# سطو — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D9%88/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B7%D9%88/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B7%D9%88.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سطو

سطو
سَطَا - يَسْطُو

سَطَا - يَسْطُوْ + كائن + بـِ كائن: يبطش به: يقهر آخر فيسيطر عيه ويخضعه بالبطش: وخاصة أمير أو جبار يبطش بالناس بالضرب والأذى، فتكون له سطوة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركات الضرب والبطش واللكم على أجزاء الجسم لإحداث أذى نفسي وجسدي "، وهي:
بَطَشَ- يَبْطِشُ، سَطا - يَسْطُوْ، وَكَزَ - يَكِزً، جَلَدَ - يَجْلِدُ، سَفَعَ - يَسْفَعُ، صَكَّ - يَصُكُّ
يسطون
 	﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات تعرف في وجوه الذين كفروا المنكر يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا قل أفأنبئكم بشر من ذلكم النار وعدها الله الذين كفروا وبئس المصير(72)﴾ الحج
مختار الصحاح:
● [سطا] س ط ا: السَّطْوُ القهر بالبطش وقد سَطَا به من باب عدا و السَّطْوةُ المرة الواحدة والجمع سَطَوات
معجم الفرائد القرآنية:
س ط و
"يَسْطُونَ " في قوله تعالى :" يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا " (72) الحج .
السَّطْو : البطش باليد .
الراغب
سطا
- السطوة: البطش برفع اليد. يقال: سطا به. قال تعالى: }يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا{ [الحج/72]، وأصله من: سطا الفرس على الرمكة (الرمكة: الأنثى من البراذين، والجمع رماك ورمكات. اللسان (رمك) ) يسطو إذا أقام على رجليه رافعا يديه إما مرحا، وإما نزوا على الأنثى، وسطا الراعي: أخرج الولد ميتا من بطن أمه، وتستعار السطوة للماء كالطغو، يقال: سطا الماء وطغى.
ملخص اللسان
1.     السَّطْوُ: القهر بالبطش. والسَّطْوة: المرَّة الواحدة،والسَّطْوةُ: شِدَّةُ البَطْش
2.     وسَطا عليه وبه سَطْواً وسَطْوةً: صالَ،
3.     فلان يسْطُو على فلان أَي يتطاول عليه،وإنما سُمِّي الفرَس ساطِياً لأَنه يَسْطو على سائِر الخيل ويقوم على رجليه ويسْطُو بيديه،
4.     والفحل يَسْطو على طَرُوقَته.
5. وسَطا الماءُ:  كثُر.
6.     الأَيْدِي السَّواطِي التي تَتَناوَلُ الشَّيءَ ؛
7.  وفي حديث الحَسَن، رحمه الله،لا بأْسَ أَن يَسْطُوَ الرَّجُلُ على المرأَةِ إذا لَمْ تُوجَد امرأَةٌ تُعالِجُها وخِيفَ عَلَيها، يعني إذا نَشِبَ وَلَدُها في بَطْنهاميِّتاً فلَهُ معَ عدَمِ القابلَة أَن يُدخِلَ يَدَه في فَرْجِهَاويَسْتَخْرِج الوَلَدَ، وذلك الفِعلُ السَّطْوُ، وأَصله القَهْرُ والبَطْشِ.
8.     وسَطَا سَطْواً: عاقَب،
9.     سَطَا الفَرَسُ سَطْواً ركِبَ رأْسَه في  السِّيْر.
