ve **شاةٌ ساحٌّ**; yani semiz; sanki iç yağı **سَحّاً** döker. Ve **فرس مِسَحٌّ**; yani hızlı; koşuşu yağmurun boşanmasına benzer. Ve denir: **سَحسَح** şey; aktığı vakit. Ve denir ki **السحسحة** **السَّاحة**dır([36]).

(**سخ**) **السين** ve **الخاء**da tek bir kelime vardır. Denir ki **السَّخَاخ**: yumuşak, serbest topraktır. Ve zikrettiler — sahih ise — **سَخَّت** çekirge; kuyruğuyla yere sapladığı vakit.

(**سد**) **السين** ve **الدال** tek bir asıldır; bir şeyi doldurup kapatmaya ve onu uygun hâle getirmeye delâlet eder. Bundan: **سدَدت** gedik, **سدَّاً**. Ve iki şey arasındaki her engel **سَدٌّ**dür. Ve bundan **السَّديد**; **ذُو السَّداد**; yani doğruluk([37]); sanki onda gedik yoktur. Ve doğru söz de **سَداد**dır. Denir: **قلتُ سَدَاداً**. Ve Allah عزَّ وجلَّ onu **سَدَّدَهُ**. Ve denir: **أسَدَّ** adam; **السَّداد** söylediği vakit. Ve bâbdan: “onda, yoksunluktan bir **سِدادٌ** vardır” kesre ile. Ve aynı şekilde gediğin ve sınır ağzının **سِداد**ı. Dedi:
Beni zayi ettiler; hangi delikanlıyı zayi ettiler *** şiddet günü ve sınır ağzının **سِدَادِ**’ı için([38])
Ve **السُّدَّة**: evin çevresindeki avlu gibidir. Ve **استدَّ** şey; **ذا سَداد** olduğu vakit. Ve denir: **السُّدَّة** kapıdır. Şair dedi:
Onun **سُدَّتِهِ** yanında elçiler ayakta görürsün *** ziyaretçi olmayan ziyaret edilenin kapısını aşındırırlar([39])
Ve **السُّدَاد**: burunda olan, nefesi engelleyen hastalıktır. Ve **السَّدّ** ve **السُّدُّ**: ufku dolduran çekirgedir. Ve onların **السُّدة** sözü: kapı; çünkü o kapatılır. Ve hadîste, serseriler zikrinde: “Saçları dağınık başlar; kendilerine **السُّدَد** açılmayanlar.”

