# سعر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B9%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: سعر

سعر
سَعَرَ - يَسْعَرُ - سَعِيْر - سُعُر - سَعَّرَ - يُسَعِّرُ، سُعِّرَ - يُسَعَّرُ
سَعَرَ - يَسْعَرُ + كائن أو شيء + كائناً أو شيئاً: يهيجه ويثيره بقوة وشدة نشاط، حتى يطوف ويعم وينتشر فيما حوله: ومنه المسعور: الذي تهيج وأثير بشدة فانطلق بين الجموع
سَعَرَ - يَسْعَرُ + كائن + ناراً: يهيجها ويثيرها بقوة فتتوهج باللهب الشديد، الذي يتحرك منها بنشاط وانتشار وعلو
سَعِيْر- السعير: على وزن " فـَعيل" اسم فعل بمعنى مفعول من " سَعَرَ - يَسْعَرُ ": الشيء الذي " سُعَِر "بشدة: وهو اصطلاحاً في القرآن: النار التي هيجت وأثيرت بشدة فصارت تتوهج باللهب الشديد، الذي يتحرك منها بنشاط وانتشار وعلو
سُعُر: على وزن " فـُعـُل" اسم فعل بمعنى مفعول من " سَعَرَ - يَسْعَرُ ": تحرك الكائن بنشاط زائد شديد طائفاً في ما حوله، وهو كناية عن الجنون
سَعَّرَ - يُسَعِّرُ: على وزن " فَعَّل " من " سَعَرَ - يَسْعَرُ ": جعله " يَسْعَرُ " على وجه التكرار والشدة: جعله يتهيج ويثور ويعم وينتشر بشدة: وفي النار خاصة: جعل ناره تتوهج بلهب شديد
سُعِّرَ - يُسَعَّرُ: مبني للمجهول من " سَعَّرَ - يُسَعِّرُ"
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التحريك والتنشيط والإثارة والاستفزاز تهيئة للحركة والانطلاق" وهي:
بَعَثَ - يَبْعَثُ، حَضَّ - يَحُضُّ، فَزَّ - يَفِزُّ، أزَّ - يَؤُزُّ، سَعَرَ - يَسْعَرُ، غَاظَ - يَغِيْظُ