لسان العرب
● - سطا: السَّطْوُ: القهر بالبطش. والسَّطْوة: المرَّة الواحدة، والجمع  السَّطَوات. وسَطا عليه وبه سَطْواً وسَطْوةً: صالَ، وسَطا الفحلُ كذلك.  وقوله تعالى: يكادُونَ يسْطونَ بالذين يَتْلُون عليهم آياتِنا؛ فسره ثعلب  فقال: معناه يبْسُطون أَيديَهُم إلينا؛ قال الفراء: يعني أَهل مكة كانوا  إذا سمعوا الرجل من المسلمين يتلو القرآن كادوا يبطشون به. ابن شميل: فلان  يسْطُو على فلان أَي يتطاول عليه. ابن بري: سَطا عليه وأَسْطى عليه؛  قال أَوس:  ففاؤُوا ولو أَسْطَوْا على أُمِّ بعضِهم،  أَصاخَ فلم يَنْطِقْ، ولم يَتكلَّمِ  وأَميرٌ ذو سَطْوةٍ، والسَّطْوةُ: شِدَّةُ البَطْش، وإنما سُمِّي الفرَس  ساطِياً لأَنه يَسْطو على سائِر الخيل ويقوم على رجليه ويسْطُو بيديه،  والفحل يَسْطو على طَرُوقَته. ويقال: اتَّقِ سَطْوَتَه أَي أَخْذَتَه.  ابن الأَعرابي: ساطى فلان وفلاناً إذا شدَّد عليه، وطاساه إذا رفَقَ به.  أَبو سعيدٍ: سَطا الرجل المرأَة وسَطَأَها إذا وطِئَها. وسَطا الماءُ:  كثُر. وسَطا الراعي على الناقة والفرس سَطْواً وسُطُوّاً: أَدخل يدهَ في  رَحِمِها فاستخرج ماءَ الفحل منها، وذلك إذا نَزا عليها فحلٌ لئِيمٌ أَو  كان الماءُ فاسداً لا يُلْقَحُ عنه، وإذا لم يخرُج لم تَلْقَح الناقة.  أَبو زيد: السَّطْوُ أَن يُدْخِلَ الرجلُ اليدَ في الرَّحم فيستخرِجَ  الولد، والمَسْطُ أَن يُدْخِل اليدَ في الرحم فيستخرج الوَثْرَ، وهو ماءُ  الفحل؛ قال رؤبة:  إن كنتَ من أَمرِك في مَسْماسِ،  فاسْطُ على أُمِّكَ سَطْوَ الماسي  قال الليث: وقد يُسْطى على المرأَة إذا نشِبَ ولدُها في بطنها ميِّتاً  فيُسْتَخْرَج. وسَطا على الحامل وساطَ، مقلوبٌ، إذا أَخرج ولدَها. أَبو  عمرو: الساطي الذي يَغْتَلِم فيخرجُ من إبلٍ إلى إبلٍ؛ وقال زياد  الطَّمَّاحي:  قامَ إلى عذْراءَ بالغُطاطِ،  يَمْشي بمثْلِ قائِمِ الفُسْطاطِ  بمُكْفَهِرِّ اللَّوْنِ ذي حَطاطِ،  هامَتُه مثلُ الفَنِىقِ الساطي  قال الأَصمعي: الساطي من الخيل البعيدُ الشَّحْوَة، وهي الخَطوة. وسَطا  الفرسُ أي أَبْعَدَ الخَطْوَ.  وفرسٌ ساطٍ: يَسْطُو على الخيل. وسَطا على المَرأَة: أَخْرجَ الوَلدَ  مَيِّتاً. ابن شميل: الأَيْدِي السَّواطِي التي تَتَناوَلُ الشَّيءَ ؛  وأَنشد:  تَلَذُّ بأَخْذِها الأَيْدي السَّواطِي  (* قوله «تلذ إلخ» هو عجز بيت وصدره كما في الأساس: ركود فيالاناء لها حميا).  وحكى أَبو عُبيد السَّطْو في المرأَةِ قال: وفي حديث الحَسَن، رحمه  الله، لا بأْسَ أَن يَسْطُوَ الرَّجُلُ على المرأَةِ إذا لَمْ تُوجَدِ  امرأَةٌ تُعالِجُها وخِيفَ عَلَيها، يعني إذا نَشِبَ وَلَدُها في بَطْنها  ميِّتاً فلَهُ معَ عدَمِ القابلَة أَن يُدخِلَ يَدَه في فَرْجِهَا  ويَسْتَخْرِج الوَلَدَ، وذلك الفِعلُ السَّطْوُ، وأَصله القَهْرُ والبَطْشِ. وفرسٌ  ساطٍ: بعيدُ الشَّحْوة، وقيل: هو الرَّافِعُ ذَنَبَه في عَدْوِه، وهو  مَحْمود، وقد سَطَا يَسْطُو سَطْواً؛ وقال رؤْبة:  عَمّ اليَدَيْنِ بالجِرَاءِ سَاطِي  (* قوله «عم اليدين إلخ» هو هكذا في الأصل، ولعله غمر).  وقال الشاعر:  وأَقْدَر مُشْرِف الصَّهَواتِ سَاطٍ،  كُمَيْت لا أَحَقّ ولا شَئِيتُ  وسَطَا سَطْواً: عاقَب، وقيل: سَطَا الفَرَسُ سَطْواً ركِبَ رأْسَه في  السِّيْر.