(**سر**) **السين** ve **الراء**: dallarını, şeyin gizlenmesi toplar. Ve onun safı, hâlisi ve yerleşiği olan şey. Ondan hiçbir şey bunun dışına çıkmaz. Öyleyse **السِّرّ**: ilânın zıddıdır. Denir: **أسْرَرت** şeyi **إسراراً**; onu ilân etmene zıt olarak. Ve bâbdan **السِّرّ**; o, nikâhtır; bununla adlandırıldı; çünkü o, ilân edilmeyen bir iştir. Ve bundan **السِّرَار** ve **السَّرَار**; o, hilâlin gizlendiği gecedir; bazen bir gece olur, bazen ay tamam olursa iki gece olur. Ve bundan hadîs: “Bir adama sordu: ‘Ayın **سِرَارِ**’ından bir şey oruç tuttun mu?’ Dedi: hayır. Dedi: ‘Ramazan’ı iftar ettiğin vakit iki gün oruç tut.’” **السِّرار** hakkında dedi:
Biz sabahladık Âmir’i onun evinde *** çıplak atlar; gündüzünün iki ucu koşuşur
Hilâl gecesi yahut onun **سَِرَار**ı akşamı([40])
Ve bana Muhammed b. Hârûn es-Sekafî haber verdi; Ali b. Abdülazîz’den; Ebû’l-Hasen el-Eserem’den; Ebû Ubeyde’den dedi ki: **أسررت** şeyi: onu gizledim. Ve **أسررته**: onu ilân ettim. Ve okudu: ﴿**وأَسَرُّوا النَّدَامَةَ** لَمَّا رَأَوُا العَذَابَ﴾ [يونس 54]. Dedi: onu ortaya koydular. Ve İmru’ul-Kays’ın sözünü şâhid getirdi:
* **لو يُسِرُّون مَقْتَلي**([41]) *
Yani: eğer ortaya koysalar. Sonra bana ilim ehlinden bazıları haber verdi; Ebû’l-Hasen Abdullah b. Süfyân en-Nahvî’den dedi ki: Ferrâ dedi: Ebû Ubeyde tefsirde hata etti ve istişhadda tashîf yaptı. Ama *tefsir: **أَسَرُّوا النّدامة**; yani kınanmaktan korkarak onu gizlediler. Ama tashîf: İmru’ul-Kays ancak şöyle dedi:
* **لو يُسِرُّون مَقتلي** *
Yani: eğer ortaya koysalar. Denir: **أشْرَرت** şeyi; onu ortaya çıkardığın vakit. Ve bundan onların sözü: **أشْرَرت** eti güneşe. Bu, bâbında zikredilmiştir.
Ama zikrettiğimiz şeyin safı, hâlisi ve yerleşiği olan şey: **السِّر** şeyin hâlisidir. Ve ondan **السُّرور**; çünkü o, hüzünden hâli bir iştir. Ve **السُّرَّة**: insanın göbeğidir; o, bedeninin hâlisi ve yumuşağıdır. Ve denir: çocuktan onun **سَِرَرُه**([42]) kesildi; o, [**السُّرُّ**]([43])dur; çoğulu **أسِرَّة**. Ebû Zeyd dedi: ve **السِّرَر**: avuç içinin karnındaki çizgilerden bir çizgidir. Ve vadinin **سَرَارَة**si ve **سِرُّه**: onun en iyisidir. Şair dedi:
Keşke Rahrahân’ın süvarilerini hicvetseydin *** bir vadinin **سَرارَةِ**sinde on kişi ağıt yakar
Der ki: onların görünüşü var, haberleri yok. Ve **السَّرَرُ**: devenin göbeğinde olan bir hastalıktır. Denir: deve **أَسَرّ**. Ve **السَّرُّ**: **سررت الزَّنْدَ**’ın masdarıdır; o, **أَسَرَّ** kalmasıdır; yani içi boş; sonra düzeltilir. Denir: **سُرَّ زَنْدُكَ**; çünkü o **أسرُّ**dur. Ve denir: **قَنَاة سَرَّاءُ**; yani içi boş. Ve bunun hepsi **السُّرَّة** ve **السَّرَر**dendir; onu zikrettik.
Ama **الأسارير**; o, alındaki kırışıklıklardır; **أساريرَ السُّرَّة** üzerine hamledilmiştir; onun kırışması sebebiyle. Ve hadîste: “Peygamber صلى الله عليه وآله وسلم Âişe’nin yanına girdi; yüzünün **أساريرُ**i parıldıyordu.” Ve ondan da, zikrettiğimiz şeye hamledilen şeylerden: **الأسرار**: avuç içinin karnının çizgileri; teki **سِرّ**. Bunun hepsinde asıl birdir. A’şâ dedi:
Öyleyse bir ele ve onun **أسرارِها**’sına bak *** bana tehdit ettiğinde, sen bana zarar verici misin([44])
Ama reyhanın uçları, onda en ıslak ve en taze şey olduğu için **سُروراً** diye adlandırılabilir. Bu, onun([45]) sözüyledir:
Gîl’in ortasında bir kamış gibi, bir su birikintisinin ortasında *** ondan su karıştığı vakit **السرورا**([46])
Ama yerleşiklikten zikrettiğimiz şey: **السَّرير**; çoğulu **سرُر** ve **أَسِرَّة**. Ve **السرير**: geçimin yumuşaklığıdır; çünkü insan onda ve rahatında yerleşir. Ve başın **سرير**i: onun yerleşiğidir. Dedi:
* Bir vuruş; başı onun **سريرِه**’inden giderir *([47])
Ve bazı insanlar A’şâ’nın beytini şöyle rivayet eder:
* إذا خالطَ الماءُ منها **السريرا** *
**ياء** ile([48]); o vakit te’vîli: onun üzerinde yerleştiği aslı olur. Ve şu söyleyenin sözünü şâhid getirdiler:
Ondan, **دَغْفَلِيّةً** bir yaşayışı ayırdı *** ve bir gün onun **سريرُها**’sının yok olacağından korkmadı([49])
Ve çocuktan **السِّرر** ve **السَّرر**: kesilen şeydir. Ve **السُّرة**: kalan şeydir. Ve bâbdan **السَّرير**: tepecik üzerindeki kumdur.
Ve birinci bâbdan **سِرّ النسب**; o, onun hâlisi ve en fazîletlisidir. Zû’l-İsba’ dedi:
Ve onlar, doğurdular; yükselttiler *** hâlis nesebin **بسِرِّ**’iyle([50])
Ve denir: **السُّرسُور**: âlim, zeki; aslı **السِّر**dendir; sanki işlerin sırlarına muttali olmuştur. Ama **السُّرِّيَّة** hakkında Halîl dedi: o, **فُعليّة**dir. Ve denir: **يتسرَّر**; ve denir: **يتسرَّى**. Halîl dedi: **يتسرَّى** diyen hata etmiştir. Halîl bunun üzerine bir şey artırmadı. Ve Asma’î dedi: **السُرِّية** **السِّرّ**dendir; o da nikâhtır; çünkü sahibi onu nikâh için seçmiştir, onda ticaret için değil. Asma’î’nin dediği budur; İbnü’s-Sikkît kitabında zikretti. Ama **السُّرّية**de **السين**’in dammı: nisbet sırasında birçok bina değiştirilir; düz araziye nisbetle **سُهْليّ** denir; ömrün uzunluğuna ve zamanın uzamasına nisbetle **دُهريّ** denir. Bunun benzeri çoktur. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