سعير
 	﴿فمنهم من آمن به ومنهم من صد عنه وكفى بجهنم سعيرا (55)﴾ النساء
 	﴿وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتبع ما وجدنا عليه آباءنا أولو كان الشيطان يدعوهم إلى عذاب السعير (21)﴾ لقمان ﴿كتب عليه أنه من تولاه فأنه يضله ويهديه إلى عذاب السعير(4)﴾ الحج
 	﴿وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتبع ما وجدنا عليه آباءنا أولو كان الشيطان يدعوهم إلى عذاب السعير (21)﴾ لقمان ﴿إن الشيطان لكم عدو فاتخذوه عدوا إنما يدعو حزبه ليكونوا من أصحاب السعير (6)﴾ فاطر
 	﴿ولقد زينا السماء الدنيا بمصابيح وجعلناها رجوما للشياطين وأعتدنا لهم عذاب السعير (5)﴾ الملك ﴿ولسليمان الريح غدوها شهر ورواحها شهر وأسلنا له عين القطر ومن الجن من يعمل بين يديه بإذن ربه ومن يزغ منهم عن أمرنا نذقه من عذاب السعير(12)﴾ سبأ
 	﴿ومن لم يؤمن بالله ورسوله فإنا أعتدنا للكافرين سعيرا (13)﴾ الفتح ﴿إنا أعتدنا للكافرين سلاسلا وأغلالا وسعيرا (4)﴾ الإنسان ﴿إن الله لعن الكافرين وأعد لهم سعيرا (64)﴾ الأحزاب ﴿بل كذبوا بالساعة وأعتدنا لمن كذب بالساعة سعيرا (11)﴾ الفرقان
 	﴿إن الذين يأكلون أموال اليتامى ظلما إنما يأكلون في بطونهم نارا وسيصلون سعيرا (10)﴾ النساء ﴿وأما من أوتي كتابه وراء ظهره(10)فسوف يدعو ثبورا(11) ويصلى سعيرا(12)﴾ الإنشقاق
 	﴿وقالوا لو كنا نسمع أو نعقل ما كنا في أصحاب السعير (10)﴾ الملك ﴿فاعترفوا بذنبهم فسحقا لأصحاب السعير(11)﴾ الملك
 	﴿وكذلك أوحينا إليك قرآنا عربيا لتنذر أم القرى ومن حولها وتنذر يوم الجمع لا ريب فيه فريق في الجنة وفريق في السعير (7)﴾ الشورى
سُعُر
 ﴿فقالوا أبشرا منا واحدا نتبعه إنا إذا لفي ضلال وسعر (24)﴾ القمر ﴿إن المجرمين في ضلال وسعر(47) يوم يسحبون في النار على وجوههم ذوقوا مس سقر(48)﴾ القمر
سعر - سعرت
 ﴿وإذا الجحيم سعرت (12)﴾ التكوير ﴿ومن يهد الله فهو المهتدي ومن يضلل فلن تجد لهم أولياء من دونه ونحشرهم يوم القيامة على وجوههم عميا وبكما وصما مأواهم جهنم كلما خبت زدناهم سعيرا (97)﴾ الإسراء
جاء في التفسير: سُعُر: جنون، ناقة مسعورة: كأن بها جنون من كثرة نشاطها
مختار الصحاح
● [سعر] س ع ر: سَعَر النار والحرب هيّجها وألهبها وبابه قطع وقُرئ ﴿وإذا الجحيم سُعرت﴾ و سُعِّرَت مخففا ومشددا والتشديد للمبالغة و اسْتَعَرَتِ النار و تَسَعَّرَتْ توقدت و السَّعِيرُ النار وقوله تعالى ﴿إن المجرمين في ضلال وسُعُر﴾ قال الفراء في عناء وعذاب و السُّعْرُ أيضا الجنون وقوله تعالى ﴿وكفى بجهنم سعيرا﴾ قال الأخفش هو مثل دهين وصريع لأنك تقول سُعِرَتْ فهي مَسْعُورةٌ و السِّعْرُ واحد أسْعَارِ الطعام و التَّسْعِيرُ تقدير السعر
الراغب
سعر
- السعر: التهاب النار، وقد سعرتها، وسعرتها، وأسعرتها، والمسعر: الخشب الذي يشعر به، واستعر الحرب، واللصوص، نحو: اشتعل، وناقة مسعورة، نحو: موقدة، ومهيجة. والسعار: حر النار، وسعر الرجل: أصابه حر، قال تعالى: }وسيصلون سعيرا﴿[النساء/10]، وقال تعالى:﴾وإذا الجحيم سعرت﴿[التكوير/12]، وقرئ بالتخفيف (قرأ بالتخفيف ابن كثير وهشام وأبو عمرو وحمزة والكسائي وروح عن يعقوب وخلف وشعبة عن عاصم)، وقوله:﴾عذاب السعير﴿[الملك/5]، أي: حميم، فهو فعيل في معنى مفعول، وقال تعالى:﴾إن المجرمين في ضلال وسعر{ [القمر/47]، والسعر في السوق، تشبيها باستعار النار.
ملخص اللسان
1.     والسُّعْرُ والسُّعُرُ: الجنون، وبه فسر الفارسي قوله تعالى:  إِن المجرمين في ضلال وسُعُرٍ، قال: لأَنهم إِذا كانوا في النار لم  يكونوا في ضلال لأَنه قد كشف لهم، وإِنما وصف حالهم في الدنيا؛ يذهب إِلى أَن  السُّعُرَ هنا ليس جمع سعير الذي هو النار.
2.     وناقة مسعورة: كأَن بها  جنوناً من سرعتها، كما قيل لها هَوْجَاءُ. وفي التنزيل حكايةً عن قوم صالح:  أَبَشَراً منَّا واحداً نَتَّبِعُهُ إِنَّا إِذاً لفي ضلال وسُعُرٍ؛ معناه  إِنا إِذاً لفي ضلال وجنون، وقال الفراء: هو العَنَاءُ والعذاب،
3.     وقال  ابن عرفة: أَي في أَمر يُسْعِرُنا أَي يُلْهِبُنَا؛ قال الأَزهري: ويجوز  أَن يكون معناه إِنا إِن اتبعناه وأَطعناه فنحن في ضلال وفي عذاب مما  يلزمنا؛
4.    السِّعْرُ: الذي يَقُومُ عليه الثَّمَنُ، وجمعه أَسْعَارٌ وقد  أَسْعَرُوا وسَعَّرُوا بمعنى واحد
5.     وسَعَرَ النار والحرب يَسْعَرُهما سَعْراً وأَسْعَرَهُما وسَعَّرَهُما:  أَوقدهما وهَيَّجَهُما.
6.    واسْتَعَرَتْ وتَسَعَّرَتْ: استوقدت. ونار  سَعِيرٌ: مَسْعُورَةٌ، بغير هاء
7.     والسُّعارُ: حر  النار.
8.     وسَعَرَ اللَّيْلَ بالمَطِيِّ سَعْراً: قطعه.
9.     وسَعَرْتُ اليومَ في  حاجتي سَعْرَةً أَي طُفْتُ.
10.                        وسَعَرَ القوم شَرّاً وأَسْعَرَهم وسَعَّرَهم: عَمَّهُمْ به،
11.                       والسُّعْرَةُ والسَّعَرُ: لون يضرب إِلى السواد فُوَيْقَ الأُدْمَةِ؛
لسان العرب
● - سعر: السِّعْرُ: الذي يَقُومُ عليه الثَّمَنُ، وجمعه أَسْعَارٌ وقد  أَسْعَرُوا وسَعَّرُوا بمعنى واحد: اتفقوا على سِعْرٍ. وفي الحديث: أَنه قيل  للنبي، صلى الله عليه وسلم: سَعِّرْ لنا، فقال: إِن الله هو المُسَعِّرُ؛  أَي أَنه هو الذي يُرْخِصُ الأَشياءَ ويُغْلِيها فلا اعتراض لأَحد عليه،  ولذلك لا يجوز التسعير. والتَّسْعِيرُ: تقدير السِّعْرِ.  وسَعَرَ النار والحرب يَسْعَرُهما سَعْراً وأَسْعَرَهُما وسَعَّرَهُما:  أَوقدهما وهَيَّجَهُما. واسْتَعَرَتْ وتَسَعَّرَتْ: استوقدت. ونار  سَعِيرٌ: مَسْعُورَةٌ، بغير هاء؛ عن اللحياني. وقرئ: وإِذا الجحيم سُعِّرَتْ،  وسُعِرَتْ أَيضاً، والتشديد للمبالغة. وقوله تعالى: وكفى بجهنم سعيراً؛  قال الأَخفش: هو مثل دَهِينٍ وصَريعٍ لأَنك تقول سُعِرَتْ فهي  مَسْعُورَةٌ؛ ومنه قوله تعالى: فسُحْقاً لأَصحاب السعير؛ أَي بُعْداً لأَصحاب  النار.ويقال للرجل إِذا ضربته السَّمُوم فاسْتَعَرَ جَوْفُه: به سُعارٌ.  وسُعارُ العَطَشِ: التهابُه. والسَّعِيرُ والسَّاعُورَةُ: النار، وقيل: لهبها.  والسُّعارُ والسُّعْرُ: حرها. والمِسْشَرُ والمِسْعارُ: ما سُعِرَتْ به.  ويقال لما تحرك به النار من حديد أَو خشب: مِسْعَرٌ ومِسْعَارٌ، ويجمعان  على مَسَاعِيرَ ومساعر. ومِسْعَرُ الحرب: مُوقِدُها. يقال: رجل مِسْعَرُ  حَرْبٍ إِذا كان يُؤَرِّثُها أَي تحمى به الحرب. وفي حديث أَبي بَصِير:  وَيْلُمِّهِ مِسْعَرُ حَرْبٍ لو كان له أَصحاب؛ يصفه بالمبالغة في الحرب  والنَّجْدَةِ. ومنه حديث خَيْفان: وأَما هذا الحَيُّ مِن هَمْدَانَ  فَأَنْجَادٌ بُسْلٌ مَسَاعِيرُ غَيْرُ عُزْلٍ.  والسَّاعُور: كهيئة التَّنُّور يحفر في الأَرض ويختبز فيه. ورَمْيٌ  سَعْرٌ: يُلْهِبُ المَوْتَ، وقيل: يُلْقِي قطعة من اللحم إِذا ضربه.  وسَعَرْناهُمْ بالنَّبْلِ: أَحرقناهم وأَمضضناهم. ويقال: ضَرْبٌ هَبْرٌ  وطَعْنٌ نَثْرٌ ورَمْيٌ سَعْرٌ مأْخوذ من سَعَرْتُ النارَ والحربَ إِذا  هَيَّجْتَهُما. وفي حديث علي، رضي الله عنه، يحث أَصحابه: اضْرِبُوا  هَبْراً وارْموا سَعْراً أَي رَمْياً سريعاً، شبهه باستعار النار. وفي حديث  عائشة، رضي الله عنها: كان لرسول الله، صلى الله عليه وسلم، وَحْشٌ فإِذا  خرج من البيت أَسْعَرَنا قَفْزاً أَي أَلْهَبَنَا وآذانا. والسُّعارُ: حر  النار. وسَعَرَ اللَّيْلَ بالمَطِيِّ سَعْراً: قطعه. وسَعَرْتُ اليومَ في  حاجتي سَعْرَةً أَي طُفْتُ. ابن السكيت: وسَعَرَتِ الناقةُ إِذا أَسرعت  في سيرها، فهي سَعُورٌ.  وقال أَبو عبيدة في كتاب الخيل: فرس مِسْعَرٌ ومُساعِرٌ، وهو الذي يُطيح  قوائمه متفرقةً ولا صَبْرَ لَهُ، وقيل: وَثَبَ مُجْتَمِعَ القوائم.  والسَّعَرَانُ: شدة العَدْو، والجَمَزَانُ: من الجَمْزِ، والفَلَتانُ:  النَّشِيطُ. وسَعَرَ القوم شَرّاً وأَسْعَرَهم وسَعَّرَهم: عَمَّهُمْ به، على  المثل، وقال الجوهري: لا يقال أَسعرهم. وفي حديث السقيفة: ولا ينام الناسُ  من سُعَارِه أَي من شره.  وفي حديث عمر: أَنه أَراد أَن يدخل الشام وهو يَسْتَعِرُ طاعوناً؛  اسْتَعارَ اسْتِعارَ النار لشدة الطاعون يريد كثرته وشدَّة تأْثيره، وكذلك  يقال في كل أَمر شديد، وطاعوناً منصوب على التمييز، كقوله تعالى: واشتعل  الرأْس شيباً. واسْتَعَرَ اللصوصُ: اشْتَعَلُوا.  والسُّعْرَةُ والسَّعَرُ: لون يضرب إِلى السواد فُوَيْقَ الأُدْمَةِ؛  ورجل أَسْعَرُ وامرأَة سَعْرَاءُ؛ قال العجاج:  أَسْعَرَ ضَرْباً أَو طُوالاً هِجْرَعا  يقال: سَعِرَ فلانٌ يَسْعَرُ سَعَراً، فهو أَسْعَرُ، وسُعِرَ الرجلُ  سُعَاراً، فهو مَسْعُورٌ: ضربته السَّمُوم. والسُّعَارُ: شدّة الجوع. وسُعار  الجوع: لهيبه؛ أَنشد ابن الأَعرابي لشاعر يهجو رجلاً:  تُسَمِّنُها بِأَخْثَرِ حَلْبَتَيْها،  وَمَوْلاكَ الأَحَمُّ لَهُ سُعَارُ  وصفه بتغزير حلائبه وكَسْعِهِ ضُرُوعَها بالماء البارد ليرتدّ لبنها  ليبقى لها طِرْقُها في حال جوع ابن عمه الأَقرب منه؛ والأَحم: الأَدنى  الأَقرب، والحميم: القريب القرابة.  