مقاييس اللغة:
(سطا) السين والطاء والحرف المعتل أصلٌ يدلُّ على القهر والعلوّ. يقال سطا عليه يسطو، وذلك إذا قهره ببطش. ويقال فرسٌ ساطٍ، إذا سطا على سائر الخيل. والفحلُ يسطو على طَرُوقته. ويقال سطا الرَّاعي على الشاة، إذا مات ولدُها في بطنها فسطا عليها فأخرجَه. ويقال سطا الماء، إذا كثُر. وقال بعض أهل اللغة في الفرس السَّاطي: هو الذي يرفع ذنبه في الحُضْر. قال الشيبانيّ:  السَّاطي: البعير إذا اغتلم خرج من إبلٍ إلى إبل. قال:
* هامته مثل الفَنيق السَّاطِي([4]) *
القاموس المحيط:
و سَطَا عليه، و به سَطْواً وسَطْوَةً صالَ، أو قَهَرَ بالبَطْشِ، و الماءُ كَثُرَ، و الطَّعامَ ذاقَهُ، و الفَرَسُ أبْعَدَ الخَطْوَ، و الرَّاعِي على النَاقَةِ أدْخَلَ يَدَهُ في رَحِمِها لِيُخْرِجَ ما فيها من ماءِ الفَحْلِ، و الفَرَسُ رَكِبَ رَأْسَهُ. وسَاطاهُ شَدَّدَ عليه. والسَّاطِي الفَرَسُ البَعيدُ الخَطْوِ، والذي يَرْفَعُ ذَنَبَهُ في حُضْرِهِ، والفَحْلُ المُغْتَلِمُ يَخْرُجُ من إبِلٍ إلى إبِلٍ، والطَّويلُ.
تاج العروس:
( سطا عليه وبه ) واقتصر الجوهرى على الثانية ( سطوا وسطوة ) واقتصر الجوهرى على الاولى ( صال ) كما في المحكم وفي التهذيب سطا على فلان تطاول ( أو قهر بالبطش ) نقله الجوهرى وهو قول الليث وفي المفردات السطو البطش برفع اليد يقال
سطابه ومنه قوله تعالى يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا قال ابن سيده يعنى مشركي اهل مكة كانوا إذا سمعوا مسلما يقرا القرآن كادوا يسطون به وقال ثعلب معناه يبسطون إليهم ايديهم ( و ) من المجاز سطا ( الماء ) إذا ( كثر ) وزخر وكذلك طغى ( و ) من
المجاز سطا ( الطعام ) أي ( ذاقه ) وتناوله ( و ) سطا ( الفرس ابعد الخطو ) هكذا هو بخط ابى سهل الهروي في نسخة الصحاح وفي بعضها ابعد الخطوة ( و ) سطا ( الراعى على الناقة ) كما في الصحاح والفرس ايضا كما في المحكم إذا ( ادخل يده في رحمها ليخرج ما فيها من ) الوثر وهو ( ماء الفحل ) وإذا لم يخرج لم تلقح الناقة كما في الصحاح وفي المحكم وذلك إذا نزا عليها فحل لئيم أو كان الماء فاسد الا يلقح عنه وذكر من مصادره السطو والسطو كعلو ( و ) قيل سطا ( الفرس ركب راسه في السير ) كذا في المحكم ( وساطاه ) مساطاة ( شدد عليه ) نقله الازهرى عن ابن الاعرابي ( والساطى ) من الخيل ( الفرس البعيد الخطو ) وفي الصحاح البعيد الشحوة وهى الخطوة قاله الاصمعي وفي التهذيب قيل انما سمى الفرس ساطيالانه يسطو على سائر الخيل ويقوم على رجليه ويسطو بيديه ( و ) في الصحاح ويقال هو ( الذى يرفع ذنبه في حضره ) أي عدوه زاد ابن سيده وهو محمود وانشد واقدر مشرف