سَرَّهُ
1 سَرَّهُ ذ , accord. to the TA, has two contr. significations: for it is there stated that “ one says سَرَرْتُهُ meaning كَتَمْتُهُ and سَرَرْتُهُ meaning أَعْلَنْتُهُ: ” and it is added that “ it will occur again soon: ” but it does not again occur in that work, nor have I found it in any other lexicon: I therefore think that it is a mistranscription, for أَسْرَرْتُهُ, first pers. of أَسَرَّهُ, q. v.] -A2- سَرَّهُ, (S, O, Msb, K, &c.,) aor. سَرُ٣َ , (MS,) inf. n. مَسَرَّةٌ (S, O, K) and سُرُورٌ [which latter, from the explanations of it which will be found below, seems to be generally, if not only, as an inf. n., that of سُرَّ,] and سُرٌّ [which is also syn. with سُرُورٌ in the senses assigned to the latter below] and سُرَّى and تَسِرَّةٌ [which last may be also an inf. n. of ↓ سرّرهُ expl. by Freytag as syn. with سَرَّهُ in the sense here following, but without an indication of any authority], (O, K,) He, or it, rejoiced him; gladdened him; or made him happy; syn. أَفْرَحَهُ: (Msb, K:) [or made him to experience a pleasure, or delight, and dilatation of the heart, of which there was no external sign: see سُرُورٌ, below.] And سُرَّ, [inf. n. سُرُورٌ, (see above,)] He rejoiced; was joyful, or glad; or was happy: (S, * A, * K:) [or he experienced a pleasure, or delight, and dilatation of the heart, of which there was no external sign; accord. to an explanation of سُرُورٌ:] you say, سُرَّ بِهِ and ↓ اِسْتَسَرَّ [He rejoiced, was joyful or glad, or was happy, by reason of him, or it]. (A.) ― -b2- سَرَّهُ, (K,) aor. as above, (TA,) also signifies He saluted him with [the offering of what are termed] المَسَرَّة, i. e. the extremities of sweet-smelling plants. (K.) -A3- Also سَرَّهُ, (S, M,) aor. as above, inf. n. سَرٌّ, (S,) or سِرٌّ, (so in a copy of the M,) He cut his (a child's) سِرَر, or سُرّ, i. e. navel-string. (S, M.) And سُرَّ He (a child) had his navel-string cut. (K.) ― -b2- And سَرَّهُ, aor. as above, He pierced him, or thrust him, [with a spear or the like,] in his سُرَّة [or navel]: a poet says,
وَاـِنْ أَدْبَرُوا فَهُمُ مَنْ يُسَبْ
نَسُرُّهُمُ اـِنْ هُمُ أَقْبَلُوا
[We pierce them in the navel if they advance; and if they retreat, they are those who are pierced in the podex; يُسَبْ being for يُسَبُّ]. (S.) -A4- سَرَّ الزَّنْدَ, aor. as above, inf. n. سَرٌّ, He put a piece of wood, (M, K,) or a little piece of wood, (S,) in the interior of the زند [or piece of stick, or wood, for producing fire], (M,) or in its extremity, (S, K,) inserting it in its interior, (S,) in order that he might produce fire with it. (S, M, K.) One says, سُرَّ زَنْدَكَ فَاـِنَّهُ أَسَرُّ Fill up the interior of thy زند, that it may produce fire, (AHn, M,) for it is [worn] hollow. (S, K.) -A5- سَرَّ, [sec. pers. سَرِرْتَ,] aor. يَسَرُّ, (IAar, Sgh, L, K,) inf. n. سَرَرٌ, remarked upon by MF as extr., [though it is agreeable with a general rule,] said of a man, (TA,) He had a complaint of the سُرَّة [or navel]. (IAar, Sgh, L, K.) ― -b2- Also, aor. and inf. n. as in the next preceding case, said of a camel, He had the pain, or disorder, termed سَرَرٌ [q. v.]. (IAar, M.)

2 سَرَّ٣َ see 1, second sentence. -A2- سَرَّرْتُهُ in the phrase سَرَّرْتُهُ سُرِّيَّةً I gave him, or caused him to take, a concubine slave, doubly trans., is [said to be] changed to سَرَّيْتُهُ for alleviation of the pronunciation. (Msb.) -A3- سرّرهُ, inf. n. تَسْرِيرٌ, said of water, It reached his سُرَّة [or navel]. (K.)

سارّهُ
3 سارّهُ ذ , inf. n. مُسَارَّةٌ and سِرَارٌ, (S, M,) [He spoke, or discoursed, secretly to him or with him;] he acquainted him with a secret. (M.) You say, سارّهُ فِى أُذُنِهِ He spoke secretly to him in his ear. (S, * K, * TK.) And كَانَ يُحَدِّثُهُ كَأَخِى السِّرَارِ occurs in a trad., meaning He (Mohammad) used to talk to him ('Omar) in a low voice, like him who is telling a secret. (TA.) ― -b2- بَيْعُ السِّرَارِ is The selling in which one says, “ I will put forth my hand and thou shalt put forth thy hand, and if I produce my signet-ring before thee, it is a sale for such a price; and if thou produce thy signet-ring before me, for such a price: ” if they produce together, or do not both produce, they do thus again. (Mgh.)

اسرّهُ
4 اسرّهُ ذ , (S, M, A, Mgh, Msb, K,) inf. n. اـِسْرَارٌ; (Msb;) [and accord. to the TA سَرَّهُ; but see the first sentence of this art.;] He concealed it; suppressed it; kept it secret; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) namely, a story, or the like: (A, Mgh, Msb:) and, contr., he manifested it; revealed it; published it; made it known. (S, M, Msb, K.) Both of these significations have been assigned to the verb in the phrase وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ, in the Kur [x. 55 and xxxiv. 32]: (S:) some say, that the meaning is They will manifest repentance: Th says, they will conceal it from their chiefs: the former [says ISd] is the more correct: (M:) the former meaning is also given on the authority of AO; but Sh says, I have not heard it on the authority of any other; and Az says that the lexicologists most strongly disapprove of the saying of AO; and it is said that the meaning is, they, the chiefs of the polytheists, will conceal repentance from the lower class of their people, whom they shall have caused to err; and in like manner say Zj and the [other] expositors. (TA.) In like manner also the two contr. significations are assigned to the verb in the saying of Imra-el- Keys, [in his Mo'allakah,] لَوْ يُسِرُّونَ مَقْتَلِى, which As used to quote with ش, thus, لَوْ يُشِرُّونَ مَقْتَلِى, meaning that they might publish, or make known, my slaughter. (S.) You say also, أَسَرَّ اـِلَيْهِ حَدِيثًا He revealed unto him a story (S, K) secretly. (TA.) An ex. occurs in the Kur lxvi. 3. (TA.) And أَسْرَرْتُ اـِلَيْهِ المَوَدَّةَ, and بِالمَوَدَّةِ, I showed, or manifested, to him love, or affection. (S.) It is said in the Kur [lx. 1], تُسِرُّونَ اـِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ, meaning, Ye reveal to them the news of the Prophet by reason of the love that is between you and them; the objective complement of the verb being suppressed: or المودّة may be an objective complement, the ب being a redundant corroborative, as in أَخَذَ الخِطَامَ and أَخَذَ بِهِ: (Msb:) and this interpretation is correct; for اـِسْرَارٌ to a person necessarily implies revealing a secret to him and at the same time concealing it from another. (B.) ― -b2- وَأَسَرُّوهُ بِضَاعَةً, in the Kur xii. 19, signifies And they concealed, or kept secret, his case, making him as an article of merchandise: (Jel:) or they conjectured in their minds that they should obtain, by selling him, merchandise. (TA.) [See also an ex. voce اِرْتَغَى, in art. رغو.] ― -b3- اسرّ الفَاتِحَةَ, and بِالفَاتِحَةِ, He recited the Fátihah [or First Chapter of the Kur-án] secretly, or inaudibly: (Msb:) or the latter form of expression is a mistake. (Mgh.) ― -b4- أَسْرَرْتُهُ also signifies نَسَبْتُهُ اـِلَى السِّرِّ [which may mean either I attributed it to secrecy, or, like many phrases of this kind, by inversion, I attributed to him secrecy, or mystery]. (Msb.)