ويقال: سُعِرَ الرجلُ، فهو مسعور إِذا اشْتَدَّ جوعه وعطشه. والسعْرُ:  شهوة مع جوع. والسُّعْرُ والسُّعُرُ: الجنون، وبه فسر الفارسي قوله تعالى:  إِن المجرمين في ضلال وسُعُرٍ، قال: لأَنهم إِذا كانوا في النار لم  يكونوا في ضلال لأَنه قد كشف لهم، وإِنما وصف حالهم في الدنيا؛ يذهب إِلى أَن  السُّعُرَ هنا ليس جمع سعير الذي هو النار. وناقة مسعورة: كأَن بها  جنوناً من سرعتها، كما قيل لها هَوْجَاءُ. وفي التنزيل حكايةً عن قوم صالح:  أَبَشَراً منَّا واحداً نَتَّبِعُهُ إِنَّا إِذاً لفي ضلال وسُعُرٍ؛ معناه  إِنا إِذاً لفي ضلال وجنون، وقال الفراء: هو العَنَاءُ والعذاب، وقال  ابن عرفة: أَي في أَمر يُسْعِرُنا أَي يُلْهِبُنَا؛ قال الأَزهري: ويجوز  أَن يكون معناه إِنا إِن اتبعناه وأَطعناه فنحن في ضلال وفي عذاب مما  يلزمنا؛ قال: وإِلى هذا مال الفراء؛ وقول الشاعر:  وسَامَى بها عُنُقٌ مِسْعَرُ  قال الأَصمعي: المِسْعَرُ الشديد. أَبو عمرو: المِسْعَرُ الطويل.  ومَسَاعِرُ البعير: آباطله وأَرفاغه حيث يَسْتَعِرُ فيه الجَرَبُ؛ ومنه قول ذي  الرمة:  قَرِيعُ هِجَانٍ دُسَّ منه المَساعِرُ  والواحدُ مَسْعَرٌ. واسْتَعَرَ فيه الجَرَبُ: ظهر منه بمساعره.  ومَسْعَرُ البعير: مُسْتَدَقُّ ذَنَبِه.  والسِّعْرَارَةُ والسّعْرُورَةُ: شعاع الشمس الداخلُ من كَوَّةِ البيت،  وهو أَيضاً الصُّبْحُ، قال الأَزهري: هو ما تردّد في الضوء الساقط في  البيت من الشمس، وهو الهباء المنبث. ابن الأَعرابي: السُّعَيْرَةُ تصغير  السِّعْرَةِ، وهي السعالُ الحادُّ. ويقال هذا سَعْرَةُ الأَمر وسَرْحَتُه  وفَوْعَتُه: لأَوَّلِهِ وحِدَّتِهِ. أَبو يوسف: اسْتَعَرَ الناسُ في كل وجه  واسْتَنْجَوا إِذا أَكلوا الرُّطب وأَصابوه؛ والسَّعِيرُ في قول  رُشَيْدِ ابن رُمَيْضٍ العَنَزِيِّ:  حلفتُ بمائراتٍ حَوْلَ عَوْضٍ،  وأَنصابٍ تُرِكْنَ لَدَى السَّعِيرِ  قال ابن الكلبي: هو اسم صنم كان لعنزة خاصة، وقيل: عَوض صنم لبكر بن  وائل والمائرات: هي دماء الذبائح حول الأَصنام.  وسِعْرٌ وسُعَيْرٌ ومِسْعَرٌ وسَعْرَانُ: أَسماء، ومِسْعَرُ بن كِدَامٍ  المحدّث: جعله أَصحاب الحديث مَسعر، بالفتح، للتفاؤل؛ والأَسْعَرُ  الجُعْفِيُّ: سمي بذلك لقوله:  فلا تَدْعُني الأَقْوَامُ من آلِ مالِكٍ،  إِذا أَنا أَسْعَرْ عليهم وأُثْقِب  واليَسْتَعُورُ الذي في شِعْرِ عُرْوَةَ: موضع، ويقال شَجَرٌ.
مقاييس اللغة:
(سعر) السين والعين والراء أصل واحدٌ يدل على اشتعال [الشيء] واتّقاده وارتفاعه. من ذلك السعير سعير النار. واستعارها: توقُّدها. والمِسْعر: الخشب الذي يُسْعر به([10]). والسُّعار: حَرّ النار. ويقال سُعِر الرَّجُل، إذا ضربته السَّموم. ويقال إِنَّ السِّعْرارة هي التي تراها في الشّمس كالهباء. وسَعَرتُ النّارَ وأسْعَرْتُها، فهي مُسْعَرَة ومسعُورة. ويقال استَعَرَ اللُّصوص كأنهم اشتعلوا. واستعر الجَرَب في البعير. وسمِّي الأسعر الجُعفيّ([11]) لقوله:
فلا يَدْعُني الأقوامُ من آل مالكٍ *** لئن أنا لم أَسْعَر عليهم وأُثْقِبِ([12])
قال ابن السِّكيت: ويقال سَعَرهم شَرَّا، ولا يقال أَسْعَرَهُم.
ومن هذا الباب: السُّعْر([13])، وهو الجنون، وسمِّي بذلك لأنّه يَسْتَعِر في الإنسان. ويقولون نَاقة مسعورة. وذلك لِحِدّتها كأنّها مجنونة. فأمّا سِعْر الطعام فهو من هذا أيضاً؛ لأنَّه يرتفع ويعلو. فأمَّا مساعِر البعير فإنَّها مشاعِرُهُ([14]). ويقال
هي آباطه وأرفاغه وأصل ذنبِهِ حيث رَقَّ وَبَرُهُ، وإنّما سُمِّيت بذلك لأنّ الجرب يستَعِر فيها أولاً ويستعر فيها أشدّ. وأما قول عروة بن *الورد:
* فطاروا في بلاد اليَستَعور([15]) *
فقالوا: أراد  السعير. ويقال إنه مكان، ويقال إنَّه شجرٌ يقال له اليستعور يُستاك [به].
القاموس المحيط:
السِّعْرُ، بالكسر الذي يَقومُ عليه الثَّمَنُ ج أسْعارٌ.وأسْعَرُوا وسَعَّرُوا تَسْعيراً اتَّفَقوا على سِعْرٍ. وسَعَرَ النارَ والحَرْبَ، كمنع أوْقَدَها، كسعَّرَ وأسْعَرَ. والسُّعْرُ، بالضم الحَرُّ، كالسُّعَارِ، كغُرابٍ، والجُنُونُ، كالسُّعُرِ، بضمتين، والجُوعُ، أو القَرَمُ، والعَدْوَى. وقد سَعَرَ الإِبِلَ، كمنع أعْداها. وككَتِفٍ المَجْنُونُ، ج سَعْرَى. والسَّعِيرُ النارُ، كالساعورَةِ، ولَهَبُها، والمَسْعُورُ. وكزُبَيْرٍ صَنَمٌ، وابنُ العَدَّاءِ صحابِيٌّ. والمِسْعَرُ ما سُعِرَ به، كالمِسْعارِ، ومُوقِدُ نارِ الحَرْبِ، والطويلُ من الأَعْناقِ، أو الشديدُ، من الخَيْلِ الذي يُطِيحُ قوائِمَهُ مُتَفَرِّقَةً، ولا ضَبْرَ له، وابنُ كِدامٍ شيخُ السُّفْيانَيْنِ، وقد تُفْتَحُ مِيمُهُ وميمُ أسْمِيائِه، تَفاؤُلاً. وكغُرابٍ الجُوعُ. والساعُورُ التَّنُّورُ، والنارُ، ومُقَدَّمُ النَّصارَى في معرفةِ الطِّبِّ. والسِّعْرارَةُ والسُّعْرُورَةُ الصُّبْحُ، وشُعاعُ الشمسِ الداخِلُ من كَوَّةٍ. وسِعْرٌ الدُّؤَلِيُّ، بالكسرِ، قيلَ صحابِيُّ. وأبو سِعْرٍ مَنْظُورُ بنُ حَبَّةَ راجِزٌ. والمَسْعُورُ الحريصُ على الأكلِ وإن مُلِىءَ بَطْنُهُ. ولأَسْعَرَنَّ سَعْرَه، بالفتح لأَطُوفَنَّ طَوْفَه. والسَّعْرَةُ السُّعالُ، وأولُ الأمرِ، وجِدَّتُه. والسَّعَرانُ، محركةً شِدَّةُ العَدْوِ، وبالكسر اسمٌ.
والأَسْعَرُ: القليلُ اللَّحمِ، الظاهِرُ العصبِ، الشاحِبُ، ولَقَبُ مَرْثَدِ بنِ أبي حُمْرانَ الجُعْفِيِّ الشاعِرِ، وعُبَيْدٍ مَوْلَى زيدِ بنِ صُوحانَ، أو هو بالشينِ، وأسْعَرُ الجُعْفِيُّ، وابنُ رُحَيْلٍ التابعيُّ، وابنُ عَمْرٍو: محدثونَ. وهِلالُ بنُ أسْعَرَ البَصرِيُّ: من الأَكَلَةِ المذكورينَ المشهورينَ. وصَفِيَّةُ بنتُ أسْعَرَ: شاعرةٌ. واسْتَعَر الجَرَبُ في البعيرِ: ابْتَدأ بمَساعِرِه، أي أرْفاغِهِ وآباطِه، النارُ: اتَّقَدَتْ، كتَسَعَّرَتْ، اللُّصُوصُ: تَحَرَّكوا، كأنهم اشْتَعَلُوا، الشَّرُّ، الحَرْبُ: انْتَشَرَا.ومَسْعَرُ البعيرِ: مُسْتَدَقُّ ذَنَبِه. ويَسْتَعُورُ: في فصل الياءِ.
تاج العروس:
سعر
السَّعْرُ بالكسر : الذي يَقُومُ عليه الثَّمَنُ ج أَسْعَارٌ . قد أسْعَرُوا وسَعَّرُوا تَسْعِيراً بمعنًى واحدٍ : اتَّفّقُوا على سِعْرٍ . وقال الصاغاني : أَسْعَرَه وسَعَّرَه : بَيَّنه وفي الحديث : " أنه قِيلَ للنَّبِي صلّى الله عليه وسلّم : سَعِّرْ لنا فقالَ : إِنَّ الله هو المُسَعِّر " ُ أَي أَنه هو الذي يُرْخِصُ الأَشياءَ ويُغْلِيها فلا اعتراضَ لأَحَدٍ عليه ولذلك لا يجوزُ التَّسْعِير والتَّسْعِيرُ : تقديرُ السِّعْر قاله ابنُ الأَثير
وسَعَرَ النّارَ والحَرْبَ كمَنَعَ يَسْعَرُهَا سَعْراً : أَوْقَدَها وهَيَّجَها كسَعَّرَ ها تَسْعِيراً . وأَسْعَرََ ها إِسْعَاراً وفي الثاني مَجازٌ أي الحرْب . والسُّعْرُ بالضَّمّ : الحَرُّ أَي حَرُّ النار كالسُّعَارِ كغُرَاب . السُّعْرُُ بالضّم : الجُنُون كالسُّعُر بضَمّتَيْنِ وبه فسر الفارِسِيُّ قوله تعالى " إِنَّ المُجْرِمِينَ في ضلال وسُعُرٍ " قال : لأَنَّهُم إذا كانوا في النّار لم يكُونُوا في ضَلال لأَنه قد كشفَ لهم وإنما وصَفَ حالَهم في الدنيا يذهب إلى أَن السُّعُرَ هنا ليس جمْعَ سَعِير الذي هو النار وفي التنزيل حكاية عن قوم صالح " أَبَشَراً مِنّا واحِداً نَتَّبِعُهُ إِنا إذاً لَفِي ضَلالَ وسُعُر " معناه : إِنا إِذاً لفي ضَلال وجنُُون وقال الفَرّاءُ : هو العَنَاءُ والعَذَاب وقال ابنُ عَرَفَة : أَي في أَمْرٍ يُسْعِرُنا أي يُلْهِبُنَا قال الأَزهرِي : ويجوزُ أَن يكونَ معناه : إِنا إِن اتَّبَعْنَاه وأَطَعْنَاه فنحن في ضَلال وفي عذابٍ مما يلزَمُنَا قال : وإلى هذا مال الفَرّاءُ . السُّعْرُ بالضمّ : الجُوعُ كالسُّعار بالضم قاله الفرَّاءُ أو القَرَمُ أي الشَّهْوة إلى اللَّحْم ويقال سُعِرَ الرجلُ فهو مَسْعُورٌ إذا اشتَد جُوعُه وعَطَشُه . السُّعْرُ بالضَّم : العَدْوَى وقد سَعَرَ الإِبلَ كمَنَعَ يَسْعَرُها سَعْراً : أَعْداهَا وألْهَبَها بالحَرَبِ وقد اسْتَعَرَ فيها وهو مَجاز . السَّعِرُ ككَتِفٍ : َمن به السُّعْر وهو المَجْنُون ج سَعْرَي مثل كَلِب وكَلْبَي
والسَّعِيرُ : النّار قال الأَخفش : هو مثْل دَهِينٍ وصَرِيع لأَنَّك تقول : سُعِرَت فهي مَسْعُورَةٌ وقال اللِّحْيَانيّ : نارٌ سَعِيرٌ : مسعُورةُ بغير هاءٍ كالسّاعُورَة