الصهوات ساط * كميت لا احق ولا شئيت وانشد الازهرى لروبة * غمر اليدين بالجراء ساطى * ( و ) الساطى ( الفحل المغتلم ) الذى ( يخرج من ابل الى ابل ) نقله الجوهرى عن ابى عمرو وانشد * هامته مثل الفنيق الساطي * ( و ) الساطى ( الطويل ) من الابل وغيرها * ومما يستدرك عليه سطا سطوا عاقب وامير ذو سطوة أي شتم وضرب ويقال اتق سطوته أي اخذته وفي الصحاح السطوة المرة الواحدة والجمع السطوات والفحل يسطو على طروقته وسطا الراعى على ناقتة اخرج منها الولد ميتا ومسط إذا استخرج ماء الفحل هكذا فرق بينهما الازهرى وقال ابن الاعرابي سطا على الحامل وساط مقلوب إذا اخرج ولدها وحكى أبو عبيد السطوفى المراة ومنه حديث الحسن لا باس ان يسطو الرجل على المراة وفسره الليث فقال إذا نشب ولدها في بطنها ميتا فيستخرج أي إذا خيف عليها ولم توجد امراة تفعل ذلك قال روبة ان كنت في امرك في شماس * فاسط على آلك سطو الماسى والايدى السواطى التى تتناول الشئ قال الشاعر * تلذ باخذها الايدى السواطى * وساطاه رفق به عن ابن الاعرابي ايضا كما في التهذيب فهو من الاضداد وسطاها وطئها عن ابى سعيد ويروى عنه بالمعجمة ايضا كما سيأتي

### Türkçe

سطو
**سَطَا** - **يَسْطُو**
Cuma, 11 Şubat/Şubat 2011 05:18 yazar: Administrator

**سَطَا** - **يَسْطُوْ** + bir varlık + بـِ bir varlık: ona şiddetle saldırır: bir başkasını şiddetle bastırıp kahreder de ona hâkim olur ve onu şiddetle bastırarak boyun eğdirir: özellikle bir emir yahut zorba; insanlara vurma ve eziyetle şiddet uygular; böylece onun için bir **سَطْوَة** olur.
Ve lafız, “bedenin parçaları üzerine vurma, şiddet uygulama ve yumruk atma hareketleriyle psikolojik ve bedensel zarar meydana getirme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**بَطَشَ**- **يَبْطِشُ**، **سَطا** - **يَسْطُوْ**، **وَكَزَ** - **يَكِزً**، **جَلَدَ** - **يَجْلِدُ**، **سَفَعَ** - **يَسْفَعُ**، **صَكَّ** - **يَصُكُّ**

**يسطون**
	﴿Ve onlara âyetlerimiz apaçık olarak okunduğu zaman, inkâr edenlerin yüzlerinde inkârı tanırsın; neredeyse âyetlerimizi kendilerine okuyanlara saldıracak olurlar. De ki: “Size bundan daha şerlisini haber vereyim mi? Ateş; Allah onu inkâr edenlere vaad etti; ne kötü dönüş yeridir.” (72)﴾ **الحج**

مختار الصحاح:
● [**سطا**] **س ط ا**: **السَّطْوُ** şiddetle bastırarak kahretmektir; ve onunla **سَطَا** etti, **عدا** bâbındandır. **السَّطْوةُ** bir tek keredir; çoğulu **سَطَوات**tır.