٥
5 تسرّر ذ and تسرّى , (M, K,) and ↓ استسرّ, (K,) He took to himself a concubine-slave. (M, * K, * TA.) And تَسَرَّرْتُ جَارِيَةً, and تَسَرَّيْتُهَا, (S,) and ↓ اِسْتَسَرَّيْتُهَا, (TA,) I took to myself a girl, or young woman, as a concubine-slave. (S, * TA.) تَسَرَّرْتُهَا is [said to be] thus changed to تَسَرَّيْتُهَا, (T, S, Msb,) for alleviation of the pronunciation, (Msb,) on account of the three ر s following one another, (T,) being like تَظَنَّنْتُ and تَظَنَّيْتُ. (T, * S.) Lth says that تسرّيت is a mistake; but Az says that it is correct. (TA.) ↓ اِسْتَسَرَّنِى occurs in a trad. as signifying He took me to himself as a concubine-slave; but by rule one should say تَسَرَّرَنِى, or تَسَرَّانِى: as to ↓ استسرّنى, it [more properly] signifies “ He revealed to me his secret. ” (TA.) ― -b2- تَسَرَّرَ فُلَانٌ بِنْتَ فُلَانٍ [as though signifying Such a one took to himself the daughter of such a one as a concubine-slave] is said when a man of low birth takes as his wife a woman or girl of high birth because of the abundance of his property and the littleness of hers. (M.)

تسارّوا
6 تسارّوا ذ They spoke, or discoursed, secretly together; acquainted one another with secrets. (S, K.) [See also 3.] -A2- تسارّاـِلَى ذٰلِكَ (tropical:) He experienced pleasure, or delight, at that: as, for instance, at his scratching a part of his body, or pressing, or kneading, it; and at a thing disliked by another person. (A, TA.) [But I am in some doubt as to the correctness of this, and incline to think that it is a mistake for ↓ استسرّ.]

استسرّ
10 استسرّ ذ He, or it, became concealed; or he, or it, concealed himself or itself: (K:) it (a thing, or an affair,) became hidden or concealed or secret: (A, Msb:) it (the moon) became concealed (S, M, A, TA) by the light of the sun, (TA,) [i. e. by its proximity to the sun,] for one night, or for two nights. (AO, S.) -A2- استسرّهُ He took extraordinary pains in concealing it, or keeping it secret. (TA.) ― -b2- See also 5, in four places. ― -b3- اِسْتَسَرَّنِى He revealed to me his secret. (TA.) -A3- See also 1; and see 6, last sentence.

سَرٌّ
سَرٌّ ذ A man who rejoices, or gladdens, another; or makes him happy; (S, K;) [and so ↓ سَارٌّ:] fem. سَرَّةٌ; with which ↓ سَارَّةٌ is syn. (Lh, M, K.) You say رَجُلٌ بَرٌّ سَرٌّ A man who treats with goodness and affection and gentleness, and rejoices &c., (S, K, TA,) his brethren: (TA:) pl. بَرُّونَ سَرُّونَ. (S, K.)

سُرٌّ
سُرٌّ ذ : see سُرُورٌ: -A2- and سِرٌّ, last sentence but one. -A3- It is also a contraction of سُرُرٌ, pl. of سَرِيرٌ. (Sb, M.) -A4- Also, and ↓ سِرَرٌ, (S, M, K,) and ↓ سَرَرٌ, (S, K, in the CK سُرَر,) The navel-string of a child; i. e. the thing that the midwife cuts off from the navel (سُرَّة) of a child; (S, K;) the thing that hangs from the navel (سُرَّة) of a newborn child, and that is cut off: or ↓ سِرَرٌ signifies the part that is cut off thereof, and that goes away: (M:) pl. (of سِرَرٌ, S, [or of سُرٌّ or سَرَرٌ,]) أَسِرَّةٌ, (Yaakoob, S, M, K,) which is extr. (M.) One says, عَرَفْتُ ذٰلِكَ قَبْلَ أَنْ يُقْطَعَ سُرُّكَ [I knew that before thy navel-string was cut]: one should not say سُرَّتُكَ; for the سُرَّة is not cut. (S.) And وَاحِدِ ↓ وَلَدَتْ ثَلَاثَةً فِى سَرَرٍ She brought forth three [boys] consecutively, or one at the heels of another. (M.) [See also سِرٌّ, last sentence.]

