# سسب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B3%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B3%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B3%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: سسب

السيسبان أهمله الجوهري. وقال أبو حنيفة في كتاب النبات: هو شجر ينبت من حبه ويطول ولا يبقى على الشتاء، له ورق نحو ورق الدفلى حسن، والناس يزرعونه في البساتين يريدون حسنه، وله ثمر نحو خرائط السمسم إلا أنها أدق. وذكره سيبويه في الأبنية، وأنشد أبو حنيفة يصف أنه إذا جفت خرائط ثمره خشخش كالعشرق قال:
  كأن صوت رألها إذا جفـل
  ضرب الرياح سيسبانا قد ذبل كالسيسبى عن ثعلب، وعزاه الصاغاني للفراء، ومنه قول الراجز:
  وقد أناغي الرشأ المرببـا
  يهتز متناها إذا ما اضطربا كهز نشوان قضيب السيسبا إنما أراد السيسبان فحذف. إما أنه لغة أو للضرورة. وجعله رؤبة بن العجاج في الشعر سيسابا وهو قوله:
  راحت وراح كعصي السيساب
  مسحنفر الورد عنيف الأقراب يحتمل أن يكون لغة فيه أو زاد الألف للقافية، كما قال الآخر:
  أعوذ بالله من العقراب
  الشائلات عقد الأذناب

  قال: الشائلات، فوصف به العقرب وهو واحد لأنه على الجنس. وذكره ابن منظور في سبب بالباءين الموحدتين وهو وهم. والساسب: شجر تتخذ منه السهام، يذكر ويؤنث يؤتى به من بلاد الهند. ربما قالوا السيسب أي بالفتح، والمشهور على السنة من سمعت منهم بالكسر. ومنهم من يقلب الباء ميما، وهو شجر شاهق يتخذ منها القسي والسهام وأنشد:
  طلق وعتق عود السيسب

### Türkçe

**السيسبان**: Cevherî onu ihmal etti. Ebû Hanîfe, Kitâbü’n-nebât’ta dedi ki: O, tanesinden biten bir ağaçtır; uzar ve kışa kalmaz. Onun, güzel, **ورق الدفلى** yaprağına benzer yaprağı vardır. İnsanlar onu bahçelerde güzelliğini isteyerek ekerler. Onun, **خرائط السمسم**’e benzer meyvesi vardır; ancak onlar daha incedir. Sîbeveyh onu **الأبنية**’de zikretti. Ebû Hanîfe, meyvesinin **خرائط**’i kuruduğu vakit **العشرق** gibi hışırdadığını vasfederek inşâd etti; dedi ki:
  Sanki **رأل**’inin sesi, kuruduğu vakit,
  Rüzgârların vurmasıdır; solmuş bir **سيسبانا**.

**كالسيسبى**: Sa‘leb’den. Sâgânî onu Ferrâ’ya nisbet etti. Ondandır ki râciz’in sözü:
  Ve ben, terbiye edilmiş **الرشأ**’yı ötüşürüm;
  Onun iki yanı, çalkalandığı vakit titrer,
  Sarhoş birinin **قضيب السيسبا**’yı sallaması gibi.

O, ancak **السيسبان**’ı kastetti; sonra hazfetti. Ya o bir lugattır yahut zaruret içindir. Ru’be b. el-‘Accâc onu şiirde **سيسابا** yaptı; o da onun sözüdür:
  Gitti ve gitti; **عصي السيساب** gibi,
  **الورد**’ün **مسحنفر**’i; **الأقراب**’ı şiddetli.

Onda bir lugat olması muhtemeldir; yahut kafiyeye (uydurmak için) elif ziyade etti; nitekim başkası dedi ki:
  Allah’a sığınırım **العقراب**’dan,
  Kulakların düğümünü kaldıran **الشائلات**’ten; kuyrukların.

Dedi ki: **الشائلات**; böylece onunla akrebi vasfetti; hâlbuki o birdir; çünkü o cins üzerinedir. İbn Manzûr onu, iki **الباء**’ ile **سبب** maddesinde zikretti; bu bir vehimdir.

**والساسب**: Ondan okların yapıldığı bir ağaçtır; müzekker de müennes de gelir. Hind diyarlarından getirilir. Bazen **السيسب** derler; yani fetha ile. Meşhur olan, kendilerinden işittiğim kimselerin dillerinde kesra iledir. Onlardan kimi **الباء**’yı **ميما**’ya çevirir. O, yüksek bir ağaçtır; ondan yaylar ve oklar yapılır. Ve inşâd etti:
  Serbest ve azat; **عود السيسب**.
