# سعن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B3%D8%B9%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [سعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B9%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: سعن

السَّعْنُ والسُّعْنُ: شيء يُتَّخذ من أَدَمٍ شبه دَلوٍ إِلا أَنه مُستطيل مستدير وربما جعلت له قوائم يُنْتَبَذ فيه، وقد يكون بعضُ الدِّلاءِ على تلك الصنعة. والسُّعْن: القِرْبة البالية المتَخَرِّقة العُنق يُبرَّد فيها الماء، وقيل: السُّعْن قِرْبة أَو إِداوة يُقْطع أَسفلُها ويُشَدُّ عُنُقها وتُعَلَّق إلى خشبة أَو جِذْع نخلة، ثم يُنْبَذ فيها ثم يُبرَّد فيها، وهو شبيه بدَلو السَّقَّائين يصبون به في المَزائد. وفي حديث عُمر: وأَمَرْت بصاعٍ من زبيب فجُعِل في سُعْنٍ؛ هو من ذلك. والسُّعْنة: القربة الصغيرة يُنْبَذ فيها. وقال في السُّعْن: قِرْبة يُنبذ فيها ويستقى بها، وربما جعلت المرأَةُ فيها غزلها وقطنها، والجمع سِعَنةٌ مثل غُصْن وغِصَنة. والسُّعْن: كالعُكَّة يكون فيها العسل، والجمع أَسْعانٌ وسِعَنةٌ. وفي الحديث: اشتريتُ سُعْناً مُطْبَقاً
فذُكِر لأَبي جعفر فقال: كان أَحَبَّ الآنية إلى النبي، صلى الله عليه وسلم، كلُّ إناءٍ مُطْبَقٍ؛: قيل: هو القَدَح العظيم يُحْلب فيه؛ قال الهذلي:
طَرَحْتُ بذي الجَنْبَين سُعْني وقِربتي،
وقد أَلَّبُوا خَلْفِي وقَلَّ المَسارب.
المَذاهب. والمُسَعَّن: غَرْبٌ يُتَّخذ من أَديمين يُقابَل بينهما فيُعْرَقان بعراقين، وله خُصْمان من جانبَين، لو وُضِعَ قام قائماً من استواء أَعلاه وأَسفله. والسُّعْن: ظُلَّة أَو كالظُّلَّة تُتَّخذ فوق السطوح حَذَرَ نَدى الوَمَد، والجمع سُعونٌ؛ وقال بعضهم: هي عُمانيَّة لأَن مُتَّخذيها إِنما هم أَهلُ عُمان. وأَسْعَنَ الرجلُ إذا اتخَذَ السُّعنة، وهي المِظَلَّة. وما عنده سَعْنٌ ولا مَعْنٌ؛ السَّعْنُ: الوَدَك، والمَعْن: المعروف. وما له سَعْنة ولا مَعْنةٌ، بالفتح، أَي قليل ولا كثير، وقيل: السَّعْنة المشؤُومة
(* قوله «وقيل السعنة المشؤُومة إلخ» وقيل بالعكس كما
في الصاعاني وغيره). والمَعْنة الميمون، وكان الأَصمعي لا يعرف أَصلها، وقيل: السَّعْنة من المِعْزى صغار الأَجسام في خَلْقها، والمَعْنُ الشيء الهَيِّن. والسَّعْنة: الكثرة من الطعام وغيره، والمَعنة القلة من الطعام وغيره. وابن سَعْنة، بفتح السين: من شعرائهم. وسُعْنة: اسم رجل. ويوم السَّعانين: عيد للنصارى. وفي حديث شَرْط النصارى: ولا يُخْرِجوا سَعانينَ؛ قال ابن الأَثير: هو عيد لهم معروف قبل عيدهم الكبير بأُسبوع، وهو سُرْياني معرّب، وقيل: هو جمع، واحده سَعْنُون.

