# سعب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B9%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سعب

السَّعابِـيبُ التي تَمْتَدُّ شِبْهَ الخُيُوطِ من العَسَل والخِطْمِـيّ ونَحْوِه؛ قال ابن مقبل: يَعْلُون، بالـمَرْدَقُوشِ، الوَرْدَ ضاحيةً،  *  على سَعابِـيبِ ماءِ الضالةِ اللَّجِنِ يقول: يَجْعَلْنَه ظاهراً فوقَ كلِّ شيءٍ، يَعْلُون به الـمُشْطَ. وقوله: ماءِ الضالةِ، يُريدُ ماءَ الآسِ، شَبَّه خُضْرَتَه بخُضْرَةِ ماءِ السِّدْرِ؛ وهذا البيت وقَعَ في الصِّحاحِ، وأَظُنُّه في الـمُحْكَم أَيضاً ماء الضالَة اللَّجِزِ، بالزاي؛ وفَسَّره فقال: اللجِزُ الـمُتَلَزِّجُ؛ وقال الجوهري: أَراد اللَّزِجَ، فَقَلَبه، ولم يَكْفِه أَنْ صَحَّف، إِلى أَنْ أَكـَّد التَّصْحيف بهذا القَوْل؛ قال ابن بري: هذا تصحيف تَبع فيه الجوهري ابن السكيت، وإِنما هو اللَّجِن بالنونِ، من قصيدة نُونِـيَّةٍ؛ وقَبْلَه: مِن نِسْوةٍ شُمُسٍ، ولا مَكْرَهٍ عُنُفٍ،  *  ولا فَواحِشَ في سِرٍّ، ولا عَلَنِ قوله: ضاحِـيةً، أَراد أَنها بارِزة للشمسِ. والضَّالَة: السِّدْرة، أَراد ماءَ السِّدْرِ، يُخْلَطُ به الـمَرْدَقوشُ ليُسَرِّحْن به رؤُوسَهنّ. والشُّمُس: جمع شَمُوسٍ، وهي النافِرة من الرِّيبةِ والخَنَا. والـمَكْرَه: الكَريهاتُ الـمَنْظَرِ، وهو مما يوصَف به الواحدُ والجمعُ.وسال فَمُه سَعابِـيبَ وثَعابِـيبَ: امْتَدَّ لُعابُه كالخُيوطِ؛ وقيل: جَرى منه ماءٌ صافٍ فيه تَمدُّدٌ، واحدها سُعْبُوبٌ. وانْسَعَبَ الماءُ وانْثَعَبَ إِذا سالَ.
وقال ابن شميل: السَّعابِـيبُ ما أَتْبَعَ يَدَكَ من اللَّبنِ عند الـحَلْبِ، مثلَ النُّخاعة يَتَمَطَّطُ، والواحدةُ سُعْبُوبةٌ. \<ص:468>
وتَسَعَّبَ الشيءُ: تَمَطَّطَ.
والسَّعْبُ: كلُّ ما تَسَعَّبَ من شرابٍ أَو غيرِه.
وفي نوادر الأَعراب: فلانٌ مُسَعَّبٌ له كذا وكذا. ومُسَغَّبٌ ومُسَوَّعٌ له كذا وكذا، ومُسَوَّغٌ ومُرَغَّب، كلُّ ذلك بمعنًى واحدٍ(1) (1 أي مُعطى له عطاءً خالصاً.).

### Türkçe

**السَّعابِـيبُ**: baldan, **الخِطْمِـيّ**’den ve benzerinden iplikler gibi uzayıp gidenlerdir; İbn Mukbil dedi ki:

“**الـمَرْدَقُوشِ** ile, güneşe açık bir halde, gülü yükseltirler,  *  **ماءِ الضالةِ اللَّجِنِ**’in **سَعابِـيبِ**’leri üzerine”

Der ki: onu her şeyin üstünde görünür kılarlar; onunla tarağı yükseltirler.

Ve onun sözü: **ماءِ الضالةِ**; **الآسِ**’in suyunu kasteder; onun yeşilliğini **السِّدْرِ** suyunun yeşilliğine benzetti; ve bu beyit **الصِّحاحِ**’ta vâki oldu, ve zannederim **الـمُحْكَم**’da da (vardır):

**ماء الضالَة اللَّجِزِ**; **الزاي** ile; onu tefsir etti de dedi ki: **اللجِزُ** yapışkanlaşmış olandır; ve el-Cevherî dedi ki: **اللَّزِجَ**’i kastetti, onu ters çevirdi; ve ona, tashif ettiğine, bu sözle tashifi pekiştirinceye kadar yetmedi; İbn Berrî dedi ki: bu bir tashiftir; el-Cevherî bunda İbnü’s-Sikkît’e tâbi oldu; hâlbuki o, **اللَّجِن**’dir, **النونِ** ile, bir **نُونِـيَّةٍ** kasidesindendir; ve ondan önce:

“Güneş yüzlü kadınlardan; ne çirkin görünüşlü sertlerden,  *  ne gizlide, ne açıkta fuhuşlardan”

Onun sözü: **ضاحِـيةً**; güneşe karşı belirgin olduğunu kastetti. Ve **الضَّالَة**: **السِّدْرة**’dir; **السِّدْرِ** suyunu kastetti; onunla **الـمَرْدَقوشُ** karıştırılır ki onunla başlarını tarasınlar.

Ve **الشُّمُس**: **شَمُوسٍ**’un cemidir; o, şüpheden ve çirkinlikten ürküp kaçan olandır.

Ve **الـمَكْرَه**: görünüşü çirkin olanlardır; o, onunla tekil ve çoğulun vasfedildiği şeylerdendir. Ve ağzı **سَعابِـيبَ** ve **ثَعابِـيبَ** olarak aktı: tükürüğü iplikler gibi uzadı; ve denildi ki: ondan, içinde uzama bulunan berrak bir su aktı; onun teki **سُعْبُوبٌ**’dur.

Ve su **انْسَعَبَ** ve **انْثَعَبَ** olur; aktığı zaman.

İbn Şümeyl dedi ki: **السَّعابِـيبُ**, sağım esnasında sütten elini takip eden şeydir; balgam gibi uzayıp gider; ve teki **سُعْبُوبةٌ**’dur.

\<ص:468>

Ve şey **تَسَعَّبَ** oldu: uzayıp gitti.

Ve **السَّعْبُ**: içecekten veya başkasından **تَسَعَّبَ** olan her şeydir.

Ve **نوادر الأَعراب**’da: falan kimse, kendisine şu ve şu verilmiş olarak **مُسَعَّبٌ**’dır. Ve **مُسَغَّبٌ**,

ve kendisine şu ve şu verilmiş olarak **مُسَوَّعٌ**’dır; ve **مُسَوَّغٌ** ve **مُرَغَّب**; bunların hepsi tek bir mânâdadır(1)

(1 yani kendisine, hâlis bir bağış olarak verilmiş.)