سِرٌّ
سِرٌّ ذ A secret; a thing that is concealed, or suppressed, (S, M, A, Mgh, Msb, K,) in the mind; (TA;) as also ↓ سَرِيرَةٌ: (S, M, A, K:) or the former has the above-mentioned signification, and the latter signifies a secret action, whether good or evil: (Lth:) [and the former, also, a mystery:] pl. of the former, أَسْرَارٌ; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) and of the latter, سَرَائِرُ. (S, A, K.) It is said in a prov., مَا يَوْمُ حَلِيمَةَ بِسِرٍّ [The day of Haleemeh is not a secret]: applied to anything commonly known: alluding to Haleemeh the daughter of El-Hلrith the son of Aboo-Shemir El-Ghassلnee; for, when her father sent an army to El-Mundhir the son of Mل-es-Semà, she took forth for the soldiers some perfume in a vessel (مِرْكَن), and perfumed them with it. (S.) [You say also, هُوَ مَوْضِعُ سِرِّى He is the depositary of my secret, or secrets.] The words of the Kur [lxxxvi. 9] ↓ يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ signify In the day wherein the secret tenets and intentions shall be tried and revealed: (Jel:) or by السرائر is here meant fasting, and prayer, and alms-giving, and ablution on account of the pollution termed جَنَابَة. (TA.) [See also a verse cited in the third paragraph of art. عرض.] ― -b2- A thing that is revealed, appears, or is made manifest: thus it has two contrary significations. (MF.) ― -b3- السِّرُّ [for مَحَلُّ السِّرِّ, (assumed tropical:) The heart; the mind; the recesses of the mind; the secret thoughts; the soul;] is a syn. of الضَّمِيرُ. (K in art. ضمر. [See also سَرِيرَةٌ.]) [لَا تُتْعِبْ سِرَّكَ (assumed tropical:) Weary not thy heart, or mind, is a common modern phrase. And one says, of a deceased holy man, قَدَّسَ اللّٰهُ سِرَّهُ (assumed tropical:) May God sanctify his soul.] ― -b4- سِرٌّ also signifies Secrecy; privacy; contr. of عَلَانِيَةٌ. (S in art. علن.) You say سِرًّا وَعَلَانِيَةً [Secretly and openly; or privately and publickly]. (Kur ii. 275, &c.) ― -b5- Concealment. (S.) ― -b6- Suppression; contr. of اـِعْلَانٌ. (Msb.) [So in the phrase تَكَلَّمَ سِرًّا He spoke with a suppressed, or low, voice; softly.] ― -b7- [One having private knowledge of a thing. You say,] فُلَانٌ سِرُّ هٰذَا الأَمْرِ (assumed tropical:) Such a one has [private] knowledge of this thing. (TA.) ― -b8- (tropical:) The penis (T, S, M, K) of a man: (T:) and (tropical:) the vulva, or external portion of the organs of generation, of a woman. (K.) One says, اِلْتَقَى السِّرَّانِ (tropical:) The two pudenda met. (A.) ― -b9- (tropical:) Concubitus. (AHeyth, S, Mgh, K.) ― -b10- (tropical:) Marriage: (M, A, Msb, K:) pl. أَسْرَارٌ. (TA.) You say, وَاعَدَهَا سِرًّا (tropical:) He promised her marriage, she promising him the same. (A.) So, accord. to some, in the Kur ii. 235. (TA.) ― -b11- (tropical:) Plain declaration of marriage: (K:) i. e., a man's offering himself in marriage to a woman during her عِدَّة: so expl. as occurring in the Kur ubi suprà: (TA:) or a man's demanding a woman in marriage during her عِدَّة. (Mujلhid.) ― -b12- (tropical:) Adultery, or fornication: (AHeyth, (K:) so, accord. to Aboo-Mijlez and El-Hasan, in the Kur ubi suprà. (TA.) Hence the saying, لَا يُرْجَى مِنْ وَلَدِ السِّرِّ بِرٌّ (tropical:) One does not hope for filial piety from the offspring of adultery, or fornication. (TK.) ― -b13- (assumed tropical:) Origin; syn. أَصْلٌ; (M, K;) as in the phrase هُوَ كَرِيمُ السِّرِّ كَثِيرُ البِرِّ He is of generous origin, of much filial piety. (TK.) ― -b14- (assumed tropical:) The commencement, or first night, of a lunar month: (K, TA:) or its middle; (K;) app. meaning what are called الأَيَّامُ البِيضُ: (TA:) but Az says, I know it not in this sense. (IAth.) ― -b15- (assumed tropical:) The interior of anything; its heart. (K.) Whence سِرُّ الشَّهْرِ and اللَّيْلِ (assumed tropical:) [The middle of the lunar month and of the night]. (TA.) ― -b16- The marrow of anything. (TA.) ― -b17- (tropical:) The pure, or choice, or best, part of anything. (Fr, M, K.) You say, أَعْطَيْتُكَ سِرَّهُ (tropical:) I gave thee the pure, or choice, or best, part of it. (A.) ― -b18- (tropical:) The pure, or genuine, quality of race, or lineage: (S, A, K:) its best quality: (S, K:) and the middle sort thereof; (S;) and of rank, or quality, or the like: (M:) as also ↓ سَرَارٌ and ↓ سَرَارَةٌ. (M, K.) One says, هُوَ فِى سِرِّ قَوْمِهِ (tropical:) He is of the best [in race or family] of his people: (TA:) or of the middle sort of them. (S.) ― -b19- (tropical:) The low, or depressed, part of a valley: (K:) the best, (S, K,) or most fruitful, (As, M, TA,) part thereof: (As, S, M, K:) as also ↓ سَرَارٌ (M, K) and ↓ سَرَارَةٌ (As, S, M, K) and ↓ سُرَّةٌ: (M, K:) or the last signifies the middle of a valley: (S:) the pl. of سِرٌّ is سِرَرٌ and سُرُورٌ (M) and أَسِرَّةٌ, like as أَقِنَّةٌ is of قِنٌّ, (S,) or the last is pl. of ↓ سَرَارٌ, like as أَقْذِلَةٌ is of قَذَالٌ; (M;) and that of ↓ سَرَارَةٌ is ↓ سَرَارٌ, (S,) or [this is a coll. gen. n., and the pl. is] سَرَائِرُ: (M:) also ↓ سُرَّةٌ (assumed tropical:) the middle of a city: and أَسِرَّةٌ the middles of meadows. (TA.) And أَرْضٌ سِرٌّ (assumed tropical:) Fruitful, good, land; (M, K;) as also ↓ سَرَّآءُ. (K, * TA.) ― -b20- Also (assumed tropical:) Goodness; excellence. (Msb.) ― -b21- Also, and ↓ سُرٌّ, (M, K,) and ↓ سِرَرٌ, (S, M, K,) and ↓ سُرُرٌ, (K,) and ↓ سِرَارٌ, (S, M, K,) A line of the palm of the hand, (M, K, *) and of the face, (M,) and of the forehead: (S, M, Mgh:) pl. (of سِرٌّ, TA, or of ↓ سِرَارٌ, S) أَسِرَّةٌ, (M, TA,) and (of the same, K, or of ↓ سِرَرٌ, S, Mgh) أَسْرَارٌ; (S, M, Mgh, K;) and pl. pl., [i. e. pl. of أَسْرَارٌ,] أَسَارِيرُ: (S, M, (Mgh, K:) this last, accord. to AA, signifies the lines in the forehead, from the shrivelling of the skin; and its sing. is ↓ سَرَرٌ: (TA:) some also apply the pl. أَسِرَّةٌ to (tropical:) lines, or streaks, of herbage; as being likened to the lines of the hand and of the face, but this is not of valid authority: (M:) and أَسَارِيرُ (as pl. of أَسْرَارٌ, which is pl. of سِرَرٌ, TA) also signifies the beauties of the face, and of the cheeks, and of the elevated parts of the cheeks. (K, TA.) ― -b22- وُلِدَ لَهُ ثَلَاثَةٌ عَلَى سِرٍّ, (K,) and عَلَى وَاحِدٍ ↓ سِرَرٍ, (K, * TA,) means Three children were born to him, whose navel-strings were cut in a similar manner, without any female among them. (K. [See also سُرٌّ.])