قيل : السَّعِيرُ والسَّاعُورةُ : لَهَبُها . السَّعِيرُ : المَسْعُورُ فَعيل بمعنى مفعول . السُّعَيْرُ في قول رُشَيْدِ بنِ رُمَيْضٍ العَنَزِي :
حَلَفتُ بمائِراتٍ حَوْلَ عَوْضٍ ... وأَنْصَابٍ تُرِكْنَ لَدَى السَّعَيْرِ كزُبَيْر وغَلطَ من ضَبَطَه كأَمِيرٍ نبّه عليه صاحبُ العُبَاب : صنَمٌ لعَنَزَةَ خاصَّةً قاله ابنُ الكَلْبِيّ . وقيل : عَوْضٌ : صَنَمٌ لبكْرِ بن وائلٍ والمائِرَاتُ : دِمَاءُ الذّبائِحِ حَولَ الأَصْنام . سُعَيْرُ بنُ العَداءِ يُعدّ في الحِجَازِييّن صَحَابِي قيل : كان معه كِتَابُ النبيّ صلى الله عليه وسلم . والمِسْعَرُ : بالكَسْر : ما سُعِرَ بِه هكذا في النُّسخ والصوابُ ما سُعِرَتْ به أي النّارُ أي ما تُحَركُ به النارُ من حَدِيدٍ أو خَشَب كالمِسْعارِ ويُجْمَعَان على مَسَاعِيرَ ومَسَاعِرَمن المجاز : المِسْعُرُ : مُوقدُ نار الحَرْبِ يقال : هو مِسْعرُ حَرْب إذا كان يُؤرَثُها أي تحْمي به الحَرْب وفي الحديث " وأَما هذا الحَي من هَمْدَانَ فأَنْجَادٌ بُسْلٌ مَسَاعيرُ غيرُ عُزلٍ " المِسْعرُ : الطَّوِيلُ مِنَ الأَعْنَاقِ . وبه فَسر أبو عَمْرو قولَ الشاعرِ :
" وسَامَي بها عُنُقٌ مِسعرُ . ولا يخفي أن ذكرَ الأعناقِ إنما هو بيانٌ لا تخصيصٌ . أو المِسْعَرُ الشَّدِيدُ قاله الأَصْمَعشي وبه فَسر قولَ الشاعِر المتقدم . في كتابِ الخَيْل لأَبي عُبَيْدَة : المِسْعَرُ منَ الخَيْل : الذي يُطيحُ قَوَائِمَه ونَصُّ أبي عُبَيْدَة تُطِيحُ قَوَائمُهُ مُتَفَرِّقَةً ولا ضَبْرَ لَه وقيل وَثَبَ مُجْتَمِعَ القوائم كالمُساَعِرِ . أَبو سَلَمَةََ مِسْعَرُ بنُ كِدامٍ ككِتَاب الهِلاَلِيّ العامِري إِمامٌ جَلِيل شَيْخُ السُّفْيَانيْنِ أي الثَّوْرِي وابن عُيَيْنَة وناهِيكَ بها مَنْقَبَةً وفيه يقولُ الإِمام عبدُ اللهِ بن المُبَارَك :
مَنْ كَانَ مُلتَمِساً جَلِيساً صالِحاً ... فلْيَأتِ حَلْقَةَ مِسْعَرِ بنِ كِدَامِ توفي سنة 153 وقيل : 55 . وقد تُفْتَحُ مِيمُه ومِيمُ أَسْمِيائِهِ أي من تَسَمَّى باسمِه وهم مِسْعَرُ الفَدَكِي ومَسْعَرُ بنُ حَبِيبٍ الجَرْمِي : تابِعيّان تَفَاؤْلاً وفي اللسان : جَعَله أصحابُ الحديثِ مَسْعَراً بالفتح للتَّفاؤُل . السُّعَارُ كغُرَابِ : الجُوعُ وقيل شِدَّته وقيل : لَهِيبُه أَنشد ابنُ الأَعْرَابِي لشاعرٍ يَهْجُو رَجُلاً :
تُسَمِّنُها بأَخْثَرِ حَلْبَتَيْها ... ومَوْلاكَ الأَحَمُّ له سُعَارُ وصَفَه بتَغْزِيرِ حلائِبِه وكْسَعه ضُرُوعضها بالماءِ الباردِ ليرتدَّ لبَنُها ليَبْقَى لها طِرْقُهَا في حال جُوعِ ابنِ عَمِّه الأَقْرَبِ منه . ويقال : سُعرَ الرَّجُلُ سُعَاراً فهو مَسْعُورٌ : ضَربَتَهُ السَّمُومُ أو اشتدّ جُوعُه وعَطَشُه ولو ذكر السُّعار عند السُّعرِ كان أَصْوَبَ فإِنَّهما من قول الفَراءِ وقد ذَكَرَهُما ففرق بينهما فتأَمَّلْ . السَّاعُورُ : كهَيْئَةِ التَّنُّور يُحْفَرُ في الأَرضِ يُخْتَبزُ فيه
السَّاعُور : النارُ عن ابن دُرْيَد ولو ذَكَرَه عند السَّعِير ان أصابَ وقيل : لَهَبُها . السّاعور : مُقَدَّمُ النَّصَارَى في مَعْرِفَةِ علم الطِّبّ وأَدواته وأصله بالسريانية ساعُوراً ومعناه مَتَفَقِّدْ المَرْضَى
والسِّعْرارَةُ بالكسر والسُّعْرُورَةُ بالضم : الصُّبْحُ لا لِتهابِه حين بُدُوِّه . و : شُعَاعُ الشَّمْسِ الدّاخِلُ من كُوَّةِ البيتِ قال الأزهري : هو ما تَرَدَّدَ في الضوءِ الساقط في البَيْت من الشَّمْسِ وهو الهَبَاءُ المُنْبَثّ . وسِعْر بنُ شُعْبَة الكِنَانِي الدُّؤَلِي بالكَسْرِ قيلَ : صحابِي روَى عنه ابنُه جابِرُ بنُ سِعْرٍ ذكرَه البُخَاِري في التاريخ . وأبو سِعْر : مَنْظُورُ بنُ حَبَّةَ راجزِ لم أَجِده في التَّبْصِيرِ . والمَسْعُورُ : الحَرِيصُ على الأَكْلِ وإِن مُلِئ بَطْنُه قيل : وعلى الشُّرْبِ لأنه يقال سُعِرَ فهو مَسْعُورٌ إذا اشْتَد جُوعُه وعَطَشُه فاقْتصارُ المُصَنّف على الأَكْلِ قُصُورٌ . يقال : لأَسْعَرَنَّ سَعْرَه بالفَتْح أي لأَطُوفَنَّ طَوْفَه قاله الفراءُ ويقال : سَعَرتُ اليومَ في حاجَتي سَعْرَةً أي طُفْتُ . والسَّعْرَةُ بالفتح : السُّعَالُ الحَاد وهي السُّعَيْرَةُ قاله ابنُ الأَعرابي . يقال : هذا سَعْرَةُ الأَمْرِ وسَرْحَتُه وفَوْعَتُه كما تقول : أَوَّل الأَمرِ وجِدَّته هكذا بالجيم وفي بعضِ النُّسخ بالحاءِ الأولى الصّوابُ . والسَّعَرَانُ محَركَةً : شِدةُ العَدْوِ . كالجَمَزان والفَلَتانِ
السِّعْرَان بالكِسْرِ : اسْم جماعة ومنهم بَيْتٌ في الأِسكَنْدَرِية تَفَقَّهُوا . والأَسْعَرُ : الرجلُ القليلُ اللحمِ الضَّامِرُ الظاهِرُ العَصَبِ الشاحِبُ الدَّقِيقُ المَهْزُول . الأَسْعَرُُ : لَقَبُ مَرْثَدِ بنِ أبي حُمْرَانَ الجُعَفِي الشَّاعِرِ سُمِّيَ بذلك لقوله :
فلا تَدْعُنِي الأَقْوَامُ من آلِ مالِكِ ... إِذَا أَنا لَمْ أَسْعَرْ عَلَيْهِم وأُثْقِبِ أَبُو الأَسْعَر : كُنيةُ عُبَيْدٍ مَوْلَى زَيْدِ بن صُوحَان هكذا ذَكَرَه ابنُ أَبِي خَيْثَمَةَ والدُّولابِي وعبد الغَنِي وغيرُهم ورَجَّحَه الأَمِير أو هو بالشِّينِ المُعَجَمَة كما ذَكَرَه البُخَارِي والدّارقُطَنِيّ وغيرهما . وأَسْعَرُ بن النُّعْمَانِ الجُعْفِي الرّاوِي عن زُبيد اليامِي . أسْعَرُ بنُ رُحَيْلٍ الجُعْفِيّ التابِعِيّ . أَسْعَرُ بنُ عَمْرو : شيخٌ لابنِ الكَلْبِي : مُحَدِّثُونَ . وهلاَلُ بنُ أَسْعَرَ البَصْرِي من الأَكَلَة المَشْهُورِين حكى عنه سُلَيْمَانُ التّيمِي وفي بعض النُّسَخ من الأَجِلَّة وهو تصحيف وفي بعضها المَذْكُورِين بدلَ المَشْهُورِين ولو قال : أَحَدُ الأَكلةِ لكان أَخْضَر
وصَيِفَّةُ بنتُ أَسْعَرََ : شَاعِرَةٌٌ لها ذِكْر . واسْتَعَرَ الجَرَبُ في البَعِير : ابتَدَأ بمسَاعِرِهِ أي أَرْفَاغِهِ وآبِطهِ قاله أبو عمرو وفي الأَساس : أي مَغَابِنهِ وهو مَجَازٌ ومنه قولُ ذِي الرُّمَّةِ :
" قَرِيعُ هِجَانٍ دُسَّ منه المَسَاعِرُ
والواحِدُ مَسْعَرٌ . اسْتَعَرَت النّارُ : اتَّقَدَتْ وقد سَعرْتُها كتَسَعَّرَتْ . من المَجَاز : اسْتَعَرَت اللُّصُوصُ إذا تَحَرَّكُوا للشَّرِّ كأَنَّهمُ اشْتَعَلوا والتَهَبُوا . من المجاز : اسْتَعَرَ الشَّرُّ والحَرْبُ أي انْتَشِرا . وكذا سَعَرَهُم شَرٌ وسَعَرَ على قَوْمِه . ومَسْعَرُ البَعِيرِ : مُسْتَدَقُّ ذَنَبِه . ويَسْتَعُور الذي في شِعْر عُرْوَة مَوْضِعٌ قُرْبَ المَدينة ويقال : شَجَرٌ ويقال أَجْمَةٌ ويُقَال : اليَسْتَعُور وفيه اختلافٌ على طُولِه يأْتِي في فصل الياءِ التّحْتَّية إن شاءَ الله تعالى
ومما يستدرك عليه : رَمْىٌ سَعْرٌ أي شديدٌ . وسَعَرْناهُم بالنَّبْلِ : أَحْرَقْنَاُهم وأَمْضَضْناهُم . ويقال : ضَرْبٌ هَبْرٌ وطَعْنٌ نَثْرٌ ورَمْىٌ سَعْرٌ وهو مأخوذ من سَعَرتْ النار في حديث عليّ رضي الله عنه : " اضْرِبُوا هَبْراً وارْمُوا سَعْراً " أي رَمْياً سَرِيعاً شَبَّهه باسْتِعارِ النارِ . وفي حديث عائشة : " كان لرسولِ الله صلى اللهُ عليه وسلم وَحْشٌ فإذا خَرَجَ من البَيْتِ أَسْعَرَنا قَفْزاً " أي ألْهَبَنَا وآذانا . وسَعَرَ اللَّيْلَ بالمَطِيِّ سَعْراً : قَطَعَه . وعن ابنِ السِّكيّتِ : وسَعَرَت النّاقَةُ إذا أَسْرَعَتْ في سيرها في سَعُورٌ . وسَعَرَ القَومَ شَراًّ وأَسْعَرَهُم : عَمَّهم به على المَثَل وقال الجوهري : لا يقال أَسْعَرَهم . وفي حديثِ السَّقِيفَة : ولا يَنَامُ الناسُ من سُعَارِه أَي شَرّه . وفي حديث عمر " أَنه أَرادَ أَن يَدْخُلَ الشام وهُو يَسْتَعرُ طاعوناً " استَعَارَ استِعَارَ النارِ ِلشدَّةِ الطاعون يريد كَثْرَتَه وشِدَّةََ تَأْثِيرِه وكذلك يُقالُ في كلِّ أمرٍ شَدِيدٍ . والسُّعْرَةُ والسَّعَرُ : لَونٌ يَضْرِب إلى السَّوادِ فُوَيْقَ الأُدْمَة . ورَجُلٌ أَسْعَرُ وامرأةٌ سَعْراءُ قال العّجاج :
" أسْعَرَ ضَرْباً أو طُوالاً هِجْرَعَا . وقال أبو يُوسف : اسْتَعَرَ الناسُ في كل وَجْهٍ واسْتَنْجَوا إذا أَكَلُوا الرُّطَبََ وأصابُوه . وكزُفَر سُعَرُ بنُ مالكِ بن سَلَامانَ الأَزْدِي من ذُرِّيّته حنَيفَةُ بن تَمِيم شيخٌ لابن عُفيْرٍ قديم . وسِعْر بالكسر : جَبَلٌ في شِعْر خُفافِ بنِ نُدْبَة السُلمَي . وسِعرا بالكسر والإمالة مَقْصُوراً : جَبَلٌ عند حرة بني سُليَمْ . وسِعْر بن مالك العَبْسِي سَمعَ عُمَرَ ابن الخطاب روى عنه حَلامُ بنُ صالح . وسِعْرُ بنُ نِقَادَةَ الأَسَدِي عن أبيه وعنه ابنُه عاصِمٌ . وسِعْرٌ التَّمِيمي عن عَليّ الثلاثة من تاريخ البخاري . وسُعَيْرُ بنُ الخِمْس أبو مَالك الكوفيّ عن حَبيبِ بن أبي ثابِت عن ابن عُمَرَ روى عنه سُفْيَانُ بنُ عُيَيْنَة . ودَيْرُ سَعْرانَ : موضِعٌ بجِيزة مِصْر . وبَنُو السَّعْرانِ : قومٌ بالإِسْكَنْدَرِيّة