معجم الفرائد القرآنية:
**س ط و**
“**يَسْطُونَ**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “**يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا**” (72) **الحج**.
**السَّطْو**: elle şiddet uygulama.

الراغب
**سطا**
- **السطوة**: eli kaldırarak şiddet uygulama. Denir ki: **سطا به**. Yüce Allah dedi ki: ﴿**يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا**﴾ [**الحج/72**]; ve aslı şundandır: **سطا الفرس على الرمكة** ( **الرمكة**: **الأنثى من البراذين**; çoğulu **رماك** ve **رمكات**. **اللسان (رمك)** ) **يسطو**: iki ayağı üzerinde durup iki elini kaldırarak, ya şenlikten yahut dişinin üzerine sıçramaktan; ve **سطا الراعي**: yavruyu ölü olarak annesinin karnından çıkardı; ve **السطوة** su için **الطغو** gibi mecaz yapılır; denir ki: **سطا الماء** ve **طغى**.

ملخص اللسان
1.     **السَّطْوُ**: şiddetle bastırarak kahretme. **السَّطْوة**: bir tek kere; ve **السَّطْوةُ**: şiddet uygulamanın şiddeti.
2.     Ve ona ve onunla **سَطا** etti; **سَطْواً** ve **سَطْوةً**: saldırdı,
3.     Falan, falana **يسْطُو** eder; yani ona karşı uzanıp taşar; ve ancak at **ساطِياً** diye adlandırıldı; çünkü o, diğer atların üzerine **يسطو** eder, iki ayağı üzerinde durur ve iki eliyle **يسْطُو** eder,
4.     Ve aygır, kendi **طَرُوقَته**’sinin üzerine **يسْطو** eder.
5.     **سَطا الماءُ**: çoğaldı.
6.     **الأَيْدِي السَّواطِي**: şeyi alan eller;
7.     Ve Hasan’ın, Allah ona rahmet etsin, hadisinde: kadın bulunmadığı ve onun hakkında korkulduğu zaman erkeğin kadın üzerine **يَسْطُوَ** etmesinde bir beis yoktur; yani çocuğu karnında ölü olarak takılıp kaldığı zaman, ebe bulunmamasıyla birlikte onun, elini onun ferci içine sokup çocuğu çıkarması vardır; ve o fiil **السَّطْو**dur; ve aslı kahirlik ve şiddetle bastırmadır.
8.     Ve **سَطَا** **سَطْواً**: cezalandırdı,
9.     **سَطَا الفَرَسُ** **سَطْواً**: yürüyüşte başını dikine bindi.