سُرَّةٌ
سُرَّةٌ ذ The navel; i. e. the place from which the navel-string (سُرّ) has been cut off; (S;) the small cavity, or hollow, of the belly, (M, TA,) in the middle thereof; (TA;) what remains of the سِرَر: (M:) [see سُرٌّ:] pl. سُرَرٌ [in the CK erroneously سِرَرٌ] and سُرَّاتٌ. (S, K.) ― -b2- [Hence,] سُرَّةُ الفَرَسِ (assumed tropical:) [The navel of the horse,] the star, of Pegasus, that is in the head of Andromeda. (Kzw.) ― -b3- [Hence likewise] سُرَّةٌ also signifies (assumed tropical:) A perforation in the middle of a jar such as is termed مُزَمَّلَة [q. v.], in which is fixed a tube of silver or lead, whence one drinks. (Har p. 548.) ― -b4- And (assumed tropical:) The place where the water rests, in the furthest part, of a watering-trough, or tank. (K, TA.) ― -b5- See also سِرٌّ, in two places, in the latter part of the paragraph.

سَرَرٌ
سَرَرٌ ذ a subst. from سَارَّهُ [like its syn. نَجْوَى from نَاجَاهُ, signifying Secret discourse, or a secret communication, between two persons or parties]. (M.) -A2- See also سَرَارُ الشَّهْرِ: -A3- and سِرٌّ, last sentence but one: -A4- and سُرٌّ, in two places. -A5- Also A pain which a camel suffers in his كِرْكِرَة [or callous projection upon the breast], arising from a gall, or sore: (S, * K:) or sores in the hinder part of the كركرة of a camel, nearly penetrating into his inside, but not mortal: or a disease that attacks the horse: (M:) it is said by Lth to be a pain in the navel; but Az and others say that this is a mistake. (TA.) ― -b2- Also Hollowness of a spear-shaft [&c.]. (S, K.) [See أَسَرُّ.]

سُرُرٌ
سُرُرٌ ذ : see سِرٌّ, last sentence but one: -A2- and سُرُورٌ. -A3- It is also a pl. of سَرِيرٌ [q. v.]. (S, M, Msb, K.)

سِرَرٌ
سِرَرٌ ذ : see سَرَارُ الشَّهْرِ: -A2- and سِرٌّ, last two sentences, in three places: -A3- and سُرٌّ, in two places. -A4- Also The coats, or coverings, and earth, that are upon truffles; (S, K;) and ↓ سَرِيرٌ signifies the same, (TA,) or the sand (K, TA) and earth and coats or coverings (TA) upon truffles: (K, TA:) here, and in some copies of the Tekmileh, for كَمْأَة, is put أَكَمَة: (TA:) or both signify the earth that is upon truffles: (M:) or the former signifies the round clod of earth in which a truffle grows: (ISh, TA:) pl. of the former, (ISh, S,) and of ↓ the latter, (TA,) أَسْرَارٌ. (ISh, S, TA.)

سَرَارُ الشَّهْرِ
سَرَارُ الشَّهْرِ ذ and ↓ سِرَارُهُ, (S, M, K,) but the latter is not approved by the lexicologists [in general], (Az,) and ↓ سَرَرُهُ (S, M, K) and ↓ سِرَرُهُ, (M,) and ↓ لَيْلَةُ السِّرَارِ (S) [or السَّرَارِ &c.], The last night of the lunar month: (S, K:) or when the month is twenty-nine, it is the twenty-eighth night; and when the month is thirty, it is the twenty-ninth night: (Fr:) or the night in which the moon becomes concealed by the light of the sun: (M:) sometimes this is the case one night, and sometimes it is two nights. (AO, S.) [See also الدَّعْجَآءُ, voce أَدْعَجُ.] -A2- سَرَارٌ is also syn. with سِرٌّ, in two senses: see سِرٌّ, in the latter part of the paragraph, in four places. -A3- It signifies also [Dates in the unripe state in which they are termed] سَيَابٌ [q. v.]. (K.)

سِرَارٌ
سِرَارٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places: -A2- and سِرٌّ, last sentence but one, in two places: -A3- and مَسَرَّةٌ.

سَرُورٌ
سَرُورٌ ذ : see what next follows.