### Türkçe

سعر
**سَعَرَ - يَسْعَرُ - سَعِيْر - سُعُر - سَعَّرَ - يُسَعِّرُ، سُعِّرَ - يُسَعَّرُ**
**سَعَرَ - يَسْعَرُ** + bir varlık veya şey + bir varlığı veya şeyi: onu güçlü bir biçimde ve şiddetli bir etkinlikle kışkırtır ve tahrik eder; ta ki dolaşsın, kapsasın ve çevresinde yayılıp yayılsın: ve ondan **المسعور**: şiddetle kışkırtılıp tahrik edilmiş olan; böylece kalabalıklar arasında fırlayıp giden.
**سَعَرَ - يَسْعَرُ** + bir varlık + bir ateşi: onu güçlü bir biçimde kışkırtır ve tahrik eder; böylece şiddetli alevle parıldar; ondan hareket eden (alev) etkinlik, yayılma ve yükselme ile (hareket eder).
**سَعِيْر- السعير**: “**فـَعيل**” vezninde, **سَعَرَ - يَسْعَرُ**’dan “mef‘ûl mânasında” fiil ismi: şiddetle **سُعَِر** edilmiş şey: ve o, ıstılah olarak Kur’an’da: şiddetle kışkırtılıp tahrik edilmiş, böylece şiddetli alevle parıldar hâle gelmiş ateş; ondan hareket eden (alev) etkinlik, yayılma ve yükselme ile (hareket eder).
**سُعُر**: “**فـُعـُل**” vezninde, **سَعَرَ - يَسْعَرُ**’dan “mef‘ûl mânasında” fiil ismi: varlığın, çevresinde dolaşarak, aşırı şiddetli fazla bir etkinlikle hareket etmesi; ve bu, deliliğe kinayedir.
**سَعَّرَ - يُسَعِّرُ**: **سَعَرَ - يَسْعَرُ**’dan “**فَعَّل**” vezninde: onu tekrar ve şiddet yönüyle **يَسْعَرُ** kıldı: onu şiddetle coşturur, kabartır, kaplar ve yayar kıldı: ve özellikle ateşte: ateşini şiddetli bir alevle parıldatır kıldı.
**سُعِّرَ - يُسَعَّرُ**: **سَعَّرَ - يُسَعِّرُ**’un meçhul bina edileni.
Ve lafız, “hareket ettirme, canlandırma, tahrik etme ve kışkırtma; hareket ve atılışa hazırlama” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**بَعَثَ - يَبْعَثُ، حَضَّ - يَحُضُّ، فَزَّ - يَفِزُّ، أزَّ - يَؤُزُّ، سَعَرَ - يَسْعَرُ، غَاظَ - يَغِيْظُ**
سعير
 	﴿Artık onlardan ona iman eden vardır ve onlardan ondan yüz çeviren vardır; ve cehennem olarak **سعيرا** yeter (55)﴾ النساء
 	﴿Ve onlara: Allah’ın indirdiğine uyun denildiğinde, dediler ki: Hayır, babalarımızı üzerinde bulduğumuza uyarız; şeytan onları **عذاب السعير**’e çağırıyor olsa da mı? (21)﴾ لقمان ﴿Üzerine yazıldı ki: kim onu veli edinirse, onu saptırır ve onu **عذاب السعير**’e iletir (4)﴾ الحج
 	﴿Ve onlara: Allah’ın indirdiğine uyun denildiğinde, dediler ki: Hayır, babalarımızı üzerinde bulduğumuza uyarız; şeytan onları **عذاب السعير**’e çağırıyor olsa da mı? (21)﴾ لقمان ﴿Şüphesiz şeytan size düşmandır; onu düşman edinin; ancak o, hizbini, **أصحاب السعير**’den olmaları için çağırır (6)﴾ فاطر
 	﴿Andolsun, dünya göğünü kandillerle süsledik ve onları şeytanlara taşlamalar kıldık; ve onlar için **عذاب السعير** hazırladık (5)﴾ الملك ﴿Ve Süleyman’a rüzgârı (boyun eğdirdik): sabah gidişi bir ay, akşam dönüşü bir ay; ve onun için erimiş bakır pınarını akıttık; ve cinlerden, Rabbinin izniyle onun önünde çalışan vardır; ve onlardan kim emrimizden saparsa ona **عذاب السعير**’den tattırırız (12)﴾ سبأ
 	﴿Ve kim Allah’a ve Resulüne iman etmezse, şüphesiz biz kâfirler için **سعيرا** hazırladık (13)﴾ الفتح ﴿Şüphesiz biz kâfirler için zincirler, boyunduruklar ve **سعيرا** hazırladık (4)﴾ الإنسان ﴿Şüphesiz Allah kâfirleri lanetledi ve onlar için **سعيرا** hazırladı (64)﴾ الأحزاب ﴿Bilakis, saati yalanladılar; ve saati yalanlayan için **سعيرا** hazırladık (11)﴾ الفرقان
 	﴿Şüphesiz yetimlerin mallarını zulümle yiyenler, ancak karınlarında ateş yerler; ve **سعيرا**’ya gireceklerdir (10)﴾ النساء ﴿Ama kitabı arkasının ardından verilen kimseye gelince (10) artık helâk çağıracaktır (11) ve **سعيرا**’ya girecektir (12)﴾ الإنشقاق
 	﴿Ve dediler ki: Eğer dinleseydik veya akletseydik, **أصحاب السعير** içinde olmazdık (10)﴾ الملك ﴿Böylece günahlarını itiraf ettiler; artık **أصحاب السعير** için uzaklık olsun (11)﴾ الملك
 	﴿Ve işte böyle sana Arapça bir Kur’an vahyettik ki, Ümmü’l-Kurâ’yı ve çevresindekileri uyarasın ve onda şüphe olmayan toplanma gününü uyarasın: bir grup cennette ve bir grup **السعير**’dedir (7)﴾ الشورى
**سُعُر**
 ﴿Dediler ki: Bizden bir tek beşere mi uyacağız? Şüphesiz biz o takdirde sapıklık ve **سعر** içindeyiz (24)﴾ القمر ﴿Şüphesiz suçlular sapıklık ve **سعر** içindedir (47) o gün yüzüstü ateşte sürüklenecekler: Sekar’ın dokunuşunu tadın (48)﴾ القمر
سعر - سعرت
 ﴿Ve cehennem **سعرت** edildiğinde (12)﴾ التكوير ﴿Ve Allah kime hidayet ederse, işte o hidayete erendir; ve kimi saptırırsa, artık onun için O’ndan başka veliler bulamazsın; ve onları kıyamet günü yüzleri üzerine, kör, dilsiz ve sağır olarak haşrederiz; barınakları cehennemdir; her ne zaman sönse, onlara **سعيرا**’yı artırırız (97)﴾ الإسراء
Tefsirde geldi: **سُعُر**: delilik; **ناقة مسعورة**: sanki onda, etkinliğinin çokluğundan bir delilik varmış gibi.
مختار الصحاح
● [سعر] س ع ر: **سَعَر** ateşi ve savaşı: onu kışkırttı ve alevlendirdi; ve onun bâbı **قطع**’dır; ve ﴿Ve cehennem **سُعرت** edildiğinde﴾ okundu; ve **سُعِّرَت** (hafif ve şeddeli olarak); ve şedde, mübalağa içindir; ve ateş **اسْتَعَرَتِ** ve **تَسَعَّرَتْ**: tutuştu; ve **السَّعِيرُ**: ateştir; ve Yüce Allah’ın sözü ﴿Şüphesiz suçlular sapıklık ve **سُعُر** içindedir﴾: el-Ferrâ dedi ki: meşakkat ve azap içinde; ve **السُّعْرُ** da deliliktir; ve Yüce Allah’ın sözü ﴿Ve cehennem olarak **سعيرا** yeter﴾: el-Ahfeş dedi ki: o, **دهين** ve **صريع** gibidir; çünkü sen “**سُعِرَتْ**” dersin; öyleyse o **مَسْعُورةٌ**’dur; ve **السِّعْرُ**: yiyeceklerin **أسْعَارِ**’ının bir tanesidir; ve **التَّسْعِيرُ**: fiyatın takdir edilmesidir.
الراغب
سعر
- **السعر**: ateşin tutuşmasıdır; ve onu **سعرتها** ve **سعرتها** ve **أسعرتها**; ve **المسعر**: onunla tutuşturulan odundur; ve savaş **استعر** etti, ve hırsızlar (da), şu misal üzere: **اشتعل**; ve **ناقة مسعورة**: şu misal üzere: **موقدة** ve **مهيجة**. Ve **السعار**: ateşin hararetidir; ve **سعر الرجل**: ona bir hararet isabet etti; Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve **سعيرا**’ya gireceklerdir﴾ [النساء/10]; ve Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve cehennem **سعرت** edildiğinde﴾ [التكوير/12]; ve hafifletme ile okundu (hafifletme ile okudu: İbn Kesîr, Hişâm, Ebû Amr, Hamza, el-Kisâî, Rûh an Ya‘kûb, Halef ve Şu‘be an Âsım); ve onun sözü: ﴿**عذاب السعير**﴾ [الملك/5], yani: kaynar sıcak su; öyleyse o, mef‘ûl mânasında **فعيل**’dir; ve Yüce Allah dedi ki: ﴿Şüphesiz suçlular sapıklık ve **سعر** içindedir﴾ [القمر/47]; ve pazarda **السعر**, ateşin tutuşmasına benzetme olarak.
ملخص اللسان
1.     Ve **السُّعْرُ** ve **السُّعُرُ**: deliliktir; ve el-Fârisî, Yüce Allah’ın sözü ﴿Şüphesiz suçlular sapıklık ve **سُعُرٍ** içindedir﴾’i bununla tefsir etti; dedi ki: çünkü onlar ateşte olduklarında sapıklık içinde olmazlar; zira onlara (hakikat) açığa çıkarılmıştır; ancak onların dünya hâlini vasfetti; **السُّعُرَ**’un burada, ateş olan **سعير**’in çoğulu olmadığına gider.
2.     Ve **ناقة مسعورة**: sanki onda, süratinden dolayı bir delilik varmış gibi; nitekim ona **هَوْجَاءُ** denildi. Ve tenzilde, Sâlih kavminin diliyle bir hikâye olarak: ﴿Bizden bir tek beşere mi uyacağız? Şüphesiz biz o takdirde sapıklık ve **سُعُرٍ** içindeyiz﴾; mânası: şüphesiz biz o takdirde sapıklık ve delilik içindeyiz; ve el-Ferrâ dedi ki: o, meşakkat ve azaptır.
3.     Ve İbn Arafe dedi ki: yani bizi **يُسْعِرُنا** eden bir işte; yani bizi **يُلْهِبُنَا** eden; el-Ezherî dedi ki: ve caizdir ki mânası: şüphesiz biz, eğer ona uyarsak ve ona itaat edersek, sapıklıkta ve bize lâzım gelecek şeyden dolayı bir azapta oluruz.
4.    **السِّعْرُ**: bedelin üzerine kaim olduğu şeydir; çoğulu **أَسْعَارٌ**’dır; ve **أَسْعَرُوا** ve **سَعَّرُوا** bir mânadadır.
5.     Ve **سَعَرَ** ateşi ve savaşı, onları **يَسْعَرُ**: **سَعْراً**; ve onları **أَسْعَرَهُما** ve **سَعَّرَهُما**: ikisini yaktı ve ikisini kışkırttı.
6.    Ve **اسْتَعَرَتْ** ve **تَسَعَّرَتْ**: tutuştu. Ve **نار سَعِيرٌ**: **مَسْعُورَةٌ**’dur; **هاء** olmaksızın.
7.     Ve **السُّعارُ**: ateşin hararetidir.
8.     Ve **سَعَرَ** geceyi binek ile **سَعْراً**: onu kat etti.
9.     Ve “Bugünü işim için **سَعْرَةً** **سَعَرْتُ**”: yani dolaştım.
10.                        Ve **سَعَرَ** kavmi bir şer ile ve onları **أَسْعَرَ** ve **سَعَّرَ**: onu onlara yaydı.
11.                       Ve **السُّعْرَةُ** ve **السَّعَرُ**: siyahlığa çalan, esmerliğin biraz üstünde bir renktir.
لسان العرب

● - سعر: **السِّعْرُ**: fiyatın üzerine kaim olduğu şey; çoğulu **أَسْعَارٌ**’dır. Ve **أَسْعَرُوا** ve **سَعَّرُوا** tek bir mânâdadır: bir **سِعْرٍ** üzerinde anlaştılar. Ve hadiste: Peygambere, صلى الله عليه وسلم, “Bize fiyat koy” denildiği; o da “Şüphesiz Allah **المُسَعِّرُ**’dir” dediği (rivayet edilmiştir); yani O, eşyayı ucuzlatan ve pahalılaştırandır; hiç kimse için O’na itiraz yoktur; bundan dolayı fiyat koymak câiz olmaz. Ve **التَّسْعِيرُ**: **السِّعْرِ**in takdir edilmesidir. Ve **سَعَرَ** ateşi ve savaşı, ikisini **يَسْعَرُ** **سَعْراً** ile; ve **أَسْعَرَهُما** ve **سَعَّرَهُما**: ikisini yaktı ve ikisini alevlendirdi. Ve **اسْتَعَرَتْ** ve **تَسَعَّرَتْ**: tutuştu. Ve **نار سَعِيرٌ**: **مَسْعُورَةٌ** (ه olmaksızın); Lihyânî’den. Ve “**وإِذا الجحيم سُعِّرَتْ**” diye okunmuştur; **وسُعِرَتْ** de (okunmuştur); şeddeli okuyuş mübalağa içindir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “**وكفى بجهنم سعيراً**”; Ahfeş dedi ki: bu, **دَهِينٍ** ve **صَريعٍ** gibidir; çünkü “**سُعِرَتْ**” dersin; o hâlde o **مَسْعُورَةٌ**’dır. Ve ondan Yüce Allah’ın sözü: “**فسُحْقاً لأَصحاب السعير**”; yani ateş ehline uzaklık (olsun). Ve adama, **السَّمُوم** onu vurup da içi **فاسْتَعَرَ** olunca: onda **سُعارٌ** vardır, denir. Ve **سُعارُ العَطَشِ**: onun yanmasıdır. Ve **السَّعِيرُ** ve **السَّاعُورَةُ**: ateştir; “alevi” de denilmiştir. Ve **السُّعارُ** ve **السُّعْرُ**: onun hararetidir. Ve **المِسْشَرُ** ve **المِسْعارُ**: onunla tutuşturulan şeydir. Ve ateşin demir yahut odunla hareket ettirildiği şeye: **مِسْعَرٌ** ve **مِسْعَارٌ** denir; ikisi **مَسَاعِيرَ** ve **مساعر** üzerine cem edilir. Ve **مِسْعَرُ الحرب**: onun tutuşturucusudur. “Adam **مِسْعَرُ حَرْبٍ**” denir; eğer onu körüklüyorsa; yani savaş onunla kızışır. Ebû Basîr hadîsinde: “**وَيْلُمِّهِ مِسْعَرُ حَرْبٍ لو كان له أَصحاب**”; onu savaşta ve yiğitlikte mübalağa ile vasfeder. Ve ondan Hayfân hadîsi: “**وأَما هذا الحَيُّ مِن هَمْدَانَ فَأَنْجَادٌ بُسْلٌ مَسَاعِيرُ غَيْرُ عُزْلٍ**”.

Ve **السَّاعُور**: **التَّنُّور** heyeti gibi; yere kazılır ve onda ekmek pişirilir. Ve **رَمْيٌ سَعْرٌ**: ölümü alevlendirir; “vurunca et parçası fırlatır” da denilmiştir. Ve “Onları okla **سَعَرْناهُمْ**”: onları yaktık ve onları acıttık. Ve “**ضَرْبٌ هَبْرٌ** ve **طَعْنٌ نَثْرٌ** ve **رَمْيٌ سَعْرٌ**” denir; **سَعَرْتُ** ateşi ve savaşı, ikisini alevlendirdiğim zaman, (bundan) alınmıştır. Ali hadîsinde, رضي الله عنه, ashabını teşvik ederken: “**اضْرِبُوا هَبْراً وارْموا سَعْراً**”; yani hızlı bir atışla; onu ateşin tutuşmasına benzetti. Âişe hadîsinde, رضي الله عنها: Resûlullah’ın, صلى الله عليه وسلم, bir **وَحْشٌ**u vardı; evden çıktığı zaman bizi sıçrayışla **أَسْعَرَنا**; yani bizi alevlendirdi ve bize eziyet etti. Ve **السُّعارُ**: ateşin hararetidir. Ve **سَعَرَ** geceyi binek üzerinde **سَعْراً** ile: onu katetti. Ve “Günümü işimde bir **سَعْرَةً** ile **سَعَرْتُ**”: yani dolaştım. İbnü’s-Sikkît: ve dişi deve **سَعَرَتِ**; yürüyüşünde hızlandığı zaman; o hâlde o **سَعُورٌ**dur.

Ebû Ubeyde, atlar kitabında dedi ki: **فرس مِسْعَرٌ** ve **مُساعِرٌ**; o, ayaklarını dağınık hâlde savurandır ve onun için sabır yoktur; “ayakları bitişik olarak sıçradı” da denilmiştir. Ve **السَّعَرَانُ**: koşunun şiddetidir; ve **الجَمَزَانُ**: **الجَمْزِ**dendir; ve **الفَلَتانُ**: çevik olandır. Ve kavim **سَعَرَ** şer (ile) ve **أَسْعَرَهم** ve **سَعَّرَهم**: onu onlara yaydı; mesel üzere. Cevherî dedi ki: “**أَسعرهم**” denmez. Sakîfe hadîsinde: “İnsanlar onun **سُعَارِه**’inden uyumaz”; yani onun şerrinden.

Ömer hadîsinde: Şam’a girmek istediği, hâlbuki bir taun’u **يَسْتَعِرُ** ettiği (rivayet edilmiştir); ateşin **اسْتِعارَ**ını, taun’un şiddeti için istiâre etti; onun çokluğunu ve tesirinin şiddetini kasteder; ve her şiddetli işte böyle denir. Ve **طاعوناً** temyiz üzere mansuptur; Yüce Allah’ın sözü gibi: “**واشتعل الرأْس شيباً**”. Ve **اسْتَعَرَ اللصوصُ**: alevlendiler.

Ve **السُّعْرَةُ** ve **السَّعَرُ**: esmerliğin biraz üstünde siyaha çalan bir renktir. Ve erkek **أَسْعَرُ** ve kadın **سَعْرَاءُ**. Accâc dedi ki:
**أَسْعَرَ ضَرْباً أَو طُوالاً هِجْرَعا**
“Falan **سَعِرَ**; **يَسْعَرُ** **سَعَراً** ile; o hâlde o **أَسْعَرُ**dur” denir. Ve “Adam **سُعِرَ** **سُعَاراً** ile; o hâlde o **مَسْعُورٌ**dur”: **السَّمُوم** onu vurdu. Ve **السُّعَارُ**: açlığın şiddetidir. Ve **سُعار الجوع**: onun alevi. İbnü’l-A‘râbî, bir adamı hicveden bir şair için inşâd etti:
**تُسَمِّنُها بِأَخْثَرِ حَلْبَتَيْها،
وَمَوْلاكَ الأَحَمُّ لَهُ سُعَارُ**
Onu, sağışlarının çoğuyla semirtir; ve senin **الأَحَمُّ** olan mevlânın için **سُعَارُ** vardır. Onu, sağışlarını çoğaltmakla ve sütü geri dönsün diye memelerini soğuk suyla sıvazlamakla vasfetti; böylece onun süt yolu, amcaoğlunun—ona en yakın olanın—açlık hâlinde kalmasıyla birlikte, onda kalsın diye. Ve **الأَحم**: en yakın, en bitişik olandır; ve **الحميم**: akrabalıkça yakın olandır.

Ve “Adam **سُعِرَ**; o hâlde o **مسعور**dur” denir; açlığı ve susuzluğu şiddetlendiği zaman. Ve **السعْرُ**: açlıkla birlikte iştihadır. Ve **السُّعْرُ** ve **السُّعُرُ**: deliliktir. Fârisî, Yüce Allah’ın sözü “**إِن المجرمين في ضلال وسُعُرٍ**”ü bununla tefsir etti; dedi ki: çünkü onlar ateşte oldukları zaman dalâlette olmazlar; zira onlara (hakikat) açığa çıkarılmıştır; ancak onların dünya hâlini vasfetti; **السُّعُرَ**ün burada, ateş olan **سعير**in çoğulu olmadığını (söyler). Ve **ناقة مسعورة**: sanki hızından onda delilik varmış gibi; ona **هَوْجَاءُ** denildiği gibi. Ve tenzîlde, Sâlih kavminin sözü olarak: “**أَبَشَراً منَّا واحداً نَتَّبِعُهُ إِنَّا إِذاً لفي ضلال وسُعُرٍ**”; mânâsı: biz o hâlde dalâlette ve delilikteyiz. Ferrâ dedi ki: o, yorgunluk ve azaptır. İbn Arefe dedi ki: yani bizi **يُسْعِرُنا**; yani bizi alevlendirir, olan bir iş içindeyiz. Ezherî dedi ki: mânâsı “Eğer ona tâbi olur ve ona itaat edersek, üzerimize lâzım gelen şeyden dolayı dalâlette ve azapta oluruz” olması câizdir; dedi ki: Ferrâ buna meyletti. Ve şairin sözü:
**وسَامَى بها عُنُقٌ مِسْعَرُ**
Asmaî dedi ki: **المِسْعَرُ** şiddetli olandır. Ebû Amr: **المِسْعَرُ** uzun olandır.

Ve **مَسَاعِرُ البعير**: onun koltuk altları ve kasıklarıdır; uyuzun onda **يَسْتَعِرُ** olduğu yerlerdir. Ondan Zü’r-Rumme’nin sözü:
**قَرِيعُ هِجَانٍ دُسَّ منه المَساعِرُ**
Tekili **مَسْعَرٌ**dır. Ve onda uyuz **اسْتَعَرَ**: onun **مساعره**nden ortaya çıktı.

Ve **مَسْعَرُ البعير**: kuyruğunun inceldiği yerdir.

Ve **السِّعْرَارَةُ** ve **السّعْرُورَةُ**: evin penceresinden giren güneş ışınıdır; o, aynı zamanda **الصُّبْحُ**tur. Ezherî dedi ki: o, güneşten eve düşen ışıkta gidip gelen şeydir; o, yayılmış tozdur. İbnü’l-A‘râbî: **السُّعَيْرَةُ**, **السِّعْرَةِ**nin küçültmesidir; o, keskin öksürüktür. Ve “Bu, işin **سَعْرَةُ**sidir ve **سَرْحَتُه** ve **فَوْعَتُه**” denir: onun evveli ve keskinliği için. Ebû Yûsuf: insanlar her yönde **اسْتَعَرَ** ettiler ve **اسْتَنْجَوا** ettiler; yaş hurma yedikleri ve ona eriştikleri zaman. Ve **السَّعِيرُ**, Ruşeyd b. Rumayd el-Anezî’nin sözünde:
**حلفتُ بمائراتٍ حَوْلَ عَوْضٍ،
وأَنصابٍ تُرِكْنَ لَدَى السَّعِيرِ**
İbnü’l-Kelbî dedi ki: o, özellikle Aneze’nin bir putunun adıdır; “**عَوض**”, Bekr b. Vâil’in bir putudur da denilmiştir. Ve **المائرات**: putların etrafındaki kurban kanlarıdır.

Ve **سِعْرٌ** ve **سُعَيْرٌ** ve **مِسْعَرٌ** ve **سَعْرَانُ**: isimlerdir. Ve muhaddis **مِسْعَرُ بن كِدَامٍ**: hadis ehli onu, tefe’ülen, fetha ile **مَسعر** yaptı. Ve **الأَسْعَرُ الجُعْفِيُّ**: şu sözü sebebiyle böyle adlandırıldı:
**فلا تَدْعُني الأَقْوَامُ من آلِ مالِكٍ،
إِذا أَنا أَسْعَرْ عليهم وأُثْقِب**
Ve Urve’nin şiirindeki **اليَسْتَعُورُ**: bir yerdir; ve “ağaç” denir.

مقاييس اللغة:
(**سعر**) **السين** ve **العين** ve **الراء** tek bir asıldır; [şeyin] tutuşmasına, yanmasına ve yükselmesine delâlet eder. Ondandır **السعير**: ateşin **سعير**i. Ve **استعارها**: onun tutuşmasıdır. Ve **المِسْعر**: onunla tutuşturulan odundur([10]). Ve **السُّعار**: ateşin hararetidir. Ve “Adam **سُعِرَ**” denir; **السَّمُوم** onu vurduğu zaman. Ve “Şüphesiz **السِّعْرارة** güneşte toz gibi gördüğün şeydir” denir. Ve “Ateşi **سَعَرتُ** ve onu **أسْعَرْتُ**”; o hâlde o **مُسْعَرَة** ve **مسعُورة**dur. Ve “Hırsızlar **استَعَرَ** etti” denir; sanki alevlendiler. Ve deve içinde uyuz **استعر** etti. Ve **الأسعر الجُعفيّ**([11]) şu sözü sebebiyle adlandırıldı:
**فلا يَدْعُني الأقوامُ من آل مالكٍ *** لئن أنا لم أَسْعَر عليهم وأُثْقِبِ**([12])

İbn es-Sikkît dedi: “Ve denilir: **سَعَرهم شَرَّا**; fakat **أَسْعَرَهُم** denilmez.”

Bu bâbdandır: **السُّعْر**([13]); o, deliliktir; ve bununla adlandırıldı; çünkü o, insanda alevlenir. Ve derler: **نَاقة مسعورة**. Bu, onun keskinliği sebebiyledir; sanki o deli gibidir. Artık **سِعْر الطعام** ise bu da bundandır; çünkü yükselir ve yücelir. Artık devenin **مساعِر**’i ise onun **مشاعِرُهُ**’dur([14]). Ve denilir:
O, onun koltuk altları, kasıkları ve kuyruğunun kökü, tüyünün inceldiği yerdir; ve ancak bununla adlandırıldı; çünkü uyuz onda önce alevlenir ve onda daha şiddetli alevlenir. Ama Urve b. **الورد**’ün sözü:
* فطاروا في بلاد اليَستَعور([15]) *
Dediler ki: **السعير**’i kastetti. Ve denilir: O bir yerdir; ve denilir: O, kendisine **اليستعور** denilen bir ağaçtır; [onunla] misvak yapılır.

**القاموس المحيط**:
**السِّعْرُ**, kesre ile: fiyatın üzerine kaim olduğu şey; çoğulu **أسْعارٌ**. Ve **أسْعَرُوا** ve **سَعَّرُوا** **تَسْعيراً**: bir **سِعْرٍ** üzerinde anlaştılar. Ve **سَعَرَ** ateşi ve savaşı, **كمنع**: onu yaktı; **سعَّرَ** ve **أسْعَرَ** gibi. Ve **السُّعْرُ**, damme ile: sıcaklık; **السُّعَارِ** gibi, **كغُرابٍ**; ve delilik, **السُّعُرِ** gibi, iki damme ile; ve açlık; yahut **القَرَمُ**; ve bulaşıcılık. Ve gerçekten **سَعَرَ الإِبِلَ**, **كمنع**: ona bulaştırdı. Ve **كَكَتِفٍ**: deli; çoğulu **سَعْرَى**. Ve **السَّعِيرُ**: ateş; **كالساعورَةِ**; ve onun alevi; ve **المَسْعُورُ**. Ve **كزُبَيْرٍ**: bir put; ve **ابنُ العَدَّاءِ**: sahabî. Ve **المِسْعَرُ**: kendisiyle yakılan şey; **كالمِسْعارِ**; ve savaş ateşini yakan; ve boyunlardan uzun olan; yahut şiddetli olan; attan, ayaklarını dağınık halde savuran, ve onda **ضَبْرَ** olmayan; ve **ابنُ كِدامٍ**: iki Süfyân’ın şeyhi; ve onun mîm’i ve onun adlarının mîm’i, uğur sayma olarak, açılabilir. Ve **كغُرابٍ**: açlık. Ve **الساعُورُ**: tandır; ve ateş; ve tıbbı bilmede Hristiyanların önderi. Ve **السِّعْرارَةُ** ve **السُّعْرُورَةُ**: sabah; ve bir delikten giren güneş ışını. Ve **سِعْرٌ الدُّؤَلِيُّ**, kesre ile: denildi ki sahabîdir. Ve **أبو سِعْرٍ**: **مَنْظُورُ بنُ حَبَّةَ**; recez söyleyen. Ve **المَسْعُورُ**: karnı doldurulsa bile yemeğe hırslı olan. Ve “**ولأَسْعَرَنَّ سَعْرَه**”, fetha ile: “Onun dolaştığı gibi mutlaka dolaşacağım.” Ve **السَّعْرَةُ**: öksürük; ve işin başlangıcı; ve onun yeniliği. Ve **السَّعَرانُ**, harekeli: koşmanın şiddeti; ve kesre ile bir isimdir.

Ve **الأَسْعَرُ**: eti az olan, siniri belirgin olan, solgun olan; ve **مَرْثَدِ بنِ أبي حُمْرانَ الجُعْفِيِّ** şairinin lakabı; ve **عُبَيْدٍ**’in, Zeyd b. **صُوحانَ**’ın mevlâsının [lakabı]; yahut o, şîn iledir; ve **أسْعَرُ الجُعْفِيُّ**; ve **ابنُ رُحَيْلٍ** tâbiî; ve **ابنُ عَمْرٍو**: muhaddislerdir. Ve **هِلالُ بنُ أسْعَرَ البَصرِيُّ**: zikredilen meşhur oburlardandır. Ve **صَفِيَّةُ بنتُ أسْعَرَ**: şairedir. Ve **اسْتَعَر الجَرَبُ في البعيرِ**: onun **مَساعِرِه**’inden başladı; yani onun kasıklarından ve koltuk altlarından. Ateş: tutuştu; **كتَسَعَّرَتْ** gibi. Hırsızlar: hareket ettiler; sanki alevlendiler. Kötülük, savaş: yayıldılar. Ve devenin **مَسْعَرُ**’ı: kuyruğunun incelen yeridir. Ve **يَسْتَعُورُ**: yâ faslında.

**تاج العروس**:
**سعر**
**السَّعْرُ** kesre ile: fiyatın üzerine kaim olduğu şey; çoğulu **أَسْعَارٌ**. Gerçekten **أسْعَرُوا** ve **سَعَّرُوا** **تَسْعِيراً**, tek bir mânâ ile: bir **سِعْرٍ** üzerinde anlaştılar. Ve es-Sâğânî dedi: **أَسْعَرَه** ve **سَعَّرَه**: onu açıkladı. Ve hadiste: “Peygambere (sallallahu aleyhi ve sellem) denildi: ‘Bize fiyat koy.’ O dedi ki: ‘Şüphesiz Allah, **المُسَعِّر**’dir.’” Yani: O, eşyayı ucuzlatan ve pahalılaştırandır; hiç kimse için ona itiraz yoktur; bu sebeple **التَّسْعِير** caiz olmaz. Ve **التَّسْعِيرُ**: **السِّعْر**’in takdir edilmesidir; bunu İbnü’l-Esîr söyledi.

Ve **سَعَرَ** ateşi ve savaşı, **كمَنَعَ**: onu **سَعْراً** olarak yakar: onu yaktı ve alevlendirdi; onu **تَسْعِيراً** olarak **سَعَّرَ** gibi. Ve onu **إِسْعَاراً** olarak **أَسْعَرَ**. Ve ikincisinde mecaz vardır; yani savaş. Ve **السُّعْرُ** damme ile: sıcaklık; yani ateşin sıcaklığı; **كالسُّعَارِ** **كغُرَاب** gibi. Ve **السُّعْرُ** damme ile: delilik; **كالسُّعُر** gibi, iki damme ile; ve bununla el-Fârisî, Allah’ın sözü “**إِنَّ المُجْرِمِينَ في ضلال وسُعُرٍ**”ü tefsir etti; dedi ki: Çünkü onlar ateşte olduklarında dalâlette olmazlar; çünkü onlara açığa çıkarılmıştır; ancak onların dünya hâlini vasfetti; **السُّعُرَ**’ün burada, ateş olan **سَعِير**’in çoğulu olmadığına gider. Ve tenzilde, Sâlih kavminin diliyle: “**أَبَشَراً مِنّا واحِداً نَتَّبِعُهُ إِنا إذاً لَفِي ضَلالَ وسُعُر**”; mânâsı: “Şüphesiz biz o zaman dalâlette ve delilikteyiz.” Ve el-Ferrâ dedi: O, yorgunluk ve azaptır. Ve İbn Arafe dedi: Yani, bizi alevlendiren bir işte; yani bizi tutuşturan. El-Ezherî dedi: Ve caizdir ki mânâsı şöyle olsun: Biz ona uyarsak ve ona itaat edersek, biz dalâlette ve bize lâzım gelecek bir azap içindeyiz. Dedi: el-Ferrâ buna meyletti. Ve **السُّعْرُ** damme ile: açlık; **كالسُّعار** damme ile; bunu el-Ferrâ söyledi; yahut **القَرَمُ**; yani ete iştah. Ve denilir: Adam **سُعِرَ**; o hâlde o **مَسْعُورٌ**’dur; açlığı ve susuzluğu şiddetlendiği zaman. Ve **السُّعْرُ** damme ile: bulaşıcılık. Ve gerçekten **سَعَرَ الإِبلَ** **كمَنَعَ**: onu **سَعْراً** olarak bulaştırdı; ve onu harapla alevlendirdi; ve onda **اسْتَعَرَ**; ve o mecazdır. Ve **السَّعِرُ** **كَكَتِفٍ**: kendisinde **السُّعْر** olan; o, delidir; çoğulu **سَعْرَي**; **كَلِب** ve **كَلْبَي** gibi.

Ve **السَّعِيرُ**: ateş. El-Ahfeş dedi: O, **دَهِينٍ** ve **صَرِيع** gibidir; çünkü sen “**سُعِرَت**” dersin; o hâlde o **مَسْعُورَةٌ**’dur. Ve el-Lihyânî dedi: **نارٌ سَعِيرٌ**: hâ’sız olarak **مسعُورةُ**; **كالسّاعُورَة** gibi. Denildi: **السَّعِيرُ** ve **السَّاعُورةُ**: onun alevi. **السَّعِيرُ**: **المَسْعُورُ**; **فعيل** mânâca **مفعول** demektir. **السُّعَيْرُ**, Ruşeyd b. Rumayd el-Anezî’nin sözünde:
حَلَفتُ بمائِراتٍ حَوْلَ عَوْضٍ ... وأَنْصَابٍ تُرِكْنَ لَدَى السَّعَيْرِ
**كزُبَيْر**; ve onu **كأَمِيرٍ** diye ضبط eden yanıldı; buna **العُبَاب** sahibinin dikkat çektiği üzere: özellikle Aneze’nin bir putudur; bunu İbnü’l-Kelbî söyledi. Ve denildi: **عَوْضٌ**: Bekr b. Vâil’in bir putudur. Ve **المائِرَاتُ**: putların etrafındaki kurbanların kanlarıdır. **سُعَيْرُ بنُ العَداءِ**, Hicazlılar içinde sahabî sayılır; denildi: Onun yanında Peygamberin (sallallahu aleyhi ve sellem) yazısı vardı. Ve **المِسْعَرُ**: kesre ile: kendisiyle yakılan şey; nüshalarda böyle; doğrusu: kendisiyle yakılan şey; yani ateş; yani demirden veya ağaçtan ateşi hareket ettirdiğin şey; **كالمِسْعارِ** gibi. Ve ikisi **مَسَاعِيرَ** ve **مَسَاعِرَ** üzerine cem edilir. Mecazdan: **المِسْعُرُ**: savaş ateşini yakan; denilir: O, savaşı tutuşturuyorsa **مِسْعرُ حَرْب**’tır; yani onunla savaş kızışır. Ve hadiste: “**وأَما هذا الحَي من هَمْدَانَ فأَنْجَادٌ بُسْلٌ مَسَاعيرُ غيرُ عُزلٍ**.” **المِسْعرُ**: boyunlardan uzun olan. Ve bununla Ebû Amr, şairin sözünü tefsir etti:
" وسَامَي بها عُنُقٌ مِسعرُ .
Ve boyunların zikri, ancak bir beyan olup tahsis değildir. Yahut **المِسْعَرُ**: şiddetli olan; bunu el-Asma‘î söyledi; ve bununla, önce geçen şairin sözünü tefsir etti. Ebû Ubeyde’nin **كتابِ الخَيْل**’inde: **المِسْعَرُ** attan: ayaklarını savuran; Ebû Ubeyde’nin lafzı: “Ayakları dağınık halde savurur ve onda **ضَبْرَ** yoktur.” Ve denildi: Ayakları toplanmış halde sıçradı; **كالمُساَعِرِ** gibi. Ebû Seleme **مِسْعَرُ بنُ كِدامٍ**, **ككِتَاب**: el-Hilâlî el-Âmirî; yüce bir imam; iki Süfyân’ın şeyhi; yani es-Sevrî ve İbn Uyeyne; ve bu ne büyük bir menkıbedir. Ve onun hakkında imam Abdullah b. el-Mübârek şöyle der:
مَنْ كَانَ مُلتَمِساً جَلِيساً صالِحاً ... فلْيَأتِ حَلْقَةَ مِسْعَرِ بنِ كِدَامِ
153 yılında vefat etti; ve denildi: 55. Ve onun mîm’i ve onun adları, yani onun adıyla adlananların mîm’i, uğur sayma olarak, fetha ile okunabilir; onlar: **مِسْعَرُ الفَدَكِي** ve **مَسْعَرُ بنُ حَبِيبٍ الجَرْمِي**; iki tâbiîdir. Ve **اللسان**’da: Hadis ehli onu, uğur sayma için, fetha ile **مَسْعَراً** yaptı. **السُّعَارُ** **كغُرَابِ**: açlık; ve denildi: onun şiddeti; ve denildi: onun alevi. İbnü’l-A‘râbî, bir adamı hicveden bir şairden rivayet etti:
تُسَمِّنُها بأَخْثَرِ حَلْبَتَيْها ... ومَوْلاكَ الأَحَمُّ له سُعَارُ
Onu, sağmalarını çoğaltmakla ve soğuk suyla memelerini vurmakla vasfetti; sütü geri dönsün diye; amcaoğlunun, kendisine en yakın olanın, açlığı hâlinde onun için onun yolu kalsın diye. Ve denilir: Adam **سُعرَ** **سُعَاراً**; o hâlde o **مَسْعُورٌ**’dur: ona semûm vurdu; yahut açlığı ve susuzluğu şiddetlendi. Ve **السُّعار**’ı **السُّعر** yanında zikretseydi daha isabetli olurdu; çünkü ikisi el-Ferrâ’nın sözündendir; ve onları zikretti de aralarını ayırdı; öyleyse düşün. **السَّاعُورُ**: tandır heyeti gibi; yere kazılır; onda ekmek pişirilir.