لسان العرب
● - **سطا**: **السَّطْوُ**: şiddetle bastırarak kahretme. **السَّطْوة**: bir tek kere; çoğulu **السَّطَوات**. Ve ona ve onunla **سَطا** etti; **سَطْواً** ve **سَطْوةً**: saldırdı; ve aygır da böyledir. Ve Yüce Allah’ın sözü: **يكادُونَ يسْطونَ بالذين يَتْلُون عليهم آياتِنا**; bunu Sa‘leb tefsir etti ve dedi ki: manası “ellerini bize doğru uzatırlar”; Ferrâ dedi ki: yani Mekke ehli, Müslümanlardan bir adamın Kur’an okuduğunu işittikleri zaman neredeyse ona şiddet uygularlardı. İbn Şümeyl: falan, falana **يسْطُو** eder; yani ona karşı uzanıp taşar. İbn Berrî: ona **سَطا** etti ve ona **أَسْطى** etti; Evs dedi ki:
  ففاؤُوا ولو **أَسْطَوْا** على أُمِّ بعضِهم،
  أَصاخَ فلم يَنْطِقْ، ولم يَتكلَّمِ
Ve **أَميرٌ ذو سَطْوةٍ**; **السَّطْوة**: şiddet uygulamanın şiddeti. Ve ancak at **ساطِياً** diye adlandırıldı; çünkü o, diğer atların üzerine **يَسْطو** eder, iki ayağı üzerinde durur ve iki eliyle **يسْطُو** eder; ve aygır, kendi **طَرُوقَته**’sinin üzerine **يَسْطو** eder. Ve denir ki: **اتَّقِ سَطْوَتَه**; yani onun yakalamasını. İbnü’l-A‘râbî: falan falanla **ساطى** etti; yani ona karşı sert davrandı; ve **طاساه** etti; yani ona yumuşak davrandı. Ebû Saîd: adam kadına **سَطا** etti ve onu **سَطَأَها** etti; yani onunla cinsel ilişkiye girdi. Ve **سَطا الماءُ**: çoğaldı. Ve çoban, deve ve at üzerine **سَطْواً** ve **سُطُوّاً** ile **سَطا** etti: elini onun rahmine soktu da aygırın suyunu ondan çıkardı; bu, aşağılık bir aygır onun üzerine sıçradığı yahut su bozuk olup ondan döl tutmadığı zaman olur; ve çıkmazsa deve döl tutmaz. Ebû Zeyd: **السَّطْوُ**, erkeğin elini rahme sokup yavruyu çıkarmasıdır; **المَسْطُ** ise elini rahme sokup **الوَثْرَ**ı çıkarmasıdır; o, aygırın suyudur; Ru’be dedi ki:
  إن كنتَ من أَمرِك في مَسْماسِ،
  فاسْطُ على أُمِّكَ سَطْوَ الماسي
Leys dedi ki: kadının üzerine **يُسْطى** edilir; çocuğu karnında ölü olarak takılıp kaldığı zaman çıkarılır. Ve hamile üzerine **سَطا** etti ve **ساطَ** etti; ters çevrilmiş (lafız); onun çocuğunu çıkardığı zaman. Ebû Amr: **الساطي**, azgınlaşıp bir develerden başka develere çıkan aygırdır; Ziyâd et-Tammâhî dedi ki:
  قامَ إلى عذْراءَ بالغُطاطِ،
  يَمْشي بمثْلِ قائِمِ الفُسْطاطِ
  بمُكْفَهِرِّ اللَّوْنِ ذي حَطاطِ،
  هامَتُه مثلُ الفَنِىقِ الساطي
Asma‘î dedi ki: **الساطي** atlardan, **البعيدُ الشَّحْوَة**dir; o da adımdır. Ve **سَطا** at; yani adımı uzaklaştırdı. Ve **فرسٌ ساطٍ**: atların üzerine **يَسْطُو** eder. Ve kadın üzerine **سَطا** etti: yavruyu ölü olarak çıkardı. İbn Şümeyl: **الأَيْدِي السَّواطِي**: şeyi alan eller; ve şu beyti okudu:
  تَلَذُّ بأَخْذِها الأَيْدي السَّواطِي
(* “تلذ ...” sözü bir beytin ikinci yarısıdır; ve ilk yarısı, esas’ta olduğu üzere: ركود فيالاناء لها حميا).
Ve Ebû Ubeyd, kadında **السَّطْو**yu nakletti; dedi ki: Hasan’ın, Allah ona rahmet etsin, hadisinde: kadın bulunmadığı ve onun hakkında korkulduğu zaman erkeğin kadın üzerine **يَسْطُوَ** etmesinde bir beis yoktur; yani çocuğu karnında ölü olarak takılıp kaldığı zaman, ebe bulunmamasıyla birlikte onun, elini onun ferci içine sokup çocuğu çıkarması vardır; ve o fiil **السَّطْو**dur; ve aslı kahirlik ve şiddetle bastırmadır. Ve **فرسٌ ساطٍ**: **بعيدُ الشَّحْوة**; ve denildi ki: o, koşusunda kuyruğunu kaldırandır; ve o övülmüştür; ve gerçekten **سَطَا** eder, **يَسْطُو** eder, **سَطْواً**. Ve Ru’be dedi ki:
  عَمّ اليَدَيْنِ بالجِرَاءِ سَاطِي
(* “عم اليدين ...” sözü asılda böyledir; belki “غمر”dır.)