سُرُورٌ
سُرُورٌ ذ , (S, M, A, Msb,) or ↓ سَرُورٌ, when used as a simple subst., (IAar, Sgh, K,) but this is strange, and, accord. to MF, unknown, whether as a simple subst. or as an inf. n., (TA,) and ↓ سُرٌّ (M, Msb) and ↓ سَرَّآءُ and ↓ تَسُرَّةٌ, (M,) Happiness, or joy, or gladness; syn. فَرَحٌ; (M, K; *) contr. of حُزْنٌ: (S:) or dilatation of the bosom with delight, or pleasure, wherein is quiet or tranquillity or rest of mind, of short or of long continuance; whereas فَرَحٌ is dilatation of the bosom with delight, or pleasure, of short continuance, transitory, or fleeting, not lasting, as is the case in bodily and worldly pleasures; but فَرَح is sometimes called سُرُور, and vice versâ: (Er-Rلghib, TA in art. فرح:) or سُرُورٌ signifies pleasure, or delight, and dilatation of the heart, of which there is no external sign; distinguished from حُبُورٌ, which is cheerfulness, i. e., pleasure, or delight, or dilatation of the heart, which has a visible effect in the aspect. (TA.) -A2- Also sing. of ↓ سُرُرٌ, (TA,) which signifies The upper extremities of the stems of plants. (K, TA.) See also مَسَرَّةٌ.

سَرِيرٌ
سَرِيرٌ ذ [A couch-frame; a bedstead: a raised couch, or couch upon a frame: a throne:] a thing upon which one lies; syn. مُضْطَجَعٌ: (M, K:) or a thing upon which one sits: (TA:) pl. [of pauc.] أَسِرَّةٌ and [of mult.] سُرُرٌ, (S, M, Msb, K,) and some, for the latter, say سُرَرٌ, as more easy of pronunciation, (S, Msb,) and make the same change in other similar pls., (S,) and he who says صِيْدٌ [for صُيُدٌ, pl. of صَيُودٌ,] says سُرٌّ for سُرُرٌ. (Sb, M.) It is said to be derived from سُرُورٌ, because it generally belongs to persons of ease and affluence and of authority, and to kings. (MF.) ― -b2- Hence, and as an appellation of good omen, (Er-Rلghib,) A bier, before the corpse is carried upon it: (K:) when the corpse is carried upon it, it is called [نِعْشٌ and] جَِنَازَةٌ. (TA.) ― -b3- [Hence,] سَرِيرُ بَنَاتِ نَعْشٍ (assumed tropical:) [The bier of BenلtNaash;] the seven stars that are upon the neck and breast and two knees of the Greater Bear, resembling a semicircle; [app. τ, η, υ, ّ, θ, e, and f; (as in Freytag's Lex.;)] also called الحَوْضُ. (Kzw.) ― -b4- [Hence likewise] سَرِيرٌ also signifies (tropical:) Dominion, sovereignty, rule, or authority: and ease, comfort, or affluence: (S, * K: [in some copies of each of which, we find النِّعْمَةُ in the place of النَّعْمَةُ:]) and settled means of subsistence. (M, TA.) You say, زَالَ عَنْ سَرِيرِهِ (tropical:) He ceased to enjoy authority, or power, and ease, comfort, or affluence. (A.) [See also an ex. in a verse cited in art. دغفل.] ― -b5- And (tropical:) The part where the head rests upon the neck: (S, M, K, TA:) pl. أَسِرَّةٌ and سَرَائِرُ. (TA.) -A2- See also سِرَرٌ, in two places: -A3- and مَسَرَّةٌ.

سَرَارَةٌ
سَرَارَةٌ ذ : see سِرٌّ, in the latter part of the paragraph, in three places. It signifies also (assumed tropical:) The best of the productive parts of a meadow. (TA.) ― -b2- And hence, (TA,) (assumed tropical:) Pureness, choiceness, or excellence, of anything: (M, K:) pureness, and excellence, of race, or lineage. (S.) It has no verb. (M.) You say, هُوَ فِى سَرَارَةٍ مِنْ عِيشَةٍ (tropical:) [He is in the best condition, or mode, of life]. (A.) And لَهَا عَلَيْهَا سَرَارَةٌ (assumed tropical:) She possesses superiority over her. (Fr.)

سَرِيرَةٌ
سَرِيرَةٌ ذ ; and its pl. سَرَائِرُ: see سِرٌّ, first and fourth sentences, in three places. ― -b2- Also The heart, or mind. (KL. [And so سِرٌّ, q. v.]) And One's inner man; syn. جَوَّانِىٌّ: opposed to عَلَانِيَةٌ and بَرَّانِىٌّ [q. v.]. (T in art. بر.)

سَرَّآءُ
سَرَّآءُ ذ Ampleness, or freedom from straitness, of the means, or circumstances, of life; syn. رَخَآءٌ; [or a happy state or condition;] contr. of ضَرَّآءُ; (S;) i. q. ↓ مَسَرَّةٌ and ↓ سَارُورَآءُ [contr. of مَضَرَّةٌ and ضَارُورَآءُ]. (K.) ― -b2- See also سُرُورٌ: ― -b3- and see سِرٌّ, near the end of the paragraph. ― -b4- Also i. q. بَطْحَآءُ [q. v.]. (TA.)

سِرِّىٌّ
سِرِّىٌّ ذ [rel. n. from سِرٌّ; Of, or relating to, anything secret: a secret, or mysterious, thing. ― -b2- And] A man who does things secretly: pl. سِرِّيُّونَ. (M.)

سُرِّيَّةٌ
سُرِّيَّةٌ ذ A concubine-slave; a female slave whom one takes as a possession and for concubitus; (M;) a female slave to whom one assigns a house, or chamber, in which he lodges her, (S, K,) and whom he takes as a possession and for concubitus: (TA:) of the measure فُعْلِيَّةٌ, (S, M, Mgh, Msb,) from سِرٌّ as signifying “ concubitus, ” (S, M, * Mgh, Msb, K,) or as signifying “ concealment, ” because a man often conceals and protects her from his wife; (S;) altered from the regular form of a rel. n., (S, M, Msb, K,) by its having damm [in the place of kesr]; (S, Msb;) for the rel. n. is sometimes thus altered, as in the instances of دُهْرِىٌّ from الدَّهْرُ and سُهْلِىٌّ from الأَرْضُ السَّهْلَةُ: (S:) or it is with damm to distinguish it from سِرِّيَّةٌ, which is applied to “ a free woman with whom one has sexual intercourse secretly, ” (Msb,) or “ one who prostitutes herself: ” (TA:) or it is from سُرٌّ in the sense of سُرُورٌ; because her owner rejoices in her; (Akh, * S, * Msb;) and if so, it is agreeable with analogy: (Msb:) so says A Heyth; and this is the best that has been said respecting it: (TA:) or it is of the measure فُعُّولَةٌ, from سَرْوٌ, (M, Mgh,) the latter و being changed into ى for euphony, and then the [other] و being incorporated into it and thus becoming ى like it, after which the dammeh is changed into a kesreh because the ى is next to it: (M:) the pl. is سَرَارِىُّ (ISk, S, TA) and سَرَارٍ; (ISk, TA;) the latter, by poetic license. (Ham p. 304.)

سِرِّيَّةٌ
سِرِّيَّةٌ ذ A free woman with whom one has sexual intercourse secretly, (Msb, TA, *) or who prostitutes herself: (TA:) distinguished from سُرِّيَّةٌ [q. v.]. (Msb, TA.)

سُرْسُورٌ
سُرْسُورٌ ذ Intelligent; knowing; skilful; (S, M, K;) entering much into affairs, (S, K,) by means of his good artifices or artful contrivances. (TA.) You say, هُوَ سُرْسُورُ مَالٍ He is one who manages well, or takes good care of, property, or cattle, (AA, M, * K, * TA,) knowing what is conducive to the good thereof. (AA, TA.) And هُوَ ابْنُ سُرْسُورِهَا He is the knowing with respect to it. (T in art. بنى.) ― -b2- A person beloved, or a friend; a special, or choice, companion; (K;) as also ↓ سُرْسُورَةٌ. (TA.) -A2- Also The نَصْل [or spun thread, that has come forth,] of the spindle. (K.)

سُرْسُورَةٌ
سُرْسُورَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

سَارٌّ
سَارٌّ ذ ; and its fem., with ة: see سَرٌّ.

سَارُورَآءُ
سَارُورَآءُ ذ : see سَرَّآءُ.

أَسَرُّ
أَسَرُّ ذ An adventive; one abiding among a people to whom he is not related; syn. دَخِيلٌ. (S, K.) Lebeed says,
وَجَدِّى فَارِسُ الرَّعْشَآءِ مِنْهُمْ
رَئِيسٌ لَا أَسَرُّ وَلَا سَنِيدُ
[And my grandfather, the rider of Er-Raashà, was of them; a chief, not an adventive, nor of suspected origin]. (S.) -A2- Also a camel having a gall, or sore, in the كِرْكِرَة [or callous projection upon the breast]: (S:) or having a pain therein, arising from a gall, or sore: (K:) or having sores in the hinder part thereof, nearly penetrating into his inside, but not mortal: or having the disorder termed ضَبٌّ, which is a tumour in the breast: (M:) fem. سَرَّآءُ. (M, K.) [See سَرَرٌ.] ― -b2- زَنْدٌ أَسَرُّ A زند [or piece of stick, or wood, for producing fire,] that has become hollow [by wear]. (AHn, S, M, K. [See 1, near the end of the paragraph.]) And قَنَاةٌ سَرَّآءُ A hollow spearshaft. (S, M, K.)

تَسُرَّةٌ
تَسُرَّةٌ ذ : see سُرُورٌ.

مَسَرَّةٌ
مَسَرَّةٌ ذ an inf. n. of سَرَّهُ [q. v.] (S, O, K.) ― -b2- [And A cause of سُرُور, i. e. happiness, or joy, or gladness;] a thing whereby one is made happy, or joyful, or glad: pl. مَسَارُّ. (Msb.) ― -b3- See also سَرَّآءُ. ― -b4- Also, [perhaps as being a cause of pleasure,] The extremities of sweet-smelling plants; (M, O, K;) and so ↓ سُرُورٌ: (O, K:) or the latter, the upper halves of the stems of plants; (Lth, M, O; [but see سُرُورٌ;]) properly, the parts of a lotus-plant that are concealed [by the water] and are consequently succulent and soft and beautiful: and ↓ سَرِيرٌ, the root, or lower part, of a lotusplant, whereon it rests: (O:) or this last, the pith of the lotus-plant; (M, K;) and so ↓ سِرَارٌ: (TA:) [accord. to Az,] اِبْنُ المَسَرَّةِ signifies the branch [or sprig] of رَيْحَان [or of a sweetsmelling plant]. (T in art بنى.)

مِسَرَّةٌ
مِسَرَّةٌ ذ An instrument in which one speaks secretly, like a طُومَار [i. e. a roll, or scroll] (S, K) &c. (TA.)

مَسْرُورٌ
مَسْرُورٌ ذ Happy, or joyful, or glad; or affected with سُرُور [q. v.]. (S, TA.) -A2- Having the navel-string cut. (TA, from a trad.) ― -b2- And with ة, applied to the kind of jar termed مُزَمَّلَة, Having a سُرَّة, meaning a perforation in the middle, in which is fixed a tube of silver or lead, whence one drinks. (Har p. 548.)

وَقَفْتُ عَلَى مُسْتَسَرِّهِ
وَقَفْتُ عَلَى مُسْتَسَرِّهِ ذ I became acquainted with his hidden, or secret, affair. (A, * TA.)

_Türkçe çeviri henüz yok_