**السَّاعُور**: ateş; İbn Düreyd’den. Ve eğer onu **السَّعِير** yanında zikretseydi isabet ederdi. Ve denildi ki: onun alevi.

**السّاعور**: tıp ilmi ve aletlerini bilmede Hristiyanların önde geleni; aslı Süryanice olarak **ساعُوراً**’dır ve manası: **مَتَفَقِّدْ المَرْضَى** (hastaları teftiş eden).

**السِّعْرارَةُ** (kesre ile) ve **السُّعْرُورَةُ** (damme ile): sabah; zuhur ettiği sırada tutuşması sebebiyle. Ve: evin penceresinden içeri giren güneş ışını. Ezherî dedi ki: o, güneşten eve düşen ışıkta gidip gelen şeydir; o da yayılmış tozdur.

**وسِعْر بنُ شُعْبَة الكِنَانِي الدُّؤَلِي** (kesre ile): denildi ki: sahabîdir; ondan oğlu **جابِرُ بنُ سِعْرٍ** rivayet etti; Buhârî onu **التاريخ**’te zikretti.

**وأبو سِعْر**: **مَنْظُورُ بنُ حَبَّةَ**; recez söyleyen; onu **التَّبْصِيرِ**’de bulmadım.

**والمَسْعُورُ**: karnı doldurulsa bile yemeğe hırslı olan; denildi ki: içmeye de; çünkü “**سُعِرَ** o hâlde **مَسْعُورٌ**” denir, açlığı ve susuzluğu şiddetlendiği zaman. Öyleyse musannifin yalnız yemeğe hasretmesi kusurdur.

Denilir: “**لأَسْعَرَنَّ سَعْرَه**” (fetha ile) yani “onun dolaştığı gibi mutlaka dolaşacağım”; bunu Ferrâ söyledi. Ve denilir: “**سَعَرتُ** bugün ihtiyacımda **سَعْرَةً**” yani dolaştım.

**والسَّعْرَةُ** (fetha ile): şiddetli öksürük; o da **السُّعَيْرَةُ**’dir; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi.

Denilir: “bu, işin **سَعْرَةُ**’sidir ve **سَرْحَتُه**’dir ve **فَوْعَتُه**’dir”; senin “işin evveli ve **جِدَّته**” demen gibi; cim ile böyledir; bazı nüshalarda hâ ile; birincisi daha doğrudur.

**والسَّعَرَانُ** (harekeli): koşmanın şiddeti. **الجَمَزان** ve **الفَلَتانِ** gibi.

**السِّعْرَان** (kesre ile): bir cemaatin adıdır; onlardan İskenderiye’de bir ev (hâne) vardır; fıkıh tahsil ettiler.

**والأَسْعَرُ**: eti az, zayıf, siniri belirgin, solgun, ince, cılız adam.

**الأَسْعَرُ**: şair **مَرْثَدِ بنِ أبي حُمْرَانَ الجُعَفِي**’nin lakabıdır; şu sözü sebebiyle böyle adlandırıldı:

فلا تَدْعُنِي الأَقْوَامُ من آلِ مالِكِ ... إِذَا أَنا لَمْ أَسْعَرْ عَلَيْهِم وأُثْقِبِ

**أَبُو الأَسْعَر**: **عُبَيْدٍ**’in künyesi; **زَيْدِ بن صُوحَان**’ın mevlâsı. İbn Ebî Hayseme, Dûlâbî, Abdülganî ve başkaları onu böyle zikretti; Emîr de bunu tercih etti. Yahut **الشِّينِ المُعَجَمَة** iledir; Buhârî, Dârakutnî ve ikisi dışında başkaları onu böyle zikretti.

**وأَسْعَرُ بن النُّعْمَانِ الجُعْفِي**: **زُبيد اليامِي**’den rivayet eden râvî.

**أسْعَرُ بنُ رُحَيْلٍ الجُعْفِيّ**: tâbiî.

**أَسْعَرُ بنُ عَمْرو**: İbnü’l-Kelbî’nin şeyhi; muhaddisler.

**وهلاَلُ بنُ أَسْعَرَ البَصْرِي**: meşhur oburlar zümresinden; ondan Süleyman et-Teymî nakletti. Bazı nüshalarda **من الأَجِلَّة** (büyüklerden) vardır; bu bir tashîftir. Bazılarında **المَذْكُورِين**, **المَشْهُورِين** yerine vardır. “**أَحَدُ الأَكلةِ**” deseydi daha yerinde olurdu.

**وصَيِفَّةُ بنتُ أَسْعَرَ**: zikri olan bir şaire.

**واسْتَعَرَ الجَرَبُ في البَعِير**: onun **مسَاعِرِهِ**’inde yani dirsekleri ve koltuk altlarında başladı; bunu Ebû Amr söyledi. **الأَساس**’ta: yani onun **مَغَابِنهِ**’inde; bu mecazdır. Ondan, Zü’r-Rumme’nin sözü:

" قَرِيعُ هِجَانٍ دُسَّ منه المَسَاعِرُ

Tekili **مَسْعَرٌ**.

**اسْتَعَرَت النّارُ**: tutuştu; ve ben onu tutuşturdum; **تَسَعَّرَتْ** gibi.

Mecazdan: **اسْتَعَرَت اللُّصُوصُ**; kötülük için hareketlendikleri zaman; sanki alevlenip tutuşmuşlar gibi.

Mecazdan: **اسْتَعَرَ الشَّرُّ والحَرْبُ** yani yayıldılar. Ve aynı şekilde: “onları bir şer **سَعَرَهُم**” ve “kavmine karşı **سَعَرَ**”.

**ومَسْعَرُ البَعِيرِ**: kuyruğunun inceldiği yer.

**ويَسْتَعُور**: Urve’nin şiirinde olan şey; Medine yakınında bir yerdir. Ve denilir: ağaçtır. Ve denilir: koruluktur. Ve denilir: **اليَسْتَعُور**. Ve onda, uzun uzadıya bir ihtilaf vardır; inşallah تعالى **الياءِ التّحْتَّية** faslında gelecektir.

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **رَمْىٌ سَعْرٌ** yani şiddetli atış.

Ve “onları okla **سَعَرْناهُم**”: onları yaktık ve onlara acı verdik.

Ve denilir: **ضَرْبٌ هَبْرٌ** ve **طَعْنٌ نَثْرٌ** ve **رَمْىٌ سَعْرٌ**; bu, “**سَعَرتْ النار**”dan alınmıştır. Ali رضي الله عنه hadîsinde: “**اضْرِبُوا هَبْراً وارْمُوا سَعْراً**” yani hızlı bir atışla atın; onu ateşin tutuşmasına benzetti.

Âişe hadîsinde: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم’in bir **وَحْشٌ**’u vardı; evden çıktığı zaman bizi sıçrayışla **أَسْعَرَنا**” yani bizi alevlendirdi ve eziyet etti.

Ve “binitle geceyi **سَعَرَ** (geceyi) **سَعْراً**”: onu katetti.

İbnü’s-Sikkît’ten: “**وسَعَرَت النّاقَةُ**”: yürüyüşünde hızlandığı zaman; **في سَعُورٌ**.

Ve “kavme şer **سَعَرَ**” ve “onları **أَسْعَرَهُم**”: mesel olarak onu onlara yaydı. Cevherî dedi ki: “**أَسْعَرَهم** denilmez.”

**وفي حديثِ السَّقِيفَة**: “insanlar onun **سُعَارِه**’inden yani şerrinden uyumaz.”

Ömer hadîsinde: “Şam’a girmek istedi; hâlbuki o, bir taun **يَسْتَعرُ** idi”: taunun şiddeti için ateşin tutuşmasıyla istiâre yaptı; onun çokluğunu ve tesirinin şiddetini kasteder. Ve aynı şekilde her şiddetli işte söylenir.

**والسُّعْرَةُ** ve **السَّعَرُ**: esmerliğin biraz üstünde siyaha çalan bir renk.

Ve **رَجُلٌ أَسْعَرُ** ve **امرأةٌ سَعْراءُ**. A‘câc dedi ki:

" أسْعَرَ ضَرْباً أو طُوالاً هِجْرَعَا

Ebû Yûsuf dedi ki: insanlar her yönden **اسْتَعَرَ** ettiler; ve yaş hurma yediklerinde ve ona eriştiklerinde **اسْتَنْجَوا** ettiler.

Ve Züfer gibi: **سُعَرُ بنُ مالكِ بن سَلَامانَ الأَزْدِي**; onun zürriyetinden **حنَيفَةُ بن تَمِيم**; İbn Ufyır’ın şeyhi; kadîm.

**وسِعْر** (kesre ile): Hufâf b. Nudbe es-Sülemî’nin şiirinde bir dağ.

**وسِعرا** (kesre ve imâle ile), maksûr olarak: Harret Benî Süleym yanında bir dağ.

**وسِعْر بن مالك العَبْسِي**: Ömer b. el-Hattâb’ı işitti; ondan Halâm b. Sâlih rivayet etti.

**وسِعْرُ بنُ نِقَادَةَ الأَسَدِي**: babasından; ondan da oğlu Âsım.

**وسِعْرٌ التَّمِيمي**: Ali’den; bu üçü Buhârî’nin tarihindendir.

**وسُعَيْرُ بنُ الخِمْس أبو مَالك الكوفيّ**: Habîb b. Ebî Sâbit’ten, o da İbn Ömer’den; ondan Süfyân b. Uyeyne rivayet etti.

**ودَيْرُ سَعْرانَ**: Mısır Cîze’sinde bir yer.

**وبَنُو السَّعْرانِ**: İskenderiye’de bir kavim.