Ve şair dedi ki:
  وأَقْدَر مُشْرِف الصَّهَواتِ سَاطٍ،
  كُمَيْت لا أَحَقّ ولا شَئِيتُ
Ve **سَطَا** **سَطْواً**: cezalandırdı; ve denildi ki: **سَطَا الفَرَسُ** **سَطْواً**: yürüyüşte başını dikine bindi.

مقاييس اللغة:
(**سطا**) **السين** ve **الطاء** ve illetli harf, kahirlik ve yükseklik üzerine delalet eden bir asıldır. Denir ki: ona **سطا** etti, **يسطو** eder; bu, onu şiddetle bastırarak kahrettiği zamandır. Ve denir ki: **فرسٌ ساطٍ**; diğer atların üzerine **سطا** ettiği zaman. Ve aygır, kendi **طَرُوقته**’sinin üzerine **يسطو** eder. Ve denir ki: çoban koyun üzerine **سطا** etti; yavrusu karnında öldüğü zaman, onun üzerine **سطا** etti de onu çıkardı. Ve denir ki: **سطا الماء**; çoğaldığı zaman. Ve dil ehlinden bazıları, **الفَرَس السَّاطي** hakkında dedi ki: o, **الحُضْر**da kuyruğunu kaldırandır. Şeybânî dedi ki: **السَّاطي**: deve, azgınlaştığı zaman bir develerden başka develere çıkar. Dedi ki:
* هامته مثل الفَنيق السَّاطِي([4]) *

القاموس المحيط:
Ve ona ve onunla **سَطَا** etti; **سَطْواً** ve **سَطْوَةً**: saldırdı; yahut şiddetle bastırarak kahretti. Ve su: çoğaldı. Ve yemeği: tattı. Ve at: adımı uzaklaştırdı. Ve çoban, deve üzerine: elini onun rahmine soktu ki içinde bulunan aygır suyundan olanı çıkarsın. Ve at: başını dikine bindi. Ve onunla **سَاطاهُ**: ona karşı sert davrandı. Ve **السَّاطِي**: adımı uzak olan at; ve koşusunda kuyruğunu kaldıran; ve azgın aygır, bir develerden başka develere çıkar; ve uzun olan.

تاج العروس:
( Ona ve onunla **سطا عليه وبه** ) ve Cevherî ikinciyle yetindi. ( **سطوا وسطوة** ) ve Cevherî birincisiyle yetindi. ( **صال** ) **المحكم**’de olduğu gibi; ve **التهذيب**’de: falan üzerine **سطا** etti: uzanıp taştı. ( yahut şiddetle bastırarak kahretti ) bunu Cevherî nakletti; ve bu, Leys’in sözüdür. Ve **المفردات**’ta: **السطو** eli kaldırarak şiddet uygulamadır; denir ki: **سطابه**; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا**. İbn Sîde dedi ki: yani Mekke ehlinin müşrikleri, bir Müslümanın Kur’an okuduğunu işittikleri zaman neredeyse ona saldırırlardı. Ve Sa‘leb dedi ki: manası “ellerini onlara doğru uzatırlar”. ( Ve ) mecazdan: **سطا** ( su ) ( çoğaldığı ) ve kabardığı zaman; ve aynı şekilde **طغى**. ( Ve ) mecazdan: **سطا** ( yemek ) yani ( onu tattı ) ve onu aldı. ( Ve ) **سطا** ( at: adımı uzaklaştırdı ) Ebû Sehl el-Herevî’nin hattıyla **الصحاح** nüshasında böyledir; ve bazısında “adımı uzaklaştırdı” ( **ابعد الخطوة** ). ( Ve ) **سطا** ( çoban deve üzerine ) **الصحاح**’ta olduğu gibi; ve at üzerine de, **المحكم**’de olduğu gibi; ( elini onun rahmine soktu ki