# سطم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B7%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سطم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سطم

سَطَمَ البابَ: ردّه كَسَدَمَهُ.
والسَّطْم والسِّطامُ: حَدّ السيف. وفي الحديث: العرب سِطامُ الناس أَي هم في شوكتهم وحِدَّتهم كالحدّ من السيف.
وسُطُمَّةُ البحر والحسَب وأُسْطُمَّتُهُ
وأُسْطُمهُ: وسطه ومجتمعه؛ قال رؤبة:
وصَلْتُ من حَنْظَلةَ الأُسْطُمَّا
(* قوله «وصلت من حنظلة» كذا في الجوهري، وتقدم في مادة وس ط: وسطت من حنظلة).
وروي الأُصْطُمَّا، بالصاد، بمعناه، والجمع الأَساطِمُ، والأُطْسُمَّةُ مثله، على القلب، قال: وتميم تقول أَساتِم، تعاقب بين الطاء والتاء فيه. والأُسْطُمُّ: مجتمع البحر. وأُسْطُمَّةُ كلّ شيء: معظمه. وهو في أُسْطُمَّةِ قومه أَي في سِرِّهم وخيارهم؛ عن يعقوب، وقيل: في وسطهم وأَشرافهم، وقال الأَصمعي: هو إِذا كان وسطاً فيهم مُصاصاً. والإِسطامُ: القطعة من الشيء. وفي الحديث عن النبي، صلى الله عليه وسلم: من قضَيْتُ له بشيء من حق أَخيه فلا يأْخُذَنَّه فإِنما أَقْطَعُ له سِطاماً من النار أَي قطعة منها، ويروى إِسْطاماً، وهما الحديدة التي تحرك بها النار وتُسْعَرُ أَي أَقطع له ما يُسْعِرُ به النارَ
على نفسه ويُشْعِلُها، أَو أَقْطعُ له ناراً مُسَعَّرَة، وتقديره: ذات إِسْطامٍ؛ قال الأَزهري: ما أَدْري أَعَجَمِيَّةٌ هي أَم أَعجمية عُرّبَتْ (* قوله «أعجمية هي أم أعجمية عربت» هكذا هو بالأصل والنهاية، والذي في نسخة التهذيب التي بأيدينا: أعربية محضة أو معربة)، ويقال للحديدة التي تُحْرَثُ بها النار سِطامٌ وإِسْطامٌ إِذا فُطِح طرفها. ابن الأَعرابي: يقال لسداد القِنِّينَة العِذامُ
(* قوله «العذام» كذا هو في الأصل
والتهذيب). والسِّطامُ والعِفاصُ والصِّمادُ والصِّبار. ابن الأَعرابي: السُّطُمُ الأُصول. ويقال للدَّرَوَنْد: سِطام. وقد سَطَمْتُ الباب وسَدَمْتُه إِذا رددته، فهو مَسْطوم ومَسْدُوم.

### Türkçe

**سَطَمَ** kapıyı: onu geri çevirdi; **كَسَدَمَهُ** gibi.

Ve **السَّطْم** ve **السِّطامُ**: kılıcın keskinliği. Ve hadiste: “Araplar insanların **سِطامُ**’udur”; yani onlar, dikenlilikleri ve keskinlikleri bakımından kılıcın keskinliği gibi(dir).

Ve **سُطُمَّةُ** denizin ve soyun ve **أُسْطُمَّتُهُ** ve **أُسْطُمهُ**: onun ortası ve toplandığı yeridir; Rü’be dedi ki:
وصَلْتُ من حَنْظَلةَ الأُسْطُمَّا

(* “وصلت من حنظلة” sözü: Cevherî’de böyle(ce)dir; ve **وس ط** maddesinde geçti: “وسطت من حنظلة”.)

Ve **الأُصْطُمَّا** rivayet edildi, **بالصاد** ile, aynı manasıyla; ve çoğulu **الأَساطِمُ**’dur; ve **الأُطْسُمَّةُ** bunun gibidir, kalb (harflerin yer değiştirmesi) üzere; dedi ki: Temîm **أَساتِم** der; onda **الطاء** ile **التاء** arasında birbirinin yerine geçme yapar.

Ve **الأُسْطُمُّ**: denizin toplandığı yer. Ve her şeyin **أُسْطُمَّةُ**’si: onun çoğu. Ve o, kavminin **أُسْطُمَّةِ**’sindedir; yani onların gizlisinde ve seçkinlerindedir; Yakub’dan. Ve denildi ki: onların ortasındadır ve eşraflarındadır. Ve Asma‘î dedi ki: o, onların içinde ortada, özlü (saf) olduğu zaman(dır).

Ve **الإِسطامُ**: şeyden parça. Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, hadiste: “Kime kardeşinin hakkından bir şey hükmettiysem, onu sakın almasın; çünkü ben ona ateşten bir **سِطاماً** kesmiş olurum”; yani ondan bir parça. Ve **إِسْطاماً** diye rivayet edilir; ikisi de, ateşin onunla hareket ettirildiği ve tutuşturulduğu demirdir; yani ona, onunla ateşi kendi aleyhine tutuşturacağı ve onu alevlendireceği şeyi kesmiş olurum; yahut ona, tutuşturulmuş bir ateş kesmiş olurum. Ve takdiri: **ذات إِسْطامٍ**. Ezherî dedi ki: bilmiyorum, Acemce midir, yoksa Acemce olup Arapçalaştırılmış mıdır?

(* “أعجمية هي أم أعجمية عربت” sözü: asıl ve Nihâye’de böyledir; elimizdeki Tehzîb nüshasında olan ise: “أعربية محضة أو معربة”.)

Ve ucu yassılaştırıldığı zaman, ateşin onunla karıştırıldığı demire **سِطامٌ** ve **إِسْطامٌ** denir. İbnü’l-A‘râbî: şişenin tıkacına **العِذامُ** denir.

(* “العذام” sözü: asılda ve Tehzîb’de böyledir.)

Ve **السِّطامُ** ve **العِفاصُ** ve **الصِّمادُ** ve **الصِّبار**. İbnü’l-A‘râbî: **السُّطُمُ** kökler(dir). Ve **الدَّرَوَنْد**’a **سِطام** denir. Ve kapıyı **سَطَمْتُ** ve **سَدَمْتُه**: onu geri çevirdiğim zaman; o hâlde o **مَسْطوم** ve **مَسْدُوم**’dur.