### Türkçe

**السَّعْنُ** ve **السُّعْنُ**: deriden yapılan, kovaya benzer bir şeydir; ancak o, uzunlamasına, yuvarlaktır; bazen ona ayaklar yapılır; içinde nebîz yapılır; bazı kovalar da o yapım üzere olabilir. Ve **السُّعْن**: boynu yıpranmış, delinmiş eski kırbadır; içinde su soğutulur. Ve denildi: **السُّعْن** bir kırba yahut bir ibriktir; altı kesilir, boynu bağlanır ve bir tahtaya yahut bir hurma kütüğüne asılır; sonra içinde nebîz yapılır, sonra içinde soğutulur; o, sakaların kovasına benzer; onunla mezâidlere dökerler. Ve Ömer’in hadîsinde: “Ve bir sâ‘ kuru üzüm emrettim de **سُعْن** içine konuldu”; o, bundandır. Ve **السُّعْنة**: içinde nebîz yapılan küçük kırbadır. Ve **السُّعْن** hakkında dedi: içinde nebîz yapılan ve onunla su çekilen bir kırbadır; bazen kadın onun içine ipliğini ve pamuğunu koyar; çoğulu **سِعَنةٌ**’dir; **غُصْن** ve **غِصَنة** gibi. Ve **السُّعْن**: balın içinde bulunduğu **العُكَّة** gibi; çoğulu **أَسْعانٌ** ve **سِعَنةٌ**’dir. Ve hadîste: “Kapaklı bir **سُعْن** satın aldım”; sonra Ebû Ca‘fer’e zikredildi de dedi: Nebî’ye, sallallahu aleyhi ve sellem, kapaklı her kap, kapların en sevimlisi idi. Denildi: o, içinde sağım yapılan büyük kadehtir. Huzelî dedi:

طَرَحْتُ بذي الجَنْبَين سُعْني وقِربتي،
وقد أَلَّبُوا خَلْفِي وقَلَّ المَسارب.

**المَذاهب**. Ve **المُسَعَّن**: iki deriden yapılan bir elektir; ikisi karşı karşıya getirilir de iki bağ ile bağlanır; onun iki yandan iki kulpu vardır; konulsa, üstünün ve altının düzgünlüğünden dolayı dimdik ayakta durur. Ve **السُّعْن**: damların üstünde, **الوَمَد** çiğinin neminden sakınmak için yapılan bir gölgeliktir yahut gölgelik gibidir; çoğulu **سُعونٌ**’dur. Bazıları dedi: onu yapanlar ancak Umân ehli oldukları için o Umânîdir. Ve adam **أَسْعَنَ** ettiğinde: **السُّعنة**’yi, yani gölgeliği edindiğinde (böyledir). “Onun yanında ne **سَعْنٌ** var ne **مَعْنٌ**”; **السَّعْنُ**: iç yağıdır; **المَعْن**: iyiliktir. “Onun ne **سَعْنة**si var ne **مَعْنة**si”, fetha ile; yani ne az ne çok; ve denildi: **السَّعْنة** uğursuz olandır
(* “Ve denildi: **السعنة** uğursuzdur, ilh.” sözü: Sâ‘ânî ve başkalarında olduğu gibi tersinin denildiği de söylenmiştir). Ve **المَعْنة** uğurlu olandır; Asma‘î onun aslını bilmezdi. Ve denildi: **السَّعْنة** keçilerden, yaratılışlarında küçük cüsseli olanlardır; ve **المَعْنُ** kolay şeydir. Ve **السَّعْنة**: yiyecek ve başkasından çokluktur; ve **المَعنة** yiyecek ve başkasından azlıktır. Ve **ابن سَعْنة** (sîn’in fethasıyla): onların şairlerindendir. Ve **سُعْنة**: bir adam adıdır. Ve **يوم السَّعانين**: Hristiyanlar için bir bayramdır. Ve Hristiyanların şartı hadîsinde: “Ve **سَعانينَ** çıkarmasınlar”; İbnü’l-Esîr dedi: o, onlar için, büyük bayramlarından bir hafta önce olan, bilinen bir bayramdır; o, Arapçalaştırılmış Süryânîdir; ve denildi: o bir çoğuldur; onun teki **سَعْنُون**’dur.