içinde bulunan ) **الوثر**dan olanı çıkarsın; o da ( aygırın suyu )dur; ve çıkmazsa deve döl tutmaz; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **المحكم**’de: bu, aşağılık bir aygır onun üzerine sıçradığı yahut su bozuk olup ondan döl tutmadığı zaman olur. Ve kaynaklarından **السطو** ve **السطو** ( **كعلو** vezninde ) zikretti. ( Ve ) denildi ki: **سطا** ( at: yürüyüşte başını dikine bindi ) **المحكم**’de böyledir. ( Ve **وساطاه** ) **مساطاة**: ( ona karşı sert davrandı ) bunu Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti. ( Ve **الساطى** ) atlardan: ( adımı uzak olan at ) ve **الصحاح**’ta: **البعيد الشحوة**; o da adımdır; Asma‘î söyledi. Ve **التهذيب**’de: denildi ki, at ancak **ساطيا** diye adlandırıldı; çünkü o, diğer atların üzerine **يسطو** eder, iki ayağı üzerinde durur ve iki eliyle **يسطو** eder. ( Ve ) **الصحاح**’ta: denir ki o, ( koşusunda kuyruğunu kaldıran )dır; yani koşusu; İbn Sîde ekledi: ve o övülmüştür. Ve şu beyti okudu:
واقدر مشرف الصهوات ساط * كميت لا احق ولا شئيت
Ve Ezherî, Ru’be’nin şu beytini okudu:
* غمر اليدين بالجراء ساطى *
( Ve ) **الساطى**: ( azgın aygır ) ki ( bir develerden başka develere çıkar ); bunu Cevherî, Ebû Amr’dan nakletti; ve şu beyti okudu:
* هامته مثل الفنيق الساطي *
( Ve ) **الساطى**: ( uzun ) olan; develerden ve başkalarından. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **سطا سطوا**: cezalandırdı. Ve **امير ذو سطوة**: yani sövdü ve vurdu. Ve denir ki: **اتق سطوته**; yani onun yakalamasını. Ve **الصحاح**’ta: **السطوة** bir tek keredir; çoğulu **السطوات**. Ve aygır, kendi **طروقته**’sinin üzerine **يسطو** eder. Ve çoban, kendi devesi üzerine **سطا** etti: ondan yavruyu ölü olarak çıkardı. Ve **مَسْط**: aygırın suyunu çıkardığı zaman; Ezherî böyle ayırdı. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: hamile üzerine **سطا** etti ve **ساط** etti; ters çevrilmiş; onun çocuğunu çıkardığı zaman. Ve Ebû Ubeyd, kadında **السطو**yu nakletti; ve ondan Hasan’ın hadisi: “erkeğin kadın üzerine **يسطو** etmesinde beis yoktur”; ve Leys onu tefsir etti ve dedi ki: çocuğu karnında ölü olarak takılıp kaldığı zaman çıkarır; yani onun hakkında korkulduğu ve bunu yapacak bir kadın bulunmadığı zaman. Ru’be dedi ki:
ان كنت في امرك في شماس * فاسط على آلك سطو الماسى
Ve **الايدى السواطى**: şeyi alan eller. Şair dedi ki:
* تلذ باخذها الايدى السواطى *
Ve **ساطاه**: ona yumuşak davrandı; İbnü’l-A‘râbî’den de; **التهذيب**’de olduğu gibi; o, zıtlardandır. Ve **سطاها**: onunla cinsel ilişkiye girdi; Ebû Saîd’den; ve ondan, mu‘ceme ile de rivayet edilir; yakında geleceği üzere